Golíat — risi með siðmenningu að baki sér?

HVER hefur ekki heyrt frásöguna af bardaga hins unga Davíðs við Filistarisann Golíat? (1. Samúelsbók 17:23-51) Samkvæmt tímatali Biblíunnar átti þessi bardagi sér stað um árið 1100 f.o.t. Hvað er vitað um þjóðmenningu Filista á þeim tíma?

Síðastliðin sjö ár hefur verið unnið að uppgrefti þar sem talið er að Ekron hafi staðið, en hún var ein af stærstu borgum Filista á dögum Davíðs. Í ljós hefur komið að Filistar voru miklir byggingarmeistarar og voru á undan ýmsum öðrum þjóðum í skipulagi borga. Sumarið 1988 fannst til dæmis 210 fermetra húsasamstæða. Þetta er stærsta bygging sem þekkt er frá þeim tíma er Filistar voru hvað valdamestir (frá 12. til 10. öld f.o.t.). Uppgraftarsvæðið er 20 hektarar og komið hefur í ljós að borgin var byggð á hjöllum til að nýta sem best eðlilegt streymi vatns. Fornleifafræðingurinn Seymour Gitin sagði í aðdáunartón: „Þetta var mjög háþróaður byggingarstíll.“

Við uppgröftinn hefur einnig fundist mikið magn fallegra leirmuna skreyttum fugla- og fiskamyndum og mynstrum sem minna á rúmfræðimyndir. Einnig hafa fundist trúarleg ölturu með fjórum hornum, ýmis málmverkfæri og geymsluker, ef til vill undir ólífuolíu. Allt talar þetta skýru máli um kunnáttu Filista til forna og háþróaða menningu þeirra. Gitin segir: „Filistar . . . innleiddu nýja menningu í þennan heimshluta. Þeir urðu mikið viðskiptaveldi og voldug iðnaðarþjóð.“

[Mynd á blaðsíðu 29]

Leirmunir sem þessir fundust nýverið þar sem Filistaborgin Ekron stóð til forna.