Kaotiota te Ataibwai ao E na ‘Nakoraoi Arom’

1-2. Tera te ataibwai, ao e na kangaa ni buokira?

IAI TE TAI ae ko namakinna iai bwa e aki kaotiotaki te karinerine nakoim? Ko a tia ni kabuakakaaki ke ni karaoaki ae aki riai nakoim iroun temanna? Ke ko a tia n rinanon te bwai ae kakamaaku? Ngkana eng, ko bae n ataa aroni kangaangan ae ko na kaeka n te aro ae riai. Ti kakaitau bwa iai n te Baibara te aroaro teuana ae kona ni buokira n aeka ni kangaanga aikai ke tabeua riki, ae te ataibwai.

² Te ataibwai bon te konabwai n nora raoi te bwai ae riki, ao n nora naba ae raba. E buokira n ota bwa bukin tera bwa e riki te bwai teuana ke bukin tera bwa e karaoa te bwai teuana temanna. E kona ni buokira te ataibwai bwa ti na karaoa te bwai teuana ma te wanawana ao te atataiaomata. N te katoto, e kona ni buokira ‘n taua aron riara’ ao n ataa te tai ae ti na “teimatoa ni kainabwabu” iai. (TaeRab. 10:19; TaiAre. 4:4) E kona ni buokira n tautaua unra ao n tarariaoa te kairua. E kona naba ni buokira ni butimwaea te taeka n reirei ao kaetakira. (TaeRab. 19:20) Ngkana ti kaota te ataibwai, ti aki tii kakukureia iai Iehova ma ti boni buokaki naba iai ao naake a na rotaki n ara taeka ao n ara mwakuri. E rangi ni koaua riki aei n taai ake ti kani kaeka iai n aki akaka ke ni bunrii ara namakin. Ti na nori ngkai tenua rongorongo man te Baibara aika kaota aron te ataibwai ni kona ni buokira n teimatoa n nanorinano, n rau, ao n onimakina raoi Iehova.

KAEKA MA TE NANORINANO AO TIAKI TE NANORIETA

3. Antai Naaman?

³ Ti riai n rarawa nakon te nanorieta ngkana e kan nakoraoi arora. (1Bet. 5:5) E kona ni buokira n anne te ataibwai. N te aro raa? Iangoa ana katoto Naaman. E maeka i Turia ae te natannaomata ae mena i meangin Iteraera. Te mwaane ae kakannato Naaman ao te mataniwi ngaia n ana taanga ni buaka Turia. Ma e rotakibuaka n aorakin te kun ae kakunnainga ae te rebera.—2Uea 5:1.

4. E kangaa Naaman ni kaotiota te wanawana?

⁴ Iai te teinnaine temanna ae ana toro buun Naaman are e tuanga neiei bwa iai te burabeti temanna i Iteraera ae e kona ni katoka aorakini buuna. (2Uea 5:2, 3) E kona n iango ni kangai Naaman, ‘E kona te teinnaine ae te toro ae mangori aei ae kaain te natannaomata ae au kairiribai, n tuangai te bwai ae manena?’ Ma e kaotiota te wanawana Naaman. N oneani mwin ae e na kamoamoa ao ni kakeaa bongan te baere e taekinna te teinnaine aei, e nanorinano ao n ira nanon ana taeka. E kariaiakaki iroun Uean Turia bwa e na nako Iteraera ni kakaaea katokan aorakina.—2Uea 5:4, 5.

5. Tera are e riki nakon Naaman ngke e a roko i Iteraera?

⁵ N rokon Naaman i matan Uean Iteraera are Ioram ao e kantaningaia bwa e nang katokaki reberana. Ma e iangoia Ioram bwa e bon tii kani kauekea te kauntaeka uean Turia. Ngke e ongo aei te burabeti are Eritai ao e a kanakotaeka nakon Ioram bwa e na kanakoaki Naaman nakoina. (2Uea 5:6-9) A riki baika e aki kantaningai Naaman. E aki otinako Eritai man ana auti ni butimwaea Naaman ke ni kataetaea. Ma e kanakoa ana tia uataeka bwa e na tuanga Naaman te bae e riai ni karaoia bwa e aonga ni kamarurungaki.—2Uea 5:10.

6. (a) Tera ae kona ni kaira Naaman bwa e na nanorieta n aki butimwaea ana kaetieti te tia uataeka? (b) A kangaa ana toro Naaman ni kaotiota te ataibwai ao tera mwina? (2 Uea 5:13, 14)

⁶ N te moantai ao e aki butimwaea raoi te tia uataeka ke te kaetieti Naaman. E “un” ao “e nako ma te un ae korakora.” (2Uea 5:11, 12) Bukin tera? Tao e namakinna ae e aki kaotaki te karinerine nakoina ae riai n anganaki kioina ngkai te mataniwi ae rietata ngaia n te taanga ni buaka. Irarikina naba, e bae n namakinna naba Naaman ae e kamangoraki Turia n ana kaetieti Eritai. Ma n aki ongeia bwa tera, ma e a boni bwara nanon Naaman n aki kani kamarurungaki ao e a kataua te okira mwengana. Ma a kaotiota te ataibwai ana toro ngke a onnonia bwa e na iaiangoia riki. E wanawana Naaman bwa e katoka nanorietana ao e nanorinano n ira nanon ana kaetieti Eritai. Ao ibukin anne e boni kamarurungaki!—Wareka 2 Uea 5:13, 14.

7. Tera reireiara man rongorongon Naaman? (Taeka N Rabakau 22:4) (Nori naba taamnei.)

⁷ Tera reireiara man te rongorongo aei? Ti kaotiota te ataibwai ngkana ti tarariaoi baika i matara ao n taraa riki are e raba. Ti kaotiota naba te ataibwai ngkana ti aki kariaia ara namakin bwa e na kairirira. E kona te ataibwai ni kairira bwa ti na nanorinano. Kaanga ai aron ae ti kaotia bwa ti aki atai bwaai ni kabane. Ti bae ni kainnanoa buokara mairouia tabemwaang, moarara riki mairoun Iehova. E tuai n riki Naaman n te tai arei bwa te tia taromauria Iehova, ma e boni kaotiota naba te ataibwai teutana n arona n nanorinano n ongo irouia tabemwaang, n aron te teinnaine are ana toro buuna, bon ana toro, ao ae kakawaki riki bon teuare tei ibukin Iehova are Eritai. E tarariaoa te baere e kamangoraki iai. Ao n tokina e boni karaoa te motinnano ae oti iai te wanawana ao e nakoraoi arona. Imwain ae ti na kaeka nakon te bwai teuana, n aron ae tao ngkana ti anganaki te reirei ni kairiri man te Baibara ae ti aki nanoraoi iai ke te kairiri mairoun te Atua ae ti aki ota iai, tiaki ti riai moa n tei ao n iangoia bwa te baere ti na taekinna ke ni karaoia e oti iai te nanorieta ke te nanorinano?—Wareka Taeka N Rabakau 22:4.

KAEKA MA TE RAU AO TIAKI TE UN

8. N ningai taai ake ti noria iai bwa e a kangaanga iroura ae ti na teimatoa n rau?

⁸ E kona ni buokira te ataibwai bwa ti na teimatoa n rau ao n rarawa ni kaeka ma te un n taai ake e maraki iai nanora. E koaua ae e aki bebete n taai nako ibukina bwa ti kona n un irouia tabemwaang n aia taeka ke aia mwakuri n aki tatangira ao n aki ataa te riai. (IEbe. 4:26 ao te study note i aon “Be wrathful”) Iangoa aron Tawita ao Abikaira ni kaotiota te ataibwai ngke e riki te kangaanga teuana ae rangi ni kaun.

9. Tera aron Tawita nakon Nabara?

⁹ Kataamneia te baei: E maeka Tawita ma ana rorobuaka n rereuani Baran bwa aomata aika birinako ni karabaia mai abaia. (1Tam. 25:1) Ni menaia ikanne ao a kaotiota te akoi n aroia ni kamanoia ana taani kawakintiibu ma ana nanai ni man ao n tiibu te mwaane ae kaubwai ae arana Nabara. (1Tam. 25:15, 16) Ngke e a roko taini koreani buraeia tiibu, ao e a kanakoia taan uataeka Tawita nakon Nabara, ni katekeraoia ao ni kamauria ao ni bubutiia ma te nanorinano, teutana naba te amwarake ae kona n reke. (1Tam. 25:6-8) Ma bon akea ana kakaitau teuae Nabara ibukini baike e a tia Tawita ni karaoi ma ana rorobuaka ibukina. E kaeka ma te kainikatonga nakon ana bubutii Tawita ao e kabwainrangia naba ana rorobuaka.—1Tam. 25:10, 11.

10. E kangaa Tawita ao Abikaira ni kaotiota te ataibwai? (1 Tamuera 25:32, 33) (Nora naba te taamnei.)

¹⁰ Ngke arona bwa ko rinanon te baere e riki nakon Tawita, e na tera am namakin iai? Ti kai ota bwa e aera ngke e rangi n un Tawita. Ni koauana, e a bon rangi n un n te aro are e a kan tiringa Nabara! (1Tam. 25:13, 21, 22) N tokina, e a boni mwananga Tawita bwa e nang karaoa raoi anne, ngke e a butimwaeia naba Abikaira ae te aine ae wanawana are buun Nabara. E kangaa Abikaira ni kaotiota te ataibwai? E ataia neiei ae bon te mwaane ae raoiroi Tawita e ngae ngke e a rangi n un, ngaia are e karaoa ae konaa ni buoka iai teuaei n taotaona unna. E uotii bwaai n tituaraoi nakon teuaei ao e anganna naba te taeka n reirei ma te nanorinano. (1Tam. 25:18, 23-31) E kaota te ataibwai Tawita ngke e mutiakini baike e taekin Abikaira, ao e ataia ae bon ana iango Iehova baike e taekin neiei. N tokina, e a rau nanon Tawita ao e a aikoa karaoa te bure ae kakaiaki.—Wareka 1 Tamuera 25:32, 33.

11. E kangaa kaotiotan te ataibwai ni buokira ngkana iai ae kaunira? (Taeka N Rabakau 19:11)

¹¹ Tera reireiara man te rongorongo aei? Ti kona ni buokaki mani kaotiotan te ataibwai bwa ti na kaeka ma te rau ngkana e riki te bwai teuana, e ngae naba ngkana ti bon riai n un iai. E kona naba ni buokira n iaiangoi baika a na riki imwin taekinan ke karaoan te bwai teuana. (Wareka Taeka N Rabakau 19:11.) Ngke e kauringaki Tawita ana iango Iehova, e a taotaona naba unna. Ngkana iai te bwai ae kauniko, rarawa nakoni kaririam bwa ko na taetae n aki akaka. (Iak. 1:19) Rairaki nakon Iehova n te tataro ao karekea am tai n iaiangoa ana iango Iehova ni kaineti ma te kangaanga anne, ao ko na boni bae n rau iai.

12. A kangaa tabemwaang ni buokira ni kaotiota te ataibwai ao n teimatoa n rau?

¹² N aron Iehova ni kabongana Abikaira bwa e na buoka Tawita n taraa tinanikun te kangaanga are e riki, E kona naba ni kabonganaia tabemwaang bwa a na buokira ni karekea riki te atatai i aon te kangaanga are e riki. Ngaia are imwain ae ti kaeka nakon te bwai ae kaun, kataia maroro moa ma te Kristian temanna ae ikawai n te onimaki, ae kona ni buokiko bwa ko na iaiango n aron Iehova. (TaeRab. 12:15; 20:18) N te itera are teuana, ngkana e reke am tai ni buoka raoraom ae rinanon te aekaki anne, ko na katotonga Abikaira? Ko kona ni buoka raoraom bwa e na iaiangoa ana iango Iehova ni kaineti ma te kangaanga anne? E na boni kakabwaiaa am kakorakora Iehova ni buokiia tabemwaang bwa a na kaotiota te ataibwai ao n teimatoa n rau.

KAEKA MA TE NANO N ONIMAKI AO TIAKI TE MAAKU

13. E na kangaa te ataibwai ni buokira ngkana ti maaku?

¹³ N tabetai, a riki nakoira bwaai aika ti a maaku iai. E kona te ataibwai ni buokira n taraa riki are i tinanikun maakura ao n ururingnga ae bwaai ni kabane aika kakamaaku aika riki n te aonnaba aei, a bon uarereke ni kabotauaki ma mwaakan Iehova ae kamimi. (TaiAre. 27:1) E kona ni buokira Iehova n ara kangaanga nako, e ngae naba ngkana a taraa n riao kakamaakuia. E oti raoi koauan anne n rongorongoni maiun te burabeti are Iona. Bon te mwaane ae mamaaka te Atua, ma e kainnanoa riki te ataibwai bwa e aonga n nakoraoi arona ni mwiokoana are kangaanga.

14. Bukin tera Iona ngke e aki waekoa ni butimwaea mwiokoana are e anganna Iehova?

¹⁴ E angan Iona te mwioko ae kakamaaku Iehova, ae e na nako Ninewe ao n taekina te rongorongo ae motikan taekaia kaaina. (Iona 1:1, 2) E na tera am namakin ngke arona bwa ko anganaki te mwioko anne? E nakon tao teuana namwakaina maanin riannan Iona mai Iteraera nakon aia kaawa I-Aturia ae Ninewe. A ataaki I-Aturia bwa a rangi n iowawa ao n tiritiri. E aranaki naba Ninewe bwa “te kaawa ae katuturaraa.” (Naum 3:1, 7) E aki butimwaea mwiokoana Iona ma e motikia bwa e na birinako.—Iona 1:3.

15. E kangaa Iona ni karikirakea onimakinan Iehova ae korakora? (Iona 2:6-9)

¹⁵ E birinako Iona n te tai are e kauringnga iai Iehova mwaakana n arona ni kamaiua n te aro ae kamimi. (Iona 1:15, 17) E reke reireian Iona. E taraa te baere i tinanikun riki mwiokoana ae kakamaaku are i Ninewe ao e kaatuua iangoan te koaua ae e na boni buokia Iehova man taiani kangaanga. (Wareka Iona 2:6-9.) Ngke e a manga anganna riki Iehova mwiokoana, e a aki manga birinako Iona. E a nako Ninewe, ao e rangi n nakoraoi mwin ana uarongorongo.—Iona 3:5.

16. E kangaa te ataibwai ni buokira ngkana ti maaku? (Taeka N Rabakau 29:25) (Nori naba taamnei.)

¹⁶ Tera reireiara man te rongorongo aei? Ti aki tangiria bwa e na iai te bwai ae e na tukira man taromaurian Iehova, moarara riki maakakia aomata. (Wareka Taeka N Rabakau 29:25.) Kaotiotan te ataibwai e buoka Iona bwa e na aki tataraa kangaangani mwiokoana, ma e na kaatuua iaiangoan ana ibuobuoki Iehova. N aron anne, ti tangiria n taraa riki tinanikuni maakura ao n iaiangoa aron Iehova ni buokira ao ni kamanoira n taai aika tia n nako. Ti kona naba ni kananoa ara iango n aia katoto taari ake a a tia n tokanikai i aon aia kangaanga aika kakamaaku ke ni butimwaea mwiokoaia aika kangaanga, ibukina bwa a onimakina Iehova.a (Ebera 13:6) Ti bia kaotiota te ataibwai n arora n onimakina raoi Iehova ao ni buokiia aomata bwa a na karaoa naba anne.

KAREKEAN AO KAWAKINAN TE ATAIBWAI

17. Ti na kangaa ni karekea riki te ataibwai?

¹⁷ N aron ae ti a tia ni maroroakinna, kaotiotan te ataibwai e kona ni buokira n tokanikai ni kaaitarai kangaanga. Ti na kangaa ni karekea riki te ataibwai? Bon Iehova Nibwan te ataibwai ao e angania taan taromauria rinanon ana Taeka ao taamneina ae raoiroi. (Neem. 9:20; TaiAre. 32:8) E anganira taeka n reirei aika ti kona ni kabonganai ni kaira iai kawaira ao n taotaon nanora. (TaiAre. 119:97-101) Ti karekea te ataibwai ngkai ti tabe n nenera ana taeka te Baibara ao n tataro ni butiia Iehova taamneina ae raoiroi ae mwaaka. Ti buokaki n aei bwa ti na ota riki raoi n te kangaanga ae riki ao n ataia bwa tera ae ti na taekinna ao ni karaoia ae e na kaotiota ana iango Iehova.—TaeRab. 21:11, kbn.

18. Tera ae ko motinnanoia bwa ko na karaoia?

¹⁸ Ti bia teimatoa n ukera te ataibwai are ti karekea mairoun Iehova ao ni kawakinna raoi. (TaiAre. 14:2) Ni karaoan anne, ti na bon aki kona n “tiotionako mani kawain te ataibwai.” (TaeRab. 21:16) Ma ti a motinnanoia ngkai bwa ti na kabatiaa riki kaotiotan te ataibwai n taai nako ao ni kangaanga nako. Ao n tokina, e na bon ‘nakoraoi arora.’