Ko na Kangaa ni Buakani Baika Katabetabeko?

1-2. E na kangaa te bwai teuana ae kakawaki n riki bwa te katabetabe?

N NINGAI te kabanea n tai ae ko buakana iai te bae katabetabea am iango? Tao iai te bwai teuana ae katikaanako am iango man te bae ko karaoia ao ko a riai n rineia bwa e nga ae kakawaki riki. N te katoto, iangoia bwa e tang am tareboon ao ko kabutikaa. Tao e kakawaki te tareboon anne, ma ko ataia n te tai anne bwa e a riki bwa katabetabeam. E kakawaki riki kaatuuan am iango n am kabutikaa.

² E onrake maiura aei ni mwakuri aika kakawaki. Ti ataia ae te kabanea ni kakawaki riki boni kaatuuan ara iango i aoni bwaai ao ara babaire aika irekereke ma ara onimaki.a (Mat. 6:33) N aroia taani kabutikaa aika taratara raoi, a kataia naba ana aomata Iehova n nori baika a na katabetabeia bwa a na aki kaatuua aia iango n taraa kawaia.—TaeRab. 4:25; Mat. 6:22.

3. Bukin tera bwa ti na buokaki ngkana ti iaiangoa arora ni buakani bwaai ni katabetabe?

³ Ti aki tangiria bwa ti na katabetabeaki mani karaoani baika irekereke ma ara onimaki. Ma e ngae n anne, a bati bwaai aika kona ni katabetabeira. (Ruka 21:34-36) Ngaia are ibukini buokara bwa ti na kaatuua ara iango i aon ara beku ibukin Iehova, ti na noria bwa (1) baikara katabetabe aika ti kaaitarai, (2) e kangaa Iesu ni buakani baike a kona ni katabetabea, ao (3) ti na kangaa ni buakani baika katabetabeira n ara bong aikai.

BAIKARA KATABETABE AIKA TI KAAITARAI?

4-6. Baikara bwaai aika kona ni katabetabeira?

⁴ A mwaiti baika kakawaki aika ti kona n tabetabe iai ni maiura. N te katoto, tao iai aorakira ke te bwai teuana ae ti riai ni karaoia ibukia kaain ara utu ke bon ibukira. Eng, a kakawaki baikai, ao ti bon riai n tabeakini itera aikai. Ma a kona n riki bwa bwaai ni katabetabe? A kona, ngkana e a moanna n taonaanako ara iango ao ni kana ara tai ma korakorara ae bati.

⁵ Irarikina, a bati i buakora aika rotakibuaka man aia kakaaitara aomata nakon te tautaeka, kerikaakini kaubwain te aba, butinakon aoraki aika kai ewewe, ao bwaai riki tabeua aika a riki n te tabo ae ti maeka iai. (2Tim. 3:1) Ngkana ti rinanoni baikanne, a kona n riki bwa raraomara n te aro are a a titiku n ara iango n taai nako.

⁶ Tao ti kinaia naake a a tia n rinanoni kangaanga n aron aikai ao a bitaki iai aroni maiuia. Ti ataia bwa a tabeaianga nanoia n te bwai are a rinanona anne. A aki karikaki aomata bwa a na rinanon te tabeaianga ae wenemaan. Anne bukina ngkai a namakinna tabeman bwa e a uruanaki aroni maiuia ibukina bwa a bati kangaanga aika a rinanoi. Ibukin anne, tabeman a kabanei aia tai ni karaoi baika a na kukurei iai ibukini katokan rawawataia. Tera ae ti na karaoia ngkana ti rinanon aekaki aikai? Ti na noria bwa tera reireiara mairoun Iesu ae e na buokira ni buakani baika kona ni katabetabeira ao ni moanibwaia Iehova ni maiura.

E KANGAA IESU NI BUAKANI BAIKE A KONA NI KATABETABEA?

7. Tera ae kona ni katabetabea Iesu?

⁷ A bati baike a kona ni katabetabea Iesu, n aroni bwaai aika a rotaki iai aomata ao te tautaeka. A bati aomata ake n ana bong aika maiu ni kainnano ao n aoraki. (Mat. 14:14; Mareko 14:7) A karawawataaki n te ribuaka irouia kaain Rom ao bon raoia n I-Iutaia. Ngke a noria aomata aikai bwa iai mwaakan Iesu ao ana konabwai ni karaoi kakai, a a tangiria naba ni kani kaueaa. (Ioa. 6:14, 15) Irarikin anne, e mamatanaki naba Iesu iroun Tatan, are e kataia ni kariria n te bwai ae e na kona iai ni waekoa n riki bwa te tia tautaeka n te aonnaba. (Mat. 4:8, 9) Ao raoraon Iesu ni kaan are te abotoro Betero, e kaungaa Iesu n te taina bwa e na toua te kawai ae bebete ngke e kangai: “Ke e kawakiniko mai iai te Atua.”—Mat. 16:21, 22.

8. E kangaa Iesu ni buakani baike a kona ni katabetabea?

⁸ E kangaa Iesu ni buakani baike a kona ni katabetabea? N aanga aika tenua. Te moan, e iaiango n aron Iehova n iaiango. (Ioa. 8:28; 14:9) Te kauoua, e teimatoa ni katabetabea ni baika irekereke ma ana onimaki. (Mat. 9:35) Ao te katenua, e tarataraa raoi te bae kakawaki ni koaua. (Ioa. 4:34) E kamatoaa n rawa nakon ana kariri Tatan ao e aki naba mwane n ana nanoanga Betero ae aki riai. (Mat. 4:10; 16:23) E aki kariaia Iesu aia iango, aia taeka, ke aia mwakuri aomata bwa a na katabetabea mani kakororaoan ana kantaninga te Atua. E koaua ae a kona ni kakaokoro baika a katabetabeira ma ake e kaaitarai Iesu. Ma ngkana ti neneria nako riki, ti na kona ni buakani naba katabetabeara n aron Iesu.

TI NA KANGAA NI BUAKANI BAIKA A KATABETABEIRA?

9. Tera nanon ae ti na “teimatoa n ataa nanon Iehova”? (I-Ebeto 5:17)

⁹ Reireiniko n iaiango n ai aron Iehova. Karaoan anne e kona ni buokiko n “teimatoa n ataa nanon Iehova.” (Wareka I-Ebeto 5:17.) Ti kona n reiakini baika a kakukureia Iehova ngkana ti wawareka ana Taeka ao ni kananoa ara iango iai. Ti kona ni karaoa naba anne e ngae naba ngkana e aki taekinaki raoi n te Baibara te bae ti rinanona. N te aro raa? N arora n ataa raoi aron Iehova n iaiango ao n arora n tauraoi ni kairiraki iai.

10. Ti na kangaa n ataa aron Iehova n iaiango?

¹⁰ Ti kona n ataa aron Iehova n iaiango rinanon te ukeuke n reirei n te Baibara ao n iaiangoa arona nakoia aomata. (Ier. 45:5) Ngkana ti wareki rongorongo, ti kona n titirakinira aeka n titiraki aikai: ‘Tera reireiau ibukin Iehova n aei? N na kangaa ni kabongana n bita iai arou n iaiango?’ E koaua ae e rietata riki arona n iaiango nakoira. (Ita. 55:9) Ngaia are ti bon tau ni kawaria bwa e na reireinira karaoan nanona. (TaiAre. 143:10) Ao ti tataro ma te aki nanokokoraki bwa e na buokira n ota n arona n iaiango ao ni kona naba n iaiango n ai arona.—1Ioa. 5:14.

11. Tera ae tangiria Iehova ibukira?

¹¹ Ngkai ti tabe n reireinira arora n iaiango n ai aron Iehova, ti a ataia naba ae e tangirira bwa ti na aki katabetabeira, bwa ti aonga ni kona n tauraoi imwain tokin te waaki ae ngkai. (Mat. 24:44) E aki tangirira bwa ti na taonakinako n te raraoma. (Mat. 6:31, 32) Ngaia are ngkana e a taonakinako ara iango n raraomaeakinan aorakira, ara mwakuri ni kareketianti, mwengara, ke ara kangaanga riki tabeua ke aia kangaanga ara utu, e tauraoi Iehova n anga te ibuobuoki ae manena. E kaoira bwa ti na onimakinna bwa e na anganira te wanawana ao te korakora ni kaaitarai ara kangaanga.—TaiAre. 55:22; TaeRab. 3:5-7.

12. Tera te anga teuana ae ti kona n nanomwaaka iai i aan te raraoma ibukini baika riiriki n te aonnaba aei? (Mataio 5:3)

¹² Teimatoa ni katabetabeko ni baika irekereke ma te onimaki. Ti bane n raraomaeakini baika riiriki n te aonnaba aei, aika a riaon ara konaa. Ngaia are ti kaatuua riki iangoani baika irekereke ma te onimaki bwa ti aonga n aki katabetabeaki ni bwaai aika riaon ara konabwai. Ti kona ni kukurei ngkana ti mwakuria rekeni kainnanora n te onimaki, ae kainnanora are e karikira Iehova ma ngaia. (Wareka Mataio 5:3.) E kona n reke kainnanora anne ngkana ti karekea ataakin Iehova rinanon te ukeuke n reirei n ana Taeka ae te Baibara, ao n arora ni kabanea ara konaa ni karaoi bwaai n ara beku ibukin Iehova. Ni karaoan anne, ti na kakukureia naba iai Iehova ibukina bwa ti kabonganai raoi ara tai ma te wanawana.—TaeRab. 23:15.

13. Ti na kangaa ni “kabonganai raoi [ara] tai ni kabane”?

¹³ Ngkai Kristian ngaira, ti a motinnanoia bwa ti na “kabonganai raoi [ara] tai ni kabane.” (IEbe. 5:15, 16; nora te study note i aon “making the best use of your time.”) Ti a ataia ae e aki tii kaungaaki n te Baibara bwa ti na rabakau ni kabonganai raoi ara tai ni baika ti kakaraoi ni katoabong. Ma e kaumakira naba bwa ti na taraia raoi bwa tera arora ni kabonganai ara tai imwain ae karokoa Iehova tokin te waaki ae buakaka ae ngkai. Ti kangaa ni kabonganai raoi ara tai ni kabane? Ngkana ti kakabanea ara tai ni mamataku ni baika bubuaka aika riiriki, ti kona ni katabetabeaki iai, e bwara nanora, ao ni kerikaaki ingaingara n ara taromauri. Ai raoiroira riki ngkana ti kauarerekea ara tai i aon rongorongo ake ti mamatakuakini ao ni wawareki! Ti na aki kona iai n taonakinako ao ti a kona n teimatoa ni katabetabeira ni baika irekereke ma te onimaki. Ti wanawana naba ngkana ti iaiangoa karababaan riki ara mwakuri ni minita ngkana e angaraoi, n aroni kabatiaan riki ara tai n okiokiriia aomata. Ti ataa kakawakin ae ti na kamanenai raoi ara tai ni buokiia aomata bwa “a na kamaiuaki, ma ni karekea te atatai ae eti ibukin te koaua.”—1Tim. 2:4.

14. Ti kangaa ni buokaki ngkana ti teimatoa ni katabetabeira ni baika irekereke ma te onimaki? (Nora naba te taamnei.)

¹⁴ Ngkana ti teimatoa ni katabetabeira ni baika irekereke ma te onimaki, ti a kona n iangoi taai aika ti maiu iai ngkai n te aro ae riai. E ngae ngkai ti nora teimatoan aia kakaaitara aomata nakon te tautaeka, kerikaakini kaubwain te aba, ao butinakon aoraki aika kai ewewe, ma ti bon aki naba kaingingaki. Ti tarai baikai bwa bwaai ni kakoaua aika kaotia bwa e a tabe ni kakororaoaki te taetae ni burabeti ae n te Baibara. N oneani mwin ae ti na taonakinako n te maaku, ti kakoauaa raoi ana kantaninga Iehova ibukin te tai ae imwaira. Ti kona n teimatoa n rau ngkai ti teimatoa n onimakina Iehova bwa e na boni buokira n nanomwaaka.—TaiAre. 16:8; 112:1, 6-8.

15. Tera ae ti kona ni karaoia ngkana ti “bwaina te iangoraoi”? (1 Betero 4:7)

¹⁵ Teimatoa n tarataraa raoi te bae kakawaki ni koaua. Angiina n te aonnaba aei a moanibwaia riki te kaakibotu, ao a aki tabe ma kaanin tokin te waaki ae ngkai. E ngae ngke e aki kairua te kaakibotu, ma ti riai ni “bwaina te iangoraoi” bwa ti aonga n aki kaririaki n aia iango kaain te aonnaba aei. (Wareka 1 Betero 4:7.) Tera kakabwaiaakira iai? Ti a kona ni karekea te wanawana n te aro are ti na kona n iaiangoa te kaakibotu n te aro ae riai ao ni karaoi motinnano aika kaota te wanawana. E na oti mani motinnano akanne ana iango Iehova ao e na oti naba iai ae ti ataa te bae kakawaki ni koaua.—2Tim. 1:7.

16. Tera ae kaatuua iangoana Iesu ngke e a kaani matena?

¹⁶ E teimatoa Iesu n tarataraa te bwai ae moan te kakawaki. N ana kabanea n aoa i aon te aonnaba imwaini matena, ao e kaatuua riki iangoan ae e na teimatoa ni kakaonimaki ni koaua ao ni kakororaoa nanon te Atua. Ngaia are e a kakorakoraa iai n tataro. Ma a matunako taan rimwina ao a aki teimatoa n tantani n ai arona. A “a rangi ni kua ibukin rawawatan nanoia.”—Ruka 22:39-46; Ioa. 19:30.

17. Bukin tera ngkai a bati aika a kabonganai bwaai n reitaki n te intanete, ao e kangaa n riki bwa te bwai ni katabetabe? (Nora naba te taamnei.)

¹⁷ N aroia taan rimwin Iesu, ti kona naba n taonakinako n te tabeaianga n tabetai. A kona baika riki aika kanikinaea tain te toki ae ngkai ni katabeaiangaira. A bati ni boong aikai aika a kabebetei aia iango ni kabonganaani bwaai n reitaki n te intanete. A kabonganai n reitaki iai ma raoraoia ao aia utu ni katobibia te aonnaba ao n tibwai aia rongorongo, taamneia, ao a a bati riki. A kabonganai naba ni kakukureiia iai ni kaakibotu aika bati. Ma a kona aomata aikai ni babaeakina te baei, n te aro are e a kanaki aia tai ma korakoraia ni mamatakuakinani baika boou aika riki. Ibukini buokara ni karekea te iango ae raoiroi ibukini bwaai n reitaki n te intanete, ti riai n titirakinira aei, ‘I kaungaaki ngkana I kakabonganai bwaai n reitaki n te intanete ke e a kamaabubua au taratara i aon te bae kakawaki ni koaua?’

18. Bukin tera bwa ti kainnanoa te wanawana n rinean ara kaakibotu?

¹⁸ E kainnanoaki naba te wanawana ni matakuakinan te taamnei teuana ke taamnei aika rereitaki, ao taamnei aika kimototo aika rereitaki n te intanete, ke te keim. Ti kona ni kukurei ni baikai ao n toki iai botura. Ma ti kainnanoa te wanawana ngkana ti na rineia bwa te aekakira ara kaakibotu ao mwaitira. Ngkana e nang moti te taamnei teuana i aon te intanete, e aki toki ni manga kaoti teuana ae boou ibukin anaakin nanora, ao e na kona ni kairira nakoni baika iowawa ke a kammaira. Anne te bae e riki nakon temanna tarira i Atia. N te moantai e tii mamataku teuaei ni kabwarabwaraan taian taamnei n te atureti teuana n te intanete. Ngke e a tabe n taamnei iai ao e a kunea bwa a kammaira ana taamnei akekei. N tokina ao e a matakuakina te bwaitingako. Man aia ibuobuoki unimwaane ao te boutoka mairouia raoraona ni kaan, ao e a katea tiana, e kamaunai apps ake e tataamnei iai ao e a tiatiana maanna ni kabongana ana tareboon. E oti raoi man te rongorongo aei bukina ngkai ti riai ni kamanena raoi wanawanara ngkana ti rinea ara kaakibotu.

19. Tera ae kona n riki ngkana ti kaatuua taekan te kaakibotu ni maiura?

¹⁹ Ti kainnanoa naba te wanawana ni kaineti ma ara kaakibotu ao mwamwanangara ni motirawa. Ti bane ni kainnanoia bwa ti na aoaorira ao ni motirawa n te tai teuana ma teuana, ao e raoiroi anne bwa e buokira ni kateimatoa marurungira. Ma ngkana ti a rangi ni kaatuua riki taekan te kaakibotu, ti a aikoa bwaina te iangoraoi ao e nang kanaki ara tai ibukini baika kakawaki riki. (IBir. 1:10) Ti riai ni bane n iangoia i bon iroura bwa tera ae ti kakaraoia ao mwaitira ara tai ae ti kabanea iai. Ngkana ko karaoi am motinnano, titirakiniko aei: ‘E oti bwa I wanawana ni mwaitin au tai ae I kakabanea n au kaakibotu ao ni mwamwanangau ni motirawa? I kona ni koaua raoi bwa baikara bwaai aika kakawaki ni koaua ao ni katauraoai imwain “tokini bwaai ni kabane”?’

20. Ti na kangaa ni kakabwaiaaki ngkana ti buakani baika a kona ni katabetabeira?

²⁰ Ti kakabwaiaaki ngkana ti buakana te bae e na katabetabeira mani bwaai ao ara babaire aika irekereke ma te onimaki. (Ita. 48:17) Man ana ibuobuoki Iehova, ti na kona riki ni kaaitarai ara kangaanga ni maiura aei. Ti na bon aki kaingingaki ni baika riiriki n te aonnaba aei. Ao ti na bon rarawa ni kabotoa maiura i aon tii te kaakibotu. Ngaia are ti bia teimatoa ni motinnanoia bwa ti na iaiango n ai aron Iehova, ti na katabetabeira ni baika irekereke ma te onimaki, ao n teimatoa n tarataraa raoi te bae kakawaki ni koaua. Ni karaoan anne, ti na aki tii buakani baika a katabetabeira ma ti na “taua raoi te maiu ni koaua.”—1Tim. 6:19.