Ha Kaehọ Nọnsẹn Bhi Ikolo Oga

1-2. (a) Be Jehova rẹ re ebale oriọn nin mhan yẹ ẹlẹnan? (Psalm 23:​1, 2, 5) (b) Be mhan ha zilo nyan bhi ọne uhọnmhọn-ọta nan?

ẸLẸNAN nian, Jehova wo ha re ebale oriọn nin mhan le. Ọnan zẹle nin mhan da rẹọbhi ebi Devid tale bhi ẹghe nin ọle rẹ yọle: “Jehova hi ọnọn sun mẹn. A ida miẹn mẹn bha miẹn ebi mẹn guanọ.”—Tie Psalm 23:​1, 2, 5.

² Ikolo oga nesẹmhan, ọle hi uwedẹ ọkpa nin Jehova rẹ re ebale oriọn nin mhan le ẹlẹnan. Mhan kẹ wo luẹ emhin nin mhan ka lẹn khẹ bhi ikolo oga nesẹmhan. Arẹmiẹn mhan ka lẹn ene emhin khẹ, sẹyẹ, mhan rẹọbhọ, ọ yẹ wo khẹke nin mhan ha ye egbe mhan ene emhin re. (2 Pita 1:12) Ahamiẹn ebi uwẹ ka lẹn khẹ a zilo ọle bhi ikolo oga, ọ be nọghọ uwẹ rẹ ha kaehọ? Ọ ha yi iriọ, ọne uhọnmhọn-ọta nan dẹ rẹkpa uwẹ. Bhi ọne uhọnmhọn-ọta nan, mhan dẹ zilo nyan ebezẹle nọn da khẹke nin mhan ha kaehọ nọnsẹn bhi ikolo oga. Mhan dẹ yẹ zilo nyan ebi ibhio mhan ne re ọta man ha lu beji ọ ha da lẹkhẹ nin ibhio mhan rẹ ha kaehọ ọta nin ele rẹman. Rẹ deba ọnin, mhan dẹ tẹmhọn emhin eso nin mhan ha lu ne ha rẹkpa mhan rẹ ha kaehọ nọnsẹn bhi ikolo oga. Ọkuẹsẹ mhan zilo nyan enle emhin nan, bha ji mhan ka tẹmhọn ọria nọn gene man mhan emhin sade mhan ribhi ikolo oga.

HỌLA GENE MAN MHAN EMHIN BHI IKOLO OGA?

3. Uwedẹ nela Jehova rẹ ne mhan talọ? (b) Be eguọmhandia nesọle rẹ noo Baibo yẹ?

³ Baibo Jehova noo rẹ ne mhan talọ ẹlẹnan. (2 Tim. 3:​16, 17) Jesu bhọ lẹn ọnan. Ranmhude uwedẹ nin Jesu rẹ ha noo ọta nọnsi Osẹnobulua, ẹbho ne ha ka ọle ehọ da ha nọọn yọle: “Be ọne okpea nan rẹ lẹn otọ Ebenọnkhiale sẹ inian yẹ? Ọle bha yo isiku?” (Jọni 7:15) Ẹbho ne mhọn ọkhọle esili da wo manman ha ghọnghọn bhi ẹghe nin ele rẹ họn ebi Jesu rẹ ha gbotọ Ọta nọnsi Osẹnobulua fanọn an yẹ. Kristiẹn bhi ore nin ọhẹnhẹn yẹ wo ha noo Ọta nọnsi Osẹnobulua. Pọl bi Apọlọs yẹ noo ọle rẹ ne ẹbho zilo. (Iwẹn. 17:​2, 3; 18:​24, 28) Iriọ Esali Jehova yẹ lu ẹlẹnan. Ẹmhọn ne ribhi Baibo ọle a noo rẹ gbẹn ebe nesẹmhan. Ọle a noo rẹ gbẹn ọta kẹkẹ nan rẹman bhi ikolo oga bi usikoko nesẹmhan, rẹ dọ sẹbhi Jw broadcasting, bi ividio kẹkẹ nesẹmhan. Ọ manman wo ti ẹbho ne vae bhi ikolo oga nọnsẹmhan bhọ rẹ daghe ebi Esali Jehova rẹ noo Baibo yẹ rẹ man emhin. Ọrebhe ne re ọta man bhi ikolo oga nesẹmhan noo Baibo beji ele rẹ re ọle man. Ele i wo gheghe tie ọne Baibo, sokpan, ele dọnmhegbe rẹ rẹkpa ọrebhe rẹ lẹn otọ ọle nọnsẹn beji ele ha da sabọ re obọ rẹkhan ọlẹn.—Luk 24:32.

4. Bezẹle nọn da khẹke nin mhan ha kaehọ nọnsẹn bhi ikolo oga?

⁴ Ahamiẹn mhan tie Baibo bhi ikolo oga, inian ọ diabe Jehova ne mhan talọ. Ọnan ki rẹkpa mhan rẹ lẹn ebi Jehova guanọ bhi obọ mhan bi ebezẹle nin ọle da guanọ ọle. Mhan ha ki lẹn ọnan, ọ i da yẹ ha nọghọ mhan rẹ ha lu ebi ọle guanọ bhi obọ mhan. Bhi ọsi ẹmhọanta, ọ dẹ wo re Jehova ha ghọnghọn sade mhan re ehọ bhi ebi ọle man mhan le, yẹ ha noo ọle bhi iẹnlẹn.—Prov. 27:11.

BEZẸLE NỌN DA KHẸKE NIN MHAN HA KAEHỌ NỌNSẸN BHI IKOLO OGA?

5. Be oyẹẹ nin mhan mhọn da Jehova ha rẹkpa mhan rẹ lu? (Jọni 4:​23, 24; 1 Jọni 5:3)

⁵ Oyẹẹ nin mhan mhọn da Jehova zẹle nin mhan da kaehọ bhi ikolo oga. (Mat. 22:37) Beji mhan rẹ luẹ ẹmhọn Jehova, iriọ oyẹẹ nin mhan mhọn da ọle rẹ tuẹn okhun. Ọne oyẹẹ ki re ọne ọhubhudu nin mhan rẹ ha ka ọle ehọ nọnsẹn, rẹ ha lu ebi ọle taman mhan, yẹ rẹ ha ga ọle bhi uwedẹ nọn khẹke beji ọ rẹ ribhi Baibo.—Tie Jọni 4:​23, 24; 1 Jọni 5:3.

6. Be Jehova man mhan le bhi ikolo oga?

⁶ Mhan kaehọ nọnsẹn bhi ikolo oga ranmhude mhan hoẹmhọn ẹbho. (Mat. 22:39) Bhi ikolo oga, Jehova man mhan le ebi mhan ha rẹ sabọ ha rẹkpa ibhio mhan nin mhan ko ga yẹ, bi ẹbho ne bha sẹ dọ lẹn ọlẹn. Bhi ọsi ijiẹmhin, ọne brokiọ natiọle Hoẹmhọn Ẹbho—Re Ele Kiẹn Edibo, sẹ wo rẹkpa mhan rẹ ha re ikpẹ esili man beji mhan ne ẹbho zilo bhi iwẹnna itẹmhọn Osẹnobulua. Ọ be nọghọ uwẹ rẹ munhẹn ha ne ẹbho zilo bhi iwẹnna itẹmhọn Osẹnobulua? Ahamiẹn iriọ nọn, ha gbẹlokotọ bhi ikolo oga sade ibhio mhan re obọle kẹkẹ man bhi ọne obọle natiọle Lu Iwẹnna Itẹmhọn Osẹnobulua.

7. Bezẹle nọn da khẹke nin mhan ha hẹnmhọn nin Jehova nian?

⁷ Mhan kaehọ nọnsẹn bhi ikolo oga ranmhude mhan họẹmhọn iẹnlẹn nọnsẹmhan. Ahamiẹn mhan guanọ nin mhan ha ghọnghọn bhi iẹnlẹn, yẹ ha mhọn iẹnlẹn ọsi ighegheghe, ọkhẹke nin mhan ha re ehọ bhi Ọta nọnsi Osẹnobulua yẹ lu rẹkhan ọlẹn. Ọnan hi ebi ẹbho ne ga Jehova bhi ẹghe ẹdẹlẹ yẹ lu. (Deut. 32:​44-47) Ahamiẹn mhan kaehọ nọnsẹn bhi ikolo oga, mhan ki họn ọta ne ha ko mhan udu re, ne ha yẹ rẹkpa mhan rẹ sabọ ziẹngbe sẹbhi ẹghe nin agbọn ọsọgbọn ha rẹ vae. (Rom 8:25) Beji a miẹn ẹghe ọkike ọsi ọne agbọn nan mhan ki da nyẹnlẹn, ọ manman wo khẹke nin mhan ha hẹnmhọn nin Jehova, yẹ ha sasa bhi oga.—Mat. 24:​42-44; Arẹm. 1:3.

EBI MHAN HA RẸ RẸKPA ẸBHO EBHEBHE YẸ RẸ HA KAEHỌ NỌNSẸN BHI IKOLO OGA

8. Bezẹle nọn da khẹke nin ibhio mhan ne re ọta man dọnmhegbe ha lu re alo bhi uwedẹ nin ele rẹ re ọta man?

⁸ Ọkhẹke nin ibhio mhan ne re ọta man bhi ikolo oga dọnmhegbe ha lu re alo bhi uwedẹ nin ele rẹ re ọta man, manman nọn, ibhio mhan ne re ọta ogbakha man. Ahamiẹn obhio mhan noo Baibo rẹ muegbe ọta nọnsọle ọbhi otọ nọnsẹn, ọ dẹ rẹkpa ẹbho ne i sẹ ga Jehova rẹ dọ ha ga Jehova. Ọ dẹ yẹ rẹkpa ibhio mhan bhi ẹkẹ agbotu rẹ deziẹn bhi oga. Ranmhude ọnan, ahamiẹn mhan mhọn ọta nin mhan ha rẹman, ọ bha khẹke nin mhan re obọ ikpẹghẹdẹ ha mun ọlẹn. Ahamiẹn uwẹ mhọn ọne isẹhoa rẹ re ọta man bhi ikolo oga, dọnmhegbe rẹ obọ rẹkhan ene adia nin mhan ha zilo ọle nian. Ẹmhọanta nọn ghe ibhio mhan ne re ọta ogbakha man ene adia nan manman khẹke, ọrẹyiriọ, ọ yẹ khẹke nin ọrebhe ne re ọta man bhi agbotu re obọ rẹkhan ọlẹn.—2 Tim. 4:2; Tai. 1:9.

9. Be uwẹ ha lu beji ibhio mhan ha da sabọ lẹn otọ ọta nin uwẹ rẹ man?

⁹ Re ọle lẹkhẹ nin ẹbho rẹ lẹn otọ ọta nọnsẹ. Ahamiẹn uwẹ re ọta man, re ọle man bhi uwedẹ nin ibhio mhan ha rẹ sabọ rẹkhan ebi uwẹ ta. Ahamiẹn emhin bun gbe nin uwẹ zilo nyan bhi ọta nọnsẹ, ọ i yẹ da lẹkhẹ nin ibhio mhan rẹ lẹn otọ ebi uwẹ ta. Bhiriọ, be ha rẹkpa uwẹ beji ọta nọnsẹ ha da lẹkhẹ nin ẹbho rẹ ha lẹn otọle? Eso bhi emhin ne ha sabọ rẹkpa uwẹ khọnan: (1) Ahamiẹn uwẹ munhẹn ha re ọta man, ji ẹbho lẹn emhin kpataki nin uwẹ ha zilo ọle bhi ọne ọta. (2) Fẹkẹ ha zilo nyan ọlẹn ọkpa-ọkpa. Ahamiẹn uwẹ zilo nyan emhin kpataki ọkpa fo, ọ dẹ ha mhẹn sade uwẹ huẹan khere uwẹ kue munhẹn ha zilo nyan ọbhebhe. (3) Kie sounun bhi ene emhin kpataki nin uwẹ zilo ọle bhi ọne ọta beji uwẹ ha rẹ ha kpẹn ọlẹn.

10. Bezẹle nin ọ da khẹke nin mhan ji ọta nin mhan ha rẹman ha ti mhan bhọ?

¹⁰ Ji ọta nin uwẹ ha rẹman ha hu uwẹ bhi udu. Ahamiẹn ọta nin uwẹ ho nin uwẹ rẹman ti uwẹ bhọ, uwẹ dẹ wo re ọyaya re ọle man. (Prov. 2:​4, 5; Iwẹn. 4:20) Nin uwẹ rẹ sabọ lu ọnan, ria eria nyan emhin ne ribhi ọne ọta bi Baibo ne ribhi ẹkẹ ọle. Obhio mhan nin okpia nọn ki dọmanlẹn nọn nyẹnlẹn bhi United States da tẹmhọn ọta nan rẹman bhi ẹghe nin ọle rẹ ha ribhi usẹn. Ọle da yọle: “Mẹn yẹ wo yere ebi ọne obhio mhan nọn re ọta man rẹ taman mhan nin mhan ha ria eria nyan Ọta nọnsi Osẹnobulua dinmhin sade mhan tie ọle. Ọle da wo gbotọle fanọn an man mhan ebi mhan ha rẹ ha lu ọle yẹ. Uwedẹ nin ọle rẹ re ọne ọta man, da rẹman ghe ebi ọle ha ta wo lu uhọnmhọn-emhin rẹji ọle. Ọne ọta nin ọle rẹman da wo fi iẹnlẹn nọnsẹmhẹn denọ, ọ da rẹkpa mẹn rẹ manman ha luẹ Baibo dinmhin gbera ọnikhẹ. Ọnan da wo ziẹn ikolu nin mẹn bi Jehova ko mhọnlẹn.”

11. Ahamiẹn mhan re ọta man, bezẹle nọn da manman khẹke nin mhan ha sounun bhi emhin ne rẹtẹ ene mhan ne talọ? (1 Timoti 4:​13-16)

¹¹ Ria eria nyan ebe ha rẹkpa ibhio mhan ne ka uwẹ ehọ, uwẹ ha yẹ rẹkpa ele rẹ lẹn ebi ele ha rẹ re obọ rẹkhan ebi uwẹ man ele le. Ahamiẹn uwẹ ria eria nyan ebe ha sabọ rẹkpa ene uwẹ ne talọ fo, noo Baibo rẹ re ikoudure nin ele, uwẹ ha yẹ rẹkpa ele rẹ re obọ rẹkhan ebi uwẹ taman ele. Hẹi ha talọ nyan emhin ne bha rẹtẹ ene uwẹ ne talọ. Bhi ọsi ijiẹmhin, bhi ilẹta nin Pọl gbẹn ji Timoti, emhin ne ha rẹkpa Timoti rẹ sabọ ha lu iwẹnna oga nin ọle lu bhi Ẹfẹsọs, ọle ọkpa Pọl nin odibo tẹmhọnlẹn. (Tie 1 Timoti 4:​13-16.) Ria eria nyan ebi ẹbho nin uwẹ ne talọ guanọ, uwẹ ha yẹ rẹkpa ele rẹ daghe uwedẹ kẹkẹ nin ele ha rẹ sabọ re obọ rẹkhan emhin nin uwẹ rẹman bhi ọta nọnsẹ.

12. Ahamiẹn mhan re ọta man, bezẹle nọn da khẹke nin mhan ha talọ bhi uwedẹ nin mhan rẹ talọ ẹdẹdẹ?

¹² Ahamiẹn uwẹ muegbe ọta nọnsẹ bhi otọ, ha tale dagbare beji ọ ha da riẹriẹ bhi ehọ. Ahamiẹn uwẹ re ọta nọnsẹ man, ha talọ beji uwẹ rẹ talọ ẹdẹdẹ, hẹi ha tie ọle bhi ebe. Uwẹ ha lu ọnan, ọ ki rẹkpa ene uwẹ ne talọ rẹ ha ka uwẹ ehọ nọnsẹn, sẹyẹ, ọ ki rẹkpa ele rẹ lẹn otọ ebi uwẹ tẹmhọn ọlẹn. Ọne brokiọ natiọle Manman Guẹ Ebe Nan Tie Bi Iman-emhin da yọle: “Ha talọ bhi uwedẹ nin uwẹ rẹ talọ ẹdẹdẹ. Talọ bhi uwedẹ nọn ha gene rẹman ebi ọta nin uwẹ tẹmhọn ọlẹn, bi ẹmhọn eria nin uwẹ ne zilo gene dia uwẹ yẹ bhi egbe.” Ahamiẹn uwẹ talọ bhi uwedẹ nin uwẹ rẹ talọ ẹdẹdẹ, ọ ki ha yẹẹ ibhio mhan rẹ ha ka uwẹ ehọ nọnsẹn, ọ ki yẹ ha hu ele bhi udu rẹ re obọ rẹkhan ebi uwẹ man ele le.

13. Bezẹle nọn da khẹke nin mhan guanọ urẹkpa bhi obọ obhio mhan nọn bue nin ọle mọn da re ọta man? (Yẹ fẹ ifoto ghe.)

¹³ Guanọ urẹkpa bhi obọ obhio mhan nọn ki bue nin ọle mọn da re ọta man. Be uwẹ ha rẹ lu ọnan yẹ? Ji ọne obhio mhan lẹn ebi uwẹ sẹ muegbe ọta nọnsẹ sẹ yẹ, uwẹ ha yẹ re obọ rẹkhan ebi ọle taman uwẹ. Rẹ deba ọnin, taman ọne obhio mhan nin ọle ka uwẹ ehọ nọnsẹn beji uwẹ ha rẹ ha re ọne ọta man bhi sira ọle, beji ọle ha da rẹkpa uwẹ rẹ lẹn eji ọkhẹke nin uwẹ wẹnna ọi. (Prov. 1:5) Mhan rebhe dobọ, bhiriọ, mhan ha dọ guanọ urẹkpa bhi obọ ibhio mhan, ọ ki rẹkpa mhan rẹ lẹn eji ọkhẹke nin mhan wẹnna ọi, beji ọta nọnsẹmhan ha da ha ti ẹbho bhọ. Mhan rebhe guanọ nin mhan sabọ ha re ọta man nọnsẹn, sẹyẹ, mhan guanọ nin mhan guẹ ebi a rẹ man emhin yẹ, ranmhude, ọnan ha rẹkpa ẹbho ne ka mhan ehọ rẹ ha miẹn elele bhi ẹmhọanta nin mhan man ele le bhi Baibo.a

EBE HA RẸKPA MHAN RẸ HA KAEHỌ NỌNSẸN BHI IKOLO OGA

14. Bezẹle nọn da khẹke nin mhan re egbe khọkhọ ọnọn gbẹn ebe ọsi Psalm 119? (Psalm 119:​24, 111, 167)

¹⁴ Mhan dẹ ha kaehọ nọnsẹn bhi ikolo oga sade mhan yere ghe ebi Jehova man mhan le manman wo lu uhọnmhọn-emhin. Ene emhin nin Osẹnobulua man mhan le dẹ rẹkpa mhan rẹ sabọ ha ziẹngbe ene ọnọghọ nin mhan kuẹlo da bhi ọne ẹghe ọkike nan nin emhin bha da lẹkhẹ. (2 Tim. 3:1) Aharẹmiẹn emhin eso nin uwẹ ka lẹn khẹ a man bhi ikolo oga, ọkhẹke nin uwẹ re egbe khọkhọ ọnọn gbẹn ebe ọsi Psalm 119. Ọle wo ha re ẹlo nọn khẹke ghe iman-emhin nesi Osẹnobulua.—Tie Psalm 119:​24, 111, 167.

15. Be ha rẹkpa mhan beji a ha da miẹn ebi mhan luẹ bhi ikolo oga ki sẹyẹ ha ti mhan bhọ?

¹⁵ Ọkhẹke nin mhan ha ghe iman-emhin nọnsi Jehova bii ẹsele nọn ghanlẹn nin ọle re nin mhan. Mhan dẹ sabọ miẹn emhin luẹ bhi ebe sunu ji ibhokhan Izrẹl bhi ẹkẹ ojẹgbo bhi ẹghe nin Jehova rẹ ha re mana nin ele le. (Ex. 16:​15, 31) Edandan i ribhọ ghe, ọne mana wo ha ti ele bhọ bhi ọsi ọhẹnhẹn. Bezẹle? Ranmhude obọ Jehova ọ na vae, ọ mhẹn bhi unun, sẹyẹ, ọne mana ele ha miẹn le nin ohanmhẹn bha da gbe ele a. Ọkpakinọn, beji ẹghe ki rẹ ha khian, egbe ọne mana da lọ ele ranmhude ukpẹdẹ-ukpẹdẹ ele rẹ ha le ọle. (Num. 21:5) Be mhan miẹn luẹ bhọ? Aharẹmiẹn emhin nin mhan ka lẹn khẹ, ọle hi emhin nan man mhan le khin, ọ bha khẹke nin mhan ha re ẹlo gbe ọle a. Ọkpakinọn, ọkhẹke nin mhan ha yere ghe obọ Jehova ọ na vae. Ọ yẹ khẹke nin mhan yere ghe Jehova hi ọnọn noo agbotu nọnsọle rẹ re ebale oriọn nin mhan. Yere ghe ẹwanlẹn nin mhan miẹn bhi Ọta nọnsi Osẹnobulua dẹ rẹ mhan miẹn iẹnlẹn ọsi ighegheghe.—Prov. 3:​13, 16-18; Jọni 17:3.

16. Be sẹ rẹkpa ibhio mhan nọn ki bue nin ele mọn da ga rẹ sẹyẹ ha kaehọ nọnsẹn bhi ikolo oga? (Yẹ fẹ ọne ẹkpẹti ghe nọn yọle, “Ebi Uwẹ Ha Lu Nọn Ha Rẹkpa Uwẹ Rẹ Ha Kaehọ Nọnsẹn.”)

¹⁶ Mhan dẹ ha kaehọ nọnsẹn bhi ikolo oga sade mhan re obọ rẹkhan ene emhin nin mhan ha tẹmhọnlẹn nian. Bha ji mhan zilo nyan ebe sẹ rẹkpa ibhio mhan nọn ki bue nin ele mhọn da ga Jehova rẹ sẹyẹ ha kaehọ nọnsẹn bhi ikolo oga. Obhio mhan nin Ashley nọn mọn da ga Jehova bhi ebe gbera ikpe 30 da yọle: “Ahamiẹn mẹn muegbe ikolo oga ọbhi otọ, ọ rẹkpa mẹn rẹ kaehọ nọnsẹn. Ahamiẹn mẹn bha muegbe ọbhi otọ, ọ nọghọ mẹn rẹ re ewanniẹn ọbhi inọnta bhi ikolo oga, sẹyẹ, ọkhọle nọnsẹmhẹn i da ha ribhi enin.” Obhio mhan nin József nọn mọn da ga Jehova bhi ẹkẹ ikpe 52 da yọle: “Aharẹmiẹn uhọnmhọn-ọta nan ka zilo nyan bhi ikolo oga a kie rẹ man, ọ wo ti mẹn bhọ rẹ ha kaehọ ọle. Uwedẹ kẹkẹ nin ibhio mhan rẹ zilo nyan ọne uhọnmhọn-ọta rẹkpa mẹn rẹ luẹ emhin ọgbọn bhọ.” Ọle da yẹ yọle: “Aharẹmiẹn obhio mhan nọn re ọta man i guẹ rẹ man emhin nọnsẹn, mẹn dọnmhegbe rẹ mun ọkhọle ọbhi ebi ọle ta, ọ i yi uwedẹ nin ọle rẹ tale. Ranmhude, mẹn lẹnmhin ghe, Baibo nọn na obọ Jehova vae, ọle noo rẹ man emhin.”

17. Be ha rẹkpa uwẹ rẹ ha kaehọ nọnsẹn bhi ikolo oga? (Yẹ fẹ ifoto ghe.)

¹⁷ Ahamiẹn uwẹ rẹ obọ rẹkhan ene emhin nin mhan ha tẹmhọnlẹn nian, ọ dẹ rẹkpa uwẹ rẹ ha kaehọ nọnsẹn bhi ikolo oga. (1) Ahamiẹn uwẹ khian ikolo oga, hẹi le ebale gbe beji a ha da miẹn uwẹ bha dọ ha wẹ bhi enin. (2) Kẹ ha vae bhi ikolo oga, uwẹ ha yẹ guanọ eji uwẹ ha da dotua ọkuẹsẹ ọne ikolo munhẹn. (3) Mun ifoni nọnsẹ ọbhi eji a ha da miẹn ọ bha so dagbare nọn hẹi si idobolo ji uwẹ. (4) Ria eria nyan ebi a ha zilo nyan bhi ọne ikolo. (5) Ha ghe ọnọn re ọta man. (6) Gbẹn emhin nọn ti uwẹ bhọ ọbhi ebe la uwẹ ha drọ ikuẹkuẹ emhin eso ne ha rẹkpa uwẹ rẹ ye ebi a tẹmhọnlẹn re. (7) Ria eria nyan Baibo nan tiele bi ebi ene Baibo rẹ diẹn kugbe yẹ. (8) Nọọn egbe ẹ, ‘Be mẹn ha rẹ sabọ noo ebi mẹn luẹle rẹ rẹkpa ọria ọbhebhe yẹ bhi ẹkẹ agbotu la bhi inẹbho? (9) Ọkuẹsẹ uwẹ diọbhi usikoko nesẹmhan, re ẹghe ọbhi otọ rẹ fẹ ebe emhanmhan ọsi ọne usikoko ghe, ria eria nyan uhọnmhọn-ọta nọn mun ọne ukpẹdẹ mhọn, uhọnmhọn-ọta kẹkẹ nan ha zilo ọle, bi ene Baibo ne diẹn mun ene uhọnmhọn-ọta kẹkẹ. (10) Mun ọkhọle nọnsẹ egbe ọbhi otọ khẹ ebi a ha luẹ bhi ọne usikoko. Nin uwẹ rẹ lu ọnan, dotua mun ekpẹn ọmọn ọbhi egbe ha kaehọ ividio ọsi illo nan ha rẹman ọkuẹsẹ a mun ọne usikoko hẹn.

WO HA KA JEHOVA EHỌ

18. Bezẹle nọn da khẹke nin mhan ha kaehọ nọnsẹn bhi ikolo oga?

¹⁸ Ọkhẹke nin mhan wo ha kaehọ nọnsẹn bhi ikolo oga ranmhude, mhan ha lu iriọ, Jehova ki dia mhan ọbhi “uwedẹ nọn khiale.” (Ps. 23:3; 31:3) Ọkhẹke nin mhan ji Jehova da ha dia mhan bhi iẹnlẹn beji mhan ha da sabọ ha lu ebe gbale. Bhiriọ, “bha ha kaehọ nọnsẹn” uwẹ ha yẹ re obọ rẹkhan ebi a man uwẹ le bhi ikolo oga. (Luk 8:18) Eria ne ka Jehova ehọ dẹ ha ghọnghọn nian, ele dẹ yẹ miẹn iẹnlẹn ọsi ighegheghe bhi ẹghe odalo.—Ps. 119:​2, 14.