Beto Zitisa Dibanza ya Masonuku na Yina Metala Kuzika Mvumbi—Kitini 3
Bakristu Fwete Zika Mvumbi na Mutindu ya Kukonda Mindondo mpi ya Lukumu
1. (a) Sambu na nki bantu yina kele ve Bambangi kesalaka mambu ya nene na ntangu ya kuzika mvumbi? (b) Bantu yankaka kesalaka inki sambu na kubenda bantu mingi na mafwa?
1 Bantu yina kebakisaka ve nki kele nkadilu ya kyeleka ya bafwa kekwikilaka nde kusala mambu ya nene na ntwala ya kuzika mvumbi kele mfunu sambu na kusepedisa bafwa mpi kupesa ve nsoni na dibuta. Sambu na bantu yina kele ve Bambangi, yo kele mfunu na ‘kutula lulendo’ sambu na pozisio mpi mbongo ya muntu yina mefwa to ya dibuta na yandi. (1 Yoa. 2:16) Mbala mingi, kikalulu ya kutesana ya bampani kemonanaka, mpi bantu mingi kesosaka kusala mafwa yina meluta ya bantu yankaka. Sambu na kubenda bantu mingi, bo ketulaka ba affiche (bansonama mpi bafoto) ya kemonikaka pwelele na bisika ya kuswaswana sambu na kusala piblisite ya mambu ya metala kuzika mvumbi. Bantu yankaka kelutisaka bamposo to bangonda na ntwala ya kuzika mvumbi, sambu na kukongula mbongo mingi sambu na kusala mambu ya kuluta nene na ntangu ya kuzika mvumbi. Bantu ketulaka mfunu mingi mpenza na dyambu yai na mpila nde ata mabuta yina kele bansukami mpenza lenda yika na bampasi na bo ya mbongo sambu na “kusala mambu ya nene na ntangu ya kuzika mvumbi” na mpila nde yo sepidisa bampangi na bo ya kinsuni mpi bantu ya nzyunga na bo.
2. (a) Na inki mutindu kuzika mvumbi ya Bakristu meswaswana ti kuzika mvumbi ya bantu ya nsi-ntoto? (b) Na kutadila Yoane 17:16 mpi Bingana 11:2, sambu na nki yo kele mfunu nde bantu ya Nzambi kusala mambu na mutindu ya kukonda mindondo na ntangu ya kuzika mvumbi?
2 Kansi, bantu ya Nzambi kebakisaka pwelele nde bafwa kezabaka kima ve mpi bo kezabaka ve nde bantu yankaka kepesa bo lukumu. Bakristu ya kyeleka kesosaka ve kuyitukisa bantu na mambu yina bo kesalaka na ntangu ya kuzika mvumbi. Kana beto kesala yo, keti mambu ya beto kekwikilaka taswaswana ti yina ya bantu ya nsi-ntoto kekwikilaka? (Yoa. 17:16) Keti beto tapesa ve bankaka ngindu nde beto mpi kewaka bafwa boma? Kuzaba nde boma ya bafwa kele ngolo mpenza na luzingu mpi bikalulu ya bantu ya bwala na beto fwete pusa beto na kukeba mpi kubakisa nde yo kele mayele na kusala mambu na mutindu ya kukonda mindondo na ntangu ya kuzika mvumbi. (Bing. 11:2) Nki mutindu beto lenda sala yo?
3. (a) Inki mambu bantu yankaka kesalaka sambu na kuzwa mbongo ya kuzikila mvumbi? (b) Inki mutindu bantu ya Yehowa ketadilaka mambu yai?
3 Mbongo ya Kusadila Sambu na Kuzika Mvumbi: Na bisika yankaka, bampangi kelandaka kinkulu ya kuvukisa bantu na ntwala ya kuzika mvumbi sambu na kuzwa mbongo. Bo ketindaka mikanda na mabundu yankaka sambu na kulomba lusadisu. Bampangi yankaka ketulaka na lweka “mbongo ya kuzika bamvumbi” sambu na kusadisa bampangi yina mefwila muntu. Na ntwala ya kukwenda kuzika mvumbi, kimvuka ya bankuluntu keponaka mpangi mosi ya bakala yina kekwendaka nzo na nzo sambu na kukongula mbongo to kesalaka yo na Nzo ya Kimfumu. Bo ketulaka bakesi ya makabu sambu bantu yina kele pana kutula mbongo. Kana yo salama ve na dibundu, bo kepesaka bakitansi mpi bo ketangaka bazina ya bantu to ya bimvuka, mpi bo ketubaka ntalu ya mbongo yina bo tulaka. Sambu na kusyamisa bantu na kutula mbongo, bo kepesaka madya mpi malafu. Inki mutindu beto fwete tadila mambu yai? Bakristu ya kyeleka fwete lomba ve lusadisu na mitindu yai sambu na kuzika mvumbi.
4. (a) Nani kele ti mukumba ya kubasisa mbongo sambu na kuzika mvumbi? (Tala noti) (b) Kana bantu ya dibuta mosi kele bansukami mpenza, na wapi bo lenda zwa lusadisu? (Tala noti) (c) Inki kele kigonsa ya kundima mbongo ya bantu ya fami yina kele ve Bambangi, mpi nki mutindu beto lenda sadila Bingana 27:12 na dyambu yai?
4 Bantu ya dibuta yina kele Bakristu fwete bakisa nde bo bantu kele ntetentete ti mukumba ya kubasisa mbongo sambu na kuzika mvumbi.a Kana bantu ya dibuta mosi kele bansukami mpenza mpi kekuka ve kufuta mbongo sambu na kuzika mvumbi kukonda mindondo, bantu yankaka ya fami lenda sadisa bo.b (1 Tim. 5:3; od lut. 132 § 1) Kana mpusa ya mbongo kele kaka, bantu yankaka to dibundu tazola mbala yankaka kupesa bo maboko. (1 Yoa. 3:17, 18) Kansi, yo kelomba kukeba. Kana beto lomba bantu ya fami yina kele ve Bambangi na kupesa mbongo sambu na kuzika mvumbi, bo tayindula nde bo kele ti nswa ya kutuba mutindu beto fwete yidika mpi kutwadisa mambu. Yo lenda basisa mpasi mingi na ntangu beto kesosa kusala bangidika sambu na kuzika mvumbi kukonda kusadila mambu ya mvindu. Yo kezola kutuba ve nde Mukristu fwete buya makabu yina bantu ya fami kepesa yandi na luzolo na bo. Kansi, kana mpangi mosi kemona nde kundima dikabu yina lenda sala nde bantu yina kele ve Bambangi kudikotisa to kulomba na ngolo nde bo sala mambu yankaka na ntangu ya kuzika mvumbi, yandi lenda buya dikabu yina na mayele.—Bing. 27:12.
5. (a) Tanga Efezo 4:17-19 mpi Roma 12:2. Nki mutindu minsiku yai ketwadisaka beto na ntangu beto kebaka bangidika sambu na kuzika mvumbi? (b) Inki mutindu bo zikaka Yezu mpi nki bupusi yo fwete vanda ti yo na luzingu na beto? (c) Tanga Luka 14:28 mpi 2 Korinto 8:12. Sambu na kukonda kulomba makabu to kudefa mbongo na bantu yankaka, bantu ya dibuta yina kele Bakristu fwete baka bangidika ya nki mutindu sambu na kuzika mvumbi?
5 Sambu beto kebakisaka pwelele nkadilu ya bafwa, yo fwete pesa beto mpenza kikesa ya kutwadisa mambu ya kuzika mvumbi kukonda kukotisa mambu ya nsi-ntoto yina mepanzanaka na kati ya bantu yina kebakisaka ve Biblia mbote. (Ef. 4:17-19) Ata beto kezola ve kubudisa bankaka sakuba na kulutisaka ndilu ntangu beto kesala mambu ya kukonda mindondo, beto kepesaka ve nzila nde nsi-ntoto kupusa beto na kulanda mbandu ya bantu yina kele na mpimpa ya kimpeve. (Roma 12:2) Beto vila ve nde Yezu kuvandaka muntu ya kuluta nene ya ntangu yonso, kansi bo zikaka yandi na mutindu mosi ya kukonda mindondo mpi ya luzitu. (Yoa. 19:40-42) Bantu yina kele “na mabanza ya Kristo” kewaka ve nsoni ya kusala mutindu mosi. (1 Kor. 2:15, 16) Yo yina, sambu na kubuya kulomba makabu to kudefa mbongo na bantu yankaka, bantu ya dibuta yina kele Bakristu tamonisa mayele na kubaka bangidika ya kukonda mindondo sambu na kuzika mvumbi na kuwakana ti bamwaye yina bo kele na yo.—Luka 14:28; fwanisa ti 2 Korinto 8:12.
6. (a) Sambu na nki yo tavanda ve mfunu na kupesa baluzayisu ya metala lufwa mpi bangidika ya bo mebaka sambu na kuzika mvumbi na mabundu yankaka? (b) Sambu na nki yo tavanda ve mbote na kukonda kusala balukutakanu ya kisalu ya kusamuna to kusoba ntangu ya balukutakanu sambu na kuzika mvumbi? Tanga mpi sadila Matayo 6:33, 34.
6 Diskure ya Kuzika Mvumbi: Nsangu ya lufwa kezabanaka nswalu. Yo yina, yo tavanda ve mfunu na kupesa baluzayisu ya metala lufwa mpi bangidika ya bo mebaka sambu na kuzika mvumbi na mabundu yankaka katula kaka na dibundu yina mpangi ya mefwa kuvandaka. Yo tavanda mpi mfunu ve na kutinda mikanda na mabundu yankaka sambu na dyambu yina. Ya kyeleka, yo tavanda ve mbote na kukonda kusala balukutakanu ya dibundu to kusoba ntangu ya balukutakanu sambu na kuzika mvumbi. Ntangu beto ketulaka mambu ya kimpeve na kisika ya ntete, yo kesadisaka beto na kuvanda ti dibanza ya bukati-kati na yina metala lufwa mpi na kulanda kutula bima ya ketadila Kimfumu na kisika ya ntete na luzingu na beto.—Mat. 6:33, 34.
7. (a) Inki beto fwete sala kana bo kesala diskure ya kuzika mvumbi yina mesimbama na Biblia? (b) Inki mutubi fwete sala ve ntangu yandi kesala diskure?
7 Kana bankuluntu ya dibundu mendima, diskure ya mesimbama na Biblia lenda salama na Nzo ya Kimfumu to, kana dibuta mezola, na nzo ya mpangi yina mefwa to na kisika yankaka. Mutubi yina dibuta ya mefwila muntu mepona fwete sadila kaka pula ya diskure ya kuzika mvumbi yina organizasio ya Yehowa meyidikaka. Diskure na yandi fwete syamisa, kupesa kikesa mpi kutunga na kimpeve. Mutubi fwete tubila mabanza yonso ya pula mpi takotisa ve ata dibanza mosi ya mesimbama na balukwikilu ya luvunu. Mu mbandu, kupesa ngindu nde muntu yango mefwa sambu bo singaka yandi to sambu bantu yankaka kusalaka yandi mbi tawakana ve ti bakyeleka ya Biblia mpi yo tamonisa bonso nde Yehowa kele ve ti makuki ya kutanina bansadi na yandi. (Bing. 18:10) Mutubi tatula mpi dikebi nde mambu yina yandi ketuba na diskure mpi na kisambu kupesa ve ngindu nde yandi ketuba yo na muntu ya mefwa bonso nde yandi kele kaka na luzingu. (Lo. 9:5, 10) Kana muntu yina mefwa kuvandaka nsadi ya kwikama ya Yehowa, mutubi lenda tubila na bunkufi luzingu na yandi ya kwikama. (Baeb. 6:12) Kansi, yo tavanda mbote ve na kupesa nzila nde bantu yankaka kutelema na ntangu diskure ya kuzika mvumbi kesalama sambu na kukumisa muntu ya mefwa na ntwala, na nima, to na ntangu diskure kesalama.
8. (a) Inki kikalulu bampangi yankaka mekumaka na yo, mpi sambu na nki yo kele mbote ve? (b) Nki beto lenda tuba sambu na ntangu yina diskure mpi kisambu fwete salama? (c) Kana mpangi mosi ketwadisa manaka, nki yandi tasala ve?
8 Bampangi mekumaka ti kikalulu ya kuvukana na Nzo ya Kimfumu na kilumbu ya diskure ya kuzika mvumbi sambu na kuyimba bankunga ya Kimfumu bangunga mingi na ntwala nde diskure kuyantika. Ya kyeleka, beto lenda yimba nkunga ya Kimfumu na luyantiku mpi na nsuka ya diskure, kansi kana bibuka ya bampangi kuvukana sambu na kuyimba bankunga bangunga mingi na ntwala nde diskure kuyantika yo tamonana bonso nde beto kelanda mbandu ya Kikristu. Diskure ya kuzika mvumbi lenda luta ve minuta 30 mpi yo fwete yantika na ntangu yina bo tulaka. Beto lenda sala kisambu to ve na luyantiku ya diskure. Yo tavanda ve mfunu nde mpangi mosi kutwadisa manaka sambu na kubinga mutubi mpi kusukisa manaka. Kansi, kana mpangi mosi ketwadisa, mambu ya yandi tatuba fwete vanda ya nkufi mpi ya sikisiki. Yo tavanda ve mfunu nde yandi vutukila dyaka bangindu ya mutubi to kusala “diskure ya kupesa matondo” na bantu yina kele pana. Na nima ya kuzika mvumbi, bo lenda tuba mwa bangogo mpi kusala kisambu na lweka ya mazyamu sambu na kusukisa manaka, kana bantu ya dibuta kuzola. Beto vila ve nde muntu yina kele ve Mbangi tasala ata kima mosi ve na mambu yina kesalama na ntangu ya kuzika mvumbi, yandi tatuba mpi ve na Nzo ya Kimfumu to na lweka ya mazyamu.—2 Kor. 6:14-18.
9. Inki bo kesyamisa beto na kusala na ntangu ya diskure ya kuzika mvumbi?
9 Nkadilu ya Mbote: Nki fwete vanda nkadilu na beto na ntangu ya kuzika mvumbi? Ata beto ke na mawa mingi, mpusa na beto kele nde beto baka kikesa na Masonuku. Yo yina, bantu yina kekwendaka na diskure ya kuzika mvumbi fwete yibuka ntangu yonso na kunata Biblia na bo. Kana beto kelanda na Biblia na beto ntangu mutubi ketanga mpi kesadila baverse, yo takumisa ngolo lukwikilu na beto na lusilu ya lufutumuku yina talungana na bilumbu kekwisa, ntangu “lufwa ta vandaka diaka ve.” (Kus. 21:4) Yo kele mpi dibaku ya mbote ya kutuba bangogo ya kepesa kikesa na dibuta yina mefwila muntu mpi na bantu yankaka yina kele pana. Kana beto kele ti nkadilu yai ya mbote, beto takuka kaka ve kupesa kikesa na bantu yankaka, kansi beto takuka mpi kulembika mpasi na beto mosi na kutulaka dikebi na kivuvu ya kyese ya kilumbu yina Nzambi tasukisa lufwa kimakulu.—Yez. 25:8.
10. (a) Inki mutindu bantu yina kele na mpimpa ya kimpeve kemonisaka mawa na bo? (b) Inki mutindu bantu yina kebakisaka mambu ya kimpeve kesalaka mambu, mpi sambu na nki? Tanga mpi sadila 1 Tesalonika 4:13.
10 Bantu mingi keyindulaka nde mawa ya ngolo kemonisaka lukumu, luzitu, mpi zola na muntu yina mefwa. Yo yina, na ntangu bo kebasisaka mvumbi, kesalaka diskure ya kuzika mvumbi, to na lweka ya mazyamu, bantu yankaka lenda yantika kudila ngolo mpenza, kubaluka na ntoto, to kutubila sanduku bonso nde muntu yina mefwa kele dyaka na luzingu. Bantu yankaka kebakaka mvumbi na maboko, kelalaka na zulu ya sanduku to kesosaka kukota na dibulu. Ata lufwa kepesaka beto yonso mawa mingi mpenza, bantu ya Nzambi kemonisaka ve mawa na mutindu yai ya kukonda bukatikati. Sambu na nki? Sambu beto mezaba “mbote mambu yina ke tadila bantu yina me fwaka.” Beto mezaba na sikisiki yonso nkadilu ya bafwa mpi beto kele ti kivuvu ya ngolo na lufutumuku. (Yoa. 5:28, 29) Sambu balusilu yai kepesaka beto kikesa, beto kevandaka “na mawa ve bonso bantu ya nkaka yina ke tulaka ntima na Nzambi ve.”—1 Tes. 4:13.
Binkulu Yina Kesalamaka na Nima ya Kuzika Mvumbi
11. (a) Na nima ya kuzika mvumbi, nki mutindu beto lenda monisa dikebi ya zola sambu na dibuta yina mefwila muntu? (b) Inki beto fwete vingila ve na kubaka na ntangu beto kekwenda kutala dibuta yina mefwila muntu, mpi nki mutindu Bisalu 20:35 kesadisa beto na dyambu yina?
11 Kana bo mezika mvumbi, mambu memana. Beto lenda sala dyaka ve ata kima mosi sambu na muntu yina mefwa. Na nima ya kuzika mvumbi, bantu lenda zola kwenda kutala dibuta yina kufwilaka muntu sambu na kumonisa mawa na bo mpi kupesa bo kikesa. Na bantangu ya mutindu yina, beto kevandaka ti dibaku ya kuyindulula na pima yonso mutindu luzingu kele nkufi mpi nde “kilumbu ya nge ke fwa kele mbote kuluta kilumbu ya nge butukaka.” (Lo. 7:1) Yo tavanda kumonisa ntima ya mbote kana bantu yina kekwenda kumonisa mawa kuyika ve kilo na dibuta yina mefwila muntu na kulombaka bo na ngolo na kupesa bo madya, malafu, mpi nkutu bisika ya kulala. Bantu ya Yehowa kekwikilaka nde “kiese ke vandaka mingi na kupesa, kansi na kubaka kiese ke vandaka fioti.” (Bis. 20:35) Yo yina, yo kele mbote na kuyindula kikesa ya kekatuka na Masonuku mpi lusadisu yina beto lenda pesa na dibuta yina mefwila muntu, na kisika ya kuyindula bima yina beto lenda baka, mu mbandu madya, malafu, mpi mutindu yina dibuta yango lenda yamba beto. Kana beto kesala yonso sambu na kuyika ve kilo na dibuta yina, beto kemonisa zola ya Bukristu mpi ntima ya mbote.—Gal. 6:2.
12. (a) Bantu yina kebakisaka ve Biblia mbote kesalaka nki na nima ya kuzika mvumbi? (b) Sambu na nki bantu kesalaka balukutakanu yai, mpi nki lukwikilu ya kewakana ve ti Masonuku bo kevandaka na yo?
12 Beto Buya Bankinsi Yina Kesalamaka na Nima ya Kuzika Mvumbi: Bantu yina kebakisaka ve bakyeleka ya Biblia pwelele kesalaka mambu na mutindu ya kuswaswana na nima ya kuzika mvumbi. Bo kesalaka balukutakanu ya nene sambu bantu ya dibuta, bamfinangani mpi bantu yankaka kukwisa kuvukana sambu na kudya, kunwa mpi kukina ntangu bo kebula miziki ya ngolo. Bantu mingi kebingaka yo “mafwa ya kyeleka.” Mbala mingi, bantu kedyaka mbiki, kelaukaka malafu, kekinaka makinu yina ketedimisaka mpusa ya kuvukisa nitu, mpi kesalaka mambu ya nsoni na balukutakanu yai. Ntangu bo kewaka miziki ya ngolo, bantu mingi kekwisaka na bankinsi yina ata bo zabaka ve muntu yina mefwa to dibuta na yandi. Bantu yankaka ketubaka nde byese ya mutindu yai kesadisaka na kukatula mawa yina lufwa kenataka. Kansi, Bakristu ya kyeleka fwete zaba nde bantu mingi kekwikilaka nde bisalu ya mutindu yai kepesaka lukumu na muntu ya mefwa mpi kepesaka mpeve na yandi nzila ya kwenda kuvukana ti bankaka na yandi.
13. (a) Inki kuwakana kele na kati ya balukutakanu yai ti mambu yina kele na Kubasika 32:1-6? (b) Tanga Longi 3:1, 4. Sambu na nki bankinsi yai mefwana ve na bantu ya Nzambi? (c) Na kutadila Yoane 17:16 mpi 1 Korinto 10:7, sambu na nki Bakristu ya kyeleka kesalaka ve mpi kekwendaka ve na bankinsi ya mutindu yina?
13 Na mabanza ya bantu mingi, bo lenda mona bisalu ya mutindu yai bonso mutindu na bo ya kuzinga. Kansi, beto tazola ve ata fyoti kusadila mutindu na beto ya kuzinga bonso kikuma ya kusala mambu yina kele ve ya Bukristu. Mu mbandu, miziki mpi makinu kuvandaka na kisika na yo na mutindu ya kuzinga ya bantu ya Izraele. Kansi, ntangu yo kumaka kuwakana ti mambu yina kepesaka Nzambi nsoni, yo bebisaka bangwisana na bo ti Yehowa. (Kub. 32:1-6) Yo kele mpi mutindu mosi ti makinu mpi bankinsi yina bantu kesalaka mingi na ntangu ya mafwa. Lufwa ya muntu ya beto kezolaka kele ve dibaku ya kuseka mpi kusala bankinsi. (Lo. 3:1, 4) Ndongisila yai ya Biblia kele ya mayele: “ ‘Mawa me luta kuseka na mbote’ sambu ata ilungi kele mawa-mawa, ntima lenda vanda kiese.” (Lo. 7:3) Sambu bankinsi yai ya bantu kesalaka na nima ya kuzika mvumbi kevandaka mbala mingi na kuwakana ti mansoni mpi bisalu ya bampeve ya mbi, Bakristu ya kyeleka kesalaka ve mpi kekwendaka ve na bankinsi yango. Ntangu beto kebuyaka kuvukana na binkulu ya mutindu yai, beto kemonisaka nde beto kele bantu “ya nsi-ntoto yai ve” mpi nde beto kezitisaka Nzambi ya kyeleka ti kansansa ya bantu yankaka.—Yoa. 17:16; 1 Kor. 10:7.
14. (a) Inki balukutakanu bantu kesalaka mbala mingi na nima ya kuzika mvumbi, mpi mbala mingi bo kesalaka yo inki ntangu? (b) Sambu na bantu yina kele ve Bambangi, balukutakanu yai kele ti nki ntendula ya kewakana ti bampeve ya mbi?
14 Mafwa ya Zole mpi Balusungiminu: Na nima ya kuzika mvumbi, bantu yankaka ya dibuta kesalaka bangidika sambu na kusala “mafwa ya zole.” Bankaka kesalaka balusungiminu sambu na kukumisa muntu yina kufwaka mpi kuyibuka yandi. Na mabaku ya mutindu yai, bantangu yankaka bo kepesaka bantu madya mpi malafu, bo kebulaka miziki, mpi bo kekongulaka dyaka bima mingi. Mbala mingi, bo kesalaka binkulu yai bilumbu 40 na nima ya kuzika mvumbi, to nkutu bilumbu mingi na nima ya kuzika mvumbi. Bantu mingi kemonaka mafwa ya zole mpi lusungiminu ya kilumbu ya bo zikaka mvumbi bonso bitini ya mfunu ya mafwa, sambu bo kekwikilaka nde mpeve ya muntu yina mefwa lenda baka ve kimpwanza kana mambu yai mesalama ve.
15. (a) Sambu na nki bantu yankaka kesalaka balukutakanu na nima ya kuzika mvumbi? (b) Inki ngyufula kebasika?
15 Kukwenda na balukutakanu ya mutindu yai to kuyidika yo bamposo to bangonda mingi na nima ya kuzika mvumbi lenda monana bonso dibaku ya kubaka to kupesa dyaka kikesa na bantu yina kufwilaka muntu. Yo lenda monana bonso mwaye ya kupesa nzila na bantu yina kuvandaka ve kilumbu ya bo zikaka mvumbi sambu bo pesa mbote ya nsuka na muntu ya mefwa. Bankaka kesadilaka balukutakanu ya mutindu yai sambu na kupesa matondo na bibuti ti banduku sambu na lusadisu na bo. Keti beto lenda sukisa nde dibundu mpi bantu ya dibuta lenda sala balukutakanu ya mutindu yai kana bo sala ve binkulu ya mimpani?
16. (a) Ata yo kele ve mbi na kukwenda kutala dibuta yina kufwilaka muntu, inki Bakristu ya kyeleka tazola ve kusala? (b) Na kutadila 1 Korinto 10:32, 2 Korinto 6:17, mpi Nkunga 97:10, sambu na nki yo mefwana ve na kusala lukutakanu mosi na nima ya kuzika mvumbi to na kukwenda na lukutakanu yango?
16 Na nima ya kuzika mvumbi, mwa bampangi ya mfinama ya dibuta lenda baka lukanu ya kukutana na kingenga sambu na kuyidika mambu ya metala mbongo mpi ya kewakana ti nsiku ya leta. Dyaka, bankaka lenda pesa lusadisu ya kinsuni, ya mawi, mpi ya kimpeve na bantu yina mefwila muntu. Kansi, mambu yai metadila dibuta yina mpi yo fwete tadila ve dibundu ya mvimba. Kansi, inki tasalama kana dibuta mosi kuyidika lukutakanu mosi na nima ya kuzika mvumbi sambu na dibundu, bantu ya dibuta, mpi banduku? Kusala ngidika ya mutindu yai lenda nata bantu yankaka na kuyindula nde Bambangi ya Yehowa kele ti mutindu na bo ya kusala mafwa ya zole to ya kusungimina kilumbu ya bo zikaka mvumbi. Kusala dyambu ya mutindu yai lenda sala nde bantu yina kezabaka mambu yina Bambangi ya Yehowa kekwikilaka mpi kelongaka na yina metala lufwa kubula sakuba kukonda mpasi. (1 Kor. 10:32) Sambu mafwa ya zole mpi lusungiminu ya kilumbu ya kuzika mvumbi kevandaka na kuwakana ya ngolo ti lukwikilu ya bampeve ya bankaka, bansambidi ya kyeleka ya Nzambi tazola ve kusala konso kima yina lenda fwanana ti balukutakanu yai. (2 Kor. 6:17) Ntangu beto kesalaka mutindu yina, beto kemonisaka nde ya kyeleka beto “ke buyaka mbi” mpi nde beto kezolaka mpi kepesaka maboko na mambu ya bunkete ti ya lunungu. (Nk. 97:10; Roma 12:9) Bika nde konso muntu na kati na beto kusimba na ntima na yandi minsiku ya mbote ya bo metubila na disolo yai sambu na kuzikisa nde mutindu na beto ya kuzika bamvumbi kele ya kukonda mindondo mpi kesadilaka ve bisalu ya mvindu.
[Banoti na nsi ya lutiti]
a Awa beto ketubila bantu ya dibuta mosi, disongidila bibuti ti bana na bo.
b Awa beto ketubila bantu yankaka ya dibuta, mu mbandu batata-nkento, bangwasi, bisoni, mpi buna na buna.