Ọ Rọwo nọ O re “Zue Omariẹ Hẹ”

DANIẸL ọ rrọ orẹwho ọfa. A mu rie avọ uviuwou riẹ no Juda nọ ọ rrọ ẹkwotọ rai kpohọ Babilọn nọ o thabọ gaga. O sae jọ nọ o rehọ e rai oware wọhọ emerae ene re a tẹ te nya te obei. Nọ a te obei no, a tẹ rehọ Daniẹl avọ izoge efa jọ siọ iviuwou rai ba. A tẹ rehọ ae kpohọ okpẹwho esuo Babilọn. Daniẹl ọ tẹ jọ obei mu usu kugbe izoge Hibru esa jọ. Ae họ: Hananaya, Mishẹl, gbe Azaraya. U kri hi, a tẹ te riẹ oware nọ ahwo Babilọn a rọ rehọ ai kpohọ obei na. A te mu ae họ ewuhrẹ re a jọ wọhọ ahwo Babilọn.

Orọ ọsosuọ, Nebukadneza ovie Babilọn ọ ta kẹ ọnọ o wuzou iruiruo ighẹ riẹ nọ a re se Ashpenaz inọ o nwene edẹ rai. Whaọ edẹ Hibru buobu yọ edẹ nọ a re ro jiri Ọghẹnẹ uzẹme na. Wọhọ oriruo, otofa Daniẹl họ “Ọghẹnẹ Họ Obruoziẹ Mẹ.” Rekọ edẹ ahwo Babilọn buobu i re jiri eghẹnẹ erue rai. Fikiere a tẹ kẹ Daniẹl odẹ Babilọn nọ a re se Bẹltẹshaza. Yọ o wọhọ nọ otofa riẹ yọ olẹ nọ a be rọ yare ọghẹnẹ ọrue nọ a re se Bẹl inọ ọ thọ uzuazọ ovie na. U te no ere no, ovie na ọ gwọlọ nọ izoge nana a re roro wọhọ ahwo Babilọn, a ve je wo uruemu rai. Fikiere o te jie uzi inọ, a wuhrẹ ae re a sae ta je kere ẹvẹrẹ ahwo Kaldia. Kẹsena a vẹ te gbodibo kẹe evaọ uwou uvie riẹ. Whaọ eware nana kpobi yọ emuhọ gheghe.

Ovie na ọ tẹ ta kẹ Ashpenaz inọ o ru epanọ a re ro wuhrẹ izoge nana. Ovie na ọ ta nọ emu nọ ọ mai woma kpaobọ a rẹ re. Oghẹrẹ emu nọ ọyomariẹ ọ rẹ re. A vẹ jẹ da enwaene nọ ọ mai woma. O rẹ jọ oghẹrẹ enwaene nọ ọyomariẹ ọ rẹ da re. Ẹsejọhọ eva e were izoge na jọ gaga fiki obọdẹ uvẹ nana nọ u rovie fihọ kẹ ae na. Rekọ Daniẹl ọ ruẹ nọ uvẹ nana ọ sae wha ẹbẹbẹ sei avọ egbẹnyusu Hibru esa riẹ na. Fikiere o gwọlọ nọ a rẹ yọroma. Fikieme o jẹ rrọ ere?

O sae jọ nọ Daniẹl o roro kpahe enọ itienana: ‘Ahwo nọ a mu omai ziọ igbo na a riẹ nọ ma rẹ re oghẹrẹ emu jọ họ fiki uzi Jihova. Kọ a gbẹ te kẹ omai oghẹrẹ emu nọ Jihova ọ ta nọ ọ fo ho, re a ru omai raha uzi Jihova? Otẹrọnọ a kẹ omai arao, kọ o te jọ arao nọ a bru uvou riẹ nọ azẹ riẹ o whẹ ziezi? Manikọ a te gwọlọ bẹbẹ omai họ re ma raha uzi Jihova nọ o ta nọ ma re azẹ hẹ? Hayo kọ ma tẹ re arao otiọye na, yọ ma gbẹ re gọ ọghẹnẹ ọrue no? U te no ere no, a tẹ kẹ omai enwaene buobu da, kọ u ti gbe ru nọ ma gbe ti roro te ziezi hi?’a

Ma riẹ nọ Daniẹl ọ te siọ ẹme nana ba ẹlẹ kpahe gaga ha. Ọ tẹ jẹ ta ẹme kugbe egbẹnyusu esa riẹ na. Ọ tẹ “jọ udu riẹ gbaemu” nọ o re ru oware nọ o rẹ were Jihova. Kẹsena Daniẹl ọ tẹ nyabru Ashpenaz. Ọ tẹ rọ areghẹ ta kẹe nọ tei te egbẹnyusu riẹ a te sae re emu ovie na ha, keme u ti zue ae oma. Ẹme nọ Daniẹl ọ ta na o hae sai ru eva dha Ashpenaz. Rekọ fikinọ Jihova ọ jọ kugbe Daniẹl, Jihova o ru nọ Ashpenaz ọ gbẹ rọ dheva kẹe he. O make jọ ere na, ọzae na ọ jẹ ruawa nọ a gbẹ re emu nọ a be kẹ ae na ha, o sae lẹliẹ ae mọ. Yọ ọ riẹ nọ ọyomariẹ Nebukadneza ovie na o ti kru. Daniẹl o lele i rie si ikẹ hẹ. Rekọ evaọ oke ofa, ọ tẹ gbaudu nyabru ohwo nọ Ashpenaz o ro mu re o rri izoge na. Ọ tẹ vuẹe oware jọ nọ a rẹ sai ru. Ọ ta kẹe nọ jọ ọ kẹ ae uvẹ re a re ẹbe jẹ da ame ọvo evaọ edẹ ikpe. Kẹsena ọ vẹ rọ oma aimane na wawo orọ izoge nọ i kiọkọ. Oware nọ Ọghẹnẹ o re ru na, ọnọ a ro mu re o rri izoge na ọ rọwo oware nọ Daniẹl ọ yare riẹ na!

Nọ edẹ ikpe e vrẹ no, whọ rẹ ruẹ ohẹriẹ na vevẹ. Oma izoge ene nana o woma thethabọ vi ọrọ izoge nọ i kiọkọ na kpobi. Oma rai u tube woma te epanọ a rọ kẹ ae uvẹ inọ a hae re oghẹrẹ emu yena no umuo ẹdẹ yena vrẹ. O rrọ vevẹ nọ Jihova ọ ghale Daniẹl avọ egbẹnyusu riẹ na fikinọ a dhesẹ nọ a wo ẹrọwọ, a tẹ jẹ gudu. Yọ oware nana o thọrọ e rai ẹro vievie he.

Wọhọ epanọ ma te ruẹ evaọ uzoẹme nọ o lele onana, nọ oke jọ o vrẹ no, odawọ ulogbo jọ u te egbẹnyusu esa Daniẹl na nọ u dhesẹ epanọ a gudu te. Daniẹl omariẹ ọ tọ te ikpe udhusoi (100). Yọ evaọ oke nana, eware sa-sa e via nọ i dhesẹ epanọ ọyomariẹ ọ gudu te re. Wọhọ oriruo, u wo oke jọ nọ ọ rọ fa otọ ewezẹ nọ Jihova o ru Nebukadneza wezẹ. Yọ ọ fa otọ rai dede nọ otofa rai o jọ ekpehre usi rọkẹ ovie yena nọ o wo omorro gaga na avọ uvie riẹ. Nọ ikpe buobu e vrẹ no, Daniẹl ọ tẹ jẹ fa otọ eme jọ nọ obọ jọ o kere fihọ ugbẹhẹ. Ọ fa otọ rai dede nọ a rehọ eme na brukpe Bẹlshaza nọ ọ jọ ovie evaọ oke yena. Yọ evaọ okenọ Daniẹl ọ kpako gaga no, a gbolo i rie fihọ ọgọdọ nọ ikporokpo nọ ohọo u je kpe e vọ eva. Evaọ eware nana kpobi nọ e via na, Daniẹl o dhesẹ nọ ọ gudu wọhọ epanọ o ru evaọ okenọ ọ jọ uzoge na. Agbẹta nọ ukọ-odhiwu Jihova jọ o ro se Daniẹl “ọzae nọ ọ rrọ ghaghae gaga” na!

Se iku Ebaibol na:

• Daniẹl 1:1-21; 5:12; 10:11

Onọ nọ a rẹ ta ẹme kpahe:

Eme gbe eme Daniẹl o ru ro dhesẹ nọ ọ gudu?

Gbẹ Kiẹ Kodo

1. 1. Kọ eme nọ e rrọ Daniẹl 1:1 e wọso eme nọ e rrọ Jerimaya 25:1 na? (dp 18-19 ¶14-15)

   Uyo ra

2. 2. Ebaibol na o dhesẹ nọ Nebukadneza o wo “oria nọ a re fi ekwakwa-aghae ọghẹnẹ riẹ họ.” Eme oware oke anwae jọ nọ a kere u dhesẹ kpahe onana? (Dan. 1:2; it “Oria Ekwakwa Aghae” ¶3) Uwoho 1

   Uyo ra

   

   © The Trustees of the British Museum. Licensed under CC BY-NC-SA 4.0. Source. Modifications: Box added

3. 3. Iruo vẹ “izerẹ nọ i re ru emajiki” evaọ Babilọn a jẹ hai ru? (Dan. 1:20; it “Emajiki avọ Ẹva-Ọgba” ¶2-6) Uwoho avọ 2

   Uyo ra

   

4. 4. Oghẹrẹ ẹbe vẹ o sae jọ nọ a kẹ Daniẹl avọ egbẹnyusu esa riẹ na? (Dan. 1:12; dp 40 ¶25)

   Uyo ra

Roro Kpahe Eware nọ Who Wuhrẹ Noi Ze

• Ẹvẹ izoge a sae rọ rehọ aro kele Daniẹl yoẹme kẹ Jihova, o tẹ make rọnọ a rrọ kugbe uviuwou rai hi?

  Uyo ra

• Daniẹl “ọ jọ udu riẹ gbaemu” kpahotọ nọ o re yoẹme kẹ Jihova. Ẹvẹ onana u ro fiobọhọ kẹe gudu? (Dan. 1:8) Kọ ẹvẹ ma sae rọ rehọ aro kele iei? Uwoho avọ 3

  Uyo ra

  

• Oghẹrẹ ọfa vẹ whọ sae rọ rehọ aro kele Daniẹl gudu evaọ uzuazọ ra?

  Uyo ra

Roro Didi Kpahe Jihova avọ Oreva Riẹ

• Eme me wuhrẹ kpahe Jihova evaọ iku nana?

  Uyo ra

• Oghẹrẹ vẹ iku na i ro dhesẹ oware nọ Jihova ọ gwọlọ ru via?

  Uyo ra

• Enọ vẹ mẹ te nọ Daniẹl nọ a tẹ kpare iẹe ze no?

  Uyo ra

Gbe Wuhrẹ Eware Efa

Rri ividio nọ a jọ dhesẹ iku Ebaibol nana.

Daniẹl: O Wo Ẹrọwọ Evaọ Edẹ Uzuazọ Riẹ Kpobi—Abọ 1—Amabọ Jọ Riẹ (13:07)

Ẹvẹ izoge nẹnẹ a sae rọ rehọ aro kele Daniẹl gudu je yoẹme kẹ Jihova?

“Rọ Aro Kele Daniẹl” (w23.08 2-7)