Mhan Miẹn Elele Bhi Ọne Emhanmhan Nan Rẹ Ne Mhan Obhi Usun Kẹkẹ Nan Rẹ Dagbare Bhi Inẹbho

1-2. Be ọne emhanmhan ọsi usun nan rẹ dagbare bhi inẹbho dia ẹbho ne bunbun yẹ bhi egbe?

UWẸ be yẹ ye ọne ukpẹdẹ re nan taman uwẹ ghe uwẹ ki dẹ sabọ deba agbotu ha lu iwẹnna itẹmhọn Osẹnobulua? Edandan i ribhọ ghe uwẹ wo ha ghọnghọn bhi ọne ukpẹdẹ nin, ranmhude, ẹdẹnin uwẹ deba azagba-uwa nọnsi Jehova ne gẹn elin nọnsọle. Ẹbho ne ribhi ọne azagba-uwa wo manman bun. (Ps. 148:​1, 2, 12, 13) Sẹyẹ, asabọmiẹn bhi ọne ukpẹdẹ nin, a da re uwẹ ba usun ọkpa bhi ene usun kẹkẹ bhi agbotu nin uwẹ ye ne dagbare bhi inẹbho. Ọne emhanmhan nan rẹ re usun kẹkẹ dagbare bhi inẹbho rẹkpa mhan rẹ ha wewe ẹmhọn Agbejele “na bhi otọ agbọn rebhe.”—Mat. 24:14.

² Be emhanmhan ọsi usun nan rẹ dagbare bhi inẹbho bhi agbotu nin uwẹ ye dia uwẹ yẹ bhi egbe? Obhio mhan nin okhuo natiọle Wendya da yọle: “Ọne emhanmhan nan sẹ wo rẹkpa mẹn bhi iwẹnna itẹmhọn Osẹnobulua nin mẹn lu. Mẹn wo dọ guẹ uwẹdẹ ọgbọn kẹkẹ nan rẹ tẹmhọn Osẹnobulua bi nan rẹ man emhin bhi obọ ibhio mhan. Ọ yẹ rẹkpa mẹn rẹ ha mhọn emhanmhan bhi ẹkẹ agbotu yẹ mun ọlẹn sẹ. Ọne emhanmhan yẹ rẹkpa mẹn rẹ ha mhọn imọẹ ọsaje.” Obhio mhan nin okpia natiọle Rich da yọle: “Udede isẹhoa nọn rẹji mẹn rẹ ha yi ọwanlẹn nọn sun usun nan rẹ dagbare bhi inẹbho. Ẹmhọanta nọn ghe, ibhio mhan kẹkẹ dẹ sabọ rẹkpa ọria rẹ ha lu re alo rẹ dọ sẹbhi ẹghe nin ọne ọria ha rẹ miamẹn. Ọrẹyiriọ, ọwanlẹn nọn sun usun nan rẹ dagbare bhi inẹbho, mhọn ọne isẹhoa rẹ ha rẹkpa ibhio mhan ne ribhi usun nọnsọle rẹ wo ha lu re alo khian bhi iwẹnna oga.” Obhio mhan nin okhuo natiọle Dinah da yọle: “Ọne emhanmhan ọsi usun nan rẹ dagbare bhi inẹbho manman wo ti mẹn bhọ! Inian usun nin mẹn ye diabe azagba-uwa rẹji mẹn.”

3. Be mhan ha zilo nyan bhi ọne uhọnmhọn-ọta nan?

³ Bhi ọne uhọnmhọn-ọta nan mhan dẹ ka zilo nyan iwẹnna nin ibhio mhan ne sun usun nan rẹ dagbare bhi inẹbho bi ene rẹkpa ele lu, bi ebi ele rẹ gbẹloghe ene ribhi usun nọnsele yẹ. Mhan dẹ yẹ zilo nyan ebi mhan ha rẹ ha rẹkpa ibhio mhan nin mhan ko ribhi usun ọkpa yẹ. Bhi ọkike ọle, mhan ki zilo nyan ebi mhan ha rẹ miẹn elele bhi ọne emhanmhan nan yẹ.

ỌNỌN SUN USUN NAN RẸ DAGBARE BHI INẸBHO BI ỌNỌN RẸKPA ỌLE

4. (a) Ẹsọn nela ọwanlẹn nọn sun usun nan rẹ dagbare bhi inẹbho miẹn? (b) Be ọle rẹ gbẹloghe ọrebhe ne ribhi usun nọnsọle yẹ? (Fẹ ọne ẹkpẹti ghe nọn yọle, “Ebi Ọwanlẹn Nọn Sun Usun Nan Rẹ Dagbare Bhi Inẹbho Ha Sabọ Lu.”)

⁴ Ọwanlẹnb bhi agbotu a re ọbhi ihe ọsi ọnọn sun usun nan rẹ dagbare bhi inẹbho. Ene ewanlẹn kugbe zẹ ọle. Ọle rẹkpa ọrebhe ne ribhi usun nọnsọle rẹ ha lu re alo bhi iwẹnna oga. Be ọle rẹ lu ọnan yẹ? Ọhẹnhẹn, ọle dọnmhẹgbe rẹ lẹn ọdeọde ne ribhi usun nọnsọle. (Prov. 27:23) Ọle wo dọnmhẹgbe rẹ ha ne ele talọ ẹghe rebhe nin ọle da sabọ lẹn ebi emhin dia ele yẹ bhi egbe. Ọnan re isẹhoa nanlẹn rẹ rẹkpa ele rẹ ha sikẹ Jehova, rẹ ha re ikoudure nin ele sade emhin kpokpo ele bhi ọkhọle, bi rẹ ha rẹkpa ele sade emhin iguaguako sunu. (Prov. 12:25; Isa. 32:2; Jem. 2:​15-17) Ọzeva, ọle rẹkpa ele rẹ manman ha dagbare bhi iwẹnna itẹmhọn Osẹnobulua. Ọle wo deba usun nin ọle ye dagbare bhi iwẹnna itẹmhọn Osẹnobulua uzana-uzana. Ọle yẹ wo dọnmhegbe rẹ deba ọdeọde bhi ẹwẹ ele ha wẹnna kugbe bhi inẹbho, beji ọle ha da sabọ re ikoudure nin ele, yẹ rẹkpa ele rẹ ha man emhin nọnsẹn. Ahamiẹn emhin ribhọ nọn zẹle nin ọle bha da sabọ dagbare bhi inẹbho, ọle ki taman ọnọn rẹkpa ọle nin ọle sun ene ẹbho dagbare bhi inẹbho, la ọle ki taman ọria ọbhebhe nọn ha sabọ lu iriọ. Ọzea, ọle rẹkpa ibhio mhan nin ikpia ne mianmẹn rẹ ha lu re alo beji ele ha da sabọ ha re obọkpa bhi agbotu. (1 Tim. 3:1) Ọle gẹn ene ibhio mhan nin ikpia bhi iwẹnna esili nin ele lu. Ọle re Baibo rẹ re adia nin ele yẹ man ele emhin ẹghe-ẹghe beji ele ha da sẹ ene a ha ne ọbhi ihe ọsi ene rẹkpa ene ewanlẹn bi ihe ọsi ewanlẹn. Ranmhude ẹsọn manman ribhi ọne iwẹnna nan, ọwanlẹn nọn ha sabọ miẹn ọne ẹsọn nọnsẹn, ọle ene ewanlẹn bhi agbotu re ọbhi ọne ihe nan.

5. Ọnọghọ nela ewanlẹn ne sun usun nan rẹ dagbare bhi inẹbho kuẹlo da?

⁵ Emhin ne bunbun ribhọ nọn ha sabọ re ọle ha nọghọ ọwanlẹn nọn sun usun nan rẹ dagbare bhi inẹbho rẹ ha rẹkpa ẹbho ne ribhi usun nọnsọle. Bhi ọsi ijiẹmhin, bha ji mhan fẹ ijiẹmhin ọsi Jörg ghe nọn nyẹnlẹn bhi Germany. Ọwanlẹn nọn sun usun nan rẹ dagbare bhi inẹbho ọle khin. Bii ewanlẹn nekẹle, ọle wo mhọn ẹsọn ne bunbun nin ọle miẹn bhi agbotu. Ọle da yọle: “Nin mẹn rẹ ha yi ọnọn sun ẹbho dagbare bhi inẹbho yẹ miẹnsọn ne bunbun bhi agbotu bha zẹwẹ lẹkhẹ hiehie. Ranmhude ọnan, ọ da wo ha nọghọ mẹn rẹ ha mun emhanmhan nọnsẹmhẹn sẹ nin mẹn rẹ ha ne ọrebhe ne ribhi usun nọnsẹmhẹn talọ.” Ọwanlẹn ọkpa natiọle Abel, nọn ribhi ikpe 70 nọn nyẹnlẹn bhi Uganda da yọle: “Imhan i manman mhọn ewanlẹn bi ene rẹkpa ewanlẹn bhi agbotu nọnsẹmhan. Sẹyẹ, ibhio mhan ne ribhi usun kẹkẹ nan rẹ dagbare bhi inẹbho wo manman bun. Ranmhude ọnan, ọ i lẹkhẹ nin mẹn rẹ deba ọdeọde bhi ẹwẹ ele wẹnna bhi inẹbho, yẹ re ikoudure nin ele beji mẹn rẹ guanọ ọle.” Ọwanlẹn ọbhebhe natiọle Obed, nọn nyẹnlẹn bhi Suriname da yọle: “Ọ wo yẹẹ mẹn rẹ ha man ẹbho emhin. Ọkpakinọn, nan rẹ ha man ẹbho emhin manman gbe ọria ẹghe bi ahu. Sẹyẹ, ẹbho i kẹ wo re osukpa guẹ ebi a man ele le. Ranmhude ọnan bi ẹsọn ebhebhe nin mẹn miẹn bhi obọ, ọ nọghọ mẹn rẹ ha man ẹbho emhin.” Ọkpakinọn, be ha rẹkpa ewanlẹn ne sun usun nan rẹ dagbare bhi inẹbho rẹ sabọ khọn ọnọghọ ne dia inian yẹ?

6. Ahamiẹn ibhio mhan nan gha bhi usun kẹkẹ bha bun gbe, be ọ ha rẹ rẹkpa ene sun ọlẹn yẹ?

⁶ Ọ bha khẹke nin ibhio mhan bun gbe bhi usun nan rẹ dagbare bhi inẹbho. Ahamiẹn ele bha bun gbe, ọ ki lẹkhẹ nin obhio mhan nọn sun ọne usun rẹ sabọ lẹn ọrebhe ne ribhi ọne usun nọnsẹn. Sẹyẹ, ọ ki lẹkhẹ nanlẹn rẹ rẹkpa ele rẹ ha lu re alo. Bhi agbotu eso, ene ewanlẹn i manman bun ne sun usun nan rẹ dagbare bhi inẹbho. Bhi agbotu ne sẹnian, be ene ewanlẹn ha ki lu yẹ? Ele sabọ rẹ zẹ ọkpa bhi ene rẹkpa ele nin ọle ha gbẹloghe ọkpa bhi ene usun nin ele rẹ dagbare bhi inẹbho fo. Ele ha lu iriọ, ẹbho i da bun gbe bhi usun ọkpa, sẹyẹ, ọ ki lẹkhẹ nin ibhio mhan ne sun usun kẹkẹ rẹ ha gbẹloghe ọrebhe ne ribhọ.

7. Bhi agbotu nin ene ewanlẹn bha da manman bun, be ẹwanlẹn ne sun usun nan rẹ dagbare bhi inẹbho ha lu beji ele ha da sabọ ha gbẹloghe ọrebhe ne ribhi usun nọnsele? (1 Pita 5:2) (Yẹ fẹ ifoto ghe.)

⁷ Ahamiẹn ọwanlẹn nọn sun usun nan rẹ dagbare bhi inẹbho uwẹ khin, sokpan, ewanlẹn bha bun bhi agbotu nin uwẹ ye, dọnmhegbe ha man ọnọn rẹkpa uwẹ emhin beji ọle ha da sabọ ha rẹkpa ibhio mhan ne ribhi usun nọnsẹ. (Tie 1 Pita 5:2.) Mun ẹsọn eso nanlẹn ha miẹn. Bhi ọsi ijiẹmhin, ji ọle da ha sun ọne usun dagbare bhi iwẹnna itẹmhọn Osẹnobulua ẹgheso. Deba ọle zilo ebi ibha ha rẹ ha rẹkpa ene ribhi usun nọnsẹbha yẹ, beji ele ha da sabọ ha lu re alo bhi iwẹnna itẹmhọn Osẹnobulua, yẹ manman ha sikẹ Jehova. Ha mhọn emhanmhan nin uwẹ rẹ deba ọdeọde bhi ọne usun wẹnna bhi inẹbho. Ahamiẹn uwẹ ho nin uwẹ dọ re Baibo re ikoudure nin ibhio mhan ne ribhi usun nọnsẹ, ha re ọnọn rẹkpa uwẹ rẹkhan egbe. Ọkuẹsẹ ibha khian, deba ọle zilo ebi ibha ha rẹ re ikoudure nin ọne ọria yẹ. Ibha ha yo vae, taman ọlẹn eji ọle da lu nọnsẹn bi eji ọkhẹke nin ọle wẹnna ọi. Ahamiẹn uwẹ wo ha lu iriọ, beji ẹghe ha rẹ ha khian ọnọn rẹkpa uwẹ ki sẹ ọria nan ha rẹ kiẹn ọwanlẹn nọn sun usun nan rẹ dagbare bhi inẹbho. (2 Tim. 2:2) Uwẹ dẹ yẹ sabọ taman ibhio mhan ebhebhe ne ribhi usun nọnsẹ nin ele ha man ibhio mhan nekẹle emhin beji ele rẹ ko wẹnna bhi inẹbho. Bhi ọsi ijiẹmhin, ekanẹfan bi ibhio mhan ne manman wanre bhi oga dẹ sabọ deba ibhio mhan ne la mianmẹn bi ene bha sẹ manman guẹ ebi a rẹ tẹmhọn Osẹnobulua yẹ wẹnna bhi inẹbho. Sẹyẹ, ene ibhio mhan nan dẹ sabọ man ele ebi a rẹ munhẹn ne ọria zilo yẹ, ebi a rẹ lu afikie yo yẹ, bi ebi a rẹ man ẹbho Baibo yẹ. Bhi ejayenan nian, bha ji mhan zilo nyan uwedẹ ea nin mhan ha rẹ sabọ re obọkpa bhi usun nin mhan ye.

EBI UWẸ HA RẸ SABỌ HA RE OBỌKPA YẸ BHI USUN NIN UWẸ YE

8. Be mhan ha rẹ sabọ ha re obọkpa yẹ bhi usun nin mhan ye? (Rom 1:12)

⁸ Deba usun nin uwẹ ye ha dagbare bhi inẹbho. Mhan bi ibhio mhan dẹ sabọ ko ha “ziẹn egbe udu” sade mhan deba ele dagbare bhi inẹbho. (Tie Rom 1:12.) Ahamiẹn mhan deba ibhio mhan dagbare bhi iwẹnna itẹmhọn Osẹnobulua, ọ dẹ rẹkpa mhan beji a ha da miẹn ghe ofẹn bha ha mun mhan rẹ ha ne ẹbho talọ. Sẹyẹ, ọ dẹ sabọ gbega mhan sade mhan tẹmhọn Osẹnobulua bhi ijeso. Ahamiẹn iwẹnna nin uwẹ lu i re otọ nin uwẹ rẹ ha deba ibhio mhan bhi iwẹnna itẹmhọn Osẹnobulua, uwẹ sabọ rẹ taman ọwanlẹn nọnsẹ nọn fi ẹghe nin uwẹ rẹ wẹnna denọ, beji uwẹ ha da miẹn ẹghe rẹ ha dagbare bhi inẹbho. Asabọmiẹn ọle dẹ ka uwẹ ehọ. (Neh. 2:​4-6) Ahamiẹn emianmhẹn la idọmanlẹn re ọle nọghọ uwẹ rẹ ha deba ibhio uwẹ dagbare bhi inẹbho, uwẹ sabọ rẹ ne ọwanlẹn nọn sun usun nin uwẹ ye talọ. Ọle sabọ rẹ mhanmhanlẹn nin uwẹ rẹ re ifoni rẹ deba ikolo nan do ọkuẹsẹ a dagbare bhi inẹbho. Ọle dẹ yẹ sabọ rẹkpa uwẹ re ha noo ifoni la ilẹta rẹ tẹmhọn Osẹnobulua. Ọ be nọghọ uwẹ rẹ ha dagbare bhi inẹbho ẹghe-ẹghe arẹmiẹn usẹn uwẹ khin, sẹyẹ, egbe gba nin uwẹ? Ọ ha yi riọ, mhanmhanlẹn nin uwẹ rẹ ha deba ọria bhi usun nin uwẹ ye dagbare bhi iwẹnna itẹmhọn Osẹnobulua uzana-uzana. Uwẹ sabọ rẹ mhanmhan ẹghe nọnsẹ nọnsẹn, beji uwẹ ha da miẹn ẹghe rẹ ha dagbare bhi inẹbho. (Rom 12:11; Kol. 4:5) Ọrebhe ne ribhi usun nin uwẹ ye dẹ miẹn elele bhọ sade uwẹ dọnmhegbe ha deba ele dagbare bhi inẹbho ẹghe-ẹghe. Bhiriọ, bhii Jehova nin ọle rẹkpa uwẹ. Ọle dẹ sabọ re “ọhubhudu bi ahu nin [uwẹ] rẹ ha lu ọle.”— Fil. 2:13.

9. Be mhan ha rẹ rẹman yẹ ghe mhan hoẹmhọn ibhio mhan nin mhan ko ribhi usun ọkpa? (Rom 12:13)

⁹ Ha miẹn ẹbho ọbhi egbe. Mhan dẹ sabọ rẹman ghe mhan hoẹmhọn ibhio mhan nin mhan ko ribhi usun ọkpa sade mhan “wo ha miẹn [ele] ọbhi egbe.” (Tie Rom 12:13.) Bhi ọsi ijiẹmhin, mhan sabọ rẹ tuje uwa nọnsẹmhan an nan ha noo ọle rẹ do ikolo nan do ọkuẹsẹ a dagbare bhi inẹbho. Bhi agbotu eso, ahamiẹn ọriọbhe dọ re ọta man, usun ọkpa bhi ene usun kẹkẹ ki mhanmhanlẹn nin ele rẹ deba ọne ọria le ebale sade ọle re ọta man fo. Aharẹmiẹn ọne ọria bha sabọ deba ele sade ọle re ọne ọta man fo, ele ki sẹyẹ le ebale kugbe yẹ re ikoudure nin egbe. Obhio mhan nin okhuo natiọle Sarah, nọn lu iwẹnna ọkanẹfan kpataki da yọle: “Mẹn manman wo kpokpo egbe sade mẹn tie ẹbho vae bhi uwa nọnsẹmhẹn. Ranmhude ọnan, mẹn i mhanmhan emhin nọn kpọnọ gbe. Ebi mẹn denọ ẹlo ọ i hi, nin mẹn rẹ lẹn ele nọnsẹn. Mẹn i dọ ha kpokpo egbe si ebale nin mẹn rẹ kue nin ele mhẹn bhi unun la ọ i mhẹn bhi unun.” Ahamiẹn mhan dọnmhegbe nin mhan rẹ miẹn ọrebhe ne ribhi usun nọnsẹmhan ọbhi egbe, ọ ki rẹkpa mhan rẹ manman ha sikẹ egbe. Sẹyẹ, ọ ki rẹkpa mhan rẹ ha sikẹ Jehova.—Neh. 8:10; Iwẹnna 20:35.

10. Be ọkhẹke nin mhan lu sade mhan guanọ nin mhan manman guẹ ebi a rẹ tẹmhọn Osẹnobulua bi ebi a rẹ man emhin yẹ? (Proverbs 1:5; 27:17) (Yẹ fẹ ifoto ghe.)

¹⁰ Dọnmhegbe nin uwẹ rẹ guẹ ebi a rẹ tẹmhọn Osẹnobulua bi ebi a rẹ man emhin yẹ. Asabọmiẹn ọ dẹ manman ha ghọn uwẹ rẹ ha deba usun nin uwẹ ye dagbare bhi inẹbho sade uwẹ guẹ ebi a rẹ tẹmhọn Osẹnobulua bi ebi a rẹ man emhin yẹ. Ije soso be ribhọ nọn khẹke nin uwẹ wẹnna ọi beji uwẹ ha da sabọ manman ha lu iwẹnna itẹmhọn Osẹnobulua nọnsẹn? Ọ ha yi iriọ, taman ọkanẹfan la ọria ọbhebhe nọn manman guẹ ebi a rẹ lu iwẹnna itẹmhọn Osẹnobulua yẹ bhi usun nin uwẹ ye nọn rẹkpa uwẹ. (Tie Proverbs 1:5; 27:17.) Ji ọwanlẹn nọn sun usun nin uwẹ ye lẹn emhanmhan nọnsẹ. Ọle dẹ sabọ rẹkpa uwẹ rẹ mun emhanmhan nọnsẹ sẹ. Uwẹ sabọ yẹ rẹ taman eria ebhebhe ne rẹkpa uwẹ. Ọnan hi ebi obhio mhan nin okhuo natiọle Heather lu. Arẹmiẹn ọria nin ẹkhọle lo ọle khin, ọle da yọle: “Mẹn da bu ọkanẹfan ọkpa nin ọle man mẹn ebi a rẹ lu afikie yo yẹ. Ọne ibhio mhan da wo re oyẹẹ bi ifuẹkẹ rẹ ne mẹn lu emhin. Ẹghe-ẹghe ọle rẹ ha mhanmhanlẹn nin mhan rẹ ko wẹnna bhi inẹbho. Ọle bhọ da rẹkpa mẹn rẹ sabọ munhẹn ha man afikie yo ọkpa nọnsẹmhẹn Baibo. Ọ manman wo ti mẹn bhọ nin mẹn rẹ taman ọne obhio mhan nin ọle rẹkpa mẹn. Bhi ejayenan nian, mẹn ki wo sọnyẹnmhẹn bhi iwẹnna itẹmhọn Osẹnobulua.” Gene-gene, mhan rebhe dẹ sabọ re obọkpa bhi usun nin mhan ye bhi uwedẹ kẹkẹ.

ELELE NIN UWẸ HA MIẸN SADE UWẸ DEBA USUN NIN UWẸ YE DAGBARE BHI INẸBHO

11-12. Elele nela uwẹ ha miẹn sade uwẹ deba usun nin uwẹ ye dagbare bhi inẹbho? Re ijiẹmhin ọbhọ.

¹¹ Ọ rẹkpa mhan rẹ sikẹ Jehova. Ọdeọde bhi ẹwẹ mhan dẹ miẹn elele bhọ sade mhan re obọ rẹkhan ọne emhanmhan nan rẹ re usun dagbare bhi iwẹnna itẹmhọn Osẹnobulua. Bhi ọsi ijiẹmhin, Jehova noo ọne emhanmhan nan rẹ rẹkpa ẹbho nin ọle manman hoẹmhọnlẹn, ne yẹ guanọ urẹkpa. Ẹbho bii ikhuo ne i yẹ mhọn ọdọ, imọn ne i yẹ mhọn aba bi inẹn, bi ene ki dọmanlẹn. (1 Tẹsẹ. 2:8; Jem. 1:27) Ahamiẹn mhan deba usun nin mhan ye dagbare bhi iwẹnna itẹmhọn Osẹnobulua, mhan ki manman guẹ ebi a rẹ tẹmhọn Osẹnobulua yẹ, bi ebi a rẹ man ẹbho Baibo yẹ. Sẹyẹ, ọne emhanmhan nan re isẹhoa nin ibhio mhan nin ikpia ne mianmẹn rẹ luẹ emhin eso beji ele ha da sabọ ha miẹnsọn bhi ẹkẹ agbotu. (1 Tim. 3:10)

¹² Bha ji mhan fẹ ebi obhio mhan nin Wendy nin mhan ka tẹmhọnlẹn rẹ miẹn elele yẹ bhi ọne emhanmhan nan. Ọle da yọle: “Ranmhude aba mẹn bha hoẹmhọn Esali Jehova, ọ da re ọle ha nọghọ inẹn mẹn rẹ ha deba usun nin ọle ye dagbare bhi inẹbho ẹdẹ Satọde bi Sọnde. Ọkpakinọn, a bha mun mẹn mhọnlẹn nin mẹn hẹi ha yo. Mẹn wo ha yo iwẹnna itẹmhọn Osẹnobulua. Obhio mhan nin okhuo nọn bue nin ọle mọn da lu iwẹnna ọkanẹfan, da si mẹn kẹ egbe bii ọmọe. Ọle da deba mẹn ha wẹnna bhi iwẹnna itẹmhọn Osẹnobulua ẹghe-ẹghe. Ọle da wo rẹkpa mẹn rẹ guẹ ebi a rẹ lu iwẹnna itẹmhọn Osẹnobulua yẹ, yẹ rẹkpa mẹn rẹ ha zegbere bhi ẹkẹ agbotu. Beji mẹn ha wanre, ene ewanlẹn wo ha re Baibo rẹ re ikoudure nin mẹn, yẹ rẹkpa mẹn rẹ wo ha sikẹ Jehova. Mẹn sẹyẹ wo yere ẹghe nin ọwanlẹn nọn sun usun nin mẹn ye rẹ re Baibo re ibhude nin mẹn. Ọne ibhude yẹ wo rẹkpa mẹn rẹ dọ sẹbhi ẹlẹnan.”

13. Elele nela mhan ha miẹn sade mhan deba usun nin mhan ye dagbare bhi inẹbho? (Yẹ fẹ ifoto nọn ribhi odalo ọle ghe)

¹³ Ọ rẹkpa mhan rẹ ha mhọn imọẹ ne hoẹmhọn mhan, ne ha yẹ rẹkpa mhan. Ahamiẹn mhan deba usun nin mhan ye dagbare bhi iwẹnna itẹmhọn Osẹnobulua ẹghe rebhe, ọ ki rẹkpa mhan rẹ manman ha sikẹ egbe. (Fil. 1:27) Beji a miẹn ikpeta ẹbho a gha diọbhi usun kẹkẹ, ọ dẹ wo lẹkhẹ nin ibhio mhan ne i kẹ talọ la nin ẹkhọle lo rẹ deba ọrebhe ne ribhi usun nin ele ye ha lu ọmọẹ. (2 Kọr. 6:13) Ene imọẹ nan dẹ sabọ rẹkpa mhan bhi ẹghe ọnọghọ manman nọn sade egbe bha dan mhan, sade mhan i ghọnghọn la mhan kpokpo egbe. Ele dẹ yẹ sabọ rẹkpa mhan sade mhan lu akhiẹ ranmhude ọria nin mhan hoẹmhọn ọlẹn yu. (1 Tẹsẹ. 5:14) Edandan ribhọ ghe mhan dẹ wo ha guanọ imọẹ ne sẹnian bhi ẹghe odalo. (Mat. 24:21) Ahamiẹn mhan dọ lẹn kere ghe ibhio mhan hoẹmhọn mhan, sẹyẹ, ele dẹ rẹkpa mhan, ọ dẹ rẹkpa mhan rẹ ha ziẹngbe ọnọghọ aharẹmiẹn ọne ọnọghọ bha ka siegbe kie.—Prov. 17:17.

14. Be usun nin mhan ye ha rẹ sabọ rẹkpa mhan yẹ sade emhin idunmhunre la emhin iguaguako sunu?

¹⁴ Ọ rẹkpa mhan sade emhin iguaguako sunu. Usun nin mhan deba dagbare bhi iwẹnna itẹmhọn Osẹnobulua dẹ sabọ rẹkpa mhan sade emianmhẹn wo re osukpa zegbere nọn gba ije rebhe, sade emhin idunmhunre sunu, sade a kpokpo mhan, la sade mhan bha miẹn rẹ lu. Bhi ọsi ijiẹmhin, bhi agbotu kẹkẹ, Otu Ewanlẹn Ne Mundia Nin Ewanlẹn Nekẹle bhi Agbotu bi ewanlẹn ne sun usun kẹkẹ nan rẹ dagbare bhi inẹbho, mhanmhanlẹn nin ele rẹ rẹkpa ẹbho ne manman guanọ urẹkpa. Ahamiẹn emhin idunmhunre sunu, ewanlẹn ne sun usun nan rẹ dagbare bhi inẹbho ki mhanmhanlẹn nin ele rẹ dọ guanọ azagba-uwa kẹkẹ ne ribhi usun nọnsele, beji ele ha da sabọ lẹn ebi ele guanọ. Bhiriọ, ele ki sabọ ne emhin nin ele guanọ je ele. Emhin bii ikhunmhun, ebale, amẹn bi ukpọn. Ahamiẹn ọne emhin idunmhunre riia uwa nọnsele a, ele bhọ dẹ yẹ sabọ guanọ uwa nin ele ha dia i. Bhi ọsi ẹmhọanta, usun nin uwẹ ye dẹ wo sabọ rẹkpa uwẹ sade emhin idunmhunre la emhin iguaguako sunu.

15. Be ọrebhe ne ga Jehova bhi ọne otọ nan bi okhun guanọ?

¹⁵ Beji mhan ka tẹmhọnlẹn, ẹbho ne ga Osẹnobulua bhi ọne otọ nan bi okhun wo manman bun. Bhi ọsi ijiẹmhin, ẹhi nesi Jehova ne ribhi okhun wo manman bunbun, iriọ ẹbho ne ga Jehova ne ribhi ọne otọ nan yẹ rẹ bun. Ele bhọ bun gbera ẹbo isinlin (9 million). Ele bhọ sẹyẹ bun ọbhọ ukpẹdẹ-ukpẹdẹ. (Zech. 8:23; Arẹm. 5:11) Ọrebhe ne ga Osẹnobulua bhi ọne otọ nan bi okhun, guanọ nin ọrebhe họn ọta nọn mhẹn ọsi Agbejele nọnsi Osẹnobulua. (Arẹm. 14:​6, 7) Bha ji mhan rebhe wo dọnmhegbe ha deba usun nin mhan ye dagbare bhi inẹbho, ranmhude, ọne emhanmhan nan rẹkpa mhan rẹ re ọkhọle rebhe ha gẹn Jehova—Ps. 111:1.