Fikieme U ro Woma re Ma Lele Ehrẹ Ebaibol?

1-2. (a) Fikieme ma rọ ta nọ Ebaibol na o kri gaga no? (b) Fikieme Ebaibol ọ sai ro fiobọhọ kẹ omai nẹnẹ?

EBAIBOL na o kri gaga no. Oware wọhọ ikpe idu esa gbe egba isoi (3,500) nọ e vrẹ a ro mu ei họ ekere. Yọ o joma te ikpe idu ivẹ (2,000) no anwẹnọ a ro kere iei re na. O make rrọ ere na, “ẹme Ọghẹnẹ” nọ ọ riẹe eva na o gbe bi fiobọhọ kẹ omai rite inẹnẹ na, yọ o wo ẹgba gaga. (Hib. 4:12; 2 Tim. 3:16, 17) Ahwo buobu a ta nọ eme Ebaibol i fiobọhọ kẹ ae thihakọ ebẹbẹ buobu no.

² Rekọ ẹvẹ obe nọ u kri te ere no o gbẹ be sai ro fiobọhọ kẹ ahwo? Eware ivẹ e wha riẹ ze. Orọ ọsosuọ, obọ “Ọghẹnẹ nọ ọ rrọ uzuazọ” na Ebaibol na o no ze. Ọye ọ ma omai, yọ ọ riẹ eware kpobi. (1 Tim. 4:10; Rom 16:26, 27) Orọ avọ ivẹ, a kere Ebaibol na oghẹrẹ nọ o sai ro fiobọhọ kẹ ahwo evaọ oke kpobi. Ehrẹ nọ e riẹe i re kiekpo ho, yọ i re fiobọhọ kẹ ohwo evaọ oghẹrẹ ẹbẹbẹ kpobi nọ ọ rrọ.

3. Enọ vẹ ma te riẹ iyo rai evaọ uzoẹme nana?

³ Nọ a tẹ fodẹ ehrẹ Ebaibol, yọ eme a be ta na? Fikieme u ro woma gaga re ma lele ehrẹ Ebaibol nẹnẹ? Ẹvẹ ma sai ro vuhu ehrẹ nọ e rrọ Ebaibol na nọ ma te bi se Ebaibol? Ma te riẹ iyo enọ nana evaọ uzoẹme nana. Yọ ma te ta kpahe epanọ Jesu o ro wuhrẹ ahwo re a ruẹ epanọ ehrẹ nọ e rrọ Ẹme Ọghẹnẹ i woma te.

A TẸ FODẸ EHRẸ EBAIBOL, YỌ EME A BE TA NA?

4. Eme họ ehrẹ Ebaibol?

⁴ Ehrẹ Ebaibol họ eware nọ Ọghẹnẹ o rri nọ e rrọ gbagba nọ u fo nọ ma re ru, yọ eware itieye na ọ rọ fiki rai jie izi nọ o jie na. Who te rri izi jọ, whọ rẹ nwane ruẹ oware nọ Ọghẹnẹ ọ rọ fiki riẹ jie izi na. (Mat. 22:37) Ohrẹ u woma vi uzi. Uzi o rẹ mai kiekpahe oware ovo. Yọ izi jọ, oke rai o rẹ vrẹ. Oware nọ o jẹ via nọ o soriẹ nọ a ro fi izi na họ o sae jẹ vrẹ re. Rekọ ehrẹ Ebaibol e rẹ lẹliẹ omai riẹ oghẹrẹ nọ Jihova o rri eware buobu. Ohrẹ o rẹ lẹliẹ omai riẹ oware nọ a rọ fiki riẹ jie uzi jọ. Uzi kpobi nọ Jihova o jie, u wo oware jọ nọ u wuzou nọ ọ rọ fiki riẹ jie uzi na. Ma tẹ riẹ oware nọ Jihova ọ rọ fiki riẹ jie uzi jọ, o rẹ lẹliẹ omai koko uzi na evaọ idhere buobu. Yọ oware nọ ọ rọ fiki riẹ jie uzi na, u re kiekpo ho. (Ol. 119:111) A rẹ sai si izi jọ notọ hayo nwene ai, rekọ ehrẹ Ebaibol i re kiekpo ho.—Aiz. 40:8.

5. Oriruo vẹ ma sai ro dhesẹ ohẹriẹ nọ o rrọ uzi gbe oware nọ a rọ fiki riẹ jie uzi? (Rri iwoho na re.)

⁵ Joma kẹ oriruo jọ nọ u ti fiobọhọ kẹ omai riẹ ohẹriẹ nọ o rrọ uzi gbe oware nọ a rọ fiki riẹ jie uzi. Oni ọ tẹ ta kẹ ọmọ riẹ nọ, ‘Whọ rọ obọ te istovu na ha,’ yọ uzi o jie kẹe na. Rekọ eme ọ rọ fiki riẹ jie uzi na? Oye họ, a rẹ rọ obọ te oware nọ o be rrorro ho, keme o rẹ yẹ ohwo obọ. Ọ tẹ riẹ onana, u ti fiobọhọ kẹe evaọ eware efa re, orọnikọ istovu ọvo ho. O te so ẹe ze nọ ọ gbẹ te rọ obọ te oware ovo nọ o be rrorro ho, wọhọ ayọno nọ a be rọ kpa iwu, erae, gbe eware efa nọ e rẹ sae yẹ ohwo oma. U ti fiobọhọ kẹe whaha omonwa orọnikọ evaọ obọ uwou ọvo ho, rekọ evaọ eria efa kpobi. Nọ ọmọ na ọ tẹ rro te ohwo no, ẹsejọhọ ọ te rọ istovu there emu. Rekọ ọ te yọroma re ọ gbẹ rọ obọ te oria nọ o be rrorro evaọ istovu na ha. Oke yena a ti gbe jie uzi kẹe inọ, ‘Whọ rọ obọ te istovu na ha’ ha. Rekọ oware nọ a rọ fiki riẹ jie uzi na kẹe vẹre na u ri nwene he.

FIKIEME U RO WUZOU RE MA LELE EHRẸ EBAIBOL?

6. (a) Eware jọ vẹ Jihova o fihọ Ebaibol kẹ omai? (b) Ẹvẹ Jihova o ro bru ọghọ họ omai oma?

⁶ Ma rẹ jọ Ebaibol na ruẹ izi jọ nọ Jihova o jie kẹ omai re ma siọ ẹbẹbẹ ba ekiero. Onana u dhesẹ nọ o you omai. (Jem. 2:11) Oye ovo ho, o te bi je fiobọhọ kẹ omai riẹ ẹjiroro nọ o ro jie izi na. Ọ jọ Ebaibol kẹ omai ehrẹ nọ i re fiobọhọ kẹ omai evaọ eware buobu nọ u du gwọlọ nọ a re jie uzi kpahe he. Ehrẹ Ebaibol i re fiobọhọ kẹ omai jẹ emamọ iroro, ma vẹ sai ru oware nọ u kiehọ. Ehrẹ nọ Jihova ọ kẹ omai na, u dhesẹ nọ o bru ọghọ họ omai oma. Ọ gwọlọ nọ ma rehọ eva obọmai ru oware nọ u dhesẹ nọ ma you rie, yọ oware nọ o rẹ were iẹe o were omai.—Gal. 5:13.

7. Oriruo vẹ ma sae kẹ nọ u dhesẹ epanọ ehrẹ Ebaibol i re ro fiobọhọ kẹ omai? (Rri uwoho na re.)

⁷ Joma kẹ oriruo jọ nọ u dhesẹ epanọ ehrẹ Ebaibol e sai ro fiobọhọ kẹ omai. Ma rehọ iẹe nọ ohwo ọ be dhẹ omoto vrẹ. Nọ ọ be dhẹ vrẹ na, ẹsejọ ọ rẹ ruẹ esaebọdo esese jọ nọ a drọ eware jọ fihọ. Ejọ, epanọ ohwo ọ rẹ dhẹ vẹrẹ te, gbe oria nọ who re jo thihi ibreki, whọ vẹ hẹrẹ. Ohwo na o gbe ru lele eware nọ e rrọ esaebọdo itieye na jọ họ, ahwo egọmeti a re kru rie. Ere ọvona re, Ileleikristi a rẹ kẹnoma kẹ oware kpobi nọ Ọghẹnẹ o jie uzi nọ ma ru hu. Joma wariẹ roro kpahe oriruo esaebọdo na. Ejọ na, orọnikọ a be rehọ ae jie uzi kẹ owhẹ hẹ, rekọ a be rehọ ae vuẹ owhẹ eware nọ e rẹ sae nwa ohwo oma nọ e rrọ obaro. Ejọ i re dhesẹ nọ edhere na ọ gẹle evaọ obaro hayo a di edhere na. Emamọ edraeva ọ tẹ ruẹ esaebọdo itieye na, ọ rẹ yọroma kpahe oghẹrẹ nọ ọ rẹ dhẹ re o gbe wo asidẹnte he. Wọhọ oriruo, nọ ọ tẹ ruẹ nọ a di edhere na fikinọ a bi ru edhere na, ọ rẹ wẹriẹ edhere ọfa. Yọ oso ọ tẹ be rrọ, ọ rẹ dhẹ ẹmẹrera. Ere ọvona re, orọnikọ oware nọ Ebaibol ọ ta gbiae inọ ma ru hu ọvo ma rẹ kẹnoma kẹ hẹ, rekọ te eware nọ e rẹ lẹliẹ omai kie ruọ uzioraha. Ma rẹ jẹ kẹnoma kẹ isiuru nọ e rẹ lẹliẹ omai raha uzi. Onana o gwọlọ ẹromuhotọ gaga.

8. Wọhọ epanọ obe Ahwo Rom 12:1, 2 o ta, ma te bi muẹrohọ ehrẹ Ebaibol na, eme o sai fiobọhọ kẹ omai ru?

⁸ Irere efa e riẹ nọ ma re wo nọ ma te bi muẹrohọ ehrẹ nọ e rrọ Ebaibol, je bi ru oware nọ ma jọ Ebaibol wuhrẹ. Erere jọ nọ ma re wo họ, o rẹ lẹliẹ omai riẹ oghẹrẹ nọ Jihova o re rri eware. Ma te bi se iku jọ evaọ Ebaibol, joma daoma wuhrẹ oware jọ noi ze nọ o sai fiobọhọ kẹ omai. Ma rẹ nọ omamai nọ, ‘Fikieme Jihova o ro fi iku nana họ Ebaibol na, kọ eme mẹ sai wuhrẹ noi ze nọ u ti fiobọhọ kẹ omẹ evaọ uzuazọ mẹ?’ Ma tẹ be nọ omamai ere, o rẹ whae ze nọ ma jẹ rọ “ẹgba iroro” mai ruiruo ziezi. Koyehọ ma te rọ uzou mai roro oware nọ u woma evaọ aro Ọghẹnẹ, “nọ ọ rẹ jẹrehọ, jẹ rrọ gbagba.”—Se Ahwo Rom 12:1, 2.a

9. Edhere ọfa vẹ ehrẹ Ebaibol e sai ro fiobọhọ kẹ omai? (Ahwo Hibru 5:13, 14)

⁹ Ma tẹ be hai roro kpahe ehrẹ Ebaibol jẹ daoma ru lele ai, o rẹ lẹliẹ omai kpako evaọ iroro mai. Yọ fikinọ ma riẹ oware nọ o rẹ were Jihova, je bi ru ei, usu mai avọ iẹe o te ga ziezi. (Se Ahwo Hibru 5:13, 14.) A re jie izi buobu kẹ emaha. A rẹ vuẹ ae omoware kpobi nọ u fo nọ a re ru, re a tẹ te riẹ oware nọ a re ru. Ozọ inọ a ti kpe ai a re ro ru oware nọ a vuẹ rai na. Rekọ Jihova o jie izi buobu kẹ omai wọhọ emọboba ha, keme o rri omai wọhọ emọboba ha. O fievahọ omai inọ ma ti ru oware nọ o rẹ were iẹe. Yọ ma te gine ru ei, eva e rẹ were iẹe gaga.—Ol. 147:11; Itẹ 23:15, 26; 27:11.

ẸVẸ MA SAI RO VUHU EHRẸ EBAIBOL?

10. Ẹvẹ ma sai ro vuhu ehrẹ Ebaibol?

¹⁰ Re ma sai vuhu ehrẹ Ebaibol, ma te bi se Ebaibol, ma rẹ daoma wuhrẹ oware jọ no oria nọ ma se na ze. Ma vẹ te rọ ere riẹ oware nọ o rẹ were Jihova gbe onọ o rẹ dhae eva. Edhere ọfa nọ ma sai ro vuhu ehrẹ Ebaibol họ, ma re roro kpahe oware nọ o lẹliẹ Jihova jie izi jọ nọ o jie na. Ma tẹ be hai ru ere, ma vẹ te riẹ Jihova ziezi. Re ma sae riẹ oghẹrẹ nọ Jihova o rri oware jọ, ma rẹ lẹ sei re o fiobọhọ kẹ omai. Ma vẹ jẹ hae daoma roro oware te ziezi. (Itẹ 2:10-12) Ma rẹ nọ omamai enọ wọhọ: ‘Fikieme Ọghẹnẹ o ro jie uzi nana? Kọ otẹrọnọ uruemu nana o rẹ dhae eva, kọ ẹvẹ o ti rri eware efa nọ e wọhọ ọnana? Eme iku nana nọ mẹ jọ Ebaibol se na i wuhrẹ omẹ, kọ ẹvẹ me ti ro ru oware nọ me wuhrẹ noi ze na?’ Ma tẹ riẹ oware nọ o lẹliẹ Jihova jie izi jọ gbe oware nọ o lẹliẹ e riẹ fi iku jọ họ Ebaibol na kẹ omai, o te so ẹe ze nọ ma ti ro ru eware nọ e rẹ were Jihova.

11. Oghẹrẹ vẹ Jesu o ro dhesẹ epanọ ma sai ro wuhrẹ eware jọ no eme nọ e rrọ Ebaibol ze? (Rri iwoho na re.)

¹¹ Okenọ Jesu o je wuhrẹ ahwo evaọ ugbehru, ọ ta eme jọ nọ e sai fiobọhọ kẹ omai wuhrẹ eware jọ no izi Ọghẹnẹ nọ e rrọ Ebaibol na ze. Ma te ta kpahe eware esa jọ nọ ọ ta ẹme te. Nọ ọ jẹ ta ẹme kpahe ọvuọvo, ọ tẹ fodẹ uzi nọ a jie kpahe oware na no, ọ vẹ ta oware nọ o wha riẹ ze nọ a ro jie uzi na. Nọ ma be te ta kpahe eware nọ Jesu o wuhrẹ omai kpahe izi Ọghẹnẹ na, ma te ruẹ epanọ ma sai ro ru eware yena nẹnẹ na.

12. Fikieme a ro jie uzi nọ o rrọ Matiu 5:21, 22 na? (Rri uwoho na re.)

¹² Se Matiu 5:21, 22. Fikieme Jihova o ro jie uzi inọ: “Who re kpe ohwo vievie he”? Jihova ọ gwọlọ nọ ma ru oware ovo hayo ta ẹme ọvo nọ u dhesẹ nọ ma mukpahe ohwo jọ họ. Ọ tubẹ gwọlọ nọ ma mukpahe ohwo ọvo evaọ udu mai hi. Ẹme nọ Jesu ọ ta u dhesẹ nọ o tẹ make rọnọ ma kpe ohwo dede he, ma te “bi mu ofu kẹ oniọvo” mai hayo ta ikpehre eme kẹe, yọ ma ru thọ no ghele. Oyejabọ Jesu ọ rọ ta nọ “a te rehọ [ohwo otiọye na] guẹdhọ.” Fikieme? Keme orọnọ ẹdẹvo iroro ohwo-okpe e rẹ rọ ruọ ohwo udu hu. Ofu gbe eme iyoma u re ro muhọ. Who je ti rri hi, who zihe ruọ ojihẹ no.—1 Jọn 3:15.

13. Ẹvẹ ma sai ro ru oware nọ ma wuhrẹ no uzi nọ o rrọ Matiu 5:21, 22 na ze? (Rri iwoho na re.)

¹³ Ẹvẹ ma re ro ru oware nọ Matiu 5:21, 22 o ta na? Ma rẹ daoma re ma gbe mu ofu kẹ ohwo hayo fi ohwo họ eva ha. (Izerẹ 19:18; Job 36:13) Keme nọ eva ohwo e tẹ be dha omai hayo nọ ma te fi ohwo họ eva, o sai ru nọ ma re ro mukpahe ohwo na. Yọ o sae whae ze nọ ma rẹ rọ ta ikpehre eme kpahe ohwo na hayo ru ei oware uyoma. (Itẹ 10:12) U re ru nọ ma re ro gu ohwo na hayo tubẹ raha iẹe kẹ amọfa. (Itẹ 20:19; 25:23) Okenọ Jesu ọ rọ ta nọ ma mukpahe ohwo ọvo ho na, yọ itanẹte e re nyaze no ho. Rekọ eme nọ Jesu ọ ta na i re fiobọhọ kẹ Oleleikristi nọ ọ gwọlọ ru eva were Jihova re ọ gbẹ raha odẹ amọfa evaọ itanẹte he. Fikiere evaọ oware kpobi nọ ma bi ru, makọ evaọ itanẹte dede, ma rẹ ta ikpehre eme kpahe ohwo ọvo hayo raha odẹ ohwo ọvo ho.

14. Fikieme a ro jie uzi nọ o rrọ Matiu 5:27, 28 na? (Rri uwoho na re.)

¹⁴ Se Matiu 5:27, 28. A jọ etenẹ ta nọ: “Who re bruẹnwae vievie he.” Eme ma sai wuhrẹ no uzi nana ze? Orọnikọ ọfariẹ-ogbe ọvo Jihova o mukpahe he, rekọ te isiuru nọ e rẹ lẹliẹ ohwo gbe-ọfariẹ. Jesu ọ ta nọ otẹrọnọ ọzae nọ o wo aye no o te rri aye ọfa te epanọ o ro wo isiuru kẹe, yọ ọ thọ uzi no. Onana u dhesẹ nọ ma rẹ daoma whaha iroro ọfariẹ-ogbe kpobi nọ e be ziọ omai udu. Ma rẹ dawo ẹgba mai kpobi re ma kpe iroro itieye no udu mai. (Mat. 5:29, 30) Ẹme nana nọ Ebaibol ọ ta na, o te ahwo nọ e re rọo ho re.

15. Nẹnẹ na, ẹvẹ ma sai ro ru oware nọ ma wuhrẹ no uzi nọ o rrọ Matiu 5:27, 28 na ze? (Rri iwoho na re.)

¹⁵ Ẹvẹ ma re ro ru oware nọ Matiu 5:27, 28 o ta na nẹnẹ? Ikpehre isiuru nọ e rẹ lẹliẹ ohwo gbe-ọfariẹ e tẹ ruọ omai udu, ma rẹ daoma si ai no udu no. (2 Sam. 11:2-4; Job 31:1-3) Oleleikristi kpobi nọ ọ gwọlọ ru oreva Ọghẹnẹ, ọ rẹ kẹnoma kẹ oghẹrẹ ifoto-ẹbẹba gbe ifimu ọfariẹ-ogbe kpobi. O re roro ho inọ, ‘Nọ orọnọ erri ọvo me bi rri iwoho na, oware ovo o jariẹ thọ họ.’ Makọ enọ ahwo jọ a bi rri nọ i yoma tere he na, ma re rri rai hi. Oke nọ Jesu ọ rọ kẹ omai ohrẹ kpahe ikpehre isiuru na, yọ ifonu, ifimu hayo ifoto e re lahwe he. Ghele na, ohrẹ Jesu na o lẹliẹ omai riẹ oghẹrẹ nọ Jihova o re rri omai nọ ma tẹ be jọ ifonu gbe eware itieye efa nọ a ku ze rri eware etọtọ. U te je ru nọ ma rọ riẹ nọ eva e rẹ dha Jihova gaga nọ ahwo a tẹ be rọ ifonu vi eme etọtọ se ohwohwo, hayo bi vi ifoto gbe ividio ọfariẹ-ogbe se ahwo. Ẹme Jesu na u re fiobọhọ kẹ enọ e rọo no nọ a gbe ru oware ovo nọ o rẹ lẹliẹ ai wo isiuru kẹ omọfa ha. (Mal. 2:15) O rẹ whae ze nọ mai kpobi, te enọ e rọo no, te enọ e re rọo ho, ma rẹ rọ whaha oware kpobi nọ o rẹ lẹliẹ omai kie ruọ odawọ ọfariẹ-ogbe.—Itẹ 5:3-14.

16. Eme ma wuhrẹ no uzi nọ o rrọ Matiu 5:43, 44 na ze? (Rri uwoho na re.)

¹⁶ Se Matiu 5:43, 44. Ohrẹ vẹ o rrọ evaọ uzi nana inọ, “Who re you ọrivẹ ra hrọ”? Jihova ọ gwọlọ nọ ma rri ohwo kpobi wọhọ ọrivẹ mai, ma ve je you rie. Evaọ oke Jesu, ahwo Ju a fa uzi nana gale uzou vi inọ ahwo Ju kerọ ae omarai ọvo a re you, a ve mukpahe ewegrẹ rai. A be maki ru na, Jesu ọ riẹ nọ oware nọ uzi na o ta a bi ru na ha. Ọ riẹ nọ Ọsẹ oyoyou riẹ nọ ọ be rria obọ odhiwu na ọ gwọlọ nọ ma you ohwo kpobi, o tẹ make rọnọ ma wo ovioma ọvona ha, hayo ma no ẹwho ọvona ze he.—Mat. 5:45-48.

17. Oghẹrẹ vẹ ma ti lele ahwo yeri nọ ma te bi ru oware nọ ma jọ Matiu 5:43, 44 wuhrẹ na? (Rri iwoho na re.)

¹⁷ Ẹvẹ ma sai ro lele ohrẹ nọ o rrọ Matiu 5:43, 44 na nẹnẹ? Nọ ma te you ọrivẹ mai, u re ru nọ ma gbe ti dhomahọ ẹmo hayo ohọre he. (Aiz. 2:4; Mae. 4:3) U ti ru nọ ma te rọ riẹ ohwo kpobi ru, o tẹ make rọnọ ma wo ovioma ọvona ha, hayo ma no ẹwho ọvona ze he. O tẹ make rọnọ egagọ efa ohwo na ọ be nya dede, ma te riẹe ru. (Iruẹru 10:34, 35) Nọ ma te you erivẹ mai, o te lọhọ re ma rọvrẹ rai nọ a te ru omai hayo ohwo mai jọ oware uyoma.—Mat. 18:21, 22; Mak 11:25; Luk 17:3, 4.

GBAEMU NỌ WHO RE RU LELE EHRẸ EBAIBOL NA

18. (a) Eme ma gba riẹ mu nọ ma ti ru? (b) Eme ma ti wuhrẹ evaọ uzoẹme notha?

¹⁸ Eva e be were omai gaga inọ Jihova o rri omai wọhọ emaha nọ a rẹ vuẹ oware kpobi nọ a re ru hu. Ọ gwọlọ nọ ma rri ehrẹ Ebaibol rọ jiroro oware nọ ma re ru. Yọ ehrẹ Ebaibol i re fiobọhọ kẹ omai evaọ oware kpobi. (1 Kọr. 14:20) Nọ ma tẹ be jiroro jọ, joma “daoma wo otoriẹ oware nọ oreva Jihova o rrọ.” (Ẹf. 5:17) Joma ru oware nọ o rẹ were Jihova fikinọ ma you rie, orọnọ fikinọ o ti ru omai oware jọ họ. U je no etẹe no, u wo oware ofa jọ nọ u ti fiobọhọ kẹ omai jẹ emamọ iroro. Oye họ obruoziẹ-iroro mai. Fikiere ma te ta ẹme kpahe iẹe evaọ uzoẹme notha.