Mambote Yina Kimvuka ya Kisalu ya Kusamuna Ke Natilaka Beto

1-2. Inki mutindu bampangi mingi ke tadilaka kuvanda na kimvuka ya kisalu ya kusamuna mpi nki mambote yo ke natilaka bo?

KETI nge ke yibuka kilumbu yina bo ndimaka nde nge kuma nsamuni ya nsangu ya mbote? Yo vandaka kilumbu na nge ya kiese sambu nge kotaka na dibuta ya nene ya bansadi ya Yehowa yina ke kumisaka zina na yandi. (Nk. 148:​1, 2, 12, 13) Kansi kaka na kilumbu yango, nge kotaka mpi na kimvuka ya fioti ya bansadi na yandi, disongidila kimvuka ya kisalu ya kusamuna yina ke vandaka kaka ti bampangi fioti. Bimvuka ya kisalu ya kusamuna ke sadisaka beto mingi na kulungisa mukumba na beto ya kulonga nsangu ya mbote ya Kimfumu “na ntoto ya mvimba.”—Mat. 24:14.

² Inki mutindu nge ke tadilaka kimvuka ya kisalu ya kusamuna? Mpangi-nkento Wendya ke tuba nde: “Kuvanda na kimvuka ya kisalu ya kusamuna me sadisaka mono mingi. Mu mbandu, mono me longukaka na bampangi mitindu ya mpa ya kulonga nsangu ya mbote mpi ya kulonga bantu Biblia. Yo me sadisaka mono mpi na kuzwa banduku ya mbote, na kuditudila balukanu ya kimpeve mpi na kulungisa yo.” Mpangi-bakala Rich ke tuba mpi nde: “Kuvanda nkengi ya kimvuka ya kisalu ya kusamuna kele mukumba ya nene sambu na mono. Bansamuni ya nkaka ke vandaka kaka ti mukumba ya kusadisa bantu na kubaka mbotika, kansi bankengi ya bimvuka ya kisalu ya kusamuna ke vandaka mpi ti mukumba ya kusadisa bansamuni na kuyela na kimpeve ata bamvula mingi na nima ya mbotika na bo.” Mpangi-nkento Dinah ke tuba nde: “Kuvanda na kimvuka ya kisalu ya kusamuna kele dibaku ya nene sambu na mono. Yo me kumaka bonso dibuta na mono.”

3. Inki beto ta longuka na disolo yai?

³ Na disolo yai, beto ta tubila ntete mukumba ya nkengi ya kimvuka ya kisalu ya kusamuna mpi ya kilandi na yandi. Na nima, beto ta tubila mambu yina konso muntu fwete sala sambu mambu kutambula mbote na bimvuka na beto ya kisalu ya kusamuna. Diaka, beto ta mona mambote yina kimvuka ya kisalu ya kusamuna ke natilaka beto.

MUKUMBA YA NKENGI YA KIMVUKA YA KISALU YA KUSAMUNA MPI YA KILANDI NA YANDI

4. (a) Inki kele mukumba ya ntete ya nkengi ya kimvuka ya kisalu ya kusamuna? (b) Inki mutindu yandi ke sadisaka bampangi ya kimvuka na yandi? (Tala mpi lupangu “Bandongisila Sambu na Nkengi ya Kimvuka ya Kisalu ya Kusamuna.”)

⁴ Nkengi ya kimvuka ya kisalu ya kusamuna kele nkuluntub yina kimvuka ya bankuluntu me ponaka sambu na kusadisa bampangi ya kimvuka yango na kuyela na kimpeve. Inki mutindu yandi ke sadisaka bo? Ntete, yandi ke tudilaka konso mpangi ya kimvuka na yandi dikebi. (Bing. 27:23) Nkengi ya kimvuka ya kisalu ya kusamuna ke zabaka mbote-mbote bampangi yonso ya kimvuka na yandi mpi yandi ke solulaka ti bo mbala na mbala sambu na kuzaba kana bo kele mbote. Kusala mutindu yai ke sadisaka yandi na kupesa bo kikesa na kimpeve, na kulembika bo mpi na kusadisa bo na mambu yina bo kele na yo mfunu. (Bing. 12:25; Yez. 32:2; Yak. 2:​15-17) Ya zole, yandi ke sadisaka bampangi yonso ya kimvuka na yandi na kudipesa na kisalu ya kulonga nsangu ya mbote. Yandi ke pesaka mbandu ya mbote na kisalu ya kulonga nsangu ya mbote, mingi-mingi na Mposo ti Lumingu. Yandi ke longaka mpi mbala na mbala nsangu ya mbote ti konso mpangi ya kimvuka na yandi sambu na kupesa bo kikesa ya me fwana mpi formasio. Bantangu ya nkaka, kana kima mosi me kanga yandi nzila ya kusala lukutakanu ya kisalu ya kulonga nsangu ya mbote ti bampangi ya kimvuka na yandi, yandi ke songaka kilandi na yandi to mpangi ya nkaka ya me fwana na kusadisa bampangi ya kimvuka na yandi. Ya tatu, yandi ke sadisaka bampangi-babakala ya me bakaka mbotika na kulungisa mambu yina Biblia ke lombaka sambu na kubaka mikumba na dibundu. (1 Tim. 3:1) Yandi ke sikisaka bo na masonga, yandi ke sadilaka Biblia sambu na kupesa bo bandongisila mpi ke pesaka bo formasio yina ke sadisaka bo na kulungisa mambu ya Biblia ke lombaka sambu na kukuma bansadi ya kisalu mpi bankuluntu. Nkengi ya kimvuka ya kisalu ya kusamuna kele ti mukumba ya mfunu mingi, yo yina kimvuka ya bankuluntu fwete pona bankuluntu ya me fwana kibeni sambu na kulungisa mukumba yai.

5. Inki bampasi bankengi ya nkaka ya bimvuka ya kisalu ya kusamuna ke kutanaka ti yo?

⁵ Mambu mingi lenda sala nde nkengi ya kimvuka ya kisalu ya kusamuna kukuka ve kulungisa mbote mukumba na yandi. Beto tadila mbandu ya mpangi Jörg, yina kele nkengi ya kimvuka mosi ya kisalu ya kusamuna na Allemagne. Yandi kele ti mikumba mingi ya kulungisa na dibundu bonso bankuluntu mingi ya nkaka. Yandi ke tuba nde: “Yo kele mpasi na kuvanda ti mikumba mingi. Yo yina, mono ke kukaka ve kulungisa lukanu na mono ya kusolula ti konso mpangi ya kimvuka na beto.” Mpangi Abel, nkuluntu ya bamvula 70 na Ouganda, ke tuba nde: “Na dibundu na beto, bankuluntu mpi bansadi ya kisalu kele mpenza fioti. Yo yina, bimvuka ya kisalu ya kusamuna ke vandaka ti bansamuni mingi. Yo ke salaka nde mono kuka mpenza ve kupesa konso nsamuni ya kimvuka na mono kikesa mpi kulonga nsangu ya mbote ti bo na mutindu ya me fwana.” Mpangi Obed, yina kele nkuluntu na Suriname, ke tuba nde: “Mono ke zolaka kupesa bampangi formasio, kansi yo ke lombaka ntangu mpi bikesa sambu na kusala yo mpi mambote yina formasio yango ke natilaka bampangi ke monanaka ve na mbala mosi. Yo yina, yo ke salaka nde mono kudipesa na kulungisa mikumba ya nkaka na dibundu na kisika ya kupesa formasio.” Inki lenda sadisa bankengi ya bimvuka ya kisalu ya kusamuna yina ke kutana ti mambu ya mpasi ya mutindu yai?

6. Kana bimvuka ya kisalu ya kusamuna kele ti bansamuni fioti yo ke nataka nki mambote?

⁶ Kana mpila kele, bimvuka ya kisalu ya kusamuna fwete vanda ti bansamuni fioti sambu bankengi ya bimvuka yango kuzaba mbote bampangi yonso ya bimvuka na bo mpi bo sadisa bo na kuyela na kimpeve. Ebuna, kana dibundu kele ti bankuluntu fioti? Bankuluntu fwete tula ve bansamuni mingi na kimvuka mosi ya kisalu ya kusamuna, kana ve yo ta vanda mpasi sambu nkengi ya kimvuka yango kulungisa mbote mikumba na yandi yonso. Yo yina, kimvuka ya bankuluntu lenda pona sambu na mwa ntangu nsadi ya kisalu mosi sambu na kusadisa kimvuka ya kisalu ya kusamuna. Kana bimvuka ya kisalu ya kusamuna kele ti bansamuni fioti, bankengi ya bimvuka yango ke zwaka ntangu ya kulungisa mukumba na bo ya kuluta mfunu ya kusadisa bampangi na bo na kimpeve.

7. Kana dibundu kele ti bankuluntu fioti, nki nkengi ya kimvuka ya kisalu ya kusamuna fwete sala sambu konso muntu kubaka lusadisu ya me fwana? (1 Piere 5:2) (Tala mpi kifwanisu.)

⁷ Kana nge kele nkengi ya kimvuka ya kisalu ya kusamuna na dibundu yina kele ti bankuluntu fioti, sosa ntete kupesa kilandi na nge formasio sambu yandi sadisa nge na kulungisa mukumba na nge ya kusadisa bampangi ya kimvuka na beno. (Tanga 1 Piere 5:2.) Yo yina, nge fwete pesa kilandi na nge mikumba ya nkaka. Mu mbandu bantangu ya nkaka, nge lenda songa kilandi na nge na kutwadisa lukutakanu ya kisalu ya kulonga nsangu ya mbote mpi kukabisa bampangi na teritware. Nge lenda samba ti yandi mpi kutubila mutindu beno lenda sadisa konso mpangi ya kimvuka na beno na kutomisa diaka mutindu na bo ya kulonga nsangu ya mbote mpi na kulanda kukangama na Yehowa. Nge fwete nata mbala na mbala kilandi na nge na baviziti ya kingungudi mpi kusonga yandi na ntwala ya viziti mambu ya kutuba sambu na kupesa mpangi ya beno ke kwenda kutala kikesa. Diaka na nima ya viziti, songa yandi bisika yina yandi salaka mbote mpi kana mpila kele bisika yina yandi lenda yidika sambu na bilumbu ke kwisa. (2 Tim. 2:2) Nge lenda lomba mpangi ya nkaka ya kuyela na kimpeve na kimvuka na beno na kupesa mpi bampangi formasio. Bapasudi-nzila mpi bansamuni ya kele ti eksperiansi lenda longa nsangu ya mbote ti bansamuni ya mpa mpi ya kele ve ti eksperiansi. Bansamuni ya kuyela na kimpeve lenda sadisa bampangi yina kele na mfunu ya lusadisu sambu na kuyantika masolo na kisalu ya kulonga nsangu ya mbote, kuvutukila bantu yina bo longaka nsangu ya mbote mpi kulonguka Biblia ti bantu yango. Beto tubila sesepi, mambu tatu yina konso muntu fwete sala sambu na kusadisa kimvuka na bo ya kisalu ya kusamuna.

MUTINDU NGE LENDA SADISA KIMVUKA NA BENO YA KISALU YA KUSAMUNA

8. Inki konso muntu na kati na beto fwete sala sambu na kusadisa kimvuka na bo ya kisalu ya kusamuna? (Baroma 1:12)

⁸ Sala yonso sambu na kulonga nsangu ya mbote ti bampangi ya kimvuka na beno. Beno lenda “pesana kikesa” ti bampangi kana beno ke longa nsangu ya mbote ti bo. (Tanga Baroma 1:12.) Kulonga nsangu ya mbote ti bampangi lenda sadisa beno na kudiwa na lutaninu mpi kukatula boma ya kulonga bantu nsangu ya mbote. Kana kisalu na nge ke bikisila nge ve ntangu ya kulonga nsangu ya mbote ti bampangi ya kimvuka na beno, lomba mfumu na nge ya kisalu na kuyidika manaka na nge ya kisalu. Mbala ya nkaka yandi lenda ndima. (Neh. 2:​4-6) Kana maladi to kimununu ke kanga nge nzila ya kulonga nsangu ya mbote kimuntu-kimuntu ti bampangi ya kimvuka na beno, solula yo ti nkengi ya kimvuka na beno. Yandi lenda sadisa nge na kuvukana ti kimvuka na beno na nzila ya video mpi kulonga nsangu ya mbote na nzila ya mikanda to ya telefone. Inki nge lenda sala kana nge kele leke mpi ti sante ya mbote kansi nge ke kukaka ve kulonga nsangu ya mbote mbala na mbala ti bampangi ya kimvuka na beno? Nge lenda baka lukanu ya kulonga nsangu ya mbote ti konso mpangi na konso mposo. Nge lenda tadila diaka mambu yina nge ke tulaka na kisika ya ntete na luzingu na nge to kusoba mutindu na nge ya kusadila ntangu. (Bar. 12:11; Bakol. 4:5) Kumona ve mpamba bikesa yina nge ke sala. Samba Yehowa sambu yandi pesa nge “nzala ti ngolo ya kusala mambu.”—Bafil. 2:13.

9. Inki konso muntu na kati na beto fwete sala sambu zola kuvanda na kimvuka na beto ya kisalu ya kusamuna? (Baroma 12:13)

⁹ Vanda ti kikalulu ya kuyamba. “Kikalulu ya kuyamba” ke sadisaka beto na kumonisa nde beto ke zolaka mingi bampangi ya kimvuka na beto ya kisalu ya kusamuna. (Tanga Baroma 12:13.) Mu mbandu, beto lenda ndima nde bampangi ya kimvuka na beto ya kisalu ya kusamuna kukuma kusala balukutakanu na nzo na beto. Na mabundu ya nkaka, bo ke ponaka na bature bimvuka ya kisalu ya kusamuna sambu na kuyamba mitubi ya nzenza. Kana yo kele mposo na beno ya kudisa mutubi ya nzenza, bampangi ya nkaka ya kimvuka na beno lenda vukana sambu na kudia mpi kupesana kikesa yo vanda mutubi yango me kwisa to ve na kimvuka na bo na nima ya kusala diskure. Mpangi Sarah yina kele mupasudi-nzila ya nene ke tuba nde: “Mono ke kudiyangisaka mingi kana mono me yamba bampangi na nzo na mono. Yo yina sambu na kudiyangisa diaka ve mingi, mono ke sadilaka bo kima mosi ya fioti. Kima ya kuluta mfunu sambu na mono kele kusosa kuzaba mbote bampangi kansi ve kulamba madia mingi.” Kana beto ke yamba mpi ke kabila bampangi ya kimvuka na beto ya kisalu ya kusamuna, yo ta sala nde kimvuka na beto kukuma bonso dibuta na beto mpi kinduku na beto ti Yehowa mpi bampangi ta kuma diaka ngolo mingi.—Neh. 8:10; Bis. 20:35.

10. Inki beto lenda sala kana beto ke zola kukuma balongi ya mbote ya nsangu ya mbote? (Bingana 1:5; 27:17) (Tala mpi kifwanisu.)

¹⁰ Kuditudila lukanu ya kukuma longi ya mbote ya nsangu ya mbote. Kana beto me kuma balongi ya mbote ya nsangu ya mbote, beto ta kuma mpenza kusepela kulonga yo ti bampangi ya kimvuka na beto. Keti kele ti kima mosi yina nge lenda yidika sambu na kukuma longi ya mbote? Nge lenda baka lukanu ya kulomba lusadisu na mpangi mosi, mu mbandu mupasudi-nzila to nsamuni mosi ya kuyela na kimpeve ya kimvuka na beno. (Tanga Bingana 1:5; 27:17.) Zabisa nkengi ya kimvuka na beno lukanu na nge. Yandi lenda sadisa nge na kulungisa yo. Nge lenda lomba bampangi ya nkaka na kusadisa nge. Yo kele mambu yina mpangi-nkento Heather salaka. Ata yandi ke vandaka nsoni-nsoni, yandi ke tuba nde: “Mono songaka mupasudi-nzila mosi na kusadisa mono na kuzaba mbote mutindu ya kuvutukila bantu yina mono longaka nsangu ya mbote. Yandi vandaka ti zola mpi mawete mpi beto kumaka kulonga mbala na mbala nsangu ya mbote ti yandi. Nkutu, yandi sadisaka mono na kubanda kulonguka Biblia ti muntu mosi ya beto kwendaka kutala diaka. Mono kele na kiese mingi mutindu mono lombaka yandi lusadisu yina sambu yo me kumaka kusadisa mono na kusepela diaka kulonga nsangu ya mbote.” Ya kieleka, kele ti mambu mingi yina beto lenda sala sambu na kusadisa bimvuka na beto ya kisalu ya kusamuna.

MAMBOTE YINA KIMVUKA NA BENO YA KISALU YA KUSAMUNA LENDA NATILA NGE

11-12. Inki mambote ya kimpeve kimvuka ya kisalu ya kusamuna lenda natila nge? Pesa mbandu.

¹¹ Mambote ya kimpeve. Kimvuka ya kisalu ya kusamuna lenda natila konso muntu na kati na beto mambote. Mu mbandu ntangu mifwidi ya bankento, bana-nsiona mpi minunu, yina Yehowa ke zolaka mingi ke kutana ti bampasi, nkengi ya kimvuka na bo ke pesaka bo kikesa na ntangu ya me fwana. (1 Bate. 2:8; Yak. 1:27) Na bimvuka na beto, beto ke bakaka mpi baformasio na mambu ya mutindu na mutindu yina ke sadisaka beto na kukuma balongi ya mbote ya nsangu ya mbote. Diaka, yo ke sadisaka bampangi yina me bakaka mbotika ya kele bambandu ya mbote na kulungisa mambu ya Biblia ke lombaka sambu na kubaka mikumba na dibundu.—1 Tim. 3:10.

¹² Beto tala mutindu kimvuka ya kisalu ya kusamuna sadisaka mpangi-nkento Wendy yina beto me tubila dezia. Yandi ke tuba nde: “Mutindu papa vandaka kutelemina kieleka, mbala mingi yo vandaka kukanga mama nzila ya kulonga nsangu ya mbote ti bampangi ya kimvuka na beto na Mposo ti Lumingu. Kansi papa vandaka kundima nde mono kwenda kulonga nsangu ya mbote mpi mono vandaka kukwenda. Mpangi-nkento mosi ya mununu yina vandaka mupasudi-nzila kumaka nduku na mono mpi yandi sadisaka mono na kukuma longi ya mbote ya nsangu ya mbote mpi na kusala mbote mambu mingi na dibundu. Mono ke yibukaka bandongisila ya zola yina nkengi ya kimvuka na beto vandaka kupesa mono mpi yo ke sadisaka mono tii bubu yai.”

13. Tubila mwa mambote yina beto ke bakaka kana beto ke pesa maboko na kimvuka na beto ya kisalu ya kusamuna. (Tala mpi kifwanisu.)

¹³ Yo ke sadisaka beto na kuzwa banduku ya zola yina ke sadisaka beto. Beto ke kumaka banduku ya ngolo ya bampangi ya kimvuka na beto ntangu beto ke longaka “kumosi” ti bo nsangu ya mbote. (Bafil. 1:27) Kana kimvuka ya kisalu ya kusamuna kele ti bansamuni fioti, yo lenda sadisa bampangi yina kele nsoni-nsoni to boma-boma na kuta kinduku kukonda mpasi. (2 Bak. 6:13) Beto ke tulaka ntima nde banduku yai ta sadisa beto na bantangu ya mpasi, mu mbandu ntangu beto ke bela, kele ti basusi mingi to kana muntu mosi ya beto ke zolaka me fwa. (1 Bate. 5:14) Ntembe kele ve nde mutindu mpasi ya nene ke kuma pene-pene, beto ke kuma diaka ti mfunu mingi ya banduku ya mbote. (Mat. 24:21) Ata bampasi na beto lenda mana ve bubu yai, beto ke kangilaka yo ntima sambu beto ke zabaka nde beto kele ti bampangi ya ke zolaka mpi ke sadisaka beto.—Bing. 17:17.

14. Inki mutindu bimvuka na beto ya kisalu ya kusamuna ke sadisaka beto na bantangu ya mpasi?

¹⁴ Yo ke sadisaka beto na bantangu ya mpasi. Bimvuka na beto ya kisalu ya kusamuna ke sadisaka beto na kuzwa lusadisu ya me fwana na ntangu ya maladi mosi ya nsambukila, ya bisumbula ya lugangu, ntangu beto ke bela ngolo, ntangu beto kele na mpasi ya mbongo mpi ntangu baguvernema ke telemina beto. Mu mbandu na konso dibundu, Komite ya Kisalu ya Dibundu ti bankengi ya bimvuka ya kisalu ya kusamuna ke yidikaka mambu sambu na kusadisa bampangi yina me bwila mpasi. Bankengi ya bimvuka ke sosaka kuzaba bisika yina konso dibuta ya bimvuka na bo kele mpi bima yina bampangi kele na yo mfunu, mu mbandu bankisi, madia, masa, bisika ya kulala mpi bilele. Bimvuka na beto ya kisalu ya kusamuna ke sadisaka beto mingi mpenza na bantangu ya mpasi.

15. Inki ke vandaka lukanu ya bansadi yonso ya Yehowa?

¹⁵ Mutindu beto tubilaka yo dezia, dibuta ya Yehowa kele nene mingi. Kitini ya dibuta na yandi yina kele na zulu kele ti bawanzio mingi kibeni ya ke kangamaka na yandi. Kitini ya dibuta na yandi yina kele na ntoto kele ti bantu kuluta 9 milio mpi bantu ke landa kuyikama konso kilumbu na dibuta yango. (Zek. 8:23; Kus. 5:11) Bansadi yonso ya Yehowa ke vandaka ti lukanu ya kusadisa bantu mingi kibeni na kuwa nsangu ya mbote ya Kimfumu ya Nzambi. (Kus. 14:​6, 7) Diaka, beto yonso ke vandaka ti lukanu ya kukumisa Yehowa na ntima ya mvimba mpi kimvuka ya kisalu ya kusamuna ke sadisaka beto na kusala yo. Bika nde beto yonso kubaka kibeni mambote yina kimvuka ya kisalu ya kusamuna ke nataka.—Nk. 111:1.