“ Whẹ Yọ Ohwo nọ Ọ Rrọ Ghaghae Gaga”!

1-2. Eme o lẹliẹ omai riẹ nọ ma rrọ ghaghae kẹ Jihova?

IDIBO Jihova jọ nẹnẹ a bi rri omarai nọ a rrọ ahwo ọvo ho. Ẹsejọhọ oware nọ o be lẹliẹ ai rri omarai ere na họ, ohwo jọ o je ru ai wọhọ ẹsenọ a rrọ ohwo ọvo ho okejọ. Kọ whọ be hai rri omara ere ẹsejọ? O tẹ rrọ ere, eme o sae lẹliẹ owhẹ riẹ nọ Jihova o rri owhẹ ghaghae?

² Oware jọ nọ o sai fiobọhọ kẹ owhẹ họ nọ who te bi se iku Ebaibol nọ i dhesẹ nọ Jihova ọ gwọlọ nọ ma you ahwo kpobi jẹ kẹ ae adhẹẹ nọ o te rai. Okenọ Jesu Ọmọ riẹ ọ jọ otọakpọ na ọ jẹ riẹ ahwo ru, jẹ kẹ ae adhẹẹ nọ o te rai. Oyena u dhesẹ nọ Ọsẹ riẹ o rri ahwo nọ i wo omaurokpotọ nọ i bi roro nọ a be daoma te he na ghaghae. (Jọn 5:19; Hib. 1:3) Ma te jọ uzoẹme nana ta kpahe eware ivẹ. Orọ ọsosuọ, eware nọ Jesu o ru nọ o lẹliẹ ahwo buobu riẹ nọ a rrọ ghaghae. Orọ avọ ivẹ, eware nọ e rẹ sai fiobọhọ kẹ omai riẹ nọ mai omamai ma rrọ ghaghae kẹ Ọghẹnẹ.—Hag. 2:7.

EWARE NỌ JESU O RU NỌ O LẸLIẸ AHWO BUOBU RIẸ NỌ A RRỌ GHAGHAE

3. Eme Jesu o ru kẹ ahwo Galili nọ a nyabru ei ze?

³ Okenọ Jesu ọ wariẹ kpobọ Galili nyae ta usi uwoma orọ avọ isiasa, oria kpobi nọ o te, ahwo a je zurie bru ei re o wuhrẹ ai je siwi eyao rai. Jesu ọ ruẹ nọ “a rrọ oyoya jẹ vahabọ wọhọ igodẹ nọ i wo othuru hu.” (Mat. 9:36) Ilorida egagọ rai a je rri rai nọ a riẹ oware ovo ho, fikiere a wo iruo ho. A je tube se ai “ahwo nọ a bọwo ehao.” (Jọn 7:​47-49) Rekọ Jesu o rri rai vo ho. Ọ romatotọ wuhrẹ ai, o te je siwi eyao rai. (Mat. 9:35) Oye ovo gbe he, re ọ sai gbe fiobọhọ kẹ efa, o te wuhrẹ ilele riẹ epanọ a rẹ ta usi uwoma, je vi ai nyai wuhrẹ ahwo re a je siwi enọ e be mọ.—Mat. 10:​5-8.

4. Eme oghẹrẹ nọ Jesu o ro fiobọhọ kẹ ahwo nọ i wo omaurokpotọ u wuhrẹ owhẹ?

⁴ Nọ orọnọ Jesu ọ riẹ ahwo ru na, u dhesẹ nọ tei te Ọsẹ riẹ a rri ahwo nọ amọfa a bi rri vo nẹnẹ ghaghae. Otẹrọnọ whọ be gọ Ọghẹnẹ rekọ ẹsejọ who re roro nọ whẹ yọ ohwo ọvo kẹ Ọghẹnẹ hẹ, roro kpahe oghẹrẹ nọ Jesu o je ro fiobọhọ kẹ ahwo nọ i wo omaurokpotọ nọ ahwo ẹwho rai a rri nọ a wo iruo ho. U ti fiobọhọ kẹ owhẹ riẹ nọ whọ rrọ ghaghae kẹ Ọghẹnẹ.

5. Ebẹbẹ vẹ aye jọ nọ Jesu ọ nyaku evaọ obọ Galili o wo?

⁵ Orọnikọ ogbotu ọvo Jesu o je wuhrẹ hẹ, ọ jẹ hai wuhrẹ omọvo ẹsejọ, yọ ọ jẹ hai fiobọhọ kẹ ohwo nọ ọ gwọlọ obufihọ. Okenọ ọ jọ obọ Galili jẹ ta usi uwoma, ọ nyaku aye jọ nọ o je hwẹ azẹ. Aye na o hwẹ azẹ te ikpe ikpegbivẹ soso. (Mak 5:25) Uzi Mosis o ta nọ ohwo otiọye na yọ ohwo nọ ọ fo ho, ere ohwo kpobi nọ ọ rọ obọ tei re. Ẹsejọhọ onana o wha riẹ ze nọ aye na ọ gbẹ jẹ jọ kugbe ahwo tere he. Ọ sai lele ahwo ru ehaa gbe eware efa nọ a jẹ hai ru evaọ egagọ rai hi. (Izerẹ 15:​19, 25) Uye o ginẹ bẹ aye na gaga fiki ẹyao na, yọ ẹyao na o ru nọ eva e gbẹ jẹ were iẹe he.—Mak 5:26.

6. Oghẹrẹ vẹ a ro siwi aye nọ o je hwẹ azẹ na?

⁶ Aye nana ọ gwọlọ nọ Jesu o siwi ei. Rekọ ọ sae nyabru Jesu re ọ vuẹe he. Fikieme ọ gbẹ sae nyabru ei re ọ vuẹe he? Ẹsejọhọ oma o jẹ vuẹe inọ ọ be mọ oghẹrẹ ẹyao otiọye na. Hayo o sae jọ nọ o je roro nọ Jesu o ti lei, keme u fo nọ ohwo otiọye na ọ rẹ nyaze oria nọ ahwo a rrọ họ. Fikiere ọ tẹ rọ obọ te ewu riẹ. Ọ riẹ nọ ọ tẹ rọ obọ tei ọvo ẹyao riẹ o ti kpo. (Mak 5:​27, 28) Nọ ọ rọ obọ tei, ẹyao riẹ o te gine kpo! Jesu ọ tẹ be nọ ahwo nọ a rrọ etẹe kpobi nọ, ‘Ono ọ rọ obọ te omẹ?’ Aye na ọ tẹ nya lahwe, ọ tẹ ta nọ ọye ọ rọ obọ tei. Kọ eme Jesu o ru?

7. Nọ Jesu ọ ruẹ nọ ozọ u bi mu aye na gaga, eme o ru? (Mak 5:34)

⁷ Jesu ọ rọ unu kpotọ ta ẹme kẹ aye na. O doku ei hi. O muẹrohọ nọ ‘ozọ u bi mu ei, yọ o bi nuhu.’ (Mak 5:33) Oke yena, o wọhọ nọ aye na ọ to no evaọ obeva. Fikiere Jesu ọ tẹ ta ẹme nọ ọ rẹ lẹliẹ udu tei otọ. O tube sei nọ, “Ọmọtẹ.” Ohwo nọ ọ rrọ wowou, nọ o re tete ohwo ọye ọ rẹ sai se ohwo ere. (Se Mak 5:34.) Evaọ Ebaibol na soso, oria nana ọvo whọ rẹ jọ ruẹ nọ Jesu o se aye “ọmọtẹ.” Yọ ẹsejọhọ fiki ozọ nọ u je mu aye na gbe oghẹrẹ nọ o bi “nuhu” Jesu o ro sei ere na. Ma riẹ nọ oghẹrẹ nọ Jesu ọ rọ ta ẹme kẹe o lẹliẹ udu tei otọ. Jesu ọ gbẹ ta ẹme nọ o dhesẹ nọ o you rie he, eva e hae were iẹe nọ ẹyao riẹ o kpo no, rekọ udu o hai ti brukpei inọ o ruthọ nọ ọ rọ nya ruọ udevie ogbotu na jẹ rọ obọ te Jesu. Rekọ Jesu o ru nọ ọ rọ kpairoro vrẹ eyena kpobi. O ru nọ ọ rọ riẹ nọ emamọ ọmọtẹ ọ rrọ kẹ Jihova Ọsẹ obọ odhiwu riẹ.

8. Ẹbẹbẹ vẹ oniọvo-ọmọtẹ jọ evaọ obọ Brazil o wo?

⁸ Nẹnẹ na, idibo Ọghẹnẹ a be mọ eyao jọ nọ e be kẹ ae uye gaga. U wo oniọvo-ọmọtẹ jọ nọ a re se Mariaa nọ ọ rrọ ọkobaro oke-kpobi evaọ obọ Brazil. Nọ a yẹi, o wo ẹkpẹlobọ họ, yọ o wo awọ ava ha. Ọ ta nọ: “Ẹsikpobi a jẹ hae gwọlọ omẹ ẹme evaọ obọ isukulu fikinọ mẹ rẹ sae kpobọ họ. A jẹ hai se omẹ edẹ nọ e rẹ kẹ omẹ uye. Ahwo uwou mẹ dede a jẹ riẹ omẹ ru hu.”

9. Eme o fiobọhọ kẹ Maria riẹ nọ Jihova o rri rie ghaghae?

⁹ Kọ eme o fiobọhọ kẹ Maria nọ o gbe bi rri omariẹ nọ o fioka ha? Nọ o kurẹriẹ ziọ ukoko na no, inievo na a te ru oma sasa iẹe, je fiobọhọ kẹe re o rri omariẹ epanọ Jihova o bi rri rie. Maria ọ ta nọ: “Mẹ tẹ ta nọ me kele ahwo nọ a fiobọhọ kẹ omẹ no, oke u re kpo. Me yere Jihova gaga nọ ọ rọ kẹ omẹ emamọ inievo nana nọ e be tuduhọ omẹ awọ.” Inievo na a gine fiobọhọ kẹ Maria riẹ nọ Jihova o rri rie ghaghae.

10. Ebẹbẹ vẹ Meri Magdalini o wo? (Rri iwoho na re.)

¹⁰ Joma ta ẹme kpahe epanọ Jesu o ro fiobọhọ kẹ aye ọfa jọ nọ a re se Meri Magdalini. Aye nana idhivẹri ihrẹ soso e jariẹ oma! (Luk 8:2) Ẹsejọhọ idhivẹri na e jẹ lẹliẹe ru whọhọ whọhọ, yọ o te whae ze nọ ahwo a gbẹ te rọ gwọlọ kẹle iẹe he. Dai roro kpahe oghẹrẹ nọ uzuazọ riẹ o jọ oke yena. Ahwo kpobi a be kẹnoma kẹe, eva e be were iẹe he, yọ u wo oware ovo nọ ọ sai ru kpahe ẹbẹbẹ na ha. O wọhọ nọ Jesu họ ohwo nọ o le idhivẹri na noi oma. Yọ nọ o le ai noi oma no, o te je lele Jesu ẹsikpobi jẹ gbodibo kẹe. Eme ọfa Jesu o ru ro fiobọhọ kẹ Meri Magdalini riẹ nọ ọ rrọ ghaghae kẹ Ọghẹnẹ?

11. Eme Jesu o ru nọ o lẹliẹ Meri Magdalini riẹ nọ ọ rrọ ghaghae kẹ Ọghẹnẹ? (Rri iwoho na re.)

¹¹ Jesu o se Meri Magdalini inọ ọ hai lele iei kpohọ usi uwoma evaọ ewho nọ ọ be nya.b U te rovie uvẹ kẹ Meri Magdalini nọ ọ rẹ rọ gaviezọ kẹ eware nọ Jesu o bi wuhrẹ ahwo, o ve wo erere no ai ze. Yọ nọ a kpare Jesu no uwhu ze no, ọ tẹ jẹ romavia kẹ Meri Magdalini. Ọ jọ usu ilele ọsosuọ nọ Jesu ọ ta ẹme kẹ ẹdẹ yena. Jesu ọ tubẹ vuẹe nọ jọ ọ nyae vuẹ ikọ riẹ inọ ọ kparoma no. Eware nana e lẹliẹ Meri Magdalini riẹ nọ ọ rrọ ghaghae kẹ Jihova gaga!—Jọn 20:​11-18.

12. Eme o lẹliẹ Lidia roro nọ o fioka ohwo ho?

¹² Ahwo buobu a rrọ akpọ na nẹnẹ na nọ a wọhọ Meri Magdalini. Eva e be were ai hi keme ahwo a rẹ kẹnoma kẹ ae. Oniọvo-ọmọtẹ jọ nọ a re se Lidia evaọ obọ Spain ọ ta nọ okenọ oni riẹ o dieva riẹ họ, ọ gwọlọ nọ ọ rẹ kpare eva na no. Yọ ọ kareghẹhọ nọ, nọ a maki yẹi no, oni riẹ ọ jẹ rẹrotei hi. Ọ jẹ hae lae eka ẹsikpobi. Lidia ọ ta nọ: “Oware nọ o mae jọ omẹ oja họ epanọ ahwo a re ro you omẹ je se omẹ gbohwo. Me roro nọ mẹ nana mẹ te were ohwo jọ ẹdẹ jọ họ keme oni mẹ o ru nọ me ro rri omamẹ nọ me woma ha.”

13. Eme o lẹliẹ Lidia riẹ nọ ọ rrọ ghaghae kẹ Jihova?

¹³ Nọ Lidia o kurẹriẹ no, ọ jẹ hae lẹ je wuhrẹ Ebaibol kẹ omariẹ. Eware nana nọ o je ru na kugbe uruemu inievo na gbe emamọ eme nọ a jẹ hae ta kẹe i fiobọhọ kẹe riẹ nọ ọ ghare Jihova obọ gaga. Ọ ta nọ: “Ọzae mẹ ọ rẹ vuẹ omẹ ẹsikpobi nọ o you omẹ. Ọ rẹ kareghẹhọ omẹ emamọ eware nọ me ru. Inievo efa a bi ru epọvo na re.” Kọ who muẹrohọ ohwo jọ nọ whọ rẹ sai fiobọhọ kẹ re ọ riẹ nọ ọ rrọ ghaghae kẹ Jihova?

EPANỌ MA SAI RO RRI OMAMAI OGHẸRẸ NỌ JIHOVA O BI RRI OMAI

14. Eme 1 Samuẹle 16:7 o ta nọ o lẹliẹ omai riẹ oghẹrẹ nọ Jihova o re rri ohwo? (Rri ẹkpẹti na re “Fikieme Ahwo Jihova A rọ Ghare iẹe Obọ Gaga?”)

¹⁴ Riẹ nọ orọnọ epanọ ahwo-akpọ na a bi rri owhẹ ere Jihova o bi rri owhẹ hẹ. (Se 1 Samuẹle 16:7.) Orọnikọ epanọ who wo erru te, epanọ a be kẹ owhẹ adhẹẹ te, hayo epanọ who kpohọ isukulu te Jihova ọ rẹ rọ ta nọ whẹ yọ ohwo jọ họ. (Aiz. 55:​8, 9) Fikiere who rri eware yena nọ ahwo-akpọ a re rri na ha, rri eware nọ e rẹ lẹliẹ ohwo were Jihova. Whọ sai se iku ahwo jọ nọ a roro nọ a wo iruo ho evaọ Ebaibol na rekọ Jihova o rri rai ghaghae. Ahwo otiọye jọ họ Elaejah, Naomi, gbe Hana. Whọ sai je kere eware jọ nọ e via kẹ owhẹ no fihotọ nọ i dhesẹ nọ Jihova o you owhẹ, yọ o se owhẹ gbohwo. Whọ sai je se izoẹme nọ ma kere kpahe ẹme nana no.c

15. Eme o lẹliẹ Daniẹl jọ ghaghae gaga kẹ Jihova? (Daniẹl 9:23)

¹⁵ Riẹ nọ Jihova o rri owhẹ ghaghae fikinọ whọ be rọ eva ra kpobi gọe. Ẹdẹ jọ Daniẹl ọruẹaro na ọ ta nọ: “Oma o rrọ omẹ gaga no.” Eva e jẹ were iẹe he. O wọhọ nọ oke yena yọ ọ be kẹle ikpe udhusoi no. (Dan. 9:​20, 21) Kọ eme Jihova o ru re ọ sai kru udu ga? O vi ukọ-odhiwu riẹ nọ a re se Gabriẹl bru ei re ọ ta kẹe nọ: “Whẹ yọ ohwo nọ ọ rrọ ghaghae gaga.” (Se Daniẹl 9:23.) Eme o lẹliẹ Daniẹl ghare Ọghẹnẹ obọ tere? Daniẹl ọ ruabọhọ jẹ gọ Jihova, yọ ọ jẹ hai ru oware nọ o rẹ were Ọghẹnẹ ẹsikpobi. (Izik. 14:14) Jihova o fi iku yena họ Ebaibol na re ma riẹ nọ ma te wo emamọ uruemu, eva mai e rẹ were Ọghẹnẹ. (Rom 15:4) Jihova ọ be gaviezọ kẹ elẹ ra re, yọ whọ ghare riẹ obọ gaga re, keme whọ ruabọhọ be gọe, yọ whọ be daoma ru oware nọ o rẹ were iẹe.—Mae. 6:​8, eme-obotọ; Hib. 6:10.

16. Eme o rẹ sae lẹliẹ owhẹ riẹ nọ Jihova yọ Ọsẹ ra nọ o you owhẹ gaga?

¹⁶ Riẹ nọ Jihova yọ Ọsẹ ra, yọ o you owhẹ. Orọnọ o bi vughu uvuerae gwọlọ iruthọ ra ha, rekọ ọ gwọlọ fiobọhọ kẹ owhẹ. (Ol. 130:3; Mat. 7:11; Luk 12:​6, 7) Ahwo buobu nọ a je rri omarai kuẹku vẹre, nọ a roro kpahe oghẹrẹ ohwo nọ Jihova ọ rrọ ziezi no, a tẹ ruẹ nọ Jihova o bi rri rai ere he. Joma kẹ oriruo oniọvo-ọmọtẹ jọ nọ a re se Michelle nọ ọ be rria obọ Spain. Okejọ o je roro nọ o te ohwo ọvo ho keme ikpe buobu ọzae riẹ ọ jẹ ta eme edada kẹe. Oniọvo na ọ ta nọ: “Oke kpobi nọ me te bi roro nọ me te ohwo ho, mẹ rẹ daoma rri omamẹ wọhọ ọmọ nọ Jihova ọ wọ, ọ tẹ be rẹrotei jẹ thọe.” (Ol. 28:9) Oniọvo-ọmọtẹ ọfa nọ a re se Lauren evaọ obọ South Africa ọ rẹ kareghẹhọ omariẹ nọ, “Otẹrọnọ Jihova o you omẹ te epanọ o ro se omẹ ziọ ukoko na re mẹ sae kẹle iẹe, yọ ọ be rẹrote omẹ anwọ ikpe buobu ze na, ọ tẹ jẹ rehọ omẹ mu ohwo nọ o re wuhrẹ amọfa kpahe ọyomariẹ, mẹ sae ta nọ me wo iruo ho ho, mẹ rrọ ghaghae kẹ Jihova.”—Hos. 11:4.

17. Ẹvẹ whọ sae rọ riẹ nọ eva ra e be were Jihova? (Olezi 5:12) (Rri uwoho na re.)

¹⁷ Jọ u mu owhẹ ẹro nọ eva ra e be were Jihova. (Se Olezi 5:12.) Devidi ọ ta nọ, nọ Jihova ọ tẹ jẹ ohwo rehọ, o wọhọ ẹsenọ ọ be rọ “ojese ulogbo” thọe. Nọ whọ tẹ riẹ nọ Jihova ọ jẹ owhẹ rehọ, u re fiobọhọ kẹ owhẹ nọ who gbe rri omara kuẹku hu. Kọ ẹvẹ whọ sae rọ riẹ sọ Jihova ọ ginẹ jẹ owhẹ rehọ? Ma jọ uzoẹme nana wuhrẹ nọ Jihova ọ be rọ eware nọ a kere fihọ Ebaibol na vuẹ owhẹ nọ o rri owhẹ ghaghae. Oye ovo ho, ọ be rehọ ekpako ukoko na, egbẹnyusu ra nọ e kẹle owhẹ gaga, gbe amọfa kareghẹhọ owhẹ ẹsikpobi nọ whọ re ghaghae evaọ aro riẹ. Kọ nọ o rrọ ere na, eme u fo nọ who re ru?

18. Nọ inievo na a te jiri owhẹ, fikieme who gbe rri rie nọ a be faki jiri owhẹ hẹ?

¹⁸ Ahwo nọ a riẹ owhẹ je you owhẹ a te bi jiri owhẹ kẹ oware jọ nọ who ru, whọ rehọ iẹe nọ a be faki jiri owhẹ hẹ. O sae jọ nọ yọ edhere jọ nọ Jihova ọ be rọ vuẹ owhẹ nọ eva ra e be were iẹe. Oniọvo nọ a re se Michelle nọ ma ta ẹme te ẹsejọ na ọ ta nọ: “Ẹmẹrera ẹmẹrera na, u te ti mu omẹ ẹro nọ ujiro nọ inievo na a be hai jiri omẹ na u kiehọ. Amavro ọ rẹ jọ omẹ udu ẹsejọ sọ mẹ be ginẹ daoma. Rekọ Jihova ọ gwọlọ nọ mẹ riẹ nọ mẹ be daoma.” Eva e tẹ jẹ were Michelle gaga inọ ekpako na a bi fiobọhọ kẹe re ọ riẹ nọ Jihova o rri rie ghaghae. Obọnana Michelle yọ ọkobaro oke-kpobi, yọ ọ be jọ obọ uwou riẹ lele inievo obọ Ebẹtẹle ruiruo.

19. Eme o lẹliẹ owhẹ riẹ nọ Ọghẹnẹ o rri owhẹ ghaghae?

¹⁹ Jesu ọ ta ẹme nọ ọ lẹliẹ omai kareghẹhọ nọ ma ghare Ọsẹ obọ odhiwu mai na obọ gaga. (Luk 12:24) Fikiere jọ u mu omai ẹro nọ ma ginẹ rrọ ghaghae kẹ Jihova. Jọ onana o thọrọ omai ẹro vievie he, re ma jẹ dawo ẹgba mai kpobi hai fiobọhọ kẹ ahwo riẹ nọ Jihova o rri rai ghaghae!