Jehova Dẹ Sabọ Rẹkpa Mhan Rẹ Ha Mhọn Eghọnghọn Bhi Iẹnlẹn

1-2. (a) Emhin nela ẹbho kuẹlo da ẹlẹnan? (b) Be mhan ha zilo nyan bhi ọne uhọnmhọn-ọta nan?

ẸBHO ne bunbun bhi ọne agbọn nan wo lu emhin kẹkẹ nọn ha sabọ rẹkpa ele rẹ ha mhọn eghọnghọn bhi iẹnlẹn. Ọrẹyiriọ, ele i mhọn eghọnghọn ọsaje. Ẹbho ne bunbun wo lu akhiẹ ranmhude idia nin ele ye, sẹyẹ, ele riale ghe ọne idia i da fidenọ. Iriọ emhin sẹyẹ dia eso bhi egbe bhi ẹwẹ Esali Jehova. Ranmhude ghe “ẹghe ọkike” mhan da nyẹnlẹn, mhan dẹ wo ha kuẹlo da ọnọghọ kẹkẹ ne “manman kaka.”—2 Tim. 3:1.

² Bhi ọne uhọnmhọn-ọta nan, mhan dẹ zilo nyan emhin eso ne ha sabọ re mhan miẹn ghe mhan bha yẹ ha ghọnghọn, bi ebi mhan ha sabọ lu nọn ha rẹkpa mhan rẹ kie ha ghọnghọn. Bha ji mhan ka zilo nyan Eji mhan ha da sabọ miẹn eghọnghọn ọsaje.

EJI MHAN HA DA SABỌ MIẸN EGHỌNGHỌN ỌSAJE

3. Be emhin nin Jehova manlẹn man mhan le rẹji Jehova? (Yẹ fẹ ene ifoto ghe.)

³ Osẹ ọsi eghọnghọn Jehova khin, sẹyẹ, ọle guanọ nin mhan ha mhọn eghọnghọn bhi iẹnlẹn. Ọnan zẹle nin ọle da man emhin ne bunbun ne manman mhọn-ose, ne rẹ mhan ghọnghọn. Bhi ọsi ijiẹmhin, uwedẹ nin Osẹnobulua rẹ man ọne agbọn nan, bi emhin kẹkẹ ne mhọn-ose a manman wo re mhan ghọnghọn. Ọ yẹ wo re mhan ghọnghọn rẹ ha daghe ebi elanmhẹn kẹkẹ rẹ khiẹn yẹ, sẹyẹ, ọ re mhan ghọnghọn rẹ ha le ebale ne yẹẹ mhan. Ene emhin nan rẹman ghe Osẹnobulua wo hoẹmhọn mhan, sẹyẹ, ọle guanọ nin mhan ha sọnyẹnmhẹn bhi iẹnlẹn!

Obhi eni: Image © Romi Gamit/Shutterstock; imọn ọsi pẹnguin: Vladimir Seliverstov/500px via Getty Images; obhi ẹbhe: Rita Kochmarjova/stock.adobe.com; dọfin (dolphin) eva: georgeclerk/E+ via Getty Images

4. (a) Bezẹle nin Jehova da sẹyẹ ghọnghọn arẹmiẹn ọle daghe oya nọn ribhi ọne agbọn nan? (b) Ẹsele nela Jehova re nin mhan? (Psalm 16:11)

⁴ Arẹmiẹn Osẹ ọsi eghọnghọn Jehova khin, ọle lẹn ọkakale kẹkẹ bi iloya ne ribhi ọne agbọn nan. (1 Tim. 1:11) Ọkpakinọn, ọle bha ji ene emhin ne i mhẹn ne sunu bhi ọne agbọn nan re ọle miẹn ghe ọle bha yẹ ha ghọnghọn. Jehova lẹnmhin ghe mhan i da wo ha le oya khian—ọle re ẹghe yi nin ọle ha rẹ re ọkpẹnlẹn ọbhọ. Ọle wo ziẹngbe khẹ ọne ukpẹdẹ nin ọle ha rẹ re ọkpẹnlẹn ọbhi iloya rebhe ne ribhi ọne agbọn nan. Bhi ejayenan nian, Jehova lẹn ọkakale nin mhan kuẹlo da, sẹyẹ, ọle guanọ nin ọle rẹkpa mhan. Be ọle rẹ rẹkpa mhan yẹ? Eghọnghọn nin ọle re nin mhan, ọle hi uwedẹ ọkpa nin ọle rẹ rẹkpa mhan. (Tie Psalm 16:11.) Ji mhan fẹ ebi Jehova rẹ re ọne ẹsele ọsi eghọnghọn nan nin Ọmọn nọnsọle nin Jesu yẹ.

5-6. Bezẹle nin Jesu da ghọnghọn?

⁵ Bhi ẹwẹ emhin rebhe nin Jehova manlẹn, Jesu hi ọnọn ghọnghọn nẹ. Bezẹle nin mhan da ta iriọ? Bha ji mhan fẹ emhin eva ghe. (1) “Ọne Ọmọn hi arẹkhọkhọ ọsi Osẹnobulua nan idaghe,” sẹyẹ, ọle wo re egbe khọkhọ Aba ọle bhi emhin rebhe. (Kol. 1:15; fẹ study note ghe nọn talọ nyan “eghọnghọn” (“happy”) bhi 1 Timoti 6:15 bhi urolo ebo.) (2) Jesu hi ọnọn sẹ deba Aba ọle nin Jehova nọn yi Osẹ ọsi eghọnghọn gbe ẹghe nẹ.

⁶ Ẹghe rebhe Jesu rẹ wo ghọnghọn bhi emhin nọn hi ki rẹ khin nin Aba ọle yọle nin ọle lu. (Prov. 8:​30, 31; Jọni 8:29) Ranmhude uwedẹ nin Jesu rẹ wo sun rẹkhan Jehova, ẹmhọn ọlẹn da wo ti Jehova bhọ.—Mat. 3:17.

7. Be mhan ha rẹ sabọ miẹn eghọnghọn ọsaje yẹ?

⁷ Mhan dẹ yẹ sabọ ha mhọn eghọnghọn ọsaje sade mhan dọ lẹn Jehova nọn rẹ mhan ghọnghọn. Ahamiẹn mhan manman re ẹghe ọbhi otọ rẹ luẹ ẹmhọn Jehova, yẹ re egbe khọkhọ ọle, iriọ mhan ha yẹ rẹ manman ha ghọnghọn. Sẹyẹ, ahamiẹn mhan lu iho nọnsi Jehova, yẹ ha mhọnlẹn bhi ọkhọle ghe ẹmhọn mhan ti ọle bhọ, ọ ki yẹ manman rẹ mhan ha ghọnghọn.a (Ps. 33:12) Ọkpakinọn, ahamiẹn mhan i ghọnghọn ẹgheso ki? Ọnan be rẹman ghe Osẹnobulua i yẹ re ẹlo esili ghe mhan? Eye! Ọ bha gba nin mhan fo, sẹyẹ, mhan i ghọnghọn ẹgheso ranmhude ọbalọ, akhiẹ, la ranmhude egbe iẹnlẹn lọ mhan. Jehova lẹn ebi emhin dia mhan yẹ bhi egbe. (Ps. 103:14) Bhi ejayenan nian, bha ji mhan zilo nyan emhin ne ha sabọ re mhan miẹn ghe mhan bha yẹ ha ghọnghọn, bi emhin nin mhan ha lu nọn ha kie sabọ re mhan ha ghọnghọn.

HẸI JI EMHIN SOSO RE UWẸ MIẸN GHE UWẸ BHA YẸ HA GHỌNGHỌN

8. Be ọkakale kẹkẹ nin mhan kuẹlo da ha rẹ sabọ rẹso mhan yẹ?

⁸ Ọkakale kẹkẹ nin mhan miẹn bhi iẹnlẹn. Uwẹ be kuẹlo da ekpokpo, emhin idunmhunre, a bha miẹn rẹ lu, emianmhẹn, la idọmanlẹn? Ọkakale ne sẹriọ dẹ sabọ re mhan miẹn ghe mhan bha yẹ ha ghọnghọn, manman nọn sade mhan i mhọn emhin soso nin mhan ha sabọ lu rẹ re ọkpẹnlẹn ọbhi ele. Bhi ọsi ẹmhọanta, Baibo bhọ ji mhan lẹn ghe “ọbalọ nin ọria ye gbe ọle ahu sotọ.” (Prov. 15:13) Inian emhin dia ọwanlẹn ọkpa natiọle Babis bhi egbe. Bhi ẹkẹ ikpe enẹn, obhio ọle nin okpea bi ene biẹ ọle da yu. Ọle da yọle: “Ọ da wo diabe ghe imẹn ọkpa khian, sẹyẹ ghe mẹn i mhọn urẹkpa. Bhi ọne ẹghenin, mẹn da yẹ wo ha lu akhiẹ ranmhude ọ bha kẹ mẹn rẹ deba ene biẹ mẹn bi obhio mẹn gbẹghe ọkuẹsẹ ele yu.” Iriọ yẹ nọn, ọkakale kẹkẹ nin mhan kuẹlo da dẹ sabọ re egbe lọ mhan, la re mhan ha lu akhiẹ.

9. Emhin nela ha rẹkpa mhan rẹ kie sabọ ha ghọnghọn bhi iẹnlẹn? (Jeremiah 29:​4-7, 10)

⁹ Emhin nela ha sabọ rẹkpa mhan rẹ kie ha ghọnghọn? Mhan dẹ sabọ ha ghọnghọn sade mhan bha ha kpokpo egbe ba ẹmhọn emhin nin mhan i da sabọ fidenọ, bi sade mhan khuẹnmhẹn Jehova bhi emhin nin ọle sẹ lu mhan. Ẹbho bhi ọne agbọn nan wo re ọle man ghe, ọria ha mhọn emhin rebhe nin ọle guanọ, ọle ọkpa ọle ha da sabọ ha ghọnghọn. Ọkpakinọn, ọnin i yi ẹmhọanta. Bhi ọsi ijiẹmhin, Jehova da taman Ibhokhan Ju nan muno ha khian imun bhi Babilọn ghe, nin ele re ẹlo nọn khẹke ha ghe idia nin ele ye. Ele ha yẹ ha lu eka nin ele ha sabọ lu nọn ha rẹkpa ele rẹ sabọ ha ghọnghọn. (Tie Jeremiah 29: 4-7, 10.) Be bhọ mhan miẹn luẹ bhi ọne okha nan? Dọnmhegbe ha re ẹlo nọn khẹke ghe idia nin uwẹ ye, uwẹ ha yẹ ha khuẹnmhẹn Osẹnobulua bhi emhin esili nin ọle lu nin uwẹ. Ha mhọnlẹn bhi ọkhọle ghe, Jehova dẹ wo ha rẹkpa uwẹ bhi idia nọn hi ki rẹ khin nin uwẹ ye. (Ps. 63:7; 146:5) Obhio mhan nin okhuo natiọle Effie, nọn miẹn asidẹnt rẹ sẹbhọ ghe ọle bha yẹ sabọ ha khian da yọle: “Mẹn wo manman miẹn urẹkpa bhi obọ Jehova, azagba-uwa nọnsẹmhẹn, bi ibhio mẹn bhi agbotu. Bhiriọ, mẹn da ha riale ghe, ahamiẹn mẹn ji idia nin mẹn ye re mẹn manman ha kpokpo egbe, ọ dẹ rẹman ghe emhin nin Jehova bi ibhio mẹn lu nin mẹn bha ti mẹn bhọ. Mẹn ho nin mẹn rẹman ghe, ebi Jehova bi imọẹ mẹn bhi agbotu lu nin mẹn manman ti mẹn bhọ.”

10. Bezẹle nin mhan ha da sabọ yẹ ha ghọnghọn arẹmiẹn mhan kuẹlo da ọkakale kẹkẹ?

¹⁰ Aharẹmiẹn ghe mhan kuẹlo da ọkakale, la emhin ne bha gba sunu ji mhan la azagba-uwa nọnsẹmhan, mhan dẹ yẹ sabọ ha mhọn eghọnghọn bhi iẹnlẹn.b (Ps. 126:5) Bezẹle nin mhan da ta iriọ? Ranmhude ọ i yi idia nin mhan ye ha rẹ mhan gene ha ghọnghọn. Maria nọn lu iwẹnna ọkanẹfan da yọle: “Ahamiẹn ghe mhan wo ghọnghọn beji mhan rẹ kuẹlo da ọkakale, ọ bha rẹman ghe mhan gheghe ghọnghọn beji mhan ha da sabọ ye ọkakale kẹkẹ nin mhan kuẹlo da a. Ọkpakinọn, ranmhude ghe mhan bha ye ive nin Jehova vele a zẹle nin mhan da ghọnghọn. Jehova dẹ wo ha rẹkpa mhan rẹ ha ghọnghọn bhi ọkakale nọn hi ki rẹ khin nin mhan kuẹlo da.” Yere ghe, ọkakale nọn hi ki rẹ khin nin mhan kuẹlo da nian, ọsi obhi ẹghe khere nọn. Bhi ẹghe nọn bha yẹ ree gbe, Jehova ki ne emhin rebhe ne si iloya bi akhiẹ ji mhan kie.

11. Be mhan miẹn luẹ bhi ijiẹmhin ọsi Pọl nin odibo?

¹¹ Ẹgheso mhan sabọ rẹ ha riale ghe, ranmhude ẹmhọn mhan i yẹ ti Jehova bhọ zẹle nin mhan da kuẹlo da ọkakale. Ahamiẹn iriọ emhin dia mhan bhi egbe, ọkhẹke nin mhan ria ẹmhọn ijiẹmhin ọsi eguọmhandia nesi Osẹnobulua bhi ẹghe ẹdẹlẹ ne wo kuẹlo da ọkakale kẹkẹ. Bha ji mhan fẹ ijiẹmhin ọsi Pọl nin odibo ghe. Jesu tobọle zẹ Pọl nin ọle dọ wewe ẹmhọanta man “ene agbaẹbho, ene ijie bi ibhokhan Izrẹl.” (Iwẹn. 9:15) Udede isẹhoa wo khọnan! Ọrẹyiriọ, Pọl wo kuẹlo da ọkakale kẹkẹ. (2 Kọr. 11:​23-27) Ranmhude ene emhin nan sunu ji Pọl be rẹman ghe ẹmhọn ọlẹn bha yẹ ti Jehova bhọ? Hiehie! Bhi ọsi ẹmhọanta, ranmhude urẹkpa nọnsi Jehova bhọ zẹle nin Pọl da sabọ ziẹngbe ene ọkakale kẹkẹ nin ọle kuẹlo da. (Rom 5:​3-5) Ria ẹmhọn idia nin uwẹ ye ghe. Uwẹ wo sabọ ha ziẹngbe arẹmiẹn uwẹ kuẹlo da ọkakale kẹkẹ. Bhiriọ, ha mhọnlẹn bhi ọkhọle ghe ẹmhọn uwẹ ti Jehova.

12. Be ha sabọ sunu sade mhan bha sabọ mun emhanmhan nesẹmhan sẹ bhi oga nọnsi Jehova?

¹² Sade mhan bha sabọ lu emhin nin mhan ho nin mhan lu bhi oga nọnsi Jehova. (Prov. 13:12) Ranmhude oyẹẹ nin mhan mhọn da Jehova, bi ranmhude emhin nin ọle lu nin mhan ti mhan bhọ zẹle nin mhan da mhọn emhanmhan rẹji ebi mhan ha lu bhi oga nọnsọle. Ọkpakinọn, ahamiẹn mhan ribhi idia nọn zẹle mhan bha sabọ mun emhanmhan nọnsẹmhan sẹ, ọ manman wo gbe mhan ahu sotọ. (Prov. 17:22) Obhio mhan natiọle Holly nọn lu iwẹnna ọkanẹfan da yọle: “Ọ rẹ wo ha ghọn mẹn rẹ yo Isiku ọsi Ene Tẹmhọn Agbejele, beji mẹn ha da sabọ dọ ha ga bhi agbaẹbho ọbhebhe, la nin mẹn rẹ dọ deba ha bọn Bẹtẹ nan bọn bhi Ramapo. Ọkpakinọn, idia nọnsẹmhẹn da wo fidenọ. Mẹn bha yẹ sabọ mun emhanmhan nọnsẹmhẹn sẹ. Ọnan da wo gbe mẹn ahu sotọ.” Ahamiẹn ọria mhanmhan emhin ne bunbun nin ọle ha lu, sokpan ọle bha sabọ lu ọle, ọ manman wo re egbe lọ ọria. Iriọ emhin yẹ dia ene bunbun bhi eguọmhandia nesi Jehova bhi egbe.

13. Ahamiẹn idia nin mhan ye bha re otọ nin mhan rẹ lu eka nin mhan ho nin mhan lu nin Jehova, emhin ebhebhe nela mhan ha sabọ lu?

¹³ Be mhan ha lu beji mhan ha da kie sabọ ha ghọnghọn? Yere ghe Jehova bha yọle nin mhan lu gbera eka nin mhan ha sabọ lu sẹ. Ọ i yi ebi mhan sabọ lu bhi oga nọnsi Jehova ha zẹ ọle re ẹlo esili ghe mhan, la ọle bha re ẹlo esili ghe mhan. Jehova ho nin mhan ha lu emhin ọbhi oleghe, yẹ mhọn asun-rẹkhan. (Mic. 6:8; 1 Kọr. 4:2) Ikpẹ esili nin mhan mhọnlẹn, bi ebi mhan ria bhi ọkhọle Jehova daghe nẹ gbera ebi mhan sabọ lu nanlẹn bhi oga nọnsọle. Bhiriọ, ọ bha khẹke nin mhan ha dọnmhegbe rẹ lu gbera eka nin ahu nọnsẹmhan gbe.c Ahamiẹn idia nin uwẹ ye bha ji uwẹ da lu gbera eka nin uwẹ lu bhi oga nọnsi Jehova, dọnmhegbe fẹkẹ ha lu eka nin uwẹ ha sabọ lu. Bhi ọsi ijiẹmhin, uwẹ dẹ sabọ ha man ibhokhan ne ribhi agbotu nọnsẹ emhin, la ha re ikoudure nin ibhio mhan ne ki dọmanlẹn? Uwẹ dẹ be sabọ mhanmhanlẹn rẹ dọ re ikoudure nin ọria ghe-mẹn-ghe-uwẹ, la tie ọle bhi ifoni, la gbẹn ebe ji ọle? Jehova dẹ sabọ rẹkpa uwẹ rẹ ha mhọn eghọnghọn ọsaje beji uwẹ rẹ dọnmhegbe rẹ ha lu ene emhin nan nin uwẹ mhanmhanlẹn! Ha mhọnlẹn bhi ọkhọle ghe bhi agbọn ọsọgbọn, mhan dẹ miẹn isẹhoa rẹ lu emhin ne bunbun nin mhan bha rẹ re ẹlo ọi! Holly nin mhan ka tẹmhọnlẹn da yọle: “Ahamiẹn mẹn wo kpokpo egbe ranmhude ebi mẹn kuẹlo da, ‘mẹn ki ha taman egbe mẹn yọle, ‘Mẹn dẹ nyẹnlẹn bhi ighegheghe.’ Jehova dẹ rẹkpa mẹn rẹ sabọ lu emhin nọn hi ki rẹ khin nin mẹn ho nin mẹn lu nanlẹn bhi agbọn ọsọgbọn.”

14. Emhin ebhebhe nela ha sabọ re mhan miẹn ghe mhan bha yẹ ha ghọnghọn?

¹⁴ Sade mhan mun udu nyan afe bi ua nọn rẹkpa mhan rẹ ha ghọnghọn. Ẹbho eso wo noo itanẹti rẹ rẹman ghe, ọria ha lu emhin ne yẹẹ ọle, ọle ha rẹkpa ọle rẹ sabọ ha mhọn eghọnghọn ọsaje bhi iẹnlẹn. Ranmhude ọnan, a wo taman ẹbho ghe nin ele ha dẹ emhin ne yẹẹ ele, yẹ rẹnẹ diọbhi agbaẹbho kẹkẹ, beji ele ha da sabọ ha ghọnghọn. Ọ i yi emhin ebe nan rẹ ha lu ene emhin nan. Jehova man mhan bhi uwedẹ nin mhan ha rẹ ji emhin ne mhọn-ose ha ti mhan bhọ. Ọkpakinọn, ẹbho ne bunbun dọ kere ghe, emhin nin ele rẹ ha riale ghe ọ dẹ re ele ha ghọnghọn, ọle ki re ele miẹn ghe ele bha yẹ ha ghọnghọn. Obhio mhan natiọle Eva nọn lu iwẹnna ọkanẹfan da yọle, “Ahamiẹn ọsi egbe uwẹ ọkpa uwẹ wo khu ọi, emhin nin uwẹ mhọn i da ha khọn uwẹ.” Ahamiẹn ebi mhan ha rẹ sabọ ha sọnyẹnmhẹn yẹ ọkpa mhan khu ọi, ẹghe-ẹghe mhan ha rẹ wo ha lu akhiẹ, sẹyẹ, ọ dẹ sabọ re egbe iẹnlẹn lọ mhan.

15. Be mhan miẹn luẹ bhi ijiẹmhin ọsi Solomọn nin Ojie?

¹⁵ Mhan dẹ sabọ miẹn emhin luẹ bhi ijiẹmhin ọsi Solomọn nin Ojie rẹji ebe ha sabọ nabhọre sade ọsi egbe mhan ọkpa mhan khu ọi. Ọle da wo ha lu emhin kẹkẹ ne ghọn ọlẹn, beji ọle ha da sabọ ha ghọnghọn. Ọle da ha le ebale ne mhẹn bhi unun, kaehọ illo ne mhẹn bhi ehọ, yẹ ha dẹ emhin rebhe nin igho ha sabọ dẹ beji ọle ha da sabọ ha ghọnghọn. Ọrẹyiriọ, ene emhin nan rebhe bha sabọ re ọle ha ghọnghọn. Ọle da yọle: “Ẹlo i gbo yọle ebi ọle daghe sẹ ọle riọ; Sẹyẹ, ehọ i gbo yọle ẹmhọn nin ọle họn sẹ ọle riọ.” (Eccl. 1:8; 2:​1-11) Inian emhin kẹkẹ nin ọne agbọn nan yọle ghe ọ dẹ re eghọnghọn nin ọria diabe igho nọn i mhẹn, nọn i da ji a rẹ lu emhin soso. Ele sabọ rẹ wo diabe emhin nọn mhẹn, ọkpakinọn, ele i da sabọ re eghọnghọn ọsaje re.

16. Ahamiẹn mhan rẹkpa ẹbho, be ọ ha rẹ rẹkpa mhan rẹ ha ghọnghọn yẹ? (Yẹ fẹ ene ifoto ghe.)

¹⁶ Be mhan ha lu beji mhan ha da kie sabọ ha ghọnghọn? Jesu ji mhan lẹn ghe “Ọria nọn lu ẹsele, ọle ha ghọnghọn gbera ọria nan lu ẹsele nan.” (Iwẹn. 20:35) Ọwanlẹn ọkpa bhi agbotu natiọle Alekos da yọle: “Mẹn da wo ha lu ikuẹ-kuẹ emhin nin mẹn rẹ rẹkpa ibhio mẹn. Ahamiẹn mẹn dọnmhegbe rẹ ha rẹkpa ẹbho, ọ ki rẹkpa mẹn beji a ha da miẹn ghe mẹn bha ha denọ ẹlo ọbhi egbe mẹn ọkpa. Ọnan manman wo rẹ mẹn ghọnghọn.” Emhin nela uwẹ ha sabọ lu rẹ rẹkpa ẹbho? Ahamiẹn uwẹ daghe ọle ghe ọria lu akhiẹ, dọnmhegbe rẹ ta ọta ikoudure man ọlẹn. Asabọmiẹn uwẹ i da sabọ re ọkpẹnlẹn ọbhi ebi ọle kuẹlo da, sokpan, uwedẹ nin uwẹ wo rẹ ka ọle ehọ, re oyẹẹ man ọlẹn, yẹ yọle nin ọle mun emhin rebhe Jehova bhi obọ dẹ sabọ re ikoudure nanlẹn. (Ps. 55:22; 68:19) Uwẹ dẹ yẹ sabọ rẹkpa ọle rẹ yere ghe, Jehova bha fikekegbe ọle. (Ps. 37:28; Isa. 59:1) Uwẹ dẹ yẹ sabọ rẹkpa ọle bhi uwedẹ ọbhebhe, bọsi nin uwẹ rẹ rẹkpa ọle nyẹn ebale, la nin bha rẹ ko dọ khian nẹga. Uwẹ sabọ yẹ rẹ taman ọlẹn nin bha ko dagbare bhi inẹbho. Ọnan dẹ rẹkpa ọle rẹ sabọ ha ghọnghọn. Ji Jehova da ha noo uwẹ rẹ rẹkpa ẹbho. Ahamiẹn mhan denọ ẹlo ọbhi ebi mhan ha rẹ sabọ ha rẹkpa ẹbho yẹ, ọ ki rẹkpa mhan rẹ sabọ ha mhọn eghọnghọn ọsaje!—Prov. 11:25.

17. Ahamiẹn mhan guanọ nin mhan ha mhọn eghọnghọn ọsaje bhi iẹnlẹn, emhin nela khẹke nin mhan lu? (Psalm 43:4)

¹⁷ Mhan dẹ gene sabọ ha mhọn eghọnghọn ọsaje, sade mhan bha zobọ bhọ rẹ ha sikẹ Jehova nin Aba mhan nọn ribhi okhun. Baibo ji mhan lẹn ghe Jehova dẹ sabọ rẹkpa mhan rẹ ha mhọn eghọnghọn ọsaje bhi iẹnlẹn. (Tie Psalm 43:4.) Bhiriọ, ebi ọ hi ki rẹ khin nin mhan kuẹlo da bhi ọne agbọn nan, ọ bha khẹke nin mhan ha lu akhiẹ, la ji ofẹn ha mun mhan. Ahamiẹn mhan bha zobọ bhọ rẹ ha sikẹ Jehova, ọle dẹ wo rẹkpa mhan rẹ sabọ ha mhọn eghọnghọn rẹ sẹbhi ighegheghe!—Ps. 144:15.