Landa Kusala Bikesa Sambu na Kubaka Mbotika

1. (a) Inki mambote mbotika ke natilaka beto? (b) Inki beto ta tubila na disolo yai?

KETI nge me kudipesaka na Yehowa mpi nge me bakaka mbotika? Kana mpidina, yo ke tendula nde nge me lombaka Yehowa na kulolula masumu na nge mpi na kundima nge bonso nsadi na yandi. (1 Pie. 3:21) Yo kele pwelele nde nge me bikila bantu yina me baka ntete ve mbotika mbandu ya mbote. Yo ke monisa nde nge bakaka lukanu ya mbote mpenza. Ebuna kana nge me bakaka ntete ve mbotika? Ntembe kele ve nde nge ke zolaka Yehowa mpi nge ke zola kusala luzolo na yandi. Nge ke zaba mbote nde mbotika kele mfunu mingi sambu Yehowa kulolula masumu na nge mpi yandi kuma nduku na nge ya ngolo. (Bis. 2:38-40) Kana yo kele kaka mpasi sambu na nge na kubaka mbotika, nki lenda sadisa nge? Na disolo yai, beto ta tubila (1) mambu yina ke kangaka bantu ya nkaka nzila ya kubaka mbotika, (2) sambu na nki yo kele mfunu mingi na kuvila ve nde nsuka me kuma pene-pene mpi (3) mambote yina nge ta baka kana nge ke landa kusala bikesa sambu na kubaka mbotika kukonda kuvingila.

MAMBU YINA KE KANGAKA BANTU YA NKAKA NZILA YA KUBAKA MBOTIKA

2. Inki ke kangaka bantu ya nkaka nzila ya kubaka mbotika?

² Boma ke kangaka bantu ya nkaka nzila ya kubaka mbotika. Mu mbandu, bantu ya nkaka ke zolaka kusadila Yehowa kansi bo ke waka boma nde bo ta kuka ve kusepedisa yandi ntangu yonso. Kana nge ke yindula mpidina, tanga diaka baverse ya Biblia yina lenda sadisa nge na kubakisa nde Yehowa ke lombaka beto ve na kusala mambu bonso bantu ya kukuka mpi yandi ke sepelaka ti beto kana beto ke sala yonso yina beto lenda sala sambu na yandi. (Nk. 103:13, 14; Bakol. 3:23) Kana nge ke wa boma nde bantu ta telemina nge, lomba Yehowa na kusadisa nge na kutudila yandi ntima bonso muyimbi-bankunga yina tubaka nde: “Yehowa kele na lweka na mono; mono ta wa boma ve. Muntu lenda sala mono nki?”​—Nk. 118:6.

3. Inki diaka lenda kanga bantu ya nkaka nzila ya kubaka mbotika? (Tala mpi kifwanisu.)

³ Bantu ya nkaka ke zolaka Yehowa kansi bo ke kukaka ve kubaka mbotika sambu bo ke yindulaka nde bo me zaba ve mambu mingi sambu na Yehowa. Keti yo ke lombaka nde nge zaba mambu yonso ya Biblia sambu na kubaka mbotika? Ve. Beto tadila mbandu mosi ya Biblia. Kilumbu mosi na mpimpa, Yehowa nikisaka ntoto mpi boloko yina Polo ti Silasi vandaka nikanaka. Yo salaka nde Polo ti Silasi kulonga nsangu ya mbote na muntu ya ke kengilaka boloko mpi dibuta na yandi. Muntu yango ti dibuta na yandi bakisaka nde Nzambi muntu nikisaka ntoto sambu na kubasisa bansadi na yandi na boloko. Na nima, bo longukaka mambu ya nkaka ya mfunu na mpimpa yina sambu na Yehowa mpi Yezu. Yo yina, yo pusaka bo na ‘kubaka mbotika kukonda kuvingila.’ (Bis. 16:25-33) Kana nge ke zaba Yehowa, nge ke zola yandi na ntima na nge ya mvimba, nge ke zaba malongi ya ntete-ntete ya Biblia, nge me balulaka ntima na masumu na nge mpi nge ke zola kulanda kuzitisa bansiku na yandi na luzingu na nge, zaba nde nge me fwana kibeni na kubaka mbotika.​—Mar. 12:30.

4. Inki diaka ke kangaka bantu ya nkaka nzila ya kubaka mbotika? (Tala mpi kifwanisu.)

⁴ Bantu ya nkaka ke zolaka Yehowa kansi bo ke kukaka ve kubaka mbotika sambu bo ke yindulaka mutindu yo ta vandila bo mpasi kibeni na kulungisa mambu ya nkaka. Ya kieleka, yo kele ve mbi na kutadila mbote-mbote mambote to bampasi yina lukanu mosi lenda natila beto. (Luka 14:27-30) Bantu ya nkaka diaka ke kudiyangisaka mingi sambu na mambu yina yo ta lomba nde bo yambula sambu na kusadila Nzambi. Yo kuminaka mpi mpangi-nkento Candace. Bo longaka yandi kieleka banda na kileke mpi yandi zabaka mambu yina yo ke lombaka kusala sambu na kusepedisa Yehowa. Kansi, yandi vandaka ve kusadila mambu yango. Na nima, yandi yantikaka diaka kulonguka Biblia ntangu yandi kumaka mbuta. Yandi ke tuba nde: “Mono zabaka mambu yina mono fwete sala sambu na kusepedisa Yehowa, kansi mono vandaka ve kuyambula mambu yina mono vandaka kusala na nsi-ntoto sambu mono vandaka kusepela ti yo mingi. Mono zabaka nde yo ta vandila mono mpasi na kusoba luzingu na mono.” Bantu ya nkaka ke yindulaka nde bo ta kuka ve kuzitisa bansiku ya Yehowa na nima ya mbotika. Bo ke yindulaka nde bo lenda sala disumu ya nene yina lenda sala nde bo katula bo na dibundu. Kana mambu yai ke kangaka nge mpi nzila ya kubaka mbotika, nki nge lenda sala?

5. Ntangu nge ke yindula kana nge fwete baka mbotika to ve, nge fwete tula dikebi na nki mambu? (Matayo 13:44-46)

⁵ Ntangu beto ke vandaka na mfunu ya kusumba kima mosi, beto ke talaka kaka ve ntalu ya kima yango kansi mpi valere na yo. Ata kima yango kele ntalu mingi, kana beto me bakisa nde yo kele na valere mingi kuluta, beto ta sumba yo na mbala mosi. Mutindu mosi mpi, ntangu beto ke yindula kana beto fwete baka mbotika to ve, beto fwete tula dikebi kaka ve na mingi ya bansoba yina yo ta lomba nde beto sala, kansi mpi na valere ya mingi ya kinduku na beto ti Yehowa. Yezu sadilaka bambandu zole sambu na kulonga diambu yai. (Tanga Matayo 13:44-46.) Konso mbandu ke tubila muntu mosi yina vandaka na kiese ya kuteka bima na yandi yonso sambu na kusumba kima mosi ya valere mingi yina yandi monaka. Zaba nde nge me zwaka mpi kima mosi ya ntalu mingi, disongidila kieleka ya Kimfumu ya Nzambi. Kana nge ke vandaka ti badute sambu na mambote yina kuzinga na kuwakana na kieleka yango ta natila nge, yindula mingi bambandu yai ya Yezu pesaka. Nge lenda kudiyula nde: ‘Keti mono ke ndimaka mpenza nde nsangu ya mbote ya Kimfumu yina mono me zabaka kele kibeni kima mosi ya valere mingi? Keti mono ke bakaka na valere mingi kinduku na mono ti Yehowa, kivuvu mpi bampangi ya zola yina yandi me pesaka mono?’ Bamvutu na nge na bangiufula yai lenda sadisa nge na kumona mambu yina nge fwete sala sambu na kulungisa lukanu na nge ya kubaka mbotika.

6. Inki mutindu beto lenda kuma ti ntima ya mbote?

⁶ Na mbandu ya muntu mosi ya ke kunaka bankeni, Yezu tubilaka mambu yina lenda kanga muntu nzila ya kuyela na kimpeve. Kansi Yezu tubaka mpi nde bantu ya nkaka ta wa nsangu ya Kimfumu “ti ntima ya kitoko mpi ya mbote” mpi bo ta sadila yo na luzingu na bo. (Luka 8:5-15) Kana nge ke kudiyangisa sambu nge ke sadila Nzambi ti bantima zole, kuyambula ve. Yehowa ta sadisa nge na ‘kukuma ti ntima ya mpa’ yina ta sala nde nge lemfukila yandi na luzolo yonso. Yo yina, lomba Yehowa na kusadisa nge na kuzola mambu ya nge ke longuka mpi na kusadila yo.​—Ezek. 18:31; 36:26.

7-8. Inki ke kangaka baleke ya nkaka nzila ya kubaka mbotika? (Tala mpi kifwanisu.)

⁷ Baleke ya nkaka ke zolaka Yehowa, kansi bo ke kukaka ve kubaka mbotika sambu na bupusi ya bantu ya nkaka. Mu mbandu, balongi ya nkaka ke pusaka bana ya nzo-nkanda na bo na kumona nde mambu ya nkaka yina Yehowa ke mengaka kele mbote. Kansi yo kele kigonsa mpenza na kulanda bandongisila na bo. (Nk. 1:1, 2; Bing. 7:1-5) Nge ta tina kigonsa yina kana nge landa mbandu ya muyimbi-bankunga yina songaka Yehowa nde: “Mono kele ti mayele mingi ya kubakisa mambu mbote-mbote kuluta balongi na mono yonso, sambu mono ke yindululaka bangibusa na nge.”​—Nk. 119:99.

⁸ Barapore ke monisa nde bibuti ya nkaka ke kangaka bana na bo nzila ya kubaka mbotika. Bibuti yango ke zolaka kibeni nde bana na bo kudipesa mingi na banzo-nkanda sambu na kuzwa kisalu ya mbote. Bankaka mpi ke sadisaka ve bana na bo na kuditudila balukanu ya kimpeve. Ebuna nki nge lenda sala kana nge me bakisa nde bibuti na nge ke sadisa nge mpenza ve na kuyela na kimpeve? Nge lenda solula ti bo sambu na yo. Kuvila ve nde nge lenda kuma nduku ya ngolo ya Yehowa ata nge kele leke to mbuta.​—Bing. 20:11.

9. Inki lenda sala nde bantu ya nkaka kuvingila na kubaka mbotika?

⁹ Bantu ya nkaka yina kele ya kuyilama na kubaka mbotika ke vingilaka na kubaka yo sambu na bupusi ya banduku na bo. Mu mbandu, nduku na bo to muntu mosi ya dibuta na bo lenda lomba bo na kuvingila sambu na kubaka mbotika kilumbu mosi ti yandi. Ya kieleka, yo kele ve mbi na kubaka mbotika kilumbu mosi ti muntu mosi ya nge ke zolaka. Ata mpidina, keti nge fwete bika nde mambu yai kukanga nge nzila ya kubaka mbotika bubu yai? Ve. Kuvila ve nde lukanu ya kudipesa na Yehowa ke tadila nge mpamba ti Yehowa. Yo yina, nge fwete landa ve bantu ya nkaka sambu na kubaka mbotika.​—Bar. 14:12.

KUVILA VE NDE NSUKA ME KUMA PENE-PENE

10. Inki diaka ke salaka nde bantu ya nkaka kuvingila na kubaka mbotika?

¹⁰ Katula bikuma yina beto me tubila dezia, bantu ya nkaka ke vingilaka na kubaka mbotika sambu bo ke yindulaka nde nsuka ta kwisa ve bubu. Keti yo kele ngindu ya mbote? Yezu songaka balongoki na yandi nde: “Beno vanda ya kuyilama, sambu Mwana ya muntu ta kwisa na ntangu yina beno ke yindula ve.”​—Luka 12:40.

11. Kana beto ke longuka mambu mingi ya Yehowa, yo ta pusa beto na kusala nki mpi sambu na nki? (Nkunga 119:60)

¹¹ Zola kele kikuma yina fwete pusa beto na kudipesa na Yehowa mpi na kubaka mbotika. Kana beto ke longuka mambu mingi ya Yehowa, yo ta sala nde beto zola bansiku na yandi mpi beto lemfukila yandi kukonda kuvingila. (Tanga Nkunga 119:60.) Yakobo tubilaka mpi kikuma ya nkaka ya mfunu yina fwete pusa beto na kulemfukila Yehowa kukonda kuvingila. Yandi tubaka nde ata muntu mosi ve ke zaba mutindu luzingu na yandi ta vanda mbasi. Yo yina, yo kele mfunu mingi nde konso kilumbu, beto ‘sala mambu ya mbote’ sambu beto ke zaba ve kana mbasi beto ta vanda na luzingu.​—Yak. 4:13-17.

12. Mbandu ya kilanga ya vinu yina Yezu tubilaka ke longa beto nki?

¹² Bantu ya nkaka lenda kuditubila nde yo kele ve mbi na kuvingila mwa fioti na ntwala ya kubaka mbotika. Bo lenda yindula mbandu ya kilanga ya vinu yina Yezu tubilaka. Kansi nki dilongi beto lenda baka mpenza na mbandu yango? Yezu tubaka nde bo futaka bantu yina salaka kisalu ngunga mosi mpamba salere ya kiteso mosi ti bayina salaka kilumbu ya mvimba. Kansi sambu na nki bantu yina salaka kaka ngunga mosi yantikaka ve ntangu mosi ti bayina ya nkaka? Bantu yango tubaka nde: “Sambu muntu mosi ve me baka beto na kisalu.” Bantu yai vandaka ve bamolo. Bo zolaka kusala kilumbu ya mvimba kansi ata muntu ve bakaka bo na kisalu. Kansi ntangu munkwa-kilanga ya vinu bakaka bo na kisalu, bo ndimaka mpi bo yantikaka kisalu na mbala mosi. (Mat. 20:1-16) Bubu yai, Yezu ke lomba beto na kukuma balongoki na yandi mpi na kulonga nsangu ya mbote ti bampangi. Yo yina, beto fwete kuma balongoki na yandi kukonda kuvingila.

13. Disolo ya nkento ya Loti ke longa beto nki?

¹³ Bantu mingi ke salaka ve bansoba nswalu na luzingu na bo sambu na kusadila Yehowa sambu bo ke yindulaka nde bo ta sala yo ntangu fioti na ntwala nde nsuka kukwisa. Kuvila ve nde kana muntu ke vingila mingi, yo ta kumina yandi mpasi mingi na kusala bansoba sambu na kusadila Nzambi. Yezu zabaka mambu yai mpi yandi songaka balongoki na yandi nde: “Beno yibuka nkento ya Loti.” (Luka 17:31-35) Nkento ya Loti zabaka mbote nde ntama ve Nzambi ta fwa Sodome ti Gomore. Kansi yo ke monana nde yandi vandaka kuzola ve kuyambula bima na yandi. (Kuy. 19:23-26) Disolo yai ke yibusa beto mpi nde porte ya luguluku ta bikala ve ya kukangula kimakulu. Kana ntangu yina Yehowa me tulaka me lunga, yandi ta kanga porte yango ti nsapi mpi mpila ya kukangula yo ta vanda diaka ve.​—Luka 13:24, 25.

14. Sambu na nki nge fwete tula dikebi na mutindu baprofesi ya Biblia ke lungana?

¹⁴ Mambu ya ke salama konso kilumbu na ntoto ke lungisa baprofesi ya Biblia sambu na bilumbu ya nsuka. Ata mambu ya nkaka yina Biblia tubilaka ke salama ve kisika yina nge ke zingaka, kumona mutindu yo ke salama na bisika mingi ya nkaka na ntoto fwete pusa nge na kusala nswalu bansoba ya me fwana na luzingu na nge sambu na kubaka mbotika kukonda kuvingila. Beto tala mambu yina ntumwa Piere tubilaka Bakristu ya ntete. Yandi songaka bo na ‘kukangula meso’ to na ‘kukeba’ sambu ‘nsuka ya bima yonso kumaka pene-pene.’ (1 Pie. 4:7; noti na nsi ya lutiti.) “Nsuka” yina yandi tubilaka vandaka ntangu yina bo zolaka kufwa Yeruzalemi mpi tempelo na yo. Bakristu yina Piere sonikilaka vandaka kuzinga ntama ti Yeruzalemi, yo yina bo zolaka ve kuvanda pana ntangu bo zolaka kufwa yo. (1 Pie. 1:1) Kansi ntangu bo monaka mutindu profesi yai lunganaka, yo sadisaka bo na kutula diaka ntima mingi na mambu yonso ya nkaka yina Yehowa silaka. Mutindu mosi mpi, kana nge ke tula dikebi na mutindu baprofesi ya Biblia ke lungana, yo ta sadisa nge na kubakisa nde nsuka me pusana kibeni mpi na kusala yonso sambu na kubaka mbotika.

15. Inki mutindu beto lenda yilama sambu na kilumbu ya Yehowa? (2 Piere 3:10-13)

¹⁵ Na mukanda ya zole yina Piere sonikaka, yandi tubilaka mutindu beto fwete vanda ya kuyilama sambu na “kilumbu ya Yehowa,” disongidila nsuka ya nsi-ntoto yai. Ntangu Piere sonikaka mukanda yai, yo lombaka nde bamvula mingi mpenza kuluta na ntwala nde nsuka ya nsi-ntoto yai kukwisa. Ata mpidina, yandi songaka Bakristu ya ntete na ‘kuyibuka ntangu yonso’ to na ‘kuvanda na nzala ya ngolo ya’ kilumbu yina. (Tanga 2 Piere 3:10-13; noti na nsi ya lutiti.) Beto ta landa kuyibuka kilumbu ya Yehowa kana beto ke vila ve ntangu yonso nde yo ke kwisa ntama ve. Beto ta vanda mpi ya kuyilama sambu na kilumbu yango kana beto ke sala yonso sambu na kuvanda ti “bikalulu ya santu mpi kusala bisalu ya ke monisa kukangama na Nzambi.” Yehowa ke waka kiese mingi kana beto ke sala mambu yina ke sepedisaka yandi. Yandi ta sepela mingi kana nge kudipesa na yandi mpi nge baka mbotika.

MAMBOTE YINA NGE TA BAKA KANA NGE BAKA MBOTIKA KUKONDA KUVINGILA

16. Inki kele ntangu ya kuluta mbote ya kubaka mbotika? (2 Bakorinto 6:1, 2) (Tala mpi bifwanisu.)

¹⁶ Ntangu ya mbote ya kubaka mbotika yo yai. (Tanga 2 Bakorinto 6:1, 2.) Muntu ya Etiopia yina kutanaka ti Filipo bakisaka nde yandi fwete baka mbotika na mbala mosi. Ntangu yandi longukaka nsangu ya mbote mpi monaka kisika yina yandi lendaka kubaka mbotika, yandi kuditubilaka ve nde: ‘Mono fwete longuka ntete mambu mingi ya me tala nsangu ya mbote. Mono ta baka mbotika na masa ya nkaka yina mono ta mona na nzila yai.’ Kansi yandi yulaka Filipo nde: “Inki ke kanga mono nzila na kubaka mbotika?” (Bis. 8:26, 27, 35-39) Yai kele mbandu ya mbote mpenza. Ntangu muntu ya Etiopia bakaka mbotika imene, yandi “landaka nzila na yandi na kiese.”

17. Nge fwete tula ntima nde Yehowa ta sadisa nge na kusala nki?

¹⁷ Kana kima mosi ke kanga nge nzila ya kubaka mbotika, tula ntima nde Yehowa ke zola kusadisa nge na kukuma nduku na yandi ya ngolo. (Bar. 2:4) Yandi ta sadisa nge ntangu nge ke wa boma, ntangu nge ke yindula nde nge ta kuka ve to ntangu bantu ya nkaka ke sosa kukanga nge nzila ya kubaka mbotika. Kana nge me baka mbotika, nge ta wa kiese yina muntu ke waka kana Yehowa ke sepela ti yandi mpi nge ta mona kukonda mfunu “mambu yina kele na nima.” (Bafil. 3:8, 13) Nge ta vingila ti nzala ya ngolo “mambu yina kele na ntwala,” disongidila kulungana ya balusilu ya Yehowa sambu na bantu yina ke kudipesaka na yandi mpi ke bakaka mbotika.​—Bis. 3:19.