Oyẹẹ Nọnsi Osẹnobulua I Da Fo Ghẹdẹ

1-2. Ọkakale nela Kristiẹn kuẹlo da?

JI A man yọle ghe okọ ribhi ẹkẹ okpẹdẹ nin ahoho mun-yo-mun-re. Efi da wo ha mun ọne okọ-yo-mun-ọne-okọ-re. Ahamiẹn ghe ọria bha mun emhin nan rẹ mun okọ mundia bhi ẹkẹ ẹdẹ fiọbhi ẹkẹ ọne ẹdẹ, eji ọ hi ki rẹ khin nin ọne ahoho sua ọne okọ diọ i, ọle da wo ha gbe kie. A ha mun emhin nan rẹ mun okọ mundia fiọbhi ẹkẹ ẹdẹ, ọ ki rẹkpa ọne okọ rẹ mundia bhi ijan-ọkpa, aharẹmiẹn ahoho mun ọlẹn yo-mun-ọlẹn-re.

² Ahamiẹn uwẹ kuẹlo da ọkakale, ọ sabọ rẹ dia uwẹ bhi egbe ghe, emhin nọn sunu ji ọne okọ nin bhi okpẹdẹ wo sunu ji uwẹ riọ. Ọ dẹ sabọ re ebi uwẹ ria bhi ọkhọle ha fidenọ ẹghe rebhe. Bhi ọsi ijiẹmhin, uwẹ sabọ rẹ rẹọbhọ ghe Jehova hoẹmhọn uwẹ, sẹyẹ, ọle yẹ rẹkpa uwẹ. Bhi ẹghe ọbhebhe, uwẹ ki wo ha mhọn edandan si ọle gene daghe ebi uwẹ kuẹlo da. (Ps. 10:1; 13:1) Asabọmiẹn bhi ọne ẹghe nan, ọmọẹ da ta ọta ikoudure man ẹn nọn re ọkhọle nọnsẹ dere khere. (Prov. 17:17; 25:11) Ọkpakinọn akizẹbue, uwẹ da kie dọ ha mhọn edandan si Jehova gene rẹkpa uwẹ. Uwẹ bhọ sabọ rẹ ha riale si Jehova yẹ ghe uwẹ bii emhin soso. Emhin nela ha sabọ rẹkpa uwẹ beji uwẹ rẹ kuẹlo da ọkakale? Ọnin hi, emhin nela ha sabọ rẹkpa uwẹ rẹ rẹọbhọ, yẹ ha mhọnlẹn bhi ọkhọle ghe Jehova hoẹmhọn uwẹ, sẹyẹ, ọle dẹ yẹ ha rẹkpa uwẹ?

3. Be bhọ a re ọne ọta “Oyẹẹ nọn ibeghe” ta, nan tẹmhọnlẹn bhi Psalm 31:7 bi 136:1? Bezẹle nin mhan ha da sabọ yọle ghe, ọria i ribhọ nọn re oyẹẹ nọn i beghe man sẹ bii Jehova? (Yẹ fẹ ifoto ghe.)

³ Emhin ọkpa nọn ha sabọ rẹkpa uwẹ rẹ deziẹn sade uwẹ kuẹlo da ọkakale hi, nin uwẹ rẹ ha ye oyẹẹ nọn i beghe nọnsi Jehova re. (Tie Psalm 31:7; 136:1.) Ebi a re ọne ukpọta “oyẹẹ nọn i beghe” ta hi, oyẹẹ nọn dinmhin bi asun-rẹkhan nin ọria mhọn da ọria ọbhebhe. Ọria soso i ribhọ nọn re oyẹẹ man sẹ bii Jehova, la nọn mhọn asun-rẹkhan sẹ bii ọle. Bhi ọsi ẹmhọanta, inian Baibo rẹ tẹmhọn Jehova. Ọ da yọle, Jehova “manman mhọn ahoẹmhọn-egbe nọn ibeghe.” (Ex. 34:​6, 7) Baibo da yẹ tale rẹji Jehova yọle: “Uwẹ manman mhọn ahoẹmhọn-egbe nọn ibeghe da ẹbho ne so tie uwẹ.” (Ps. 86:5) Ria ẹmhọn ebi ọnin mundia nan. Ebi ọ mundia nan hi: Jehova i fikekegbe eguọmhandia nesọle ne sun rẹkhan ọlẹn! Ahamiẹn uwẹ mhọnlẹn bhi ọkhọle ghe Jehova mhọn asun-rẹkhan, ọ ki rẹkpa uwẹ rẹ sabọ deziẹn sade uwẹ kuẹlo da ọkakale.—Ps. 23:4.

YERE GHE ỌKPA BHI IKUẸKUẸ IMAN-EMHIN NIN MHAN LUẸLE BHI BAIBO OYẸẸ NỌNSI JEHOVA KHIN

4. Tẹmhọn ikuẹkuẹ iman-emhin eso nin mhan luẹle bhi Baibo. Gbotọle fanọan ebezẹle nin mhan da rẹọbhọ.

⁴ Emhin ọbhebhe nọn ha rẹkpa uwẹ rẹ sabọ deziẹn sade uwẹ kuẹlo da ọkakale hi, nin uwẹ rẹ yere ghe ahoẹmhọn-egbe nọnsi Jehova deba bhi ikuẹkuẹ iman-emhin nin mhan luẹle bhi Baibo. Be vae bhi ọkhọle nọnsẹ sade uwẹ hẹnmhọn ọne ọta “ikuẹkuẹ iman-emhin ne ribhi Baibo”? Asabọmiẹn ẹmhọanta kẹkẹ nin uwẹ luẹle bhi ọta nọnsi Osẹnobulua vae uwẹ bhi ọkhọle. Bhi ọsi ijiẹmhin, uwẹ da luẹ ghe Jehova hi elin nọnsi Osẹnobulua, sẹyẹ, Jesu hi ukpọmọn ọkpa sẹsẹ nọnsi Osẹnobulua. Uwẹ da yẹ luẹ ghe, ene yu bha yẹ lẹn emhin soso. Rẹ deba ọnin, uwẹ da luẹ ghe eria dẹ nyẹnlẹn bhi otọ ọfubhegbe rẹ sẹbhi ighegheghe bhi ẹghe odalo. (Ps. 83:18; Eccl. 9:5; Jọni 3:16; Arẹm. 21:​3, 4) Ẹghe nin uwẹ ki rẹ dọ lẹn ghe ẹmhọanta hi ene emhin nan rebhe nin uwẹ luẹle khin, ọria bha yẹ sabọ re ohoghe rẹ hiẹ uwẹ. Bezẹle? Ranmhude uwẹ dọ kere ghe, emhin ribhọ ne rẹman ghe ẹmhọanta ene emhin nan nin uwẹ rẹọ i khin. Bha ji mhan fẹ elele nin mhan ha miẹn bhọ sade mhan ghe oyẹẹ nọnsi Jehova bii ọkpa bhi ikuẹkuẹ iman-emhin ne ribhi Baibo, bi ebi ọ ha rẹ sabọ rẹkpa mhan rẹ rẹban ọne iria-eria ghe, ẹmhọn ọkakale nin mhan kuẹlo da bha rẹtẹ Jehova.

5. Gbotọle fanọan ebi ọria ha rẹ sabọ rẹban iman-emhin ohoghe yẹ.

⁵ Bhi ẹghe nin uwẹ rẹ ha luẹ Baibo, emhin nela rẹkpa uwẹ rẹ ne iman-emhin ohoghe sibhi ọkhọle re? Asabọmiẹn ebe rẹkpa uwẹ hi, nin uwẹ rẹ ha re ebi a man uwẹ le bhi otuẹ nọnsẹ rẹ fẹ ebi Baibo tale ghe. Bha ji mhan fẹ ọne ijiẹmhin nan ghe: Ji a man yọle uwẹ ka rẹ rẹọbhọ ghe, Jesu hi Osẹnobulua nọn ke okhun nẹ. Beji uwẹ ki rẹ ha luẹ Baibo, uwẹ da nọọn egbe ẹ yọle, ‘Ẹmhọanta ọne iman-emhin nan gene khin?’ Beji uwẹ ki dọ fẹ ebi Baibo tale rẹji ọne ẹmhọn nan, uwẹ da dọ daghe ọle ghe ọne iman-emhin i yi ẹmhọanta. Bhiriọ, uwẹ ki da rẹọbhi ebi Baibo tale. Uwẹ bha yẹ rẹọbhi iman-emhin ohoghe nin uwẹ ka rẹ rẹọ i. Ọne uwẹ ki rẹọ i hi: Jesu hi ọria “ọhẹnhẹn bhi emhin rebhe nan manlẹn,” “Ukpọmọn ọkpa sẹsẹ nọnsi Osẹnobulua.” (Kol. 1:15; Jọni 3:18) Bhi ọsi ẹmhọanta, iman-emhin ohoghe dẹ sabọ ha yi “emhin ne fi ika mun otọ” rẹ sẹbhọ ghe, ọ i da lẹkhẹ nan rẹ ne ele sibhi ọkhọle re. (2 Kọr. 10:​4, 5) Ọkpakinọn, ahamiẹn uwẹ sabọ ne ele sibhi ọkhọle re, uwẹ i da yẹ kie rẹọbhi ele ghẹdẹ.—Fil. 3:13.

6. Bezẹle nin uwẹ ha da sabọ rẹọbhọ ghe “Ahoẹmhọn-egbe [nọnsi Osẹnobulua] ida fo ghẹdẹ”?

⁶ Uwẹ dẹ yẹ sabọ fẹ ebi Baibo tale rẹji oyẹẹ nọnsi Jehova. Ahamiẹn uwẹ kuẹlo da ọkakale, rẹ sẹbhọ ghe uwẹ da munhẹn dọ ha mhọn edandan si Jehova gene hoẹmhọn uwẹ, nọọn egbe uwẹ ọne inọnta nan: ‘Uwedẹ nọn gbale mẹn be rẹ ria eria riọ?’ Uwẹ sabọ rẹ re ebe re uwẹ mhọn edandan da oyẹẹ nọnsi Jehova rẹ fẹ ebi a gbẹn ọbhi Psalm 136:1 ghe, nọn yi Baibo nọn mun ọne uhọnmhọn-ọta nan mhọnlẹn. Bezẹle nin Jehova da yọle ghe ahoẹmhọn-egbe nọnsọle “i beghe”? Bezẹle nan da miẹn ghe igba 26 a yọle bhi ebe nọnsi psalm 136 ghe, “Ahoẹmhọn-egbe nọn ibeghe nọnsọle ida fo ghẹdẹ”? Mhan dọ luẹ kere ghe, ọkpa bhi ikuẹkuẹ iman-emhin bhi Baibo ne lẹkhẹ nin mhan rẹ rẹọ i, ọle oyẹẹ nọn i beghe nọnsi Jehova nin ọle mhọn da ẹbho nesọle khin. Ọne iria-eria ghe uwẹ bha sẹ emhin soso bhi ẹlo nọnsi Jehova, la ọle bha hoẹmhọn uwẹ, ohoghe nọn. Rẹban iria-eria nọn sẹriọ, beji uwẹ ha rẹ jẹje rẹban iman-emhin ohoghe!

7. Sounun bhi ulọnlẹn eso bhi Baibo ne rẹman ghe, Jehova gene hoẹmhọn mhan.

⁷ Emhin ne bunbun ebhebhe yẹ ribhi Baibo ne rẹman ghe, Jehova gene hoẹmhọn mhan. Bhi ọsi ijiẹmhin, Jesu da taman edibo nesọle yọle: “Ibha ghan gbera arẹlẹ ne bunbun.” (Mat. 10:31) Jehova tọbọle bhọ da taman ẹbho nesọle yọle: “Imẹn dẹ re ahu nin uwẹ, ehe, imẹn dẹ rẹkpa uwẹ, imẹn dẹ gene re obera nọnsẹmhẹn nọn khiale rẹ mun uwẹ mhọnlẹn.” (Isa. 41:10) Ria ẹmhọn ene ẹmhọn nan ghe, Jesu bha yọle ghe ‘Asabọmiẹn ibha ghan nẹ,’ sẹyẹ, Jehova bha yọle ghe ‘Asabọmiẹn imẹn dẹ rẹkpa uwẹ.’ Sokpan ele da yọle ghe: “Ibha ghan gbera,” sẹyẹ, “Imẹn dẹ rẹkpa uwẹ.” Ene ulọnlẹn nan bhi Baibo i da wo gheghe re uwẹ ha riale ghe Jehova hoẹmhọn uwẹ sade uwẹ kuẹlo da ọkakale, e dẹ rẹkpa uwẹ rẹ gene rẹọbhọ ghe, ọle hoẹmhọn uwẹ. Ẹmhọanta ebi a gbẹn ọbhi ene ulọnlẹn nan gene khin. Ahamiẹn uwẹ ria eria nyan ene ulọnlẹn nan bhi Baibo, yẹ bhii Jehova nin ọle rẹkpa uwẹ rẹ rẹban edandan nin uwẹ mhọnlẹn, ọ ki rẹkpa uwẹ rẹ ta ene ọta nan ne ribhi 1 Jọni 4:16 nọn yọle: “Mhan dọ luẹ kere ghe, Osẹnobulua hoẹmhọn mhan, mhan yẹ rẹọbhọ.”a

8. Ahamiẹn ghe uwẹ riale ẹgheso si Jehova gene hoẹmhọn uwẹ, be uwẹ ha sabọ lu yẹ?

⁸ Be uwẹ ha lu yẹ sade uwẹ yẹ mhọn edandan ẹgheso si Jehova gene hoẹmhọn uwẹ? Re ebe emhin dia uwẹ yẹ bhi egbe rẹ fẹ ebi uwẹ lẹn rẹji Jehova ghe. Ebi emhin dia uwẹ yẹ bhi egbe sabọ fidenọ, ọkpakinọn, ẹmhọanta nin uwẹ rẹọi i sabọ fidenọ. Ẹmhọanta oyẹẹ nọnsi Jehova khin nin mhan luẹle bhi Baibo. Ọkpakinọn ahamiẹn mhan bha rẹọbhọ ghe Jehova gene hoẹmhọn mhan, ọ rẹman ghe mhan re ẹlo gbe ikpẹ esili nọn ke okhun nẹ nọnsọle a, nọn yi oyẹẹ.—1 Jọni 4:8.

RIA ERIA NYAN OYẸẸ NIN JEHOVA MHỌN DA BHA

9-10. Be bhọ Jesu ha tẹmhọnlẹn bhi ẹghe nin ọle rẹ yọle: “Ọne Aba tobọle hoẹmhọn bha,” nan gbẹn ọbhi Jọni 16:​26, 27? (Yẹ fẹ ifoto ghe.)

⁹ Mhan dẹ yẹ sabọ miẹn emhin ebhebhe luẹ rẹji oyẹẹ nọnsi Jehova, sade mhan ria eria nyan ọta nin Jesu taman edibo nesọle. Ọle da yọle: “Ọne aba tobọle hoẹmhọn bha.” (Tie Jọni 16:​26, 27.) Jesu bha gheghe ta ene ọta nin, nin ọle rẹ re edibo nesọle ha ghọnghọn. Ahamiẹn ghe mhan tie ulọnlẹn eso ọkuẹsẹ eji Jesu da ta ene ọta nan, mhan ki dọ kere ghe, ọ i yi ebi emhin dia edibo nesọle yẹ bhi egbe ọle ha tẹmhọnlẹn, ọkpakinọn, emhin ebhebhe tee Jesu ha talọ je. Ọne emhin hi, erọnmhọn.

¹⁰ Jesu da taman edibo nesọle ghe, nin ele ha re elin nọnsọle rẹ nan erọnmhọn ji Jehova, ọ i yi nin ele ha nan erọnmhọn ji ọle. (Jọni 16:​23, 24) Ọ wo khẹke nin ele lẹn ọnan. Beji Jesu riọ kpanọ fo, asabọmiẹn ọ wo ha ghọn edibo nesọle rẹ ha nan erọnmhọn ji ọle, ranmhude, imọẹ Jesu ele khin. Asabọmiẹn ele riale ghe ranmhude Jesu hoẹmhọn ele, ọle dẹ kaehọ erọnmhọn nọnsele, yẹ taman Aba ọle nọn rẹkpa ele. Ọkpakinọn, Jesu da taman ele ghe, nin ele ne iria-eria nọn sẹriọ sibhi ọkhọle re. Bezẹle? Ranmhude ọle taman ele yọle: “Ọne aba tobọle hoẹmhọn bha.” Ọne ẹmhọanta nan deba emhin kpataki kẹkẹ nin mhan luẹle rẹji erọnmhọn. Fẹ ebi ọnan rẹ rẹtẹ uwẹ yẹ: Baibo nin uwẹ luẹle hi ebe rẹkpa uwẹ rẹ sabọ dọ lẹn Jesu, yẹ hoẹmhọn ọlẹn. (Jọni 14:21) Ọkpakinọn, beji edibo nesi Jesu bhi ore nin ọhẹnhẹn lu, uwẹ dẹ yẹ sabọ re ọkhọle rebhe ha nan erọnmhọn ji Jehova, ranmhude uwẹ lẹnmhin ghe, ọle “tobọle hoẹmhọn [uwẹ].” Uwẹ dẹ rẹman ghe uwẹ rẹọbhi ene ọta nan sade uwẹ nan erọnmhọn ji Jehova ẹghe rebhe.—1 Jọni 5:14.

LẸN EBE RE UWẸ MHỌN EDANDAN

11. Bezẹle nin Esu ha da ha ghọnghọn sade mhan mhọn edandan si Jehova yẹ hoẹmhọn mhan?

¹¹ Be ha sabọ rẹ mhan ha mhọn edandan si Jehova gene hoẹmhọn mhan? Asabọmiẹn mhan dẹ yọle ghe Esu si ọle nin mhan da re inian ria eria. Ẹmhọanta wo khọnin, ranmhude Esu “guanọ ọria nin ọle ha gbe le,” sẹyẹ, ọle ho nin mhan ha mhọn edandan si Jehova gene hoẹmhọn mhan. (1 Pita 5:8) Bhi ọsi ẹmhọanta, ranmhude ghe Jehova hoẹmhọn mhan zẹle nin ọle da re ọmọn nọnsọle rẹ zọese nin mhan. Ọkpakinọn, Esu ho nin mhan ha riale ghe mhan bha sẹ ọria nọn ha sabọ miẹn elele bhi ọne izọese. (Hib. 2:9) Sokpan, ahamiẹn mhan mhọn edandan si Jehova gene hoẹmhọn mhan, họla da ha ghọnghọn? Esu nọn. Sẹyẹ, họla da ha ghọnghọn sade mhan zobọ bhọ rẹ ha ga Jehova ranmhude ọkakale nin mhan kuẹlo da? Esu yẹ nọn. Esu guanọ nin mhan ha riale ghe Jehova bha hoẹmhọn mhan. Bhi ọsi ẹmhọanta, ọle bhọ hi ọnọn i ghọnghọn, ranmhude Jehova bha hoẹmhọn ọlẹn. Emhin ọkpa bhi ẹwẹ “edọnmhẹn kẹkẹ” nin Esu rẹ hiẹ mhan hi, nin ọle rẹ re mhan ha riale ghe Jehova bha hoẹmhọn mhan, sẹyẹ, ẹmhọn mhan bha rẹtẹ ọle. (Ẹfẹ. 6:11) Mhan ha lẹn ghe Esu guanọ nin mhan ha riale ghe Jehova bha hoẹmhọn mhan, ọnan ki rẹkpa mhan rẹ sabọ “ne Ojuu suan.”—Jem. 4:7.

12-13. Be olukhọ nin mhan le bhi uku ha rẹ sabọ rẹ mhan ha mhọn edandan yẹ si Jehova gene hoẹmhọn mhan?

¹² Emhin ebhebhe yẹ ribhọ nọn ha sabọ yẹ rẹ mhan ha mhọn edandan si Jehova yẹ hoẹmhọn mhan. Be bhọ hi ọne emhin? Ọle hi olukhọ nin mhan le bhi uku bhi obọ Adam. (Ps. 51:5; Rom 5:12) Emhin ebe sẹ wo si ọkakale ji eria. Ọ sẹ wo riia ikolu nin eria bi Osẹnobulua ko mhọnlẹn an, rẹso uwedẹ nin ele rẹ ria-eria bi ebi emhin dia ele yẹ bhi egbe. Sẹyẹ, ọ sẹ wo si emianmhẹn ji eria.

¹³ Olukhọ dẹ sabọ rẹso mhan bhi uwedẹ nọn bha gba. Ọ dẹ sabọ re ọkhọle ha gbe mhan asan, yẹ kpokpo egbe. Sẹyẹ, ọ dẹ yẹ sabọ rẹ mhan ha riale ghe, mhan i mhọn ugbega yẹ re ẹkhọle ha lo mhan. Asabọmiẹn bhi ẹghe nin mhan rẹ lu emhin-ebe ene emhin nan da re inian sunu ji mhan. Ene emhin nan dẹ yẹ sabọ dia mhan riọ bhi egbe ranmhude ẹghe-ẹghe mhan rẹ yere ghe, eria olukhọ mhan khin. Ọkpakinọn, Jehova bha rẹ re iriọ man mhan nin mhan ha yi eria olukhọ. (Rom 8:​20, 21) Ahamiẹn taya ọsi moto fie a, ọ i da yẹ sabọ ha khian nọnsẹn beji a rẹ ka lu ọle. Iriọ yẹ nọn. Ranmhude ghe ọ bha gba nin mhan fo, mhan i da sabọ ha lu emhin nọnsẹn beji ọ ka dia bhi ẹghe nin Jehova rẹ man eria nin ọhẹnhẹn. Ọ bha han mhan ilo ghe ẹgheso, mhan yẹ mhọn edandan si Jehova gene hoẹmhọn mhan. Ahamiẹn ọnan sunu, ọkhẹke nin mhan yere ghe, “Osẹ nọn kpọnọ, nọn sẹ ọnan mun ofẹn ọlẹn, nọn . . . re ahoẹmhọn-egbe nọn ibeghe man ene hoẹmhọn ọlẹn bi ene re obọ rẹkhan uhi nesọle” Jehova khin.—Neh. 1:5.

14. Ahamiẹn ghe mhan ria eria nyan izọese nọnsi Jesu, be ọ ha rẹ rẹkpa mhan yẹ rẹ rẹban ọne edandan ghe Jehova bha hoẹmhọn mhan? (Rom 5:8) (Yẹ fẹ ọne ẹkpẹti ghe nọn yọle, “Bha Mhọn Ẹwanlẹn Nin ‘Olukhọ [Hẹi] Hiẹ Bha.’”)

¹⁴ Bhi ọsi ẹmhọanta, ọ sabọ rẹ dia mhan bhi egbe ghe, mhan bha sẹ ọria nin Jehova ha re oyẹẹ nọnsọle man ẹgheso. Gene-gene, ọ bha khẹke mhan. Ọnan zẹle nin oyẹẹ nọnsi Jehova da yi emhin kpataki rẹji mhan. Ọ i yi ranmhude ghe mhan wẹnna ọbhọ zẹle nin Jehova da re oyẹẹ nọnsọle man mhan. Ranmhude ghe Jehova hoẹmhọn mhan, sẹyẹ, ọle ho nin ọle rẹhunmhan mhan zẹle nin ọle da re ọmọn nọnsọle zọese nin mhan. (1 Jọni 4:10) Yere ghe eria olukhọ Jesu vae dọ miẹn fan, ọ i yi eria ne khiale. (Tie Rom 5:8.) Ọria soso i ribhọ nọn ha sabọ ha lu emhin nọn gbale ghe ọle bha lu emhin-ebe. Jehova lẹnmhin ghe mhan dẹ dobọ ẹgheso. Ahamiẹn mhan lẹn ghe mhan dẹ sabọ ha mhọn edandan ẹgheso si Jehova gene hoẹmhọn mhan, ranmhude ghe ọ bha gba nin mhan fo, ọ ki rẹkpa mhan rẹ sabọ dọnmhegbe ha rẹban iria-eria nọn sẹnian.—Rom 7:​24, 25.

WO HA SUN RẸKHAN JEHOVA

15-16. Ahamiẹn ghe mhan bha zobọ bhọ rẹ ha sun rẹkhan Jehova, emhin nela mhan ha sabọ ha mhọn bhi ọkhọle? Bezẹle? (2 Samuel 22:26)

¹⁵ Jehova guanọ nin mhan wo ha “sun rẹkhan ọlẹn.” (Deut. 30:​19, 20) Mhan ha lu iriọ, mhan dẹ sabọ ha mhọnlẹn bhi ọkhọle ghe, Jehova dẹ yẹ wo ha sun rẹkhan mhan. (Tie 2 Samuel 22:26.) Ahamiẹn mhan bha zobọ bhọ rẹ ha sun rẹkhan Jehova, mhan dẹ sabọ ha mhọnlẹn bhi ọkhọle ghe, ọle dẹ wo ha rẹkpa mhan bhi ọkakale nọn hi ki rẹ khin nin mhan kuẹlo da bhi iẹnlẹn.

¹⁶ Beji mhan dọ luẹ kere, emhin ne bunbun ribhọ ne ha sabọ rẹkpa mhan rẹ wo ha deziẹn bhi ọkakale nọn hi ki rẹ khin nin mhan kuẹlo da nian, bi ọne mhan da kuẹlo da bhi ẹghe odalo. Mhan lẹnmhin ghe Jehova hoẹmhọn mhan, sẹyẹ, ọle dẹ wo ha rẹkpa mhan. Ọnan hi ebi Baibo man mhan le. Ahamiẹn mhan mhọn edandan si ọle gene hoẹmhọn mhan, ọkhẹke nin mhan denọ ẹlo ọbhi ebi mhan lẹn rẹji oyẹẹ nọnsi Jehova, ọ i gheghe yi ebe emhin dia mhan yẹ bhi egbe. Bha ji mhan wo ha rẹọbhọ ghe, ahoẹmhọn-egbe nọnsọle i da fo ghẹdẹ beji Baibo tale.