Gbẹ Hai Ru Usu Ra avọ Ọrivẹ Ra Ga Ziezi

1. Fikieme emamọ egbẹnyusu a rọ rrọ okẹ nọ Jihova ọ kẹ omai?

EMAMỌ egbẹnyusu nọ ma wo yọ emamọ okẹ nọ Jihova ọ kẹ omai. (Jem. 1:17) Egbẹnyusu mai a you Ọghẹnẹ, a te je you omai re. A re lele omai ghọghọ nọ ma tẹ be ghọghọ, a rẹ sasa omai oma nọ eva e gbẹ be were omai hi. A rẹ vuẹ omai oware nọ a riẹ nọ u ti fiobọhọ kẹ omai. Eware e tẹ ga, a rẹ dhẹ siọ omai ba ha. Fikiere ma fievahọ ae. Emamọ egbẹnyusu itieye na a re “ru udu na ghọghọ.”—Itẹ 27:9.

2. Fikieme u ro fo re ọzae-avọ-aye a hai ru eware nọ a rẹ rọ kẹle ohwohwo ziezi? (Matiu 19:6)

² U fo nọ ọzae-avọ-aye a rẹ jọ egbẹnyusu nọ e mae kpekpe. A rẹ rọ ohwohwo zaharo ho. Yọ re o sae via ere, a re ru eware nọ i re fiobọhọ kẹ ae kẹle ohwohwo. Nọ a gbe bi ru ere he, o rẹ lẹliẹ usu rai godo. Eva e rẹ gbẹ were ae he. Ukuhọ riẹ a ve ti mu ofu kẹ ohwohwo. Rekọ a te bi ru eware nọ e rẹ lẹliẹ ae kẹle ohwohwo, a vẹ te kpekpe ohwohwo oma vi omọfa kpobi. (Se Matiu 19:6.) Fikiere ma te jọ uzoẹme nana ta kpahe eware nọ ọzae-avọ-aye a re ru re a kẹle ohwohwo ziezi. Re ma tẹ te ta oyena, ma te kake ta kpahe eware nọ inievo nọ e re rọo ho a re ru re a ruẹ ohwo nọ a te rehọ nọ a sae rria kugbe ziezi.

EPANỌ WHỌ SAE RỌ RUẸ OHWO NỌ WHỌ TE REHỌ

3-4. Eme ọ sai fiobọhọ kẹ ohwo ruẹ emamọ ohwo nọ ọ rẹ rehọ? (Itẹ 18:22)

³ Taure ma te ti ru oware jọ nọ u wuzou gaga, ma re roro kpahe ebẹbẹ nọ oware na o te wha ze, gbe irere nọ ma te jariẹ wo. Ma tẹ jiroro thọ, ma sae ruẹ uye riẹ oke krẹkri. Fikiere u wuzou gaga re ma romatotọ roro oware nọ ma gwọlọ ru.

⁴ Whọ tẹ be gwọlọ aye hayo whọ gwọlọ wo ọzae, yọ okpoware whọ gwọlọ ru na, keme ohwo nọ whọ te rria kugbe evaọ edẹ uzuazọ ra kpobi whọ be gwọlọ na. Jihova họ ọnọ ọ ma omai re ma rọo, fikiere ọye ọ rẹ vuẹ omai oghẹrẹ nọ ma sai ro wo emamọ aye hayo emamọ ọzae. Yọ ọ ginẹ gwọlọ fiobọhọ kẹ omai. Ọye ọ riẹ oghẹrẹ ohwo nọ ọ te mai kiehọ omai oma. (Se Itẹ 18:22; Aiz. 48:17, 18) Ehrẹ nọ e rrọ Ebaibol i re fiobọhọ kẹ omai riẹ ohwo nọ ọ te mai kiehọ omai oma.

5. Fikieme u ro woma re ma rehọ ohwo nọ ọ họ-ame no evaọ ukoko na?

⁵ Nọ ma tẹ họ-ame no, yọ ma zihe ruọ egbẹnyusu Ọghẹnẹ no. (Ol. 25:14) Fikiere whọ tẹ gwọlọ wo aye hayo whọ gwọlọ wo ọzae, ohwo nọ ọ rrọ ogbẹnyusu Jihova whọ rẹ rehọ. (1 Kọr. 7:39) Who te ru ere, u dhesẹ nọ oware nọ Jihova ọ ta o were owhẹ. Nọ oke o be nya na, whọ vẹ te ruẹ nọ aye hayo ọzae ra na, Jihova ọ rehọ e riẹ ghale owhẹ. (Itẹ 19:14) Oye ovo ho, ebẹbẹ nọ ohwo nọ ọ rehọ ohwo nọ ọ be gọ Jihova ha o re wo e te thọ owhẹ wa. (2 Kọr. 6:14) Kọ who te bi lele ohwo nọ ọ rrọ ukoko na ha nya usu re whọ rehọ iẹe, areghẹ ọ rrọ oware utioye na? Ẹsejọhọ ohwo ọ sae ta nọ, ‘Mẹ gwọlọ bẹ no, mẹ be ruẹ ohwo ọvo nọ o kiehọ omẹ oma evaọ ukoko na ha.’ Hayo, ‘Me te lele ohwo nọ ọ rrọ ukoko na ha nya usu, ọ sai kurẹriẹ, mẹ vẹ rehọ iẹe.’ Iroro itieye na i woma ha.

6-7. Nọ who te bi lele ohwo jọ nya usu, enọ vẹ u fo nọ whọ rẹ nọ omara?

⁶ Orọnikọ ma be nwane ta nọ ohwo kpobi nọ ọ họ-ame no whọ rẹ sae rehọ họ. Who re rri uruemu ohwo na ziezi.a Nọ omara nọ: ‘Ọ be riẹ ahwo uwou riẹ ru? O re roro kẹ ohwo? Ọ rẹ kẹ ohwo adhẹẹ? Eghẹrẹ ahwo vẹ o bi lele nya usu? Kọ a tẹ ta ẹme nọ ọ were riẹ hẹ, ọ rẹ daoma gba ofu riẹ? Ọ rẹ gwọlọ nọ onọ ọ ta ze ọvo a re ru, binikọ ọ rẹ rehọ ẹme ohwo otẹrọnọ o gbẹ wọso oware nọ Ebaibol ọ ta ha? Kọ ẹvẹ o re rri ugho?’

⁷ Whọ sae jẹ nọ omara nọ: ‘Kọ ohwo nana nọ me bi lele nya usu na, o gine you Jihova no obọ eva riẹ ze? Kọ ọ be daoma wo “uruemu okpokpọ” nọ Ebaibol ọ ta ẹme te na? Kọ o ti ru eware nọ i re fiobọhọ kẹ omẹ gọ Jihova ziezi? Kọ eware evona ma gwọlọ ru evaọ ukoko na? Kọ ma tẹ rehọ ohwohwo no, ma te kẹle ohwohwo ziezi binikọ odẹ nọ ma be riẹ yerikugbe ọvo?’ (Kọl. 3:9, 10) Whọ tẹ rrọ oniọvo-ọmọtẹ, kọ oniọvo-ọmọzae nọ who bi lele nya usu na ọ te hai go kẹle owhẹ ziezi, je su uwou na ziezi? (1 Kọr. 11:3) Otẹrọnọ whẹ yọ oniọvo-ọmọzae, kọ oniọvo-ọmọtẹ nọ who bi lele nya usu na ọ te romakpotọ kẹ owhẹ nọ ọ tẹ make ruẹ nọ eware jọ e be thọ owhẹ obọ? Re whọ sae riẹ eware nana kpobi kpahe ohwo na, o rrọ oware asohẹrioke he. Nọ wha be nya usu na, who re muẹrohotọ re whọ sae riẹ ohwo na ziezi.

8-9. Eme o sai fiobọhọ kẹ owhẹ riẹ sọ whọ rẹ rehọ ohwo nọ who bi lele nya usu na? (Rri uwoho na re.)

⁸ Nọ wha be nya usu na, whọ rẹ daoma riẹ oghẹrẹ nọ ohwo na ọ ginẹ rrọ, ere wha te sae rọ riẹ sọ wha rẹ rehọ ohwohwo hayo wha rẹ rehọ ohwohwo ho. Daoma riẹ oghẹrẹ nọ amọfa a bi rri rie. Whọ sae nọ amọfa oghẹrẹ uruemu nọ o wo gbe oghẹrẹ nọ a riẹ riẹ. Kọ ọ rrọ ohwo nọ o wo omaurokpotọ, nọ ọ rrọ wowou, nọ ọ rẹ rehọ ẹme nọ omọfa ọ ta ze? Oniọvo-ọmọtẹ jọ nọ a re se Sarah nọ ọ rrọ obọ French Guiana nọ ọ rehọ oniọvo nọ a re se Daniel ọ ta nọ: “Mẹ nọ oniọvo jọ nọ avọ Daniel a gbẹ jọ uwou kpahe Daniel. Aimava a jọ ekobaro. Mẹ tẹ jẹ nọ ọkpako jọ evaọ ukoko nọ ọ jọ. Mẹ nọ amọfa nọ a riẹ omai imava ziezi, mẹ tẹ jẹ nọ inievo-emetẹ nọ a gbẹ jọ ukoko.” Whọ sae jẹ rọ unu kpotọ nọ ohwo nọ wha gbẹ be nya usu na sọ oware jọ o via kẹe okejọ, hayo o wo ẹbẹbẹ jọ obọnana nọ u fo nọ whọ rẹ riẹ kpahe. Onana u wuzou keme eware itieye na e sae wha ẹbẹbẹ ze ẹdẹfa nọ wha tẹ ruọ orọo no.

⁹ Otẹrọnọ oware jọ o riẹ nọ o gbẹ be kẹ owhẹ uye kpahe ohwo na, hayo inievo jọ nọ i kruga evaọ ukoko na a ta ẹme jọ kẹ owhẹ kpahe oghẹrẹ nọ ohwo na ọ ginẹ rrọ, who rri rie nọ oyena yọ oware ovo ho ho. Who te roro kpahe eware itieye na, o sae lẹliẹ owhẹ riẹ sọ wha rẹ gbẹ nya usu na hayo wha rẹ fa usu na.b Obọnana ma te ta kpahe inievo nọ e rọo no.

WHA HAE JỌ KUGBE JE RU EWARE NỌ I RE SI OWHAI KẸLE OHWOHWO

10. Fikieme u ro fo re ọzae-avọ-aye a wo uvẹ kẹ ohwohwo?

¹⁰ Ọzae-avọ-aye a tẹ maki wo eware buobu nọ a bi ru, a rẹ daoma wo uvẹ kẹ ohwohwo. U re si ai kẹle ohwohwo jẹ lẹliẹ ai wo evawere evaọ orọo rai. Nọ a tẹ be hae jọ kugbe ohwohwo, u re ru nọ a sai ro gbiku eware nọ e via evaọ ẹdẹ yena, jẹ ta oware nọ o rrọ ae eva kẹ ohwohwo. A re je ru eware nọ i dhesẹ nọ a you ohwohwo, jẹ zaharo kugbe.

11. Eme u re ru nọ ọzae-avọ-aye a gbẹ kẹle ohwohwo ziezi hi?

¹¹ Nọ ọzae-avọ-aye a tẹ kpekpe ziezi a rẹ gwọlọ nyasiọ ohwohwo ba ha. Ma riẹ nọ ẹsejọ oware jọ o sae whae ze nọ a rẹ rọ jọ ọvuọ oria riẹ evaọ omoke jọ. Rekọ ọjọ ọ tẹ nyasiọ ọjọ ba oke krẹkri, o sae wha ẹbẹbẹ ze. Ahwo jọ a rẹ nyasiọ ọzae hayo aye rai ba kpohọ orẹwho ofa nyai ru iruo. A vẹ jọ obei rifihọ. Ma riẹ nọ ẹsejọhọ ugho u ti no obei ze. Rekọ ohwo ọ tẹ nyasiọ ọzae hayo aye riẹ ba oke krẹkri, o sae wha ebẹbẹ fihọ orọo rai.

12-13. (a) Eme ezae-avọ-eyae jọ a bi ru re a sae jọ kugbe ohwohwo? (Rri uwoho na re.) (b) Ẹvẹ u fo nọ usu ra avọ aye ra hayo ọzae ra o rẹ jọ? (Rri ẹkpẹti na “Ẹvẹ Usu Ra avọ Ọzae Hayo Aye Ra U Wuzou kẹ Owhẹ Te?”)

¹² U wo eware jọ nọ inievo jọ nọ e rọo no a bi ru re a hae jọ kugbe ohwohwo ziezi. Leah nọ ọ be rria obọ Guam ọ ta nọ: “Mẹ avọ ọzae mẹ ma re ru eware buobu kugbe. Mai imava ma re kpohọ ehaa buobu kugbe, ma rẹ kaki kpohọ ehaa nọ ọjọ ọ be nya ha ha.” Roxanne nọ ọ rrọ obọ United States ọ ta nọ: “Mẹ avọ ọzae mẹ ma rẹ kaki wo uvẹ hẹ. Fikiere ma fi oke họ nọ ma rẹ rọ jọ kugbe ohwohwo wọhọ epanọ ma re fi oke họ kẹ eware efa nọ i wuzou na.” (Je rri Emọs 3:3.) Damien nọ ọ rrọ obọ France ọ ta nọ: “Mẹ avọ aye mẹ ma rẹ daoma wuhrẹ oware nọ o rẹ were ohwo nọ o kiọkọ eru, ma vẹ daoma re oware na o were omai re.” (Mat. 7:12) Katie nọ ọ be rria obọ United States ọ ta re nọ: “Ẹsejọ mẹ avọ ọzae mẹ ma re fi ifonu mai họ otọ re ma sai lele ohwohwo ta ẹme ziezi.”

¹³ Ọzae-avọ-aye a re ru eware jọ kugbe nọ usu rai avọ Jihova o rẹ rọ kpekpe ziezi. Oniọvo jọ nọ a re se Myriam nọ ọ rrọ obọ France ọ ta nọ: “Kohiohiẹ kohiohiẹ, ma rẹ ta oware nọ ma wuhrẹ nọ o were omai evaọ ọvuọ isase Ebaibol riẹ nọ ma se, gbe epanọ ma sai ro fi ei họ iruo. Oware yena nọ ma re ru na o be were omẹ gaga.” Ọ ta re nọ: “Eva e rẹ were omẹ gaga nọ mẹ avọ ọzae mẹ ma tẹ be lẹ kugbe. Yọ eme nọ ọ rẹ ta evaọ olẹ na i re dhesẹ nọ o gine you Jihova.” Katie nọ ma fodẹ ẹsejọ na ọ ta nọ: “Usi uwoma nọ mẹ avọ ọzae mẹ ma re lele ohwohwo nya o rẹ were omai gaga. Eva e rẹ were omẹ nọ mẹ tẹ ruẹ oghẹrẹ nọ ọzae mẹ ọ be rọ ta usi uwoma kẹ amọfa, yọ ere ọyomariẹ re. Ma bi wuhrẹ eware ekpokpọ mi ohwohwo.”—Itẹ 27:17.

WHA TALAMU OHWOHWO NỌ WHA TE WO ẸBẸBẸ

14-15. Nọ ẹbẹbẹ ọ tẹ roma lahwe, fikieme u ro woma re ọzae-avọ-aye a daoma ku ẹbẹbẹ na họ? Kẹ oriruo.

¹⁴ Ọzae-avọ-aye a gba ha, fikiere a rẹ siọ ebẹbẹ ba ewo ẹsejọ họ. Ebaibol ọ ta nọ ahwo nọ a rọo no “a re wo uye evaọ oma rai.” (1 Kọr. 7:28) “Uye” nọ a be ta ẹme riẹ na họ ebẹbẹ nọ ezae-avọ-eyae a re wo. Nọ ọzae-avọ-aye a te wo ẹbẹbẹ, fikieme a jẹ daoma ku ei họ re a gbẹ jọ orọo na?

¹⁵ Joma kẹ oriruo jọ. Dae rehọ iẹe nọ uwou ulogbo jọ nọ a bọ ziezi, hayo oware jọ nọ a ma fihọ oria jọ nọ a nabi ru onaa họ o raha. Ahwo nọ a wo rie hayo egọmeti a te gwọlọ nọ a rẹ daoma ruẹrẹ iẹe, o tẹ make rọnọ a te raha igho buobu fihọ iẹe yọ u ti te ikpe buobu re a tẹ te ruẹrẹ iẹe kpobi no. Fikieme a te rọ ruẹrẹ iẹe na? Keme uwou na hayo oware na, a rehọ e riẹ zaro ho. Ere orọo kpobi o rrọ. Orọo yọ oware nọ a rẹ rọ zaro ho. Makọ ọzae-avọ-aye nọ a be riẹ yerikugbe ziezi, a re wo ẹmẹwhọ ẹsejọ. Rekọ nọ oware jọ o tẹ be wha ẹbẹbẹ ze, a sae daoma ku ẹme na họ, nwane wọhọ epanọ a sae ruẹrẹ uwou hayo oware nọ o raha na. Ẹsejọhọ u ti kri re a tẹ te sai ku ẹbẹbẹ na họ, yọ a rẹ daoma fihọ iẹe. A tẹ ginẹ daoma fihọ iẹe, nọ a gbẹ fa orọo na ha, eva e rẹ were Jihova. (Mal. 2:16) A te ru ere, yọ a bi dhesẹ nọ a you ohwohwo jẹ be kẹ ohwohwo adhẹẹ. Maero, u re dhesẹ nọ a you Jihova jẹ be kẹe adhẹẹ, keme a vuhumu nọ Jihova họ ọnọ ọ ma ọzae avọ aye oghẹrẹ nọ a sae rọ rọo.

16. Wọhọ epanọ 1 Ahwo Kọrint 13:4-8a o ta, eme ọzae-avọ-aye a re ru re a sai ku ẹbẹbẹ rai họ? (Rri uwoho na avọ ẹkpẹti na re, “Eware nọ E rẹ Lẹliẹ Owhai You Ohwohwo.”)

¹⁶ Nọ who te wo ebẹbẹ evaọ orọo ra, whọ nwane kake jiroro ẹhẹriẹ hẹ. (1 Kọr. 7:10, 11) Kake nọ omara nọ, ‘Eme mẹ sai gbe ru re mẹ avọ ọzae mẹ hayo aye mẹ ma yerikugbe ziezi?’ Roro kpahe ẹme nọ Ebaibol ọ ta kpahe oghẹrẹ nọ ohwo nọ o wo uyoyou o re ru. Who ve roro epanọ whọ sai ro ru eware nọ a ta ẹme te evaọ 1 Ahwo Kọrint izou 13 na. (Se 1 Ahwo Kọrint 13:4-8a.) Whọ nwani roro epanọ whọ rẹ rọ nyasiọ ọzae hayo aye ra ba ha. Rekọ roro epanọ whai imava wha sae rọ wariẹ you ohwohwo ziezi. Roro kpahe oware nọ whẹ omara na, whọ rẹ sai ru re wha wariẹ kẹle ohwohwo. Lẹ se Jihova re o fiobọhọ kẹ owhẹ. Kiẹ gwọlọ eware nọ e sai fiobọhọ kẹ owhẹ evaọ ebe gbe ividio ukoko na. Whọ vẹ jẹ ta kẹ ekpako ukoko na gbe inievo efa nọ i kruga re a fiobọhọ kẹ owhẹ. Jihova họ ogẹ avọ esa evaọ orọo ra, yọ ọye họ ogẹ nọ o mae ga. Whọ tẹ daoma ru oware nọ ọ ta, orọo ra o te wọhọ ufi egẹ esa nọ “o rẹ kake sawo ho.”—Ọtausi. 4:12.

17. Eme ahwo nọ a be gwọlọ ohwo nọ a rẹ rehọ gbe ahwo nọ a rọo no a re ru re eva e were ae?

¹⁷ Jihova ọ gwọlọ nọ eva e rẹ were idibo riẹ kpobi, te enọ i bi roro epanọ a rẹ rọ rọo, gbe enọ e rọo no. Otẹrọnọ whọ be gwọlọ aye hayo whọ gwọlọ wo ọzae, fiẹrohotọ gaga keme ohwo nọ wha ti gbe yeri akpọ kugbe whọ be gwọlọ na. Otẹrọnọ whọ rọo no, hai gbe ru epanọ whẹ avọ ọzae ra hayo aye ra wha rẹ rọ kẹle ohwohwo ziezi. Nọ oware jọ o tẹ be gwọlọ wha ẹwhọ ze, wha daoma ru oware nọ Jihova ọ ta. Wha daoma ku ẹme na họ. Who te bi ru eware nana, whọ te “reakpọ kugbe” ọzae hayo aye ra nọ who you gaga na.—Ọtausi. 9:9.