MATUKŨ 11-17, MWEI WA 5, 2026
WATHI 7 Yeova Nĩwe Vinya Witũ
Ĩkĩĩa Mũsumbĩ Ũla Mũnene wa Nthĩ Yonthe
“Yeova, nue Wĩ ĩũlũ wa Onthe ĩũlũ wa nthĩ yonthe.”—SAV. 83:18, BK.
KĨLA KĨNEENEWE
Ĩsomo yĩĩ nĩyĩũtũtetheesya kũĩkĩĩa vyũ kana Yeova nĩwe Mũsumbĩ Ũla Mũnene Vyũ na nĩyĩũtũĩkĩĩthya kana akatũtetheeasya kũkĩlya vinya motato ala matonya kũtũkwata oyu na ĩvindanĩ yũkĩte.
1. Yovu akwatiwe nĩ maũndũ meva maito?
ŨLA MŨNDŨŨME mũĩkĩĩku weetawa Yovu nĩwakwatiwe nĩ maũndũ maito mũno atataĩĩe. Syana syake syonthe nĩsyakwie, indo syake nĩsyooyiwe na ingĩ syooawa, athũkũmi make aingĩ makwʼa na ũ Yovu mwene akwatwa nĩ ũwau mũthũku mũno. Kwongela kĩu, nĩwaekie kũnengwa ndaĩa nĩ andũ. O na yĩla ala aũme atatũ metusaa anyanyae mamũthokeie, mamũtavisye maũndũ maingĩ mathũku ala matumie atũlĩka ngoo ĩ ya mũno. Nakyo kĩveti kyake kyaĩ na mawĩmakĩo maingĩ mũno nginya kyamwĩie: “Uma Ngai noikwʼa.” (Yovu 2:9, BK; 15:4, 5; 19:1-3) Maũndũ asu mathũkĩte ũu maĩ matonya kũtuma Yovu aeka kũmũĩkĩĩa Ngai ũla wa wʼo na makatuma aya nzika ethĩwa nũsũvĩaa athũkũmi make ala mamwendete na mamũthũkũmaa.
2-3. Tũtonya kwambĩĩa kwĩkũlya ata yĩla twakwatwa nĩ mathĩna, na twĩĩmanyĩsya kyaũ ĩvukunĩ ya Yovu?
2 O naitũ mavinda amwe nĩtũkwatawa nĩ maũndũ maito mũno matonya kũtata vyũ mũĩkĩĩo witũ. Twĩasya ũu nũndũ twĩkalĩte “[mavindanĩ] ma mũisyo na momũ.” (2 Tim. 3:1) Yĩla twakwatwa nĩ motato kĩatĩanĩsyo, nĩtũtonya kwĩwʼa twĩ aitavĩe na tũtatonya kũmĩĩsya. Maũndũ ta asu nĩmatumĩte amwe maambĩĩa kwĩkũlya ethĩwa kwa wʼo Yeova nũmathĩnĩkĩaa.
3 Ethĩwa ve mavinda we mwene waaĩwʼa ũu, ndũkakwʼe ngoo. Yovu nĩwamanyie kana Yeova nũvonokasya ala malũmanasya nake. O naitũ no twĩmanyĩsye kũĩkĩĩa Ĩthe witũ wa ĩtunĩ vyũ. Nĩ kana tũvote kwĩka ũu, ekai twĩmanyĩsye ĩvuku ya Yovu na tũyona ũndũ yĩtũĩkĩĩthĩtye maũndũ aa elĩ ma vata: Mbee, Yeova e weka nĩwe Mũsumbĩ Ũla Mũnene wa nthĩ yonthe. Kelĩ, Ngai Mwene Vinya Wʼonthe no atongoesye maũndũ ĩũlũ wa nthĩ nĩ kana aĩkĩĩthye kana kĩeleelo kyake nĩkyeanĩa, na nũsũvĩanaa andũ make na maũndũ ala matonya kũmaũmĩsya tene na tene kĩ-veva na kĩ-mwĩĩ.
SATANI NĨWAUMĨLILE MBEE WA YEOVA NA ALAĨKA AĨKĨĨKU
4. O tondũ ĩvuku ya Yovu yonanĩtye, nũũ wookie yĩla alaĩka moombanĩte mbee wa Yeova ĩtunĩ?
4 Mũthenya ũmwe, “ana ma Ngai” ũla wa wʼo nĩmoombanie mbee wake ĩtunĩ. Mbivilia yaĩtye atĩĩ: “Nake Satani ooka katĩ wamo.” (Yovu 1:6, BK) Yĩĩ nĩyo ĩvinda ya mbee vyũ Mbivilia ĩtũmĩĩte ĩsyĩtwa ya mũmaitha ũla mũnene vyũ wa Yeova, “Satani” kana “Mũvinganĩsya.” Ĩvindanĩ yĩu, Satani aĩ aekie kwĩthĩwa e mwana mũĩkĩĩku wa Ngai. Nĩwaminĩte kũtwʼĩka mũmaitha wa kĩlungu kya ũseũvyo wa Yeova kya ĩtunĩ na kya kũũ nthĩ. Twĩsĩ ũu nũndũ Yeova nĩwoonanisye kana Satani ndaĩ ũmwe wa mũsyĩ wake wa ĩtunĩ yĩla wawetie ndeto ila iandĩkĩtwe nthĩnĩ wa Mwambĩlĩĩlyo 3:15. Kwoou Satani ti kĩlungu kya ũla “mũndũ mũka,” na ũu nĩ kwasya, ti kĩlungu kya mũsyĩ wa Yeova wa ĩtunĩ ũla waĩ wumĩlye ũla “ũsyao.”
5. Twĩĩmanyĩsya kyaũ twasũanĩa kĩla kyeekĩkie ũmbanonĩ ũla waĩ ĩtunĩ?
5 Yeova nĩwendaa tũmanye kĩla kyeekĩkie ũmbanonĩ ũsu waĩ ĩtunĩ, na nĩkyo kĩtumi ngewa ĩsu yaandĩkiwe Mbivilianĩ. Ndeto sya Satani syoonanisye nesa kana we nĩ mwilĩanĩli ũte tei. (Yovu 1:9; sianĩsya na Ũvuanyʼo 12:10.) O na ĩngĩ, kĩla kyeekĩkie ũmbanonĩ ũsu nĩkĩtũkiakiasya nũndũ kĩtũĩkĩĩthasya kana Yeova atũmĩaa ũkũmũ wake ũte maela nesa vyũ na aatĩĩe ũsili wa katĩ. Eka ũu, kĩtũmanyĩasya kana Mwene Vinya Wʼonthe nĩwĩkĩaa mĩvaka ya kĩla angĩ matonya kwĩka na kĩla matatonya kwĩka.
YEOVA NDAEKAA SATANI EKE O KĨLA ŨKWENDA
6. Yeova oonanisye ata kana nĩwe waĩ na ũkũmũ ũmbanonĩ ũla waĩ ĩtunĩ? (Yovu 1:7, 8)
6 Soma Yovu 1:7, 8, BK. Yeova ambĩĩisye ũneenanyʼa kwa kũkũlya Satani atĩĩ: “Nũsũanĩĩte ũndũ wa mũthũkũmi wakwa Yovu?” Nũndũ Yeova nĩwe waneenie wa mbee, oonanisye kana nĩwe waĩ na ũkũmũ ũmbanonĩ ũsu na kana nĩweesĩ kĩla Satani wavangĩte. Ekai twone ũndũ Yeova watũmĩie ũkũmũ wake ũte maela kũtetheesya Yovu.
7. Kwosana na ĩandĩko ya Yovu 1:10, 11, Satani avangie andũ mamũthũkũmaa Yeova nũndũ wa kyaũ?
7 Soma Yovu 1:10, 11. Yeova nĩwe Mũsumbĩ Ũla Mũnene wa Nthĩ Yonthe na atũmĩaa ũkũmũ wake na ũtonyi wake kwa nzĩa ĩla ũkwona yaĩle. (Yel. 32:17; Nda. 4:35) Ĩndĩ o na vailye ũu, Satani avangie kana Yeova atũmĩaa ũkũmũ wake naĩ. Kwoou Satani no ta wavangaa kana Yeova ekaa kũnenga andũ ta Yovu syĩndũ mbingĩ nzeo nĩ kana mamũthũkũme. O na ĩngĩ, avangie kana ala mamũthũkũmaa Yeova mekaa ũu nũndũ nũkũmanenga syĩndũ nzeo. Yeova asũngĩie ũndũ ũsu ata?
8-9. Yeova eekĩĩie Satani mĩvaka yĩva yĩ ũtheinĩ, na nĩkĩ? (Yovu 1:22) (O na ĩngĩ, sisya visa.)
8 Soma Yovu 1:12, BK. Yeova nĩwaekie Ndevili aĩkĩĩthye ethĩwa ndeto syake syaĩ sya wʼo. Ĩndĩ nĩwamwĩkĩĩie mĩvaka. Ngai amũtavisye ũtheinĩ atĩĩ: “Ndũkamũtambũũkĩĩsye [Yovu] kwʼoko kwaku.” Yeova nĩweekĩĩie Satani mĩvaka mbee wa alaĩka onthe ala maĩ ũmbanonĩ ũsu. Satani ndaĩ na ũkũmũ wa kũvĩtũka mĩvaka ĩsu, na kwoou ndaĩ atonya kwĩka Yovu ũndũ o na ũmwe Yeova ũtaamwĩtĩkĩlĩtye. Na ũu nowʼo vailye ũmũnthĩ. Kwoou Yeova nĩwatũmĩie ũkũmũ wake na ũtonyi wake kũsũvĩa Yovu na kũĩkĩĩthya kana we nĩ Ngai ũsilaa katĩ na wĩ wendo.
9 Satani ndaavota kwĩanĩsya kĩeleelo kĩla waĩ nakyo. Twĩasya ũu nũndũ Yovu nĩwaendeeie kwĩthĩwa e mũĩkĩĩku kwa Ĩthe wake wa ĩtunĩ. (Yovu 1:22) Ĩndĩ o na vailye ũu, Mũvinganĩsya ũsu no weewʼaa ta ve ũndũ ũngĩ waĩ atonya kwĩka akatuma Yovu aeka kũmũthũkũma Yeova.
Yeova nĩwaekie Satani awete maũndũ ala wendaa kũweta mbee wa alaĩka (Sisya kalungu ka 8-9)
10. Nĩkĩ Yeova weetĩkĩlilye Satani amũtate Yovu ĩngĩ? (Yovu 2:2-6)
10 Soma Yovu 2:2-6, BK. Ĩvinda yĩĩ Satani nĩwongelangile kĩthito kyake kya kũtata kũtuma Yovu aeka kũlũmanyʼa na wĩanĩu wake. Avangie kana vate nzika Yovu nĩwesaa kũmũuma Yeova nĩ kana atangĩĩe kĩkonde kyake mwene. Nĩ kana Yeova aĩkĩĩthye kana Ndevili nĩ mũkengani, nĩwamwĩtĩkĩlilye akũne mũndũũme ũsu mũĩkĩĩku na ũwau mũthũku. Ĩndĩ o na ĩvinda yĩĩ, Yeova nĩwamwĩkĩĩie mĩvaka. Amwĩie atĩĩ: “Mũeke e thayũ.” Satani ndaĩ na ũndũ ũngĩ waĩ esa kwĩka eka o kwĩtĩkĩlana na isiĩĩi isu Yeova wamwĩkĩĩie. Kwoou Yeova nĩwoonanisye ĩngĩ kana nĩwe Ũla wĩ Ĩũlũ wa Onthe na kana nĩwe waĩ na ũkũmũ nũndũ vai kĩndũ Satani waĩ atonya kwĩka Yovu e ka o kĩla Yeova wamwĩtĩkĩlĩtye.
YEOVA NĨWAVETANGĨIE YOVU MATHĨNA
11. Kwosana na Yovu 42:10-13, Yeova atuvie Yovu ata ĩtina wa kũmũvetangĩa motato?
11 Soma Yovu 42:10-13. Yĩla Yovu waĩkĩĩthisye vyũ kana ndaĩ esa kũeka kũlũmanyʼa na wĩanĩu wake, Yeova ndaaĩtĩkĩla Satani aendeee kũmũtata. We mwene nĩwoosie ĩtambya avetangĩa mũthũkũmi ũsu wake mũĩkĩĩku mathĩna. O na ĩvindanĩ yĩu, Mũvinganĩsya ũsu ndaĩ na ũkũmũ wa kũsiĩĩa Yeova aisũvĩa kana kũathima mũthũkũmi wake wa vata, Yovu.
12. Nengane ngelekanyʼo ya ũndũ Yeova wasũvĩie athũkũmi make ala maĩkĩĩe ũtonyi wake wa kũtangĩĩa?
12 Mĩthenyanĩ ĩno ya mũminũkĩlyo, athũkũmi aingĩ ma Yeova nĩmeyoneete ũtonyi wake wa kũtangĩĩa. Kwa ngelekanyʼo, mwakanĩ wa 1945, Ngũsĩ sya Yeova 230 nĩsyavonokie ĩvinda yĩla asikalĩ ma Nazi mamalasimĩthisye kũthi kyalo kĩasa na kĩ mĩisyo kuma kambinĩ ya kũthĩnĩsya andũ nginya ũkanganĩ nĩ kana makoawe. Maandĩkie ũũ maielesya maũndũ ma kũtelemya ala mamakwatie: “Nĩ wʼo kana kwa ĩvinda yĩasa nĩtwĩthĩĩtwe tũithĩnwʼa mũno, ĩndĩ nĩtũsũvĩĩtwe na tũkavonokwʼa kuma ikonĩ ya mwaki o na tũte na mũuke wa syũki. . . . Vandũ va ũu, tusũĩtwe nĩ vinya na ũtonyi kuma kwa Yeova.” Mongelile kwasya atĩĩ: “Twĩ o na wendi ũmwe . . . [ĩtina] wa kwĩkala ngunganĩ ya mĩnyambũ twĩtĩkĩlwʼe kũmũthũkũma Yeova . . . tene na tene. Yĩu nĩyo ĩtuvi ĩla ĩnene vyũ tũtonya kũkwata.”—Sianĩsya na Ndanieli 3:27; 6:22.
13. Nĩ kyaũ ũtaĩle kwĩthĩwa na nzika nakyo yĩla wakwatwa nĩ motato? (O na ĩngĩ, sisya visa.)
13 O naitũ no tũkwatwe nĩ maũndũ meũtuma twĩwʼa ta twĩkĩtwʼe ngunganĩ ya mĩnyambũ. (1 Vet. 5:8-10) Mavinda amwe, no twĩwʼe tũte na vinya na no twambĩĩe kwĩkũlya ethĩwa motato ala matũkwatĩte makesa kũthela. Mavindanĩ ta asu, kũlilikana ngewa ya Yovu no kũtũtetheesye. No tũĩkĩĩe vyũ ũtonyi wa Yeova wa kũtũminĩa mathĩna, ethĩwe eĩka ũu oyu kana nĩ ĩvinda yĩla ũkatwʼĩkĩthya maũndũ meũ ĩtunĩ na nthĩ. We nũtwʼĩte ĩvinda yĩla ũkamina nthĩ ĩno nthũku na ndakaeka mũthenya o na ũmwe ũvĩte ĩvinda yĩu yavika!
Yeova akavetangĩa ala malũmanasya nake mathĩna (Sisya kalungu ka 13)
YEOVA NĨWENDETE ALA MALŨMANASYA NAKE
14-15. Yeova ewʼaa ata ĩũlũ wa kũtuva athũkũmi make ala malũmanasya nake? (Yovu 14:15) (O na ĩngĩ, sisya visa.)
14 Soma Yovu 14:15. Ĩthe witũ wa ĩtunĩ nũlũmanasya vyũ na ala methĩawa malũmanĩtye nake. Ethĩawa amendete mũno vyũ nginya ũkethĩa o na makwʼa, akamathayũũkya. Eka ũu, akavetanga woo ũla ũetawe nĩ kĩkwʼũ.—Isa. 65:17.
15 O na kũtwʼĩka Yovu nĩwaendeeie kwĩkala nthĩ ĩno isumbĩkĩtwe nĩ Satani, Mbivilia nĩyonanĩtye nesa kana Yeova nĩwamũvoisye na amũathima na syĩndũ mbingĩ o na kwĩ ila waĩ nasyo atanatatwa. Na moathimo asu nĩ manini mũno maelekanwʼa na ũndũ Yeova ũkamũathima ĩvinda yũkĩte. Yeova nĩwoonanisye kana endaa ala malũmanasya nake methĩwe na ũtanu wa wʼo thayũnĩ. Nĩkyo kĩtumi ũkanenga onthe ala maendeeaa kũlũmanyʼa nake mwanya wa kũtanĩa thayũ tene na tene me eanĩu nthĩnĩ wa nthĩ nzaũ. (Ũvu. 21:3, 4) Nũndũ nĩwe Mũsumbĩ Ũla Mũnene wa nthĩ yonthe, e na mea ma kwĩanĩsya kĩu. Mwa kũsũanĩa kĩu nĩkũtũkiakiasya mũno yĩla tũendeee kũmĩanĩsya na motato!
Ĩtina wa Yovu kũtatwa, we na kĩveti kyake nĩmatanĩie moathimo maingĩ kuma kwa Yeova (Sisya kalungu ka 14-15)
16. Twĩ na kĩtumi kĩngĩ kĩva kya kũĩkĩĩa Yeova e Mũsumbĩ Ũla Mũnene?
16 Ĩtina wa Yovu kwĩkala thayũ ĩvinda yĩasa, nĩwesie kũkwʼa. Ĩndĩ nũndũ Yeova nĩwe Mũsumbĩ Ũla Mũnene na Mwene Vinya Wʼonthe, e na ũtonyi wa kũmũthayũũkya. (Kũt. 32:39) Kwoou vai mũndũ wĩsa kũmũsiĩĩa kũthayũũkya ala wendete. Na akeeka ũu ĩvindanĩ yĩla ũtwʼĩte.—Alo. 8:38, 39.
MŨĨKĨĨE YEOVA VYŨ
17. Twĩsĩ ata kana Satani ndatonya kũmina vyũ andũ ma Yeova?
17 Ngewa ya Yovu nĩtũnengae itumi mbingĩ sya kũmũĩkĩĩa Yeova vyũ. Mwa tũtũngaa mũvea ta kĩ kũmanya kana kĩthito kya Satani kya kũmina andũ ma Yeova kĩyĩsa kwaĩla! Ũmũnthĩ, athũkũmi aĩkĩĩku ma Yeova ta milioni kenda nĩ ũkũsĩ mwĩanĩu wa kana nĩwe Mũsumbĩ Ũla Mũnene. Nĩtwĩyoneete ĩngĩ na ĩngĩ mĩio ĩla ĩseũvĩtwʼe yũkite athũkũmi ma Yeova ĩiema kwaĩla. (Isa. 54:17) Twĩasya ũu nũndũ silikalĩ mbingĩ syĩ vinya na atongoi ma ndĩni nĩmatatĩte kũsiĩĩa andũ ma Yeova maimũthaitha na maitavanyʼa ũvoo mũseo, ĩndĩ makaemwa. Na vai kĩndũ kĩtonya kũtũsiĩĩa kũnyaĩĩkya ũwʼo ĩũlũ wa Yeova na kũvuanyʼa kana Satani nĩ mũkengani na mũaani. O na kĩkwʼũ kĩitonya kũtũsiĩĩa nũndũ Yeova akathayũũkya onthe ala makusaa malũmanĩtye nake.—Osea 13:14.
18. Nĩkĩ tũte na vata wa kũkĩa ĩvinda yũkĩte?
18 Yĩla twavindĩĩsya ngewa ya Yovu, nĩtũĩkĩĩaa vyũ kana mavinda onthe Yeova akeethĩawa vamwe naitũ o na twakwatwa nĩ kyaũ ĩvinda yũkĩte. Kwoou tũi na vata wa kũkĩa kĩndũ. Ĩvindanĩ ya ũla thĩna mũnene, Satani na ala mamũkwataa mbau makoona andũ ma Yeova mailye ta mate na ũsũvĩo na maitwʼa kũmavithũkĩa. Ĩndĩ o tondũ vailye ĩvindanĩ ya Yovu, Yeova akatũmĩa vinya wake ũte maela na ndaketĩkĩlya Satani aũmĩsye andũ make tene na tene. O mĩtũkĩ, Yeova nũkũmina vyũ mathĩna onthe ala Satani ũeteae andũ. Ndevili na ndaimoni syake makekwʼa ĩimanĩ yĩte kĩtulu nginya myaka 1,000 ĩthele. (Lũka 8:31; Ũvu. 20:1-3) Mũthya, Satani na onthe ala mamũkwataa mbau makanangwa vyũ. (Ũvu. 20:10) Na o tondũ Yeova wathanie, Satani akatumbwa mũtwe. Akaanangwa tene na tene atakethĩwa vo ĩngĩ.—Mwa. 3:15; Alo. 16:20.
19. Ala mamũĩkĩĩaa Yeova vyũ meteele moathimo meva? (O na ĩngĩ, sisya visa.)
19 Tweteele na mea maingĩ mũno ĩvinda yĩla Ngai ũkatwʼĩkĩthya maũndũ meũ ĩtunĩ na nthĩ nũndũ tũkethĩwa twĩ eanĩu na twĩ na ũtanu wa wʼo. Maũndũ makeethĩwa me maseo mũno o na kwĩ ũndũ tũtonya kũsũanĩa. Yeova athanĩte atĩĩ: “Sisya! Nĩngũtwʼĩkĩthya maũndũ onthe meũ.” (Ũvu. 21:5) Kĩu kĩonanyʼa ata? Kwa ĩvinda ya mbee vyũ ĩtina wa myaka ngili mbingĩ, Satani na ndaimoni syake maikethĩwa matonya kũũmĩsya andũ kana kũtuma meka maũndũ mathũku. Mwa tũkeewʼa twausya ta kĩ! O na tũikaĩawa nĩ too ĩngĩ nũndũ wa kũkĩa maũndũ mathũku ala methĩawa matonya kũtũkwata twĩ nthĩ ĩno nthũku ya Satani. Eka ũu, ala makavonoka Alimaketoni makeeyonea andũ maivowʼa kwa nzĩa ya kyama ĩũlũ wa nthĩ yonthe. Kwongela kĩu, endwa maitũ ala makwie makambĩĩa kũthayũũkwʼa. Ĩvindanĩ yĩu, tũkatanĩa thayũ ũndũ Ĩthe witũ wa ĩtunĩ wendaa!
Yeova akaathima mũno athũkũmi make aĩkĩĩku ala momĩĩisye mathĩna (Sisya kalungu ka 19)
20. We ũtwʼĩte kwĩka ata?
20 O tũendeee kũmĩanĩsya na motato ala meũtũkwata mĩthenyanĩ ĩno ya mũminũkĩlyo, ekai tũtwʼe kũendeea kũmũĩkĩĩa Yeova vyũ na kũkwata mbau Ũsumbĩ wake mũnene. Na ekai tũendeee kwonanyʼa kana nĩtũmwendete Ĩthe witũ wa ĩtunĩ na tũyĩĩkĩĩthya kana maũndũ ala Satani ũwetaa ĩũlũ wa Yeova na athũkũmi make nĩ ma ũvũngũ. Kwa wʼo, no tweteele ĩvinda yũkĩte tũte na wia nũndũ tũkeethĩwa tũsumbĩkĩtwe nĩ Mũsumbĩ Ũla Mũnene, Yeova, ũla wĩthĩawa na mea ma kũtuva athũkũmi make ala aĩkĩĩku kwa nzĩa nene mũno!
WATHI 153 Nenge Ũkũmbaũ