Wo Ha Ziẹn Ikolu Nin Uwẹ Bi Jehova Ko Mhọnlẹn Beji Uwẹ Rẹ Yo Isiku La Luẹ Iwẹnna

1-2. (a) Ahamiẹn uwẹ zẹ rẹ yo isiku la luẹ iwẹnna, emhin nela ọkhẹke nin uwẹ wo ha lu? (b) Be mhan ha zilo nyan bhi ọne uhọnmhọn-ọta nan? (Filipai 3:16)

ESO bhi eguọmhandia nesi Jehova sẹ wo zẹ ghe, ele dẹ yo yunivasiti la dọ luẹ iwẹnna sade ele yo isiku sẹkọndri fo. Asabọmiẹn ebezẹle nin ele da zẹ rẹ lu iriọ hi, ranmhude ele riale ghe ọ dẹ rẹkpa ele rẹ miẹn iwẹnna nin ele ha rẹ ha gbẹloghe egbe beji ele rẹ ga Jehova. Ahamiẹn uwẹ zẹ ghe uwẹ dẹ yo isiku nọn khua la luẹ iwẹnna, be uwẹ ha lu nọn ha rẹkpa uwẹ rẹ sẹyẹ ha ziẹn ikolu nin uwẹ bi Jehova ko mhọnlẹn sade uwẹ munhẹn? (Jem. 4:8a) Edandan i ribhọ ghe uwẹ wo khọn edọnmhẹn kẹkẹ nin uwẹ miẹn miotọ beji uwẹ ribhi isiku sẹkọndri. Ọ yẹ wo khẹke nin uwẹ “re obọ iriọ” sade uwẹ zẹ nin uwẹ rẹ yo isiku nọn khua la luẹ iwẹnna.—Tie Filipai 3:16.

² Ọ dẹ khẹke nin uwẹ wo ha sun-rẹkhan Jehova beji uwẹ ka lu khẹ, sade uwẹ zẹ rẹ yo isiku la luẹ iwẹnna. Nin uwẹ rẹ sabọ lu iriọ, mhan dẹ zilo nyan adia enẹn bhi Baibo ne ha sabọ rẹkpa uwẹ. Uwẹ ka lẹn ene adia khẹ, sẹyẹ, uwẹ bhọ ka re obọ rẹkhan ele bhi ẹghe nọn gbera. Ọ dẹ khẹke nin uwẹ sẹyẹ ha re obọ rẹkhan ele beji uwẹ rẹ yo isiku la luẹ iwẹnna bi sade uwẹ lu iriọ fo.

SẸYẸ WO HA LU ENE EMHIN NE RẸKPA UWẸ RẸ HA SIKẸ JEHOVA

3. Be ẹmhọn isiku la iwẹnna nin uwẹ luẹ ha rẹ sabọ rẹso emhin kẹkẹ nin uwẹ lu rẹ ga Jehova yẹ?

³ Ọnọghọ nọn ribhọ. Asabọmiẹn ọne isiku la ọne iwẹnna dẹ re uwẹ ha mhọn ẹsọn ne bunbun ne ha sabọ rẹso emhin kẹkẹ nin uwẹ lu rẹ ga Jehova. Ranmhude uwẹ guanọ nin uwẹ ha lu re alo, asabọmiẹn ghe ẹmhọn isiku nin uwẹ yo la iwẹnna nin uwẹ luẹ uwẹ ki da ha mun kalo gbera oga nọnsi Jehova. Ọ dẹ sabọ re uwẹ miẹn ghe, uwẹ bha yẹ ha yo ikolo oga bi inẹbho ẹghe rebhe. Sẹyẹ, ọ dẹ sabọ re uwẹ miẹn ghe uwẹ bha yẹ ha lu iluẹmhin Baibo nin uwẹ tobuwẹ luẹ la nan erọnmhọn.—Arẹm. 2:4.

4. Be bhọ a tẹmhọnlẹn sade a yọle, “ji ẹsọn ha bun bha bhi obọ bhi iwẹnna ọsi Ebeanlẹn mhan”? (1 Kọrint 15:58)

⁴ Tie 1 Kọrint 15:58. Ahamiẹn ọria guanọ nin ikẹkẹ nin ọle hẹn wo ha runẹ khian, ọ dẹ khẹke nin ọle wo manman ha pẹda ọle khian. Iriọ yẹ nọn, ahamiẹn ọria guanọ nin ọle ha lu re alo bhi uwedẹ oriọn, ọ dẹ khẹke nin ọle “ji ẹsọn ha bun [ọle] bhi obọ bhi iwẹnna ọsi Ebeanlẹn mhan.” Ọnan rẹman ghe ene ẹghe nin mhan noo rẹ wẹnna nin Jehova wo lu uhọnmhọn-emhin, ọkpakinọn, ọnọn manman lu uhọnmhọn-emhin nẹ hi, ebe rẹ mhan lu ene emhin nin mhan lu. Yere ghe, oga nọnsi Jehova hi ebe lu uhọnmhọn-emhin nẹ bhi iẹnlẹn, ọ i yi isiku. (Mat. 22:37) Obhio mhan nin okhuo natiọle Samantha da yọle: “Imẹn da taman egbe mẹn yọle, ahamiẹn ghe isiku nin mẹn yo bha ji mẹn da mun ẹmhọn Jehova kalo bhi iẹnlẹn, mẹn ki zobọ bhọ.”

5. Emhin nela uwẹ ha lu nọn ha rẹkpa uwẹ rẹ wo ha sasa bhi oga nọnsi Jehova?

⁵ Emhin nọn khẹke nin uwẹ lu ọkuẹsẹ uwẹ diọbhi isiku la dọ luẹ iwẹnna. Ji ẹmhọn Jehova ha yi emhin nọn ke okhun nẹ bhi iẹnlẹn nọnsẹ. Uwẹ sabọ rẹ nọọn egbe uwẹ ọne inọnta nan, ‘Mẹn be mhọn ẹmhanmhan nin mẹn rẹ ha yo ikolo oga ẹghe rebhe, ha dagbare bhi inẹbho, yẹ lu iluẹmhin Baibo nọnsẹmhẹn sade mẹn munhẹn ha yo ọne isiku la luẹ iwẹnna?’ (Josh. 1:8; Mat. 28:​19, 20; Hib. 10:25) Uwẹ sabọ yẹ rẹ nọọn egbe uwẹ ene inọnta nan: Be mẹn rẹ ha lu ene emhin nan yẹ beji mẹn ribhi isiku sẹkọndri? Ahamiẹn mẹn bha ha lu ele nọnsẹn ẹghenin, emhin nela ọkhẹke nin mẹn fidenọ beji mẹn ha da sabọ ha lu ele nọnsẹn nian? Wo ha lu emhin ne ha rẹkpa uwẹ rẹ sabọ ha lu re alo bhi oga nọnsi Jehova beji uwẹ rẹ yo isiku. Emhin nọn mhẹn nọn nin uwẹ rẹ ha lu nọnsẹn bhi isiku nin uwẹ yo. Ọkpakinọn, hẹi ji ọ re uwẹ miẹn ghe, uwẹ bha yẹ ha mun oga nọnsi Jehova kalo bhi iẹnlẹn.a—Mat. 6:24.

6. Inọnta nela ọkhẹke nin uwẹ nọọn egbe uwẹ le sade uwẹ fẹghe si uwẹ yẹ mun ẹmhọn Jehova kalo bhi iẹnlẹn? (Yẹ fẹ ifoto ghe.)

⁶ Ahamiẹn uwẹ munhẹn ha yo isiku la luẹ iwẹnna, ha re ẹghe ọbhi otọ uki-uki rẹ fẹghe si uwẹ yẹ mun ẹmhọn Jehova kalo bhi iẹnlẹn. Nin uwẹ rẹ sabọ lẹn si uwẹ yẹ lu iriọ, ọkhẹke nin uwẹ nọọn egbe uwẹ ene inọnta nan: ‘Mẹn be yo ikolo oga ẹghe rebhe? Ahamiẹn mẹn yo ẹghe rebhe, mẹn be kẹ vae? Ahamiẹn mẹn ribhi ikolo oga, ẹmhọn iwẹnna nan mun nin mẹn bhi isiku mẹn be ria ẹmhọn ọlẹn? Imẹn be vae bhi ikolo oga la foni ọkpa mẹn be noo rẹ deba?’ Uwẹ dẹ yẹ sabọ nọọn egbe uwẹ inọnta bii, ‘Mẹn be yẹ nan erọnmhọn bii ọnikhẹ? Mẹn be yẹ tie Baibo ẹghe rebhe beji mẹn ka lu khẹ? Ẹghe nọn ghọn mẹn mẹn ki be rẹ yo inẹbho? Ahamiẹn mẹn dagbare bhi inẹbho, ọ be ghọn mẹn rẹ jẹje zobọ?’ Hẹi ji ẹmhọn iwẹnna la isiku re uwẹ miẹn ghe uwẹ bha yẹ mun ẹmhọn Jehova kalo bhi iẹnlẹn.

HẸI JI ERIA FI UWEDẸ NIN UWẸ RẸ RIA ERIA DENỌ

7. Be emhin nan man uwẹ le bhi isiku ha rẹ sabọ rẹso uwedẹ nin uwẹ rẹ ria eria yẹ?

⁷ Ọnọghọ nọn ribhọ. Unan ebe nin uwẹ zẹle rẹ tie bhi isiku dẹ sabọ dọ re uwẹ ha kaehọ iman-emhin ne bha diẹn mun ebe ribhi Baibo. Iman-emhin ne sẹnian Baibo tiọle “ẹwanlẹn ọsi ọne agbọn nan, bi ọta ohoghe.” (Kol. 2:8) Bhi ọsi ijiẹmhin, a sabọ rẹ ha man uwẹ le bhi isiku ghe Osẹnobulua i ribhọ, sẹyẹ ghe, emhin ne nyẹnlẹn tobele zegbere. Ebi uwẹ zẹle rẹ tie bhi isiku dẹ yẹ sabọ re uwẹ ha mun udu nyan egbe uwẹ. Obhio mhan nin okpia nọn yi usẹn da yọle: “Ọ i yi ẹmhọn iwẹnna ọkpa a ha man mhan le, a da yẹ ha man mhan emhin ebhebhe ne rẹ mẹn ha ria eria bhi uwedẹ nọn bha gba. Bhi ọsi ijiẹmhin, a da man mhan le ghe, ahamiẹn mhan ho nin emhin kiọnlẹn nin mhan bhi iẹnlẹn, obọ nọnsẹmhan ọ ye. Ọnan da re mẹn ha riale ghe, ọ bha khẹke nin mẹn mun udu nyan Jehova nin ọle rẹkpa mẹn bhi iẹnlẹn. Bhiriọ, ọ da wo ha nọghọ mẹn rẹ ha mun udu nyan Jehova.”

8. Bezẹle nọn da khẹke nin mhan dọnmhegbe ha “ria eria nọnsẹn”? (Proverbs 5:​1, 2)

⁸ Tie Proverbs 5:​1, 2. Baibo yọle ghe nin mhan wo ha “ria eria nọnsẹn,” ranmhude Esu bi ọne agbọn nan guanọ nin mhan ha ria eria bhi uwedẹ nin ele rẹ ria eria. (1 Pita 5:8) Uwedẹ nin ọne agbọn nan rẹ ria eria dẹ sabọ rẹso uwẹ rẹ sẹbhọ ghe, uwẹ ki dọ ha mhọn edandan si Osẹnobulua gene ribhọ, si ọle gene man ọne agbọn nan, la si ọ gene khẹke nin mhan ha re obọ rẹkhan uwedẹ nin ọle yọle nin mhan rẹ ha nyẹnlẹn. Ẹbho sabọ rẹ ha guanọ nin ele re uwẹ ha riale ghe emhin nọn gbale ele man uwẹ le. Bhi ọsi ẹmhọanta, emhin nin ele man bha gba hiehie. “Emhin uhuki [Iman-emhin] ọsi ọne agbọn nan khin rẹji Osẹnobulua.”—1 Kọr. 3:​18-20.

9. Be ha rẹkpa uwẹ rẹ sabọ ha ria eria nọnsẹn?

⁹ Emhin nọn khẹke nin uwẹ lu ọkuẹsẹ uwẹ diọbhi isiku la dọ luẹ iwẹnna. Ahamiẹn uwẹ guanọ nin uwẹ sabọ ha ria eria nọnsẹn, ji a miẹn ghe urẹọbhọ nin uwẹ mhọn da ebi uwẹ luẹle bhi Baibo manman ziẹn, ọkuẹsẹ uwẹ munhẹn ha yo isiku la luẹ iwẹnna. Nọọn egbe uwẹ ene inọnta nan: ‘Be rẹ mẹn rẹọbhọ ghe Osẹnobulua gene ribhọ? Be mẹn rẹ lẹn yẹ ghe Ọta nọnsi Osẹnobulua Baibo khin? Be re mẹn rẹọbhọ ghe uwedẹ nin Baibo yọle nin mhan rẹ ha nyẹnlẹn mhẹn gbera uwedẹ nin ọne agbọn nan yọle nan rẹ ha nyẹnlẹn?’ Rẹ deba ọnin, ria ẹmhọn ebi uwẹ rẹ lu emhin yẹ beji uwẹ ribhi isiku sẹkọndri. Edandan i ribhọ ghe a wo man uwẹ emhin eso ne bha diẹn mun ebe ribhi Baibo bhi ọne ẹghenin. Bhiriọ, nọọn egbe uwẹ ene inọnta nan: ‘Uwedẹ nin ẹbho rẹ rẹọbhọ ghe, emhin ne nyẹnlẹn tobele zegbere be re mẹn ha mhọn edandan si Aman ribhọ nọn man emhin? Ọ be ha ghọn mẹn rẹ lu emhin ne bha gba nin ẹbho nin mhan ko yo isiku lu?’ Ahamiẹn uwẹ kere ghe uwẹ bha lu nọnsẹn ẹghenin, emhin nela ọkhẹke nin uwẹ lu nian beji uwẹ ha da sabọ ha ziẹn urẹọbhọ nọnsẹ? Hẹi ji ebi ẹbho ta re uwẹ ha mhọn edandan rẹji ebi uwẹ rẹọ i.—2 Tim. 2:​16-18.b

10. Be uwẹ ha lu beji uwẹ ha da sabọ ha ria eria nọnsẹn?

¹⁰ Ahamiẹn uwẹ munhẹn ha yo isiku la luẹ iwẹnna, ha nọọn egbe uwẹ ene inọnta nan ẹghe rebhe: ‘Imẹn ki be riale ghe uwedẹ nọn i mhẹn nin ẹbho ne nẹga mẹn rẹ lu emhin bha dọbe? Ahamiẹn a man mẹn emhin ne bha diẹn mun ebe ribhi Baibo, ọ be yẹ lẹkhẹ nin mẹn rẹ kẹ lẹn ghe ohoghe nọn? Imẹn be yẹ rẹọbhọ ghe, Agbejele nọnsi Osẹnobulua ọkpa ha sabọ re ọkpẹnlẹn ọbhi ọkakale rebhe nin eria kuẹlo da?’ Nin uwẹ rẹ sabọ ha ria eria nọnsẹn, ọkhẹke nin uwẹ ha tie Baibo ukpẹdẹ-ukpẹdẹ yẹ ria eria nyan ọlẹn. Uwẹ ha lu iriọ, uwẹ ki sabọ ziẹn urẹọbhọ nin uwẹ mhọnlẹn ghe, ẹmhọanta emhin nin uwẹ luẹle khin.—1 Tim. 4:15.

HA NOO ẸGHE NỌNSẸ NỌNSẸN

11. Be ẹmhọn isiku la iwẹnna nin uwẹ luẹ ha rẹ sabọ rẹso ẹghe nọnsẹ yẹ?

¹¹ Ọnọghọ nọn ribhọ. Ẹmhọn isiku la iwẹnna dẹ wo manman gbe uwẹ ẹghe. Ahamiẹn isiku uwẹ yo, uwẹ dẹ wo manman ha noo ẹghe rẹ tie ebe sade ẹghe ẹzanmun sire. Sẹyẹ, uwẹ dẹ wo ha noo ẹghe rẹ miẹn ẹsọn ebhebhe ne rẹtẹ ọne isiku. Iriọ iwẹnna nan luẹ yẹ rẹ gbe ọria ẹghe. Ahamiẹn uwẹ bha re ẹwanlẹn noo ẹghe nọnsẹ beji uwẹ rẹ lu ene emhin nan, ọ dẹ sabọ re egbe lọ uwẹ. Ọnan zẹle nọn da khẹke nin uwẹ yẹ guanọ ẹghe rẹ ha gbẹloghe egbe nọnsẹ.

12. Emhin nela ọkhẹke nin uwẹ re ẹghe ọbhi otọ rẹ ha lu? (Ẹfẹsọs 5:​15, 16)

¹² Tie Ẹfẹsọs 5:​15, 16. Ọ dẹ sabọ nọghọ uwẹ rẹ ha “noo ẹghe [nọnsẹ] nọnsẹn” ranmhude emhin ne bunbun nin uwẹ mhọn bhi obọ. Bhi ọsi ijiẹmhin, rẹ gbera ghe uwẹ dẹ wo ha diọbhi klasi dọ ha luẹ ebe, ọ dẹ khẹke nin uwẹ re ẹghe ọbhi otọ rẹ ha deba azagba-uwa nọnsẹ bi ibhio mhan nin mhan ko ga gbẹghe. (Ps. 133:1; Prov. 18:1) Ọ dẹ yẹ khẹke nin uwẹ re ẹghe ọbhi otọ rẹ ha lu ene emhin ne rẹkpa uwẹ rẹ manman ha sikẹ Jehova, nọn yi emhin nọn lu uhọnmhọn-emhin nẹ bhi iẹnlẹn. (Mat. 6:33) Asabọmiẹn ẹsọn ribhọ nọn khẹke uwẹ bhi azagba-uwa nọnsẹ la uwẹ mhọn iwẹnna nin uwẹ lu. Rẹ deba ọnin, ọ dẹ khẹke nin uwẹ ha lu isasa-egbe yẹ hẹan beji uwẹ ha da ha mhọn egbe nọn danlẹn. (Eccl. 4:6; 1 Tim. 4:8) Nin uwẹ rẹ sabọ lu ene emhin nan rebhe, ọkhẹke nin uwẹ ha noo ẹghe nọnsẹ nọnsẹn.

13. Emhin nela ọkhẹke nin uwẹ ha lu beji uwẹ ha da sabọ ha noo ẹghe nọnsẹ nọnsẹn?

¹³ Emhin nọn khẹke nin uwẹ lu ọkuẹsẹ uwẹ diọbhi isiku la dọ luẹ iwẹnna. Baibo ji mhan lẹn ghe ọria ha mhọn emhanmhan, emhin ki kiọnlẹn nanlẹn. (Prov. 21:5) Bhiriọ, dọnmhegbe ha mhọn emhanmhan nin uwẹ ha sabọ re obọ rẹkhan ọkuẹsẹ uwẹ munhẹn ha yo isiku la luẹ iwẹnna. Nin uwẹ rẹ sabọ lu ọnan, ria eria nyan ebi uwẹ rẹ noo ẹghe nọnsẹ yẹ beji uwẹ ribhi isiku sẹkọndri. Ahamiẹn uwẹ riale ghe uwẹ bha noo ẹghe nọnsẹ nọnsẹn ẹghenin, be uwẹ riale uwẹ dẹ sabọ lu nian beji uwẹ ha da sabọ ha noo ẹghe nọnsẹ nọnsẹn? Dọnmhegbe ha mhọn emhanmhan nọn ha rẹkpa uwẹ rẹ sabọ ha lu emhin ne khẹke nin uwẹ lu.c

14. Inọnta nela uwẹ ha sabọ nọọn egbe uwẹ le nọn ha rẹkpa uwẹ rẹ lẹn si uwẹ noo ẹghe nọnsẹ nọnsẹn?

¹⁴ Wo ha fẹ egbe uwẹ ghe ẹghe rebhe beji uwẹ rẹ yo isiku la luẹ iwẹnna, nin uwẹ da lẹn si uwẹ noo ẹghe nọnsẹ nọnsẹn. Nọọn egbe uwẹ ene inọnta nan: ‘Imẹn be yẹ miẹn ẹghe rẹ manman hẹan yẹ lu isasa-egbe? Imẹn be yẹ miẹn ẹghe rẹ ha deba ibhio mhan nin mhan ko ga gbẹghe? Mẹn be yẹ miẹn ẹghe rẹ sabọ miẹn ẹsọn ne ribhi uwa? Ahamiẹn mẹn i yẹ miẹn ẹghe rẹ lu ọle, bezẹle? Ranmhude ghe ẹsọn bun gbe bhi obọ nọnsẹmhẹn la imẹn mun ọlẹn khẹ ẹghe ọbhebhe be zẹ? Imọẹ mẹn bi ene ribhi azagba-uwa nọnsẹmhẹn be riale ghe ọkhẹke nin mẹn fi emhin denọ bhi emhanmhan nọnsẹmhẹn?’ Ahamiẹn uwẹ dọ kere ghe, ọkhẹke nin uwẹ fi emhin denọ bhi emhanmhan nọnsẹ la nin uwẹ wo ha re obọ rẹkhan emhanmhan nọnsẹ, lu ọle ẹjẹje. Uwẹ dẹ yẹ sabọ dọ guanọ urẹkpa bhi obọ ẹbho ne guẹ rẹ mhanmhan ẹghe nọnsele nọnsẹn.—Prov. 11:14.

WO HA “RẸKHAN ỌRIA NỌN MHỌN ẸWANLẸN KHIAN”

15. Ọnọghọ nela uwẹ ha sabọ kuẹlo da beji uwẹ rẹ yo isiku la luẹ iwẹnna?

¹⁵ Ọnọghọ nọn ribhọ. Beji uwẹ rẹ yo isiku la luẹ iwẹnna, ibo uwẹ dẹ sabọ ha guanọ nin uwẹ deba ele ha lu emhin nin ele lu. Ọ sabọ rẹ ha ghọn uwẹ rẹ gene deba ele. Asabọmiẹn ebezẹle nọn ha da ha ghọn uwẹ hi, ranmhude emhin ọkpa ibha ko luẹ, otu uwẹ bi ele ko khin, sẹyẹ, ibha ko gbẹghe kugbe bhi klasi la eji bha da luẹ iwẹnna. Uwẹ sabọ rẹ ha riale ghe, emhin nin uwẹ bi ele ko lu kugbe bhọ bun gbera emhin nin uwẹ bi ibhio uwẹ nin ibha ko ga lu kugbe. Ọkpakinọn, ọkhẹke nin uwẹ mhọn ẹwanlẹn. Arẹmiẹn eji ọkpa bha da luẹ ebe, ọ i yi urẹọbhọ ọkpa bha ko mhọnlẹn. Uwẹ ha deba ele ha gbẹghe gbe, uwẹ ki dọ ha ria eria bhi uwedẹ nin ele rẹ ria eria. (1 Kọr. 15:33) Obhio mhan natiọle Michael, nọn re ikpe enẹn luẹ ebi a rẹ lu iwẹnna ẹlẹtrishan yẹ da dọ kere ghe ẹmhọanta khọnan. Ọle da yọle: “Ọ gbera uriagogo 40 nin mẹn deba ene imhan ko wẹnna gbe uzana-uzana. Ranmhude ọnan, mẹn da munhẹn dọ ha lu emhin bhi uwedẹ nin ele rẹ lu emhin. Mẹn da ha ta ọta esankan yẹ khue ilo ne i mhẹn. Sẹyẹ, mẹn bha ha mun ekpẹn nin ikhuo.”

16. Be Proverbs 13:20 man mhan le?

¹⁶ Tie Proverbs 13:20. Baibo rẹkpa mhan rẹ lẹn okhẹnan nọn ha sabọ nabhọre sade mhan deba ẹbho ne i mhẹn ha muobọ. Ọ yẹ rẹkpa mhan rẹ lẹn ghe, ọria ha rẹkhan ọria nọn wanlan ha khian, ọle ki yẹ ha wanlan. Ebi mhan miẹn luẹ bhi ọnan hi, ẹbho nin mhan deba gbẹghe dẹ sabọ re mhan ha lu emhin nọn gbale la emhin nọn bha gba. Bhiriọ, deba ẹbho ne guanọ ọmhẹn nọnsẹ ha gbẹghe, ọnin hi, ẹbho nin uwẹ bi ele ko re ọkhọle rebhe ga Jehova.—Ps. 101:​6, 7; 119:63.

17. Be uwẹ ha lu rẹ sabọ rẹban imọẹ ne i mhẹn?

¹⁷ Emhin nọn khẹke nin uwẹ lu ọkuẹsẹ uwẹ diọbhi isiku la dọ luẹ iwẹnna. Dọnmhegbe lẹn eji uwẹ ha deba ẹbho nin bha ko luẹ emhin gbẹghe sẹ, bi ebi uwẹ ha sikẹ ele sẹ yẹ. Obhio mhan nin okpia natiọle Trenton da yọle: “Imẹn manman wo re ẹkẹ-ẹjẹjẹ man ene mhan ko ribhi klasi. Ọkpakinọn, mẹn i deba ele gbẹghe sade mhan zobọ bhi isiku. Imẹn ghe ele bii eria nin mhan ko ribhi klasi, mẹn i ghe ele bii imọẹ mẹn.” Emhin nela uwẹ ha sabọ lu, nọn ha rẹkpa uwẹ beji a ha da miẹn ghe uwẹ bha ha deba ẹbho nin bha ko ribhi klasi gbẹghe gbe, la ha sikẹ ele gbe? Nin uwẹ rẹ sabọ re ewanniẹn ọbhi ọne inọnta nan, ka ria ẹmhọn ebi uwẹ rẹ deba ẹbho lu emhin yẹ beji uwẹ ribhi isiku sẹkọndri. Ahamiẹn uwẹ kere ghe uwẹ bha lu nọnsẹn ẹghenin, be uwẹ ha sabọ lu nian beji a ha da miẹn ghe uwẹ bha ha deba ene bha ko ribhi klasi la ene bha ko wẹnna gbẹghe gbe? Wo ha “rẹkhan ọria nọn mhọn ẹwanlẹn khian.” Hẹi deba ọria nọn i ga Jehova ha muobọ.d

18. Inọnta nela ọkhẹke nin uwẹ nọọn egbe uwẹ le? (Yẹ fẹ ifoto ghe.)

¹⁸ Rẹ na ẹghe rẹ sẹ ẹghe, wo ha nọọn egbe uwẹ ene inọnta nan: ‘Imẹn ki be ha sikẹ ẹbho nin mhan ko yo isiku gbe la ẹbho nin mhan ko luẹ iwẹnna? Uwedẹ nin ele rẹ lu emhin bi uwedẹ nin ele rẹ talọ ki be ha rẹso uwedẹ nin mẹn rẹ talọ bi uwedẹ nin mẹn rẹ lu emhin? Be ọ ha dia Jehova yẹ bhi egbe sade mẹn deba ẹbho ne sẹnian ha lu ọmọẹ?’ (Ps. 1:1) Ahamiẹn uwẹ dọ kere ghe emhin ribhọ nọn khẹke nin uwẹ fidenọ, lu ọle ẹjẹje. Ji a miẹn ghe ẹbho ne hoẹmhọn Jehova beji uwẹ rẹ hoẹmhọn ọlẹn uwẹ deba lu ọmọẹ. Hẹi ha siegbe re ikeke rẹ tẹmhọn Osẹnobulua man ene ibha ko yo isiku la ene ibha ko luẹ iwẹnna, ranmhude, uwẹ bhọ hi ọnọn khẹke nọn man ele ẹmhọanta ne ribhi Baibo.

MUEGBE ỌBHI OTỌ NIAN

19. Be uwẹ ha rẹ sabọ muegbe ọbhi otọ yẹ nian, beji uwẹ ha da sabọ khọn ọnọghọ nọn hi ki rẹ khin nin uwẹ ha kuẹlo da sade uwẹ munhẹn ha yo isiku la luẹ iwẹnna? Re ijiẹmhin ọbhọ.

¹⁹ Ohuẹ nọn mhọn ẹwanlẹn manman muegbe nọnsẹn ọkuẹsẹ ọle diọbhi ẹwẹ dọ gbe elanmhẹn. Arẹmiẹn ọle bha lẹn emhin rebhe nin ọle ha sabọ miẹn bhi ẹwẹ, ọle wo muegbe nọnsẹn beji ọle ha da sabọ khọn emhin nọn hi ki rẹ khin nin ọle ha miẹn. Sẹyẹ, ọle lẹn ebezẹle nin ọle da diọbhi ẹwẹ. Uwẹ dẹ yẹ sabọ lu emhin nọn sẹnian beji uwẹ rẹ yo isiku la luẹ iwẹnna. Uwẹ dẹ rẹman ghe uwẹ muegbe nọnsẹn sade uwẹ wo ha ziẹn urẹọbhọ nọnsẹ, ha noo ene emhin kẹkẹ nin Osẹnobulua ne nin mhan ne ha rẹkpa mhan rẹ sabọ mundia nọnsẹn, yẹ re egbe nẹ bhi edọnmhẹn kẹkẹ ọsi Ojuu. Rẹ deba ọnin, lẹn ebezẹle nin uwẹ da diọbhi ọne isiku la dọ luẹ iwẹnna. Ọ i yi ebi uwẹ ha rẹ manman ha mhọn igho yẹ la kiẹn okpọria yẹ ọkhẹke nin uwẹ ha khu ọi, sokpan, ebi uwẹ ha rẹ sabọ ha re ogẹn ji Jehova yẹ bhi emhin rebhe nin uwẹ lu ọkhẹke nin uwẹ ha khu ọi.—Ẹfẹ. 6:​11-13; 1 Kọr. 9:​26, 27; 10:31.

20. Be uwẹ ha lu nọn ha rẹkpa uwẹ rẹ lẹn si uwẹ sẹyẹ mun oga mhọn nọnsẹn?

²⁰ Baibo yọle: “Bha wo ha fẹ egbe bha ghe, nin bha rẹ lẹn si bha sẹyẹ mun oga mhọn nọnsẹn. Bha wo ha fẹ egbe bha ghe nin bha rẹ lẹn unan eria nin bha gene khin.” (2 Kọr. 13:5) Uwẹ dẹ sabọ ha lu iriọ beji uwẹ rẹ yo isiku la luẹ iwẹnna. Be uwẹ ha rẹ lu ọle yẹ? Ha re ẹghe ọbhi otọ ẹghe rebhe rẹ fẹ egbe uwẹ ghe, nin uwẹ rẹ lẹn si uwẹ yẹ lu ene emhin nan tẹmhọnlẹn bhi ọne uhọnmhọn-ọta nan. Ene inọnta nan ne ribhi otọle dẹ rẹkpa uwẹ rẹ lẹn si uwẹ yẹ lu iriọ. Uwẹ be yẹ lu ene emhin kẹkẹ ne rẹkpa uwẹ rẹ ha sikẹ Jehova? Uwẹ be gbega ọkhọle nọnsẹ beji a ha da miẹn ghe uwedẹ nin ẹbho rẹ lu emhin bhi ọne agbọn nan bha rẹso uwẹ? Uwẹ be noo ẹghe nọnsẹ nọnsẹn. Uwẹ be deba ibhio mhan nin mhan ko ga muobọ, yẹ re egbe nẹ bhi ikolu ne i mhẹn? Inọnta ne sẹnian ọkhẹke nin uwẹ ha nọọn egbe uwẹ le ẹghe rebhe bhi eji ọ hi ki rẹ khin nin uwẹ ye, aharẹmiẹn isiku uwẹ yo la iwẹnna uwẹ luẹ. Wo dọnmhegbe ha ziẹn urẹọbhọ nọnsẹ bhi idia nọn hi ki rẹ khin nin uwẹ ye. Ha mhọnlẹn bhi ọkhọle ghe Jehova dẹ rẹkpa uwẹ rẹ sabọ ha lu iriọ, sẹyẹ, ọle dẹ nan erọnmhọn nin uwẹ.—Prov. 3:​5, 6.