Ha Mun Ekpẹn Nin Ọrebhe

1. Bezẹle nọn da manman ti eria bhọ sade a mun ekpẹn nin ele? (Proverbs 22:1)

Ọ BE ti uwẹ bhọ sade ẹbho mun ekpẹn nin uwẹ? Edandan i ribhọ ghe ọ manman ti uwẹ bhọ. Emhin nọn khẹke nọn nan rẹ ha mun ekpẹn nin ọrebhe. Ọ manman rẹ mhan ghọnghọn sade ẹbho mun ekpẹn nin mhan. Ọnan zẹle nin Baibo da yọle, “nan rẹ ha yi ọria nan mun ekpẹn nan, ọle mhẹn gbera siliva bi igolu”!—Tie Proverbs 22:1.

2-3. Bezẹle nọn i da yi emhin nọn lẹkhẹ nin mhan rẹ ha mun ekpẹn nin ọrebhe ẹgheso? Be mhan ha zilo nyan bhi ọne uhọnmhọn-ọta nan?

² Ẹgheso, ọ i lẹkhẹ nan rẹ ha mun ekpẹn nin ẹbho, ranmhude eji ọ bha da gba nin ele fo mhan kẹ daghe. Sẹyẹ, ẹghe nọn i da lẹkhẹ nan rẹ mun ekpẹn nin ẹbho mhan da nyẹnlẹn. Ọkpakinọn, ọkhẹke nin mhan dikẹ. Bezẹle? Ranmhude Jehova guanọ nin mhan ha mun ekpẹn nin “ẹbho rebhe.”—1 Pita 2:17.

³ Bhi ọne uhọnmhọn-ọta nan, mhan dẹ zilo nyan ebi a re ọle ta nan rẹ ha mun ekpẹn nin ọrebhe, bi ebi mhan ha rẹ sabọ ha mun ekpẹn nin (1) azagba-uwa nọnsẹmhan yẹ, (2) ibhio mhan nin mhan ko ga, bi (3) ẹbho ne i ga Jehova. Mhan dẹ manman zilo nyan ebi mhan ha rẹ ha mun ekpẹn nin ẹbho yẹ, aharẹmiẹn mhan ribhi idia nọn bha lẹkhẹ.

BE A RE ỌLE TA NAN RẸ HA MUN EKPẸN NIN ẸBHO?

4. Be a re ọle ta nan rẹ ha mun ekpẹn nin ẹbho?

⁴ Ahamiẹn a tẹmhọn “ekpẹn,” ebi ọ mundia nan hi, ẹlo nin mhan rẹ ghe ẹbho bi uwedẹ nin mhan rẹ ne ele lu emhin. Mhan ha daghe ọle ghe ọria mhọn ikpẹ esili, sẹyẹ, ọle sẹ wo lu emhin esili ne bunbun, la ọle mhọn ihe nin ọle ye, mhan ki ha nanlẹn lu emhin bhi uwedẹ nọn ha rẹman ghe mhan mun ekpẹn nanlẹn. Bhi ọsi ẹmhọanta, nin mhan rẹ rẹman ghe ẹkẹ-ata mhan rẹ mun ekpẹn nin ẹbho, ọkhẹke nọn ha na bhi ọkhọle nọnsẹmhan vae.—Mat. 15:8.

5. Emhin nela ha rẹkpa mhan rẹ ha mun ekpẹn nin ẹbho?

⁵ Jehova guanọ nin mhan ha mun ekpẹn nin ẹbho. Bhi ọsi ẹmhọanta, ọle guanọ nin mhan ha mun ekpẹn nin “ene gbẹloghe.” (Rom 13:​1, 7) Ẹbho eso sabọ rẹ yọle, “Ọ manman rẹ mẹn ghọnghọn rẹ ha mun ekpẹn nin ẹbho ne lu emhin bhi uwedẹ nọn ha rẹ mẹn mun ekpẹn nin ele.” Ọta nọn gbale be khọnan? Beji a miẹn ẹbho ne ga Jehova mhan khin, ọ i yi uwedẹ nin ọria rẹ ne mhan lu emhin ha rẹ mhan mun ekpẹn nanlẹn. Ranmhude mhan hoẹmhọn Jehova, yẹ ho nin mhan ha lu ebe ti ọle bhọ zẹle nin mhan ha da mun ekpẹn nanlẹn.—Josh. 4:14; 1 Pita 3:15.

6. Ọ be lẹkhẹ nan rẹ ha mun ekpẹn nin ẹbho ne i mun ekpẹn nin mhan? Gbotọle fanọnan. (Yẹ fẹ adudu nọn ribhi odalo ọle ghe.)

⁶ Ẹbho eso sabọ rẹ ha yọle, ‘Uwẹ dẹ be sabọ ha mun ekpẹn nin ọria nọn i mun ekpẹn nin uwẹ?’ Ehe. Ji mhan fẹ ijiẹmhin eso ghe. Sọl nin Ojie da re ẹkhọle lo ọmọn nọnsọle a natiọle Jonatan bhi eji ẹbho ye. (1 Sam. 20:​30-34) Ọrẹyiriọ, Jonatan da sẹyẹ wo ha mun ekpẹn nin Sọl nin aba ọle, yẹ deba ọle ha khọn eghian nọnsele rẹ dọ sibhi ukpẹdẹ nin Sọl yu. (Ex. 20:12; 2 Sam. 1:23) Ẹghe ọkpa ribhọ nin Ẹlai nin Ojohẹn rẹ mun ohoghe bha Hana ghe, ọle da anyọn. (1 Sam. 1:​12-14) Ọrẹyiriọ, Hana da sẹyẹ re ekpẹn ne Ẹlai talọ, arẹmiẹn ọle lẹnmhin ghe, Ẹlai bha sabọ rẹkpa imọn nesọle re obọ sibhi emhin ebe re nin ele ha lu. Ọ rẹ khẹke nin Ẹlai rẹkpa imọn nọnsọle re obọ sibhi emhin-ebe re, ranmhude aba ele bi ojohẹn ọle khin. (1 Sam. 1:​15-18; 2:​22-24) Ikpea eso bhi Atẹns da ha ghunmhun Pọl, yẹ ha tie ọle “okpea . . . nọn nyanagban.” (Iwẹn. 17:18) Ọrẹyiriọ, Pọl nin odibo da yẹ re ekpẹn ne ele zilo. (Iwẹn. 17:22) Ene ijiẹmhin nan rẹman ghe, ranmhude oyẹẹ nin mhan mhọn da Jehova, bi ranmhude mhan ho nin mhan ha lu ebe ti ọle bhọ, mhan dẹ sabọ ha mun ekpẹn nin ẹbho aharẹmiẹn ghe ọ bha lẹkhẹ. Bha ji mhan zilo nyan ọnọn khẹke nin mhan ha mun ekpẹn nan bi ebezẹle nọn da khẹke nin mhan ha lu iriọ.

HA MUN EKPẸN NIN ENE RIBHI AZAGBA-UWA NỌNSẸ

7. Bezẹle nọn da nọghọ mhan rẹ ha mun ekpẹn nin ẹbho bhi azagba-uwa?

⁷ Ebezẹle nọn da nọghọ nan rẹ ha mun ekpẹn nin ene ribhi azagba-uwa nọnsẹmhan. Mhan manman wo deba ene ribhi azagba-uwa nọnsẹmhan gbe ẹghe. Ranmhude ọnan, mhan lẹn eji ele da mhẹn bi eji ele da wẹghẹ. Asabọmiẹn eso bhi azagba-uwa nọnsẹmhan mhọn emianmhẹn nọn ha sabọ re ọle nọghọ mhan rẹ ha gbẹloghe ele. La eso sabọ rẹ ha kpokpo egbe ba emhin ne bunbun. Sẹyẹ, eso sabọ rẹ ta ọta la lu emhin nọn ha ba mhan bhi egbe. Emhin nọn mhẹn nọn nin ọfure rẹ ha ribhi azagba-uwa. Ọkpakinọn, ahamiẹn ọrebhe bhi azagba-uwa i mun ekpẹn nin egbe, ele sabọ rẹ dọ ha khọẹkẹ egbe ele. Khere-khere, ele i da yẹ ko ha lu emhin kugbe. Mhan dẹ sabọ re azagba-uwa khọkhọ egbe nọnsẹmhan. Ahamiẹn emianmhẹn na ọria bhi egbe, ijerebhe bhi ọne egbe i da yẹ ha wẹnna kugbe nọnsẹn. Iriọ yẹ nọn, ahamiẹn ọrebhe bhi azagba-uwa i re ekpẹn ne egbe lu emhin, ele i da yẹ ha lu emhin kugbe nọnsẹn. Beji a rẹ sabọ hinmhin egbe bhi emianmhẹn eso, rẹ sẹbhọ ghe ọne emianmhẹn ki sibhi egbe re, ọrebhe bhi azagba-uwa dẹ yẹ sabọ luẹ ebi a rẹ re ekpẹn ne egbe lu emhin yẹ.

8. Bezẹle nọn da khẹke nin mhan ha mun ekpẹn nin ọrebhe bhi azagba-uwa? (1 Timoti 5:​4, 8)

⁸ Ebezẹle nọn da khẹke nin mhan ha mun ekpẹn nin ọrebhe bhi azagba-uwa nọnsẹmhan. (Tie 1 Timoti 5:​4, 8.) Bhi ilẹta nin ọhẹnhẹn nin Pọl nin odibo gbẹn ji Timoti, Pọl da tẹmhọn ebi ọrebhe bhi azagba-uwa ha rẹ sabọ ha gbẹloghe egbe ele yẹ. Ọle da gbotọle fanọan ghe, ọ i yi ranmhude emhin nọn khẹke nọn nin mhan rẹ ha mun ekpẹn nin ọrebhe bhi azagba-uwa zẹle nin mhan ha da lu iriọ, sokpan, ranmhude ghe mhan “mun ofẹn Osẹnobulua” zẹle nin mhan ha da lu iriọ. Ọnan rẹman ghe, ranmhude mhan hoẹmhọn Jehova zẹle nin mhan ha da ha lu iriọ. Sẹyẹ, mhan ha gene ha lu ọle, oga mhan re ji Jehova riọ. Jehova hi ọnọn mun azagba-uwa gbọ. (Ẹfẹ. 3:​14, 15) Bhiriọ, ahamiẹn mhan mun ekpẹn nin ọrebhe bhi azagba-uwa, Jehova nọn Mun Azagba-uwa Gbọ mhan mun ekpẹn nan. (1 Timoti 5:4.) Ọnan wo rẹkpa mhan rẹ daghe ebezẹle nọn da khẹke nin mhan ha mun ekpẹn nin ọrebhe bhi azagba-uwa!

9. Be okhuo bi ọdọ ha rẹ sabọ ha mun ekpẹn nin egbe yẹ? (Yẹ fẹ ene ifoto ghe.)

⁹ Ebi mhan ha rẹ sabọ ha mun ekpẹn nin ọrebhe bhi azagba-uwa yẹ. Okpea nọn mun ekpẹn okhuo ọle bhi egbe, dẹ ha rẹman bhi ogbakha, bi bhi ẹkhokho ghe okhuo ọle manman ghan bhi ẹlo nọnsọle. (Prov. 31:28; 1 Pita 3:7) Ọle i da ha gbe okhuo ọle, ha re ẹkhọle lo ọle, sẹyẹ, ọle i da ha re okhuo ọle riale ghe ọle bha sẹ emhin soso. Obhio mhan nin okpea natiọle Ariel,a nọn nyẹnlẹn bhi Argentina da yọle: “Ranmhude emianmhẹn nin okhuo mẹn ha khọnmhọn, ọle kẹ wo ta ọta nọn ba mẹn bhi egbe. Ahamiẹn ọnan sunu, mẹn ki ha ye egbe mẹn re ghe, ranmhude ọne emianmhẹn zẹle nin ọle da re iriọ ha lu emhin. Mẹn yẹ wo ye ebe ribhi 1 Kọrint 13:5 re. Ọne ulọnlẹn nan bhi Baibo hi ebi rẹkpa mẹn rẹ ha re ekpẹn nanlẹn lu emhin, beji a ha da miẹn mẹn bha re ẹkẹ-khọmhin nanlẹn lu emhin.” (Prov. 19:11) Nin okhuo rẹ rẹman ghe ọle mun ekpẹn nin ọdọ ọle, ọle ki ha tẹmhọn ọlẹn nọnsẹn man ẹbho. (Ẹfẹ. 5:33) Ọle i da ha re ẹkẹ-khọmhin rẹ ne ọdọ ọle talọ, ọle i da ha ta ọta-ojẹ ne bha gba ọdọ ọle bhi egbe, sẹyẹ, ọle i da ha ghunmhun ọdọ ọle. Ranmhude ọle lẹnmhin ghe, ọle ha lu ene emhin nan, ọle dẹ sabọ ria ibọdọ bi ire-okhuo nọnsele a. (Prov. 14:1) Obhio mhan nin okhuo nọn nyẹnlẹn bhi Italy, nin ọdọ ọle manman kpokpo egbe da yọle: “Ẹgheso, ọdọ mẹn ki wo ha kpokpo egbe gbe ba ẹmhọn emhin eso. Bhi ẹghe nọn gbera, ọta nin mẹn ta bi uwedẹ nin mẹn rẹ lu ẹlo da wo rẹman ghe, mẹn i mun ekpẹn nin ọdọ mẹn. Bhi ejayenan nian, mẹn dọ lẹn sẹbhọ ghe, ahamiẹn mẹn wo ha deba ẹbho ne re ekpẹn ne ẹbho lu emhin muobọ, ọ ki wo manman re ọle ha ghọn mẹn rẹ ha mun ekpẹn nin ọdọ mẹn.”

10. Be elasẹre ha rẹ rẹman yẹ ghe ele mun ekpẹn nin ene biẹ ele?

¹⁰ Elasẹre, bha ha re obọ rẹkhan uhi nin ene biẹ bha re ọbhi otọ nin bha. (Eph. 6:​1-3) Bha ha re ekpẹn rẹ ne ene biẹ bha talọ. (Ex. 21:17) Beji ene biẹ bha rẹ dọmanlẹn, ele dẹ wo ha guanọ nin bha manman ha rẹkpa ele. Bhiriọ, bha lu eka nin bha ha sabọ lu rẹ ha rẹkpa ele. ji mhan fẹ ijiẹmhin ọsi obhio mhan nin okhuo natiọle María ghe, nin aba ọle i yi Ọsali Jehova. Ẹghe nin aba ọle rẹ ha khọnmhọn, ọle da wo re ọle ha nọghọ María rẹ ha gbẹloghe ọle. María da yọle: “Mẹn da bhii Jehova nọn rẹkpa mẹn rẹ ha mun ekpẹn nin aba mẹn, yẹ ha re ekpẹn nanlẹn lu emhin. Mẹn da ha riale ghe, beji a miẹn Jehova yọle nin mẹn ha mun ekpẹn nin ene biẹ mẹn, ọle dẹ yẹ sabọ re ọne ahu nin mẹn rẹ ha lu iriọ. Akizẹbue, mẹn da dọ lẹn kere ghe, emhin nọn khẹke nọn nin mẹn rẹ ha mun ekpẹn nin aba mẹn, aharẹmiẹn ghe aba mẹn re ọle nọghọ mẹn rẹ ha mun ekpẹn nanlẹn.” Aharẹmiẹn ene ribhi azagba-uwa nọnsẹmhan i mun ekpẹn nin mhan, ọkhẹke nin mhan yẹ ha mun ekpẹn nin ele. Mhan ha lu iriọ, ọ ki rẹman ghe Jehova mhan mun ekpẹn nan, sẹyẹ, ghe mhan re obọ rẹkhan ebi ọle taman mhan.

HA MUN EKPẸN NIN IBHIO Ẹ NIN BHA KO GA

11. Bezẹle nọn da nọghọ mhan ẹgheso rẹ ha mun ekpẹn nin ibhio mhan nin mhan ko ga?

¹¹ Ebezẹle nọn da nọghọ nan rẹ ha mun ekpẹn nin ibhio mhan nin mhan ko ga. Adia ne ribhi Baibo ibhio mhan nin mhan ko ga re obọ rẹkhan. Ọrẹyiriọ, eso sabọ rẹ re ẹkẹ khọ mhan, ha ria eria nọn bha gba rẹji mhan, la ne mhan ha lu emhin bhi uwedẹ nọn bha gba. Ahamiẹn obhio mhan nin mhan ko ga “rahiẹ” mhan, ọ dẹ sabọ nọghọ mhan rẹ yẹ ha mun ekpẹn nanlẹn. (Kol. 3:13) Be ha sabọ rẹkpa mhan sade emhin nọn sẹnian sunu?

12. Bezẹle nọn da khẹke nin mhan ha mun ekpẹn nin ibhio mhan nin mhan ko ga? (2 Pita 2:​9-12)

¹² Ebezẹle nọn da khẹke nin mhan ha mun ekpẹn nin ibhio mhan nin mhan ko ga. (Tie 2 Pita 2:​9-12.) Bhi ilẹta nọnzi eva nin Pita gbẹn, ọle da yọle ghe ẹbho eso bhi agbotu bhi ore nin ọhẹnhẹn bha re ekpẹn ha talọ rẹji “ene Osẹnobulua re uyi nan,” ne yi ene ewanlẹn bhi agbotu. Ẹhi ne ribhi okhun daghe ebi ene ẹbho nan ne i mhọn ekpẹn ha lu. Be ene ẹhi ki rẹ lu emhin yẹ? Ranmhude “ele mun ekpẹn nin Jehova,” ele bha ta ọta ebe soso rẹji ene ẹbho nan. Emhin nọn mhẹn wo khọnan. Arẹmiẹn ọ gba nin ene ẹhi nan, ele bha re ẹkẹ-khọmhin ta ọta nọn bha gba ene ikpea nan ne i mhẹn bhi egbe. Ọkpakinọn, ele da zẹ emhin rebhe obọ nin Jehova, nin ọle tobọle re ọne ẹmhọn khian. (Rom 14:​10-12; yẹ fẹ Jud 9 ghe.) Mhan dẹ sabọ miẹn emhin luẹ bhi obọ ene ẹhi nan. Ahamiẹn mhan mun ekpẹn nin ene i ga Jehova, ibhio mhan nin mhan ko ga ọkhẹke nin mhan manman mun ekpẹn nan nẹ. Bhi obọ nọnkẹle, imhan bhọ ọkhẹke nọn ha mun ọkalo rẹ ha mun ekpẹn nin ibhio mhan nin mhan ko ga. (Rom 12:10) Ahamiẹn mhan lu iriọ, ọ ki rẹman ghe mhan mun ekpẹn nin Jehova.

13-14. Be mhan ha rẹ sabọ ha mun ekpẹn nin ọrebhe bhi agbotu yẹ? Re ijiẹmhin ọbhọ. (Yẹ fẹ ene ifoto ghe.)

¹³ Ebi mhan ha rẹ sabọ ha mun ekpẹn nin ibhio mhan nin mhan ko ga yẹ. Ene ewanlẹn, bha re oyẹẹ ha man ibhio bha emhin. (Filẹ. 8, 9) Ahamiẹn uwẹ ho nin uwẹ re adia nin ọria, re ẹkẹ-ẹjẹjẹ rẹ lu ọle, ọ i yi ẹghe nin ẹkẹ rẹ khọ uwẹ. Ibhio mhan nin ikhuo, bha dẹ sabọ rẹkpa ọrebhe bhi ẹkẹ agbotu rẹ ha mun ekpẹn nin egbe, sade ibha bha ha ta ọta-ike ibhio bha bhi egbe. (Tai. 2:​3-5) Imhan rebhe dẹ sabọ rẹman ghe mhan mun ekpẹn nin ene ewanlẹn bhi agbotu, sade mhan re obọ rẹkhan ebi ele taman mhan, bi sade mhan khuẹnmhẹn ele bhi ẹsọn kẹkẹ nin ele miẹn. Ẹsọn bii, ikolo nin ele rẹ mhan do, nin ele rẹ mun ọkalo bhi iwẹnna itẹmhọn Osẹnobulua, bi uwedẹ nin ele rẹ dọnmhegbe rẹ rẹkpa ibhio mhan ne “zẹ ukpoẹ nọn bha khẹke.”—Gal. 6:1; 1 Tim. 5:17.

¹⁴ Obhio mhan nin okhuo natiọle Rocío da yọle ghe, ọ mhọn ẹghe ọkpa nọn rẹ ha nọghọ ọle rẹ mun ekpẹn nin ọwanlẹn ọkpa bhi agbotu nọn re adia nanlẹn. Ọle da yọle: “Ẹkẹ ọle da wo ha khọ mẹn ranmhude nin mẹn rẹ ha riale ghe, ọle bha re oyẹẹ ne mẹn talọ. Mẹn ha ribhi uwa, mẹn ki wo ha ta ọta rẹ riia ọle elin an. Bhi ọkhọle nọnsẹmhẹn, mẹn da ha riale ẹmhọn mẹn bha rẹtẹ ọle. Ranmhude ọnan, mẹn bha re ehọ bhi ebi ọle taman mẹn.” Emhin nela rẹkpa Rocío rẹ sabọ fidenọ? Ọle da yẹ yọle: “Bhi iluẹmhin Baibo nọnsẹmhẹn, mẹn da tie 1 Tẹsẹlonaika 5:​12, 13. Ene ulọnlẹn nan da rẹkpa mẹn rẹ daghe ọle ghe, mẹn bha ha mun ekpẹn nin ọne obhio mhan nan. Ranmhude ọnan, ọkhọle da wo ha kpokpo mẹn. Mẹn da bhii Jehova nọn rẹkpa mẹn rẹ fi uwedẹ nin mẹn rẹ lu emhin denọ. Mẹn da yẹ dọ gua otọ emhin eso fẹghe bhi ebe nesẹmhan, ne ha sabọ rẹkpa mẹn rẹ fidenọ. Ọnan da rẹkpa mẹn rẹ lẹn ghe, itẹngbemun nin mẹn ha mhọnlẹn zẹle nin emhin rebhe da dia inian. Ọne obhio mhan nan bha miẹn ọne ọle lu bhọ. Mẹn dọ kere ghe ahamiẹn mẹn mhọn idegbere, mẹn dẹ sabọ ha mun ekpẹn nin ọrebhe. Mẹn yẹ wo lu eka nin mẹn ha sabọ lu, beji mẹn ha da manman ha mun ekpẹn nin ẹbho, sẹyẹ, mẹn lẹnmhin ghe ẹmhọn mẹn ti Jehova bhọ nin mẹn rẹ lu iriọ.”

HA MUN EKPẸN NIN ẸBHO NE I GA JEHOVA

15. Bezẹle nọn ha da sabọ ha nọghọ mhan rẹ ha mun ekpẹn nin ẹbho ne i ga Jehova?

¹⁵ Ebezẹle nọn da nọghọ nan rẹ ha mun ekpẹn nin ẹbho ne i ga Jehova. Imhan kẹ wo miẹn ẹbho bhi iwẹnna itẹmhọn Osẹnobulua nin ẹmhọn Osẹnobulua bi Baibo bha rẹtẹ. (Ẹfẹ. 4:18) Eso bhọ i re ehọ ọbhi ọta nin mhan wewe man ele, ranmhude ebi a man ele le beji ele ha wanre. Eso nin mhan ko wẹnna, la nin mhan ko yo isiku sabọ rẹ ha ne mhan lu emhin bhi uwedẹ nọn bha gba. Sẹyẹ, asabọmiẹn ọwanlẹn nọnsẹmhan bhi eji mhan da wẹnna, la ọnọn man mhan emhin bhi isiku i ghọnghọn bhi emhin nin mhan lu. Ranmhude ọnan, asabọmiẹn mhan i da yẹ ha mun ekpẹn nin ele sade akizẹbue. Sẹyẹ, mhan i da yẹ ha ne ele lu emhin bhi uwedẹ nọn khẹke.

16. Bezẹle nọn da khẹke nin mhan ha mun ekpẹn nin ẹbho ne i sẹ ga Jehova nian? (1 Pita 2:12; 3:15)

¹⁶ Ebezẹle nọn da khẹke nin mhan ha mun ekpẹn nin ẹbho ne i ga Jehova. Yere ghe, uwedẹ nin mhan rẹ ne ẹbho ne i ga Jehova lu emhin wo rẹtẹ Jehova. Pita nin odibo da rẹkpa Kristiẹn rẹ yere ghe, ahamiẹn ele lu emhin bhi uwedẹ nọn gbale, ọ dẹ sabọ re ẹbho ha re “ogẹn ji Osẹnobulua.” Ọnan zẹle nin ọle da taman ele nin ele ha “re ẹkẹ nọn fu bi ekpẹn nọn dinmhin” rẹ tẹmhọn ebi ele rẹọ i man ẹbho. (Tie 1 Pita 2:12; 3:15.) Aharẹmiẹn ghe ikotu Kristiẹn ha da gbotọ ebi ele rẹọ i fanọan man ẹbho, la ọria nọn hi ki rẹ khin nin ele ho nin ele gbotọle fanọan man, ọkhẹke nin ele ha mun ekpẹn nin ẹbho nin ele ne talọ, ranmhude, Jehova daghe emhin rebhe nin mhan lu. Ọle kaehọ ebi mhan ta bi ebi mhan rẹ tale yẹ. Mhan wo daghe ebezẹle nọn da khẹke nin mhan ha mun ekpẹn nin ẹbho ne i ga Jehova!

17. Be mhan ha rẹ sabọ ha mun ekpẹn nin ẹbho ne i ga Jehova yẹ?

¹⁷ Ebi mhan ha rẹ sabọ ha mun ekpẹn nin ẹbho ne i ga Jehova yẹ. Ahamiẹn mhan ribhi inẹbho, ọ bha khẹke nin mhan ne ẹbho ha lu emhin bhi uwedẹ nọn ha re ele ha riale ghe, ele bha lẹn otọ Baibo. Ọkpakinọn, ọkhẹke nin mhan ha ghe ọrebhe bii ẹbho ne ghanlẹn bhi ẹlo nọnsi Osẹnobulua, mhan ha yẹ ha ghe ele bii eria ne mhẹn gbera mhan. (Hag. 2:7; Fil. 2:3) Ahamiẹn ọria ta ọta nọn bha gba man mhan ranmhude ebi mhan rẹọ i, ọ bha khẹke nin mhan ta ọta nọn bha gba man ele rẹ lu haosa. (1 Pita 2:23) Ahamiẹn uwẹ ta ọta man ọria rẹ sẹbhọ ghe, ebi uwẹ taman ọlẹn da re uwẹ ha kiẹ egbe, bhii ọle ẹjẹje nin ọle rẹhunmhan uwẹ. Be uwẹ ha rẹ sabọ ha mun ekpẹn nin ẹbho yẹ bhi eji uwẹ da wẹnna? Wo ha lu ọne iwẹnna nọnsẹn, uwẹ ha yẹ ha denọ ẹlo ọbhi eji ọria nin uwẹ wẹnna nan la ẹbho nin uwẹ deba wẹnna da lu nọnsẹn. (Tai. 2:​9, 10) Ahamiẹn ọria nọn ta ẹmhọanta bhi emhin rebhe uwẹ khin, sẹyẹ, uwẹ yẹ lu iwẹnna nan mun nin uwẹ nọnsẹn, asabọmiẹn ebi uwẹ lu dẹ ha ti ẹbho bhọ la ọ i da ha ti ele bhọ. Ọkpakinọn, ọ dẹ wo ha ti Osẹnobulua bhọ.—Kol. 3:​22, 23.

18. Bezẹle nọn da yi emhin nọn mhẹn nin mhan rẹ ha mun ekpẹn nin ẹbho rebhe?

¹⁸ Emhin ne bunbun ribhọ nọn zẹle nin mhan ha da ha mun ekpẹn nin ọrebhe. Mhan dọ luẹ kere ghe, mhan ha mun ekpẹn nin ẹbho bhi azagba-uwa nọnsẹmhan, Jehova nọn yi ebeanlẹn azagba-uwa mhan mun ekpẹn nan. Sẹyẹ, ahamiẹn mhan mun ekpẹn nin ibhio mhan nin mhan ko ga, Jehova nin Aba mhan nọn ribhi okhun mhan mun ekpẹn nan. Rẹ deba ọnin, ahamiẹn mhan mun ekpẹn nin ẹbho ne i ga Jehova, mhan ki re ọle lẹkhẹ nin ẹbho rẹ ha re ogẹn ji Osẹnobulua. Aharẹmiẹn ghe ẹbho eso i mun ekpẹn nin mhan, ọ yẹ wo khẹke nin mhan ha mun ekpẹn nin ele. Bezẹle? Ranmhude Jehova dẹ nan erọnmhọn nin mhan. Ọle ve ghe: “Ẹbho ne mun ekpẹn nin mẹn, ele mẹn ha mun ekpẹn nan.”—1 Sam. 2:30.