Eme Ọ te Via kẹ Egagọ?—Oware nọ Ebaibol na Ọ Ta Kpahe iẹe

Kọ eware nọ ahwo nọ a rrọ egagọ a bi ru o be dha owhẹ eva hayo tube tu owhẹ oma? Dede nọ egagọ i ru emamọ eware jọ no evaọ ewho jọ, a ru eware iyoma buobu no re. Obe na Encyclopedia of Religion and War o ta nọ: “Emo jọ nọ a fi no evaọ akpọ na nọ a jọ kpe ahwo gaga, egagọ e wha rai ze.” Evaọ ẹsibuobu, ukpenọ isu egagọ a re si ahwo kẹle Ọghẹnẹ, kọ esuo a re dhomahọ. U te no ere no, isu egagọ a rẹ ko ahwo nọ a bi gbe-ọfariẹ je tho igho evaọ egagọ rai dhere.

Otẹrọnọ egagọ i no owhẹ oma no, ẹsejọhọ whọ be jọ udu ra roro nọ, ẹvẹ Ọghẹnẹ o tube rri egagọ? Ebaibol na ọ ta nọ eva egagọ buobu e be were Ọghẹnẹ hẹ fiki eware nọ a be jarae ru. A tẹ jẹ jọ Ebaibol na ruẹaro oware nọ Ọghẹnẹ o ti ru kpahe egagọ. A jọ Ebaibol na rọ eware eka jọ dhesẹ nọ kẹle na Ọghẹnẹ o ti ru oware jọ kpahe egagọ evaọ akpọ na soso, nọ a re ruẹ ọkpọ riẹ ẹdẹvo ho.

Eme Ebaibol ọ ta nọ o te via kẹ egagọ?

Eruẹaruẹ: A jọ obe Eviavia ta kpahe ogberẹ jọ nọ a se Babilọn Ologbo na. Ogberẹ na ọ keria ehru arao ojihẹ ọwawae jọ. Rekọ ukuhọ riẹ, arao ojihẹ na o te kpe ogberẹ na no.—Eviavia 17:3, 5, 16.

Otofa riẹ: Ogberẹ na nọ a se Babilọn Ologbo na o dikihẹ kẹ egagọ erue kpobi nọ e rrọ akpọ na, koyehọ egagọ nọ Ọghẹnẹ ọ se.a Arao ojihẹ ọwawae na o dikihẹ kẹ ukoko Okugbe Erẹwho (United Nations, koyehọ UN).b Ogberẹ na nọ ọ keria ehru arao ojihẹ ọwawae na u dhesẹ nọ egagọ erue e te gwọlọ ta họ ahwo egọmeti abọ. Evaọ eruẹaruẹ na, arao ojihẹ na o kpe ogberẹ na, onọ u dhesẹ nọ ukoko UN gbe egọmeti nọ e rrọ otọ riẹ a te wọso egagọ erue, a vẹ te raha ae muotọ. Onana o te jọ ẹbẹbẹ ologbo, oghẹrẹ ẹbẹbẹ nọ a re ruẹ ọkpọ riẹ ẹdẹvo ho.

Ẹvẹ a te rọ raha egagọ erue no?

Eruẹaruẹ: “Izei ikpe nọ whọ ruẹ na gbe arao ojihẹ na a ti mukpahe ogberẹ na a ve ti fi ei họ ababọ . . . jẹ rehọ erae mahe iẹe no riẹriẹriẹ. Keme Ọghẹnẹ o fi iroro na họ udu rai [koyehọ udu isu akpọ na] re a ru ẹjiroro riẹ, ẹhẹ, re a ru iroro evo nọ a wo na gba ẹkwoma uvie rai nọ a rọ kẹ arao ojihẹ na . . . Oyejabọ nọ iye riẹ e te rọ tha evaọ ẹdẹ ọvo, uwhu gbe uweri gbe ohọo, yọ a te rehọ erae mahe iẹe no riẹriẹriẹ, keme Jihovac Ọghẹnẹ nọ o bruoziẹ kpei na ọ rrọ gaga.”—Eviavia 17:16, 17; 18:8.

Otofa riẹ: Ọghẹnẹ o ti fi “ẹjiroro riẹ” họ udu erẹwho akpọ na. Ọghẹnẹ o ti ru nọ a te rọ rehọ “uvie rai,” hayo ogaga esuo rai kẹ ukoko UN. Ukoko yena nọ isu akpọ na a wariẹ kẹ ẹgba no na ọ vẹ te raha egagọ erue nọ e rrọ akpọ na soso no. Oware igbunu nana o te via vẹrẹ vẹrẹ idudhe wọhọ ẹsenọ o via “evaọ ẹdẹ ọvo,” yọ o te ro ahwo buobu ọza je gbe ai unu.—Eviavia 18:21.

Fikieme a te rọ raha egagọ erue no?

Eruẹaruẹ: “Izieraha riẹ i kpehru te obọ odhiwu no, yọ Ọghẹnẹ ọ kareghẹhọ iruẹru okienyẹ riẹ no.”—Eviavia 18:5.

Otofa riẹ: Anwọ ikpe buobu ze na, egagọ erue i fi abọ họ eware iyoma buobu no. Muẹrohọ “izieraha riẹ” jọ nọ Ọghẹnẹ ọ rọ fiki rai bruoziẹ kpei na:

O dhomahọ isuẹsu. Jesu o wuhrẹ ilele riẹ nọ a re dhomahọ ẹme isuẹsu hu. Ukpoye, a re fi ẹruore rai họ Uvie Ọghẹnẹ, koyehọ esuo Ọghẹnẹ nọ o ti su no obọ odhiwu ze. Evaọ oke yena esuo ohwo-akpọ o ve ti notọ.d (Daniẹl 2:44; Matiu 6:9, 10; Jọn 6:15; 18:36) Egagọ erue i bi wuhrẹ ahwo inọ a fi ẹruore họ egọmeti ahwo-akpọ viukpọ Uvie Ọghẹnẹ. Fikinọ a bi dhomahọ isuẹsu akpọ na ukpenọ a rẹ jọ abọ Ọghẹnẹ, a tẹ wọhọ aye uwou-orọo nọ o bi gbe-ọfariẹ. Agbẹta nọ eruẹaruẹ nọ e rrọ obe Eviavia na e rọ ta nọ Babilọn Ologbo na o dhomahọ “ọfariẹ-ogbe,” a te je sei “ogberẹ ologbo na.”—Eviavia 17:1, 2; Jemis 4:4.



O re ru ozighi. A jọ Ebaibol ta nọ “ahwo kpobi nọ a kpe evaọ otọakpọ na,” egagọ erue e wha riẹ ze. (Eviavia 18:24) Egagọ buobu i bi wuhrẹ ahwo rai re a ru udhedhẹ hẹ. Rekọ ere ọvo ho, a bi dhomahọ eware nọ i kiekpahe ẹmo gbe ozighi, jẹ be tubẹ tuduhọ ahwo rai awọ re a ru ozighi je fi ẹmo dede.



O wo uvou-uthethei. Egagọ erue a bi “yeri uzuazọ akpọriọ nọ o vrẹta ababọ omovuọ.” (Eviavia 17:4; 18:7) Egagọ buobu a fe diezọ no fiki ọkwa nọ a wo gbe ahwo ologbo nọ a mu usu kugbe. Oghẹrẹ uvou-uthethei utioye na o rẹ dha Ọghẹnẹ eva.—Taitọs 1:7.



O re gu erue. Eware nọ egagọ erue i bi wuhrẹ gbe eware nọ a bi ru e rọwokugbe uzẹme nọ o rrọ Ebaibol na ha.e Egagọ erue i bi wuhrẹ iwuhrẹ ethọthọ buobu je ru eware iyoma buobu nọ i bi tu Ọghẹnẹ oma. Oyejabọ nọ a rọ jọ eruẹaruẹ na se egagọ erue “oni . . . eware etọtọ otọakpọ na.”—Eviavia 17:5; 18:23.

Kọ egagọ kpobi a te raha no?

Ijo. A jọ obe Eviavia ta kpahe utu ahwo jọ nọ a no erẹwho sa-sa ze. A se rai “ogbotu obuobu.” (Eviavia 7:9) A jọ eruẹaruẹ na ta nọ ogbotu ahwo nana “a ku iwu ithethei efuafo họ,” yọ onana u dhesẹ nọ a be gọ Ọghẹnẹ evaọ oghẹrẹ nọ ọ gwọlọ je bi koko izi riẹ. Ogbotu ahwo nana a te zọ evaọ oke “uye ulogbo na” koyehọ oke nọ Ebaibol na ọ ta nọ a te rọ raha egagọ erue gbe ewegrẹ Ọghẹnẹ kpobi no na. (Eviavia 7:13, 14; 19:11, 19-21) Ogbotu obuobu nọ o ku iwu efuafo họ na a rrọ egagọ uzẹme, yọ egagọ uzẹme o te jọ bẹdẹ bẹdẹ.f

Erere vẹ o ti te owhẹ nọ a tẹ raha egagọ erue no?

Nọ whọ riẹ no nọ eva egagọ erue e be dha Ọghẹnẹ fiki eware iyoma nọ a ru na, onana o sai ru udu te owhẹ otọ. Eva e rẹ were owhẹ inọ kẹle na egagọ erue nọ e be jọ ehru izi Ọghẹnẹ zue je bi gboja kẹ ahwo na e gbẹ te jọ ofa ha.

Riẹ nọ egagọ uzẹme ọ rrọ akpọ na, yọ a be gọ Ọghẹnẹ evaọ edhere nọ ọ jẹrehọ. Ebaibol na ọ ta nọ “egegagọ uzẹme a te . . . rehọ ẹzi gbe uzẹme gọ Ọsẹ na, keme evaọ uzẹme, Ọsẹ na ọ be gwọlọ oghẹrẹ ahwo otiọnana re a gọe.” (Jọn 4:23) Ọ ta kẹ ahwo nana nọ: “Wha no eva riẹ no [eva Babilọn Ologbo na], ahwo mẹ, otẹrọnọ wha gwọlọ lele iei wobọ evaọ izieraha riẹ hẹ, gbe otẹrọnọ wha gwọlọ nọ iye riẹ jọ i te owhai hi.” (Eviavia 18:4, 5) Ọghẹnẹ o bi zizie ahwo re a gọe evaọ edhere nọ o kiehọ nọ o dhesẹ kẹ omai evaọ Ebaibol na. (1 Timoti 2:3, 4) Ọ ta nọ ohwo kpobi nọ ọ dhẹ no egagọ erue jẹ gọe evaọ egagọ uzẹme ọ te rria bẹdẹ bẹdẹ.—1 Jọn 2:17.