Lærum af Gíbeonítum

1, 2. Hvers vegna ætti það sem Biblían segir um Gíbeoníta að vekja forvitni okkar?

ÁRIÐ er 1473 f.Kr. Ísraelsmenn eru rétt byrjaðir að sigra þjóðirnar í fyrirheitna landinu. Þeir eru búnir að vinna einstakan sigur yfir borgunum Jeríkó og Aí. En síðan gerist nokkuð óvænt. Hópur ferðalanga kemur til þeirra. Þeir segjast vera frá fjarlægu landi og vilja semja frið við fólk Guðs.

² Þessir ferðalangar eru Gíbeonítar. Þetta er fyrsta skiptið sem minnst er á þá í Biblíunni, en ekki það síðasta. Biblían sýnir að Gíbeonítar bjuggu á meðal Ísraelsmanna næstu aldir á eftir. Það er hægt að læra ýmislegt gagnlegt af þessum frásögum og þær segja okkur líka margt um Jehóva Guð.

SÝNUM TRÚ OG AUÐMÝKT Í VERKI

3. (a) Hverjir voru Gíbeonítar? (b) Hvers vegna vildu þeir semja frið við Ísraelsmenn?

³ Þegar Ísraelsmenn hófu að sigra þjóðirnar í Kanaanslandi bjuggu Gíbeonítar í víggirtu borginni Gíbeon. Þeir voru af þjóð Hevíta, einni af sjö þjóðum Kanaanslands sem voru „fjölmennari og öflugri“ en Ísraelsmenn. (5. Mós. 7:1) Gíbeonítar voru því hernaðarlega sterkir. (Jós. 10:2) En ólíkt öðrum íbúum landsins gerðu þeir sér grein fyrir að það væri tilgangslaust að berjast á móti Ísraelsmönnum. Þeir skildu að Jehóva barðist fyrir fólk sitt og vissu að hann hafði lofað að reka íbúa Kanaanslands úr landinu. (2. Mós. 34:11; Jós. 9:24) Eftir að Ísraelsmenn sigruðu Jeríkó og Aí sendu Gíbeonítar því fulltrúaa til Jósúa í Gilgal til að gera við þá friðarsáttmála.

4. (a) Hvernig blekktu Gíbeonítar Ísraelsmenn til að gera friðarsáttmála við sig eins og kemur fram í Jósúabók 9:8–13? (Sjá einnig mynd.) (b) Hvað gerðist þegar komst upp um þá?

⁴ Lestu Jósúabók 9:8–13. Gíbeonítarnir þóttust vera frá fjarlægu landi. Þeir sögðust hafa frétt af því að Jehóva hefði hjálpað þeim að sigra Egypta og Amorítakonungana Síhon og Óg. En þeir voru nógu kænir að nefna ekki það sem hafði gerst í Jeríkó og Aí, þar sem nýjustu fréttir hefðu ekki getað náð til þeirra í „mjög fjarlægu landi“. Fulltrúar Ísraelsmanna tóku sönnunargögn Gíbeoníta trúanleg og gerðu friðarsáttmála við þá. En þeir leituðu ekki ráða hjá Jehóva. (Jós. 9:14, 15) Fáeinum dögum seinna komst upp um Gíbeonítana en Ísraelsmenn stóðu við friðarsáttmálann þar sem þeir „höfðu svarið þeim eið við Jehóva“. (Jós. 9:16–19) Gíbeonítar fengu að búa á meðal Ísraelsmanna en þurftu að vinna erfiðisvinnu. Þeir voru gerðir að „viðarhöggsmönnum og vatnsberum fyrir söfnuðinn og fyrir altari Jehóva“. – Jós. 9:27.

5. Hvernig sýndu Gíbeonítar trú á Jehóva?

⁵ Þegar fimm Amorítakonungar fréttu að Gíbeonítar hefðu gert friðarsáttmála við Ísraelsmenn tóku þeir höndum saman og ákváðu að ráðast á Gíbeon. Gíbeonítar leituðu til Jósúa eftir hjálp. (Jós. 10:3–7) Jósúa fór með Ísraelsher til að koma þeim til hjálpar og Jehóva gaf þeim sigur. Jehóva lét meira að segja stórt hagl dynja á óvinahernum og lengdi daginn til að tryggja Ísraelsmönnum sigur. (Jós. 10:9–14) Gíbeonítar sýndu trú á Jehóva með því semja frið við Ísraelsmenn og leita til Jósúa þegar þeim var ógnað. Þeir trúðu að Jehóva gæti staðið við orð sín og bjargað þeim.

6. Hvað lærum við um Jehóva af því hvernig hann kom fram við Gíbeonítana þegar Ísraelsmenn sigruðu þjóðirnar í fyrirheitna landinu?

⁶ Hvað kennir þessi frásaga okkur um Jehóva? Jehóva er auðmjúkur og miskunnsamur. Hann hafði sagt Ísraelsmönnum að „hrekja burt alla íbúa landsins“, þar á meðal Gíbeoníta. (4. Mós. 33:51, 52) En hann studdi friðarsáttmálann sem Ísrael hafði gert við Gíbeonítana og sýndi miskunn með því að leyfa þeim að halda lífi. Jehóva gerði það þótt Ísraelsmenn hefðu látið hjá líða að ráðfæra sig við hann áður en þeir gerðu sáttmálann. Hann hjálpaði Ísraelsmönnum að standa við sinn hluta sáttmálans og bjargaði Gíbeonítum með kraftaverki. – Jós. 9:26; 11:19.

7. Hvernig getum við líkt eftir trú og auðmýkt Gíbeonítanna? (Sjá einnig mynd.)

⁷ Hvernig getum við líkt eftir Gíbeonítum? Byggjum upp sterka trú á Jehóva. Við höfum enn frekari ástæðu til að treysta Jehóva algerlega þar sem við vitum miklu meira um hann en Gíbeonítarnir gerðu. (Sálm. 40:4, 5) Við getum einnig líkt eftir þeim með því að vera fús til að taka að okkur verkefni í þjónustu Jehóva sem krefjast auðmýktar. (Jós. 9:23, 27) Ungur bróðir sem heitir Luke á aldrei eftir að gleyma því þegar hann sá eldri bróður á Betel gera þetta. Þótt bróðirinn gegndi mikilvægu og áberandi hlutverki á Betel bauðst hann auðmjúklega til að taka að sér að vakta byggingarsvæði ríkissalar að næturlagi. Luke segir: „Ég áttaði mig á að auðmýkt er ekki einfaldlega tilfinning. Hún sést á því hvað við veljum að gera eða gera ekki.“ Sýnum trú okkar á Jehóva daglega með því að reiða okkur á hann þegar við mætum erfiðleikum og tökum fús að okkur hvaða verkefni sem er í söfnuði Jehóva.

BÍÐUM EFTIR AÐ JEHÓVA RÁÐI BÓT Á ÓRÉTTLÆTI

8. Hvaða glæp drýgði Sál konungur gagnvart Gíbeonítum?

⁸ Gíbeonítar eru nefndir aftur til sögunnar í Biblíunni nokkrum öldum síðar. Sál konungur snerist gegn Gíbeonítum sem bjuggu í Ísrael. „Í ákafa sínum til að vernda Ísraelsmenn og Júdamenn“ reyndi hann að útrýma þeim.b Fyrir vikið voru allmargir þeirra myrtir. (2. Sam. 21:2, 5, 6) Hvílíkt óréttlæti! Sál braut friðarsáttmálann sem hafði staðið lengi milli Ísraelsmanna og Gíbeoníta.

9. Hvenær var tekið á óréttlætinu gagnvart Gíbeonítunum?

⁹ Það var ekki strax tekið á þessu hræðilega óréttlæti gagnvart Gíbeonítum. Það var ekki fyrr en Davíð konungur var tekinn við völdum að Jehóva benti þjóðinni á að hann væri ósáttur með því að láta hungursneyð geisa í þrjú ár í landinu. Þegar Davíð spurði um ástæðuna fyrir hungursneyðinni sagði Jehóva að Sál og ætt hans væru blóðsek vegna illskuverkanna gegn Gíbeonítum. – 2. Sam. 21:1.

10. Hvernig sýndu Gíbeonítar lögum Guðs virðingu þegar þeir töluðu við Davíð, eins og sjá má í 2. Samúelsbók 21:3–6?

¹⁰ Lestu 2. Samúelsbók 21:3–6. Davíð spurði Gíbeonítana hvernig væri hægt að bæta þeim skaðann vegna glæps Sáls. Myndu þeir reyna að auðgast með því að láta Davíð greiða þeim bætur fyrir að grípa ekki fyrr inn í mál þeirra? Gíbeonítarnir sögðu réttilega að ‚silfur og gull gæti ekki bætt fyrir það‘ vegna þess að samkvæmt Móselögunum mátti ekki taka lausnargjald fyrir líf morðingja. (4. Mós. 35:30, 31) Þeir bentu líka á að þeir mættu ekki taka mann af lífi án dóms og laga. Að lokum heimilaði Davíð að sjö af afkomendum Sáls yrðu teknir af lífi, en þessir karlmenn tóku ef til vill þátt í tilraun Sáls til þjóðarmorðs. Einhverju síðar byrjaði að rigna og þar með endaði hungursneyðin. Með því sýndi Jehóva að hann var sáttur við að búið var að koma fram hefndum vegna óréttlætisins.– 2. Sam. 21:9, 10, 14.

11. Hvað lærum við um Jehóva af þessari frásögu?

¹¹ Hvað kennir þessi frásaga okkur um Jehóva? Hún sýnir skýrt að Jehóva er réttlátur Guð. (Sálm. 37:28) Hann vill að allir njóti réttlætis. Það á líka við um þá sem hefur verið mismunað, eins og er oft tilfellið með útlendinga og þá sem tilheyra minnihlutahópum. Jehóva mun, þegar þar að kemur, ráða bót á öllu óréttlæti sem þjónar hans verða fyrir. Frásagan kennir okkur líka að Jehóva ætlast til að við stöndum við loforð okkar, rétt eins og hann ætlaðist til að Ísraelsmenn stæðu við friðarsáttmálann við Gíbeonítana. – Samanber Amos 1:9.

12. Hvernig getum við líkt eftir Gíbeonítunum þegar við erum beitt óréttlæti?

¹² Hvernig getum við líkt eftir Gíbeonítum? Jafnvel ef bræður eða systur beita okkur óréttlæti getum við beðið þolinmóð eftir Jehóva. Þannig sýnum við að við treystum því að hann leiðrétti málin á sínum tíma. Tökum Lauru French sem dæmi. Hún byrjaði að starfa á Betel í Kanada árið 1926. Um það bil tíu árum síðar varð hún fyrir hræðilegu óréttlæti. Hún var ranglega sökuð um að vera í slagtogi við fráhvarfsmenn og fékk ekki að vera lengur á Betel. Hvað gerði hún? Þetta særði hana mjög mikið en hún kvartaði aldrei. Næstu fjögur árin starfaði hún af kappi sem brautryðjandi. Henni til undrunar og ánægju var henni boðið að koma aftur til starfa á Betel árið 1940. Þar starfaði hún trúföst í 50 ár þar til hún lauk jarðnesku lífi sínu. Við getum, líkt og Laura, sigrast á óréttlæti með því að halda þolgóð áfram að gera það sem er rétt og bíða eftir að Jehóva leiðrétti málin. – Jes. 26:3, 4.

STYÐJUM SANNA TILBEIÐSLU AF TRÚFESTI

13. Hverjir voru „musterisþjónarnir“ og hvað gerðu þeir eftir útlegðina í Babýlon?

¹³ Gíbeonítar koma aftur við sögu í Biblíunni um 500 árum eftir að Davíð konungur var uppi. Þá lauk 70 ára útlegð Gyðinga í Babýlon og árið 537 f.Kr. sneri fyrsti hópur þeirra úr útlegðinni til Jerúsalem í fylgd Serúbabels landstjóra. (Esra. 2:1, 2, 58) Og árið 468 f.Kr. sneri annar hópur til Jerúsalem með Esra afritara. (Esra. 7:1–7) Báðir þessir hópar voru tiltölulega litlir en á meðal þeirra voru fjölskyldur musterisþjónanna. (Esra. 2:58; 7:7.) Musterisþjónarnir, einnig kallaðir netiním, voru ekki Ísraelsmenn og margir þeirra voru líklega afkomendur Gíbeoníta. – Sjá Orðaskýringar „Musterisþjónar“.

14. Hvernig sýndu Gíbeonítar Jehóva hollustu? (1. Kroníkubók 9:2)

¹⁴ Lestu 1. Kroníkubók 9:2. „Musterisþjónarnir“ voru á meðal þeirra fyrstu sem sneru aftur til Ísrael. Það er áhugavert í ljósi þess að það sneru ekki allir Gyðingar til baka úr útlegðinni. Margir þeirra hafa án efa orðið efnaðir í Babýlon og þeir vildu ekki færa þær fórnir sem þurfti til að snúa til baka og byggja upp heimalandið sem var í eyði. En trúfastir útlagar, þar á meðal sumir sem voru trúlega afkomendur Gíbeoníta, þráðu að sjá sanna tilbeiðslu endurreista í musterinu í Jerúsalem og gerðu allt til að snúa til baka. Ólíkt Gyðingum áttu afkomendur Gíbeoníta ekki erfðaland í Ísrael. En samt sneru þeir aftur til að sinna skyldum sínum við musterið og jafnvel hjálpa til við að endurreisa múra Jerúsalem. – Neh. 3:26.

15. Hvað lærum við um Jehóva af frásögunni um Gíbeonítana?

¹⁵ Hvað kennir þessi frásaga okkur um Jehóva? Frásagan kennir okkur að Guð okkar kann innilega að meta trúfasta þjóna sína og annast þá alltaf. Þegar útlegðinni í Babýlon lauk höfðu næstum 1.000 ár liðið síðan Ísraelsmenn lögðu fyrirheitna landið undir sig og Jehóva bjargaði Gíbeonítum. En hann hélt áfram að blessa þá. Afkomendur Gíbeoníta lifðu af eyðingu Júda og Jerúsalem árið 607 f.Kr. Eftir útlegðina héldu þeir áfram að vera í nánum tengslum við sanna tilbeiðslu þegar þeir unnu með Levítunum við musterið. Sumir þeirra virðast hafa búið nálægt musterinu. (Esra. 2:70; Neh. 11:21) Og þeir voru undanþegnir sköttum og tollum vegna musterisþjónustu sinnar. – Esra. 7:24.

16. Hvernig getum við líkt eftir Gíbeonítum í tilbeiðslu okkar?

¹⁶ Hvernig getum við líkt eftir Gíbeonítum? Við viljum líka gera allt sem við getum til að styðja sanna tilbeiðslu. Við færum fúslega fórnir til að þjóna Jehóva vegna þess að við elskum hann og viljum gleðja hann. Þannig var með Alwin, bróður á Filippseyjum. Hann var í vel launaðri vinnu hjá olíufyrirtæki. En hann vildi gera meira í þjónustu Jehóva. Alltaf þegar farandhirðirinn heimsótti söfnuðinn tók Alwin frí í vinnunni til að taka meiri þátt í boðuninni. Eftir nokkurn tíma og margar bænir ákvað Alwin að hætta í vinnunni og finna vinnu sem gerði honum kleift að starfa sem brautryðjandi. Það þýddi að hann myndi þéna minna. En honum tókst að ná markmiði sínu og gerðist brautryðjandi. Konan hans gerðist líka brautryðjandi og þau hjónin hafa hjálpað 21 að kynnast sannleikanum. Það leikur enginn vafi á því að Jehóva kann að meta það sem þau lögðu á sig. Við getum líka verið viss um að Jehóva kann að meta þær fórnir sem við færum í þjónustu hans. Og hann mun alltaf sjá fyrir þörfum okkar. – Matt. 6:33.

17. Hvað höfum við lært af frásögum Biblíunnar um Gíbeoníta?

¹⁷ Frásögurnar af Gíbeonítunum varpa ljósi á aðlaðandi eiginleika Jehóva. Hann er auðmjúkur, miskunnsamur, réttlátur og tryggur. Hann umbunar alltaf trúföstum þjónum sínum. Við lærum líka ýmislegt af Gíbeonítum. Við viljum, líkt og þeir, hafa sterka trú á Jehóva og viljum treysta á hann í ógnvænlegum aðstæðum. Ef við höfum slíka trú önnumst við hvaða verkefni sem er í þjónustu Jehóva af auðmýkt. Við bíðum þolinmóð eftir Jehóva þegar við erum beitt órétti og treystum því að hann leiðrétti málin á sínum tíma. Við styðjum trúföst sanna tilbeiðslu af kappi. Munum eftir góðu fordæmi Gíbeonítanna og líkjum eftir þeim.