Mutindu ya Kutanina Kinduku na Beto ti Bampangi

1. Na wapi beto lenda zwa banduku ya mbote?

LUZINGU na bilumbu yai ya nsuka kele mpasi mingi. Kansi yo lenda kuma diaka mpasi mingi kibeni kana beto kele ve ti banduku ya mbote. Yehowa ke zaba mambu yai mbote, yo yina yandi me pesaka beto banduku ya mbote na dibundu na yandi. (Nk. 119:63) Beto kele bampangi ya dibuta mosi yina ke sambilaka Yehowa mpi ke zolanaka.

2. Kinduku ya nki mutindu beto ke zolaka kusala ti bampangi?

² Beto ke zolaka ve nde kinduku na beto ti bampangi kuvanda ya zulu-zulu. Kansi beto ke zolaka nde kinduku na beto kuvanda ya mbote mpi ngolo. Beto kele bampangi ya dibuta mosi yina ke zolaka Yehowa ti Yezu mpi zola yango ke vukisaka beto. (Yoa. 13:35) Kinduku na beto ke kumaka ve ngolo kaka yo mosi kansi yo ke lombaka bikesa. Sambu beto kele bantu ya kukonda kukuka, bantangu ya nkaka mambu ya mpasi lenda bebisa kinduku na beto.

3. Sambu na nki yo lenda vanda mpasi na kutanina kinduku ti bampangi?

³ Ya kieleka, bantangu ya nkaka beto lenda sepela kusala kinduku ya ngolo ti mpangi mosi kuluta bampangi ya nkaka. Sambu na nki? Mbala ya nkaka, sambu beto ti mpangi yango ke sepelaka ti mambu ya mpila mosi to sambu mutindu na beto ya kusala mambu me fwanana. Kansi yo lenda vandila beto mpasi na kutanina kinduku ti bampangi ya nkaka sambu bantangu ya nkaka, mavwanga lenda basika na kati na beto mpi yo lenda kuma mpasi na kuzola bo. To mbala ya nkaka, sambu mutindu na beto ya kusala mambu kele mpila mosi ve, beto lenda sepela ve kulutisa ntangu ti bo. Bantangu ya nkaka, kinduku na beto lenda vanda diaka ve ngolo kana nduku na beto ke bela maladi mosi ya ngolo to yandi me kuma ti basusi ya ngolo. Na disolo yai, beto ta longuka mutindu mbandu ya Yezu lenda sadisa beto na kutanina kinduku na beto ata beto ke kutana ti bampasi. Beto tadila ntete mutindu kulanda mbandu ya bikalulu ya Yehowa lenda sadisa beto na kutanina kinduku na beto ti bampangi.

BIKALULU YA YEHOWA KE SADISAKA BETO NA KUTANINA KINDUKU

4. Inki beto lenda sala sambu na kukumisa kinduku na beto ngolo ti bampangi?

⁴ Sambu na kukumisa kinduku na beto ti bampangi ngolo, beto fwete tula dikebi na bikalulu na bo ya mbote. Yo yina, beto fwete lutisaka ntangu ti bo sambu na kumona bikalulu na bo ya mbote. Ntumwa Polo vandaka kuzola kulutisa ntangu ti bampangi, yo yina yandi sonikilaka Bakristu ya Tesalonika nde: ‘Beto salaka bikesa mingi sambu na kumona beno kimuntu-kimuntu.’ (1 Bate. 2:17) Bampangi mingi me bakisaka nde sambu na kukumisa ngolo kinduku na bo ti bampangi, yo kele mfunu mingi na kulutisa ntangu ti bo kimuntu-kimuntu. Beto lenda sala yo, ntangu beto ke longa nsangu ya mbote ti bo, ntangu beto kele na balukutakanu ya dibundu, ya nziunga mpi ya distrike. Kansi yo ke tendula ve nde kana beto ke lutisa ntangu ti banduku na beto, beto ta kutana diaka ve ti mambu yina lenda bebisa kinduku na beto.

5. Inki lenda sadisa beto na kutanina kinduku na beto kana yo ke zola kubeba? Pesa mbandu. (Bakolosai 3:12)

⁵ Kana kinduku na beto ti bampangi ke zola kubeba, kulanda mbandu ya bikalulu ya Yehowa ta sadisa beto na kutanina yo. (Tanga Bakolosai 3:12.) Kana beto ke landa kumonisa kudikulumusa, ntima-nda, ntima ya mbote mpi mawa ya ngolo, yo ta sadisa beto na kutanina kinduku na beto ti bampangi. Kaka mutindu mafuta ya motere ke sadisaka kamio na kutambula mbote, kulanda mbandu ya bikalulu ya Yehowa ke sadisaka beto na kuwakana ti bampangi. Beto tadila mambu tatu yina lenda bebisa kinduku na beto ti bampangi. Ntangu beto ke tadila konso diambu, beto ta mona mutindu kulanda mbandu ya kudikulumusa, ntima ya nda, ntima ya mbote, mawete mpi mawa ya ngolo ya Yezu ta sadisa beto na kulanda kuvanda banduku ya mbote.

KANA BENO KE WAKANA VE NA KIMA MOSI

6. Inki mutindu kukonda kuwakana sambu na kima mosi lenda bebisa kinduku?

⁶ Inki lenda kumisa mambu mpasi? Ntangu bantu ke wakana ve sambu na diambu mosi buna, konso muntu lenda mona kibeni nde bangindu na yandi kele mbote kuluta. Mu mbandu, bampangi zole lenda wakana ve na yina me tala mutindu ya kuluta mbote yina kimvuka na bo ya kisalu ya kusamuna fwete longa nsangu ya mbote na teritware. Konso muntu na kati na bo lenda yindula nde bangindu na yandi kele mbote kuluta. Kana bo ke landa kaka kuyindula mutindu yai, yo lenda sala nde mavwanga kukuma diaka ngolo to nkutu kubebisa kinduku na bo. Yo lenda sala nde bo kuma lulendo. Kana bo me tubila ve mbote mambu yango sambu na kuyidika yo, bo lenda kudikangila makasi. Kana bo ke yidika yo kaka ve, yo lenda sala nde bo kabwana mpi kinduku na bo kufwa. Mambu yai yonso lenda salama kaka sambu na kima mosi ya fioti.

7. Inki mutindu Yezu monisaka balongoki na yandi nde kikalulu ya kudikulumusa kele mfunu mingi sambu na kuyidika mavwanga?

⁷ Landa mbandu ya kudikulumusa ya Yezu. Yezu longaka balongoki na yandi nde kikalulu ya kudikulumusa kele mfunu mingi sambu na kuyidika mavwanga. Kilumbu mosi, balongoki na yandi bendanaka sambu na kusosa kuzaba nani vandaka muntu ya kuluta nene na kati na bo. Sambu na kusadisa bo na kuyambula kifu yina, Yezu longaka bo na kumona nde bantu ya nkaka me luta bo. (Mat. 20:​25-28) Ya kieleka, yandi longaka bo mutindu ya kuvanda ya kudikulumusa. Nkutu na mpimpa na ntwala nde bo fwa Yezu, yandi ‘pesaka balongoki na yandi mbandu’ ya kudikulumusa mutindu yandi yobisaka bo makulu ata yo vandaka kisalu ya bansadi. (Yoa. 13:​3-5, 12-16) Mambu yai Yezu salaka monisaka mutindu balongoki na yandi fwete tanina kinduku na bo. Kana bo ke ndima nde bantu ya nkaka me luta bo, yo ta vandila bo pete na kuyidika mavwanga mpi na kutanina kinduku na bo ata ntangu bo ke wakana ve sambu na kima mosi.

8. Inki mutindu kudikulumusa lenda sadisa nge na kutanina kinduku na beno ntangu beno ke wakana ve sambu na kima mosi? (Bakolosai 3:13) (Tala mpi bifwanisu.)

⁸ Mutindu ya kutanina kinduku na beno. Kudikulumusa lenda sadisa nge na kulandila ve mambu ya fioti-fioti yina me basisa mavwanga mpi na kulolula bampangi na ntima ya mvimba. (Tanga Bakolosai 3:13.) Kudikulumusa ta sadisa nge na kuwa ve makasi mpi na kutuba ve mambu ya mbi sambu na kutanina kinduku na beno. (Nk. 4:4) Ata mpangi me tuba kima mosi ya me pesa nge mpasi, kuvila ve nde beto yonso ke tubilaka mpi bantu ya nkaka mambu yina ke yangisaka beto na nima. (Lon. 7:​21, 22) Kudiyula nde: ‘Keti kima ya kuluta mfunu sambu na mono kele kutanina kinduku na beto to kusosa kaka kumonisa nde bangindu na mono kele mfunu mingi kuluta?’ Nge lenda baka lukanu ya kundima bangindu ya bantu ya nkaka mpi nge ta vanda na ngemba kana nge me baka lukanu ya kutubila-tubila yo diaka ve.

9. Inki mutindu kudikulumusa lenda sadisa beno kana mavwanga ke mana ve nswalu? (Bingana 17:9)

⁹ Kudikulumusa lenda sadisa beno mpi ata ntangu mavwanga ke mana ve nswalu. Kubendana ve ti mpangi sambu na kusosa kumonisa nde bangindu na nge kele mbote kuluta. (Tanga Bingana 17:9; 1 Bak. 6:7) Yo ta vanda mbote kana nge sala yonso sambu na kutanina kinduku na beno. Bampangi mingi ke solulaka na mawete ti bantu yina ke wakana ve ti bo sambu na kuyidika mavwanga. (Nk. 34:14) Nge lenda songa yandi nde: ‘Nge ke zaba nde beto kele banduku banda ntama. Keti beto lenda solula sambu na kuyidika mavwanga ya me basika?’ Ndima kifu na nge na mavwanga yina me basika mpi songa muntu yango nde mambu yina nge tubaka mpi salaka pesaka yandi mpasi mpi lomba pardo. Kana mpangi me lomba nge mpi pardo, ndima yo na kudikulumusa yonso. (Luka 17:​3, 4) Kuvila ve nde lukanu na nge kele ya kuyidika mavwanga yina basikaka mpi kuvutula kinduku na beno kansi ve ya kusosa kuzaba nani salaka kifu to ve.—Bing. 18:24.

KANA MUTINDU NA BETO YA KUSALA MAMBU ME SWASWANA

10. Inki lenda sala nde yo vanda mpasi na kutanina kinduku na beto ti bampangi?

¹⁰ Inki lenda kumisa mambu mpasi? Yo lenda vandila beto mpasi na kutanina kinduku ti bampangi yina mutindu na bo ya kusala mambu me swaswana ti ya beto. Bampangi ya nkaka lenda vanda ti bikalulu yina lenda pesa beto makasi. Bampangi ya nkaka lenda sala mambu na mutindu mosi yina ke sepedisa beto ve sambu bo me sadilaka bo mambu ya mbi na bilumbu me luta to sambu bo me yelaka na bisika yina bantu ke vandaka ti kikalulu ya kutuba mingi to ve. To mpi mbala ya nkaka beto ke zolaka kuvanda ti bantu kansi bantu ya nkaka ke zolaka ve mpidina.

11. Inki sadisaka Yezu na kutanina kinduku ti bantu yina vandaka ti bikalulu ya kuswaswana ti ya yandi?

¹¹ Landa mbandu ya ntima ya nda ya Yezu. Yandi vandaka nduku ata ya bantu yina vandaka ti bikalulu ya kuswaswana ti yandi. Mu mbandu, kilumbu mosi ntumwa Yakobo mpi Yoane lombaka Yezu na kutula bo na bisika ya lukumu na Kimfumu na yandi. (Mar. 10:​35-37) Yezu vandaka ve bonso bo, yandi ndimaka na kudikulumusa yonso kubika kisika ya lukumu mpi kisalu ya mfunu yina yandi vandaka kusala na zulu sambu na kukwisa na ntoto. (Bafil. 2:​5-8) Yezu swaswanaka mpenza ti Yakobo mpi Yoane. Ata bikalulu na bo vandaka ve kiteso mosi ti ya Yezu, yandi monisilaka bo mpi bantu ya nkaka ntima ya nda.

12. Inki sadisaka Yezu na kuvanda ntima-nda ti banduku na yandi?

¹² Yezu vandaka ve kuzola nde banduku na yandi kusala mambu bonso bantu ya kukuka. Yandi zabaka nde mpeve ya kutesana yina Yakobo ti Yoane vandaka ti yo vandaka mpi na balongoki na yandi ya nkaka. (Mar. 9:34) Yezu yelaka na kisika mosi ti bo. Na ntangu yina, bamfumu ya mabundu vandaka kupusa bantu na kuzola kuvanda bantu ya lukumu mpi ya nene. Yo yina Yezu vandaka kubakisa balongoki na yandi. Yezu monisilaka bo ntima ya nda mpi yandi bikilaka bo ntangu ya kuyambula bikalulu ya mbi yina bo yikamaka ti yo.—Mar. 10:​42-45.

13. Inki mutindu ntima-nda ke sadisaka beto na kutanina kinduku na beto? (Baefezo 4:2)

¹³ Mutindu ya kutanina kinduku na beno. Nge ta landa kumonisa ntima-nda ya mingi kana nge ke sala bikesa ya kundima bikalulu ya bampangi ya nkaka ata nge ke sepela ve ti yo. (Bing. 14:29) Beto yonso ke vandaka ti bikalulu ya me swaswana ti ya bantu ya nkaka mpi mingi na kati ya bikalulu yango ke vandaka ve mbi kansi yo ke monisaka kaka kimuntu na beto. Yo yina, beto ke sepelaka mpenza kana bantu ya nkaka ke ndima beto mutindu beto kele. (Tanga Baefezo 4:2.) Yo kele mpi mfunu na kundima bantu ya nkaka mutindu bo kele ti bikalulu na bo. Mu mbandu, yindula bikesa yina muntu mosi ya pima mpi ya nsoni-nsoni ke salaka sambu na kusolula mpi kulutisa ntangu ti bantu. Yo kele mfunu mpi na kumonisa ntima-nda na muntu ya ke tubaka mingi mpi ya ke zolaka kulutisa ntangu ti bantu. Beto lenda kuma ve banduku ya ngolo ya bantu yonso kansi beto fwete zaba nde ata Bakristu yina bikalulu na bo me swaswana kibeni lenda vanda banduku mpi kusala na bumosi kisalu ya Yehowa.

14. Ntima-nda ke sadisaka beto na kutula dikebi na nki?

¹⁴ Ntima-nda ta sadisa beto na kutula dikebi na bikalulu ya mbote ya bampangi na beto. Kana beto ke sala mpidina, beto ta bika mpenza ve nde bikalulu na bo ya me swaswana ti ya beto kukanga beto nzila ya kukuma banduku na bo. Mu mbandu, Yakobo ti Yoane vandaka kusosa kaka mambote na bo mutindu bo vandaka kuzola kuvanda ti bisika ya lukumu. Ata mpidina, yo monisaka mpi nde Kimfumu ya Nzambi vandaka kima ya kieleka na meso na bo. Yezu bakisaka yo mpi sepelaka ti lukwikilu na bo. Beto ta landa mbandu ya Yezu mpi ya Yehowa Tata na yandi kana beto ke tula dikebi na bikalulu ya mbote ya banduku na beto.

15. Na wapi beto lenda zwa lusadisu sambu na kutanina kinduku na beto ti bampangi yina bikalulu na bo me swaswana ti ya beto?

¹⁵ Kima ya kuluta mfunu, beto fwete samba Yehowa sambu yandi sadisa beto na kutanina kinduku ti bampangi yina bikalulu na bo me swaswana ti ya beto. Yindula na ntwala mambu yina lenda sala nde nge wila muntu mosi makasi mpi samba sambu na kutanina ngemba na nge. Kuvila ve nde Yehowa yina salaka beto ke bakisaka mbote nde beto ke vandaka ve kiteso mosi. Ntangu nge ke samba, zaba nde Yehowa ke zabaka mambu yina nge kele ti yo mfunu sambu na kukanga ntima. Kana nge ke kuka ve kuvanda ntima-nda, lomba Yehowa mpeve santu sambu yo sadisa nge na kudiyala.—Luka 11:13; Bag. 5:​22, 23.

NTANGU BAMPANGI NA BETO KE KUTANA TI BAMPASI

16. Inki lenda salama ntangu bampangi na beto ke bela to kele ti basusi ya ngolo?

¹⁶ Inki lenda kumisa mambu mpasi? Ntangu bampangi na beto ke bela to kele na basusi ya ngolo, bo lenda tuba to kusala mambu yina lenda pesa beto mpasi. Mu mbandu, bo lenda zola kudivandila, bo lenda kuma makasi-makasi to nkutu kusala mambu yina lenda yitukisa beto. Mbala ya nkaka, bo lenda tuba to kusala mambu yina lenda pesa beto mpasi mingi. (Yobi 6:​2, 3) Beto lenda bakisa ve bampasi yonso yina bampangi ke kutana ti yo, yo yina yo lenda vanda mpasi sambu na bo na kusala mambu yina ke sepedisa beto.

17. Mutindu Yezu sadilaka Bartimeo mambu ke longa beto nki?

¹⁷ Landa mbandu ya mawa mpi ntima ya mbote ya Yezu. Yezu vandaka kuwila bantu yina vandaka na mpasi mawa mpi kumonisila bo ntima-mbote ata yandi kutanaka ntete ve ti bo. Mu mbandu, beto tadila mutindu yandi sadilaka kifwa-meso mosi na zina ya Bartimeo mambu. Ntangu Bartimeo waka nde Yezu ke luta ti bantu mingi pembeni ya kisika yina yandi vandaka, yandi yantikaka kubinga na ndinga ya ngolo sambu Yezu kuwa yandi. Bantu ya nkaka vandaka kusonga Bartimeo na kuvanda pima. Kansi yandi vandaka kibeni na mfunu nde Yezu kubelula yandi, yo yina yandi landaka kubinga na ndinga ya ngolo mpenza. Mbala ya nkaka, bantu yina vandaka ti Yezu sepelaka ve mutindu Bartimeo salaka mambu. Ata mpidina, ‘Yezu wilaka yandi mawa’ mpi yandi zolaka mpenza kusadisa yandi. (Mat. 20:34; Mar. 10:​46-52) Yezu solulaka ti Bartimeo na mawete mpi sikisaka yandi sambu na lukwikilu na yandi mpi na nima Yezu sadisaka yandi na kumona.

18. Inki mutindu nge fwete sadila bampangi yina ke kutana ti bampasi mambu? (1 Batesalonika 5:14)

¹⁸ Mutindu ya kutanina kinduku na beno. Vanda ti kikalulu ya kuwila bantu mawa mpi ya kumonisila bo ntima-mbote. Bikalulu yai ta sadisa nge na kutubila bampangi yina ke belaka to yina kele ti basusi ya ngolo “na mutindu ya ke lembika.” (Tanga 1 Batesalonika 5:14.) Kuvila ve nde nduku ya mbote ke vandaka ya kuyilama na kusadisa bampangi, mingi-mingi “na bantangu ya mpasi.” (Bing. 17:17) Nduku ya mutindu yai ke wilaka bantu ya ke kutana ti bampasi mawa mpi yandi ke salaka yonso sambu na kusadisa bo na kuvanda na ngemba, sambu na kusonga bo mambu ya ke pesa kikesa mpi sambu na kupesa bo lusadisu yina bo kele na yo mfunu.

19. Inki mutindu nge lenda monisila bampangi ntima-mbote mpi kuwila bo mawa? (Tala mpi bifwanisu.)

¹⁹ Inki mutindu nge lenda monisila bampangi ntima-mbote mpi kuwila bo mawa? Ya kieleka, nge lenda manisa ve mpasi ya mpangi mosi. Kansi nge lenda sosa kubakisa mutindu yandi ke kudiwa mpi kuditula na kisika na yandi. (Mat. 7:12; 1 Pie. 3:8) Widikila yandi na dikebi yonso ntangu yandi ke songa nge mpasi na yandi. Kana mpila kele, songa yandi mambu yina ta pesa yandi kikesa. (Bing. 12:25) Nge fwete keba mpi kutuba ve nde nge ke bakisa mambu yonso ya nduku na nge ke kutana ti yo. (Bing. 18:13) Vanda ntima-nda ti yandi mpi kuzola ve nde yandi sala mambu bonso muntu ya kukuka.—Baef. 4:32.

20. Nge ke zola kuvanda nduku ya nki mutindu?

²⁰ Beto yonso ke bakaka na valere kinduku na beto ti bampangi. Kansi, beto fwete vila ve nde bantangu ya nkaka beto lenda sala mambu yina yo lombaka ve nde beto sala sambu beto kele bantu ya kukonda kukuka mpi sambu bampangi mingi na kati na beto me kutanaka ti mambu ya mbi na luzingu na bo. Yo yina, beto ke sepelaka ti bampangi na beto yina ke monisaka kudikulumusa, ntima-nda, ntima-mbote mpi mawa sambu na kutanina kinduku na beto. Bika nde konso muntu kusala bikesa ya kuvanda nduku ya mutindu yai.