38 IBHOKHAN HIBRU EA
“Eranlẹn Bha Sabọ Lu Ele Emhin Soso”
ELIN ọsi ene ibhokhan Hibru ea nan hi, Hananaya, Mishẹl, bi Azaraya. Agbaẹbho ọsi Babilọn ele da ha nyẹnlẹn. Ibhokhan Babilọn mun elin ọbhebhe hẹ ele. A da ha tie ele Shẹdrak, Mẹshak, bi Abẹdnigo. Imọẹ ọsaje ele ha khin rẹji Daniẹl. Ọkpakinọn, Daniẹl bha ha ribhi eji ele ye ẹghe nin iẹnlẹn nọnsele rẹ ha ribhi okhẹnan. Bhiriọ, ọle bha sabọ rẹkpa ele yẹ re izebhudu nin ele. Be bhọ sunu?
Nẹbukadnẹza nin ojie da man udede amanzẹ. Ọne amanzẹ tan sẹbhi uwa igedege isinlin. Khere kẹre nọn rẹ bhia sẹbhi ibata isinlin (8.8ft). Ọne ojie da mhanmhan iluemhin nọn khua nin ọle rẹ rẹman ẹbho ọne amanzẹ nin ọle man. Ọle da tie ẹbho rebhe ne wẹnna bhi ẹguale nọnsọle vae bhi ọne iluemhin. Ene ibhokhan Hibru ea nan da re obọ rẹkhan ebi ọne ojie tale, bhiriọ, ele da vae bhi ọne iluemhin.
Ọkpa bhi eguọmhandia ọsi ọnojie da taman ene ẹbho ebi ọne ojie guanọ nin ele lu. Ele da ka re illo rẹ munhẹn. Asabọmiẹn ọnojie yọle nan khue ọne illlo, beji ọ ha da re ohubhudu nin ene ẹbho rẹ lu ebi ọle guanọ nin ele lu. Bhiriọ, beji ele ha rẹ ha khue ọne illo, ọrebhe ki debhẹre yẹ ga ọne amanzẹ. Ene ibhokhan Hibru ea nan lẹn uhi nin Jehova gbe rẹji igẹbọ. Bhiriọ, be ele ha ki lu yẹ?—Ex. 20:4, 5.
Bhi isira ẹbho, a da taman ibhokhan Hibru ea ghe, a dẹ gbono ele a sade ele bha debhẹre nin amanzẹ
Beji a ki munhẹn ha khue ọne illo, ọrebhe da re osukpa debhẹre ha ga ọne amanzẹ. Ọkpakinọn, ene ibhokhan Hibru ea da sẹyẹ mundia. Edandan i ribhọ ghe, ọrebhe dẹ ha ghe ele. Ọnan da re isẹhoa nin ibhokhan Kadia eso rẹ mun ene ibhokhan Hibru ọbhi ẹmhọn. Ele da taman Nẹbukadnẹza yọle: “Eo Ọnojie, ene ikpia nan bha zẹwẹ mun ekpẹn nin uwẹ. Ele i ga osẹ nesẹ, sẹyẹ, ele bha ka ga ọne amanzẹ ọsi golu nin uwẹ man mundia.” Ọnan da re ohu re ọnojie. Bhirio, ọle da je nan dọ tie ene ibhokhan Hibru ea re, yẹ nọọn ele si ẹmhọanta ebi ọle họn khin. Ọkuẹsẹ ele wanniẹn ọne ojie, ọle da gbe ofẹn ele bhi ẹkẹ. Ọle da yọle ghe ọle dẹ re isẹhoa ọbhebhe nin ele rẹ debhẹre nin ọne amanzẹ. Ahamiẹn ele bha lu iriọ, ọle ki mun ele fi ọbhi ẹkẹ eranlẹn. Ọle da yẹ taman ele ghe osẹ soso i ribhọ nọn ha sabọ hinmhin ele bhi obọ ọle.
Hananaya, Mishẹl, bi Azaraya bha lu ebi ọnojie tale. Ele da taman ọnojie yọle, “ahamiẹn iriọ ọ da ha khin, . . . Osẹnobulua dẹ hinmhin mhan bhi ẹkẹ ọne uwa eranlẹn.” Ele da yẹ yọle: “Ọkpakinọn, aharẹmiẹn ọle bha hinmhin mhan, Eo ọnojie, mhan ho nin uwẹ lẹn ghe, mhan i da ga osẹ nesẹ, la ga amanzẹ ọsi golu nin uwẹ man mundia.” Ọnan da wo kie manman re ẹkẹ khọ Nẹbukadnẹza. Ọle da je nan kie manman fie ọbhi ọne eranlẹn, ele ha yẹ gbanọ ele mun fi ọbhi ẹkẹ ọle. Ranmhude uwedẹ nin ọne eranlẹn rẹ manman ha to, olanmhẹn eranlẹn nọn ha sibhọre da gbono ene ikpia a ne dọ mun ene ibhokhan Hibru fi ọbhi ẹkẹ ọle.
Nẹbukadnẹza da daghe emhin bhi ẹkẹ ọne eranlẹn nọn re ofẹn mun ọlẹn. Ọle da daghe ikpia enẹn bhi ẹkẹ ọne eranlẹn, arẹmiẹn ikpia ea a muno kuọ ọbhi ẹkẹ ọle. Ene ikpia nan da wo ha khian nẹga bhi ẹkẹ ọne eranlẹn, sokpan, ọne eranlẹn bha tuẹ ele a. Ọnojie da yẹ daghe ọle ghe, okpia nọnzi enẹn nọn ha ribhi ẹkẹ ọne eranlẹn diabe ọmọn ọsi osẹ nesele. Bhiriọ, Nẹbukadnẹza da sotie Shẹdrak, Mẹshak, bi Abẹdnigo nin ele sibhi ẹkẹ ọne eranlẹn re.
Ẹghe nin ene ibhokhan Hibru rẹ sibhi ẹkẹ ọne eranlẹn re, ọ da wo han ene ẹbho ilo ne ha ribhi enin, ranmhude, eranlẹn bha tuẹ ele a, la ukpọn nin ele re yọ. Ighogho eranlẹn bhọ bha ha ya ele bhi egbe. Ebi a rẹ gbanọ ele ọkpa fanọn an. Ọne ẹmhin da yẹ han Nẹbukadnẹza ilo. Ọle da gẹn ene ibhokhan Hibru ea nan, nin ele rẹ hẹnmhọn nin Osẹnobulua nọnsele. Ọle da yọle: “Ele da mun udu nyan [Osẹnobulua] yẹ gbobọrauhi ọsi ọnojie. Ele da muegbe nin ele rẹ yu, nin ele rẹ ga osẹ ọbhebhe gbera Osẹnobulua nọnsele.”
Bhiriọ, Nẹbukadnẹza da yọle ghe, ọria nọn hi ki rẹ khin nọn re unun ji Jehova, a dẹ gbe ọle a. Ọle da mun ekpẹn ene ibhokhan Hibru bhi egbe yẹ si ele okhun bhi ẹguale nọnsọle. Sokpan, Jehova hi ọnọn mun ekpẹn ele bhi egbe nẹ. Ole bha ye urẹọbhọ nin ele rẹman an. Bhi ọsi ijiẹmhin, ebe sẹbhi ikpe 700 ki gbera, beji Pọl nin odibo rẹ ha tẹmhọn eria ne re urẹọbhọ man, ọle da sounun bhi eria nin “eranlẹn bha sabọ lu ele emhin soso.” Edandan i ribhọ ghe, Hananaya, Mishẹl, bi Azaraya ne re izebhudu man ọle ha tẹmhọnlẹn.
Tie ọne okha bhi Baibo:
Daniel 3:1-30
Inọnta:
Uwedẹ nela Hananaya, Mishẹl, bi Azaraya rẹ re izebhudu man?
Manman Guanọ Otọle
1. Be emhin nin ẹbho ne guanọ otọ emhin fẹghe miẹn bhi otọ Babilọn rẹ rẹman yẹ ghe, ebi a gbẹn ọbhi Daniel uhọnmhọnlẹn 3, ẹmhọanta nọn? (w23.07 31) 1
© The Trustees of the British Museum. Licensed under CC BY-NC-SA 4.0. Source. Modifications: Box added.
Ifoto 1: Udo-ekẹn nan gbẹn elin ọsi Nẹbukadnẹza ọ i
2. Be ene elin nin ibhokhan Babilọn mun hẹ ene ibhokhan Hibru ea mundia nan? (dp 36 ¶14)
3. Emhin nela rẹman ghe Nẹbukadnẹza wo ha ga osẹ ne bunbun? (dp 69 ¶3) 2
Ifoto 2: Nẹbukadnẹza da bọn uwa nin ẹbọ kẹkẹ ne ribhi Babilọn yẹ hẹnhẹn eso bhi ene uwa ẹbọ
4. Bezẹle nan da miẹn ghe unan ikpia kẹkẹ, ne na bhi agbaẹbho kẹkẹ vae, ne yẹ zẹ urolo kẹkẹ da muegbe nin ele rẹ ga amanzẹ ọsi Nẹbukadnẹza, arẹmiẹn ele mhọn osẹ nesele nin ele ga? (Dan. 3:7; dp 73 ¶10)
Ria Eria Nyan Emhin Nin Uwẹ Luẹle
Ene ibhokhan Hibru ea da sun rẹkhan Jehova ẹghe nin ẹbho rẹ ha sua ele ọbhọ nin ele rẹ le ebale nin Jehova yọle nin ele hẹi le. Akizẹbue, ẹghe nin iẹnlẹn nọnsele rẹ ha ribhi okhẹnan, ele da sẹyẹ sun rẹkhan Jehova. Be ọnan man mhan le? (Luk 16:10) 3
Ifoto 3
Ahamiẹn a kpokpo mhan, be imhan ha rẹ sabọ re egbe khọkhọ ene ibhokhan Hibru ea yẹ bhi ene ikpẹ esili nan nin ele rẹman ne ribhi odotọle? (Dan. 3:16-18)
Idegbere
Ẹkẹ-omẹnhiẹn
Asun-rẹkhan
Be uwẹ ha rẹ sabọ re egbe khọkhọ ene ibhokhan Hibru ea nan yẹ bhi uwedẹ nin ele rẹ re izebhudu man?
Ria Ẹmhọn Jehova Bi Iho Nọnsọle
Be ọne okha nan man mẹn le rẹji Jehova?
Be ọne okha nan rẹ diẹn mun iho nọnsi Jehova yẹ?
Be mẹn ha nọọn Hananaya, Mishẹl, bi Azaraya le sade a riọ ele kpanọ bhi uu?
Sẹyẹ Fẹ Ene Emhin Nan Ghe
Be Kristiẹn ha rẹ re ekpẹn lu emhin yẹ sade ẹbho guanọ nin ọle rẹman ghe ọle mhọn ibo nin ọle ye?
Rẹman Ghe Uwẹ Bha Deba Ibo Soso Sade Uwẹ Ribhi Iluemhin Nan Lu bhi Ogbakha (4:25)
Fẹ emhin ọbhebhe ghe nin uwẹ ha sabọ miẹn luẹ sade uwẹ re ọkhọle muno ọlẹn ghe ọkpa bhi ẹwẹ ene ibhokhan Hibru nan ea uwẹ khin.
“Jehova Da Hinmhin Ele Bhi Ẹkẹ Eranlẹn!” (Usun Uhọnmhọn-ọta Ne Ribhi Itanẹt “Ebe Nan Rẹ Luẹ Baibo”)