Ko A Tauraoi Nakoni Kangaanga Imwini Bwabetitoam?

1-2. Baikara mwaneka aika ti kona ni karaoi bwa ti aonga n tauraoi imwaini kangaanga aika kona n riki i nanon te onimaki? Kabwarabwaraa.

TI KANTANINGAIA bwa a na riki kangaanga n ana aonnaba Tatan. E kauringia taan rimwina Iesu ni kangai: “A na bae n roko bwaai ni kabwakabwaka.” (Mat. 18:7) Ibukin te kauring anne, ti riai n tauraoi ni kaaitarai kangaanga, ao e nanonaki naba iai rikini kangaanga i marenara ma raora n te onimaki.

² Iangoa te katoto aei. A kaungaaki ana aomata Iehova bwa a na katauraoiia imwain rikini kabuanibwai aika karina. Ti na kangaa ni karaoa anne? Te moan, ti riai n ataia bwa baikara kabuanibwai aika karina aika kona n riki n ara tabo. E kakawaki riki karaoan anne ngkana ti boou n te aono anne. Imwin ataakini kabuanibwai aika karina aika kona n riki, ti riai ni baireia bwa tera ae ti kona ni karaoia bwa ti aonga n tauraoi imwain rikia. (TaeRab. 21:5) N aron anne, ti kona n atai kangaanga aika kona n riki i nanon te onimaki ao ni katauraoira ngkai, bwa ti aonga n tauraoi ngkana a riki. Karaoan anne, e na bebete riki rotakira ni kangaanga akanne, ao e na aki urua ara iraorao ma Iehova. (TaiAre. 17:5) Ngaia are ti na maroroakini kangaanga aika tenua ao arora ni kona n tauraoi nako iai.a

NGKANA E KAUNIKO TE TARI TEMANNA N TE ONIMAKI

3. Baikara kangaanga aika ti kona ni kaaitarai n te ekaretia?

³ Ko uringnga bwa tera am namakin ngke ko moani kaea te taromauri ao ko nora te tangira i buakoia ana aomata Iehova? Ko kakoauaa n te tai arei bwa ko a kunea te koaua? (Ioa. 13:35; IKoro. 3:12) Anne ana namakini Blanca.b Ma e aki kantaningaa te baere e rinanona imwini bwabetitoana. E taku neiei: “E iowawa nakoiu temanna te tari te aine. I noria naba bwa e tataekini baika bubuaka ibukia tabeman. I aki kantaningaa aei, bwa I ataia ae a kakorakoraia Ana Tia Kakoaua Iehova ni karekea te rau ao ni bwaina te tangira.” Eng, a kakorakoraia tarim n te onimaki ni katamaroai aroaroia ni Kristian, ma a aki kororaoi ana aomata Iehova. (IEbe. 4:23, 24; 1Ioa. 1:8) Ngaia are e na bae n iai temanna i buakoia ae e na taekina ke ni karaoa te bwai teuana ae ko na maraki iai n tabetai. (Iak. 3:8) E kananokawaki bwa iai tabeman ake a a katoka aia beku iroun Iehova ibukini kangaanga akanne.

4. Tera ae kona ni buokira n tauraoi ngkana e kaunira te tari temanna? (I-Ebeto 4:32)

⁴ Tera ae ko kona ni karaoia ngkai bwa ko aonga n tauraoi, ngkana e kammarakiko ke ni kauniko te tari temanna? Karaoia bwa anuam maiuakinan te reirei ni kariri are n I-Ebeto 4:32. (Warekia.) Ngkana ko kabanea am konaa ni kateimatoa te akoi ao te atataiaomata, ko na totokoi iai rikini kangaanga ma tabemwaang. Kateia bwa tiam kabwaraan aia bure tabemwaang ibukini kairua ake a karaoi. Tera ae kona ni buokiko ni karaoa anne? Iangoa arom ni katoatai ni butiia Iehova kabwaraan am bure ao arona n tauraoi ni kabwaraa am bure. (Mat. 6:12) Ngkana ko kaatuua am iango i aon aron tituaraoin Iehova ni kabwaraa am bure, ko na noria bwa e na bebete riki iroum kabwaraan aia bure tabemwaang.

5. Tera te boto n reirei n te Baibara ae kona ni buokira ngkana iai temanna ae kaunira? (Taeka N Rabakau 19:11) (Nori naba taamnei.)

⁵ Wareka Taeka N Rabakau 19:11.c E taekinaki n te Baibara bwa ngkana ti kaunaki ao e kona te ataibwai ni kakerikaaka unra. E buokaki Rima ae e a tia ni bwabetitoaki i nanon tabeua te ririki ngkai n te boto n reirei aei. E taku neiei: “Ngkana I noriia taari n te onimaki ni karaoa te mwakuri ae I taku bwa I maraki ke n un iai, I a kauringai naba Taeka N Rabakau 19:11. I iangoi baike a rinanoi ao rikiaia, ao I kataia n iangoia bwa bukin tera ngke a karaoa te mwakuri anne. I kataia naba ni mwakuri ma ngaiia n te uarongorongo. Karaoan anne e buokai ni kinaia riki.” Anne te taeka n reirei ae raoiroi. Ko kona ni karekea kinaakia tarim ngkai. Ngkana ko a ota riki irouia, ane e na bebete riki iroum kabwaraan aia bure ngkana a karaoa te mwakuri teuana ae a kammarakiko iai.

6. Tera ae kona ni buokira ni karekea ara iraorao ae raoiroi n te ekaretia?

⁶ Tera ae ko kona ni karaoia bwa ko aonga ni karekea am iraorao ae raoiroi n te ekaretia? Ngkai ko a tabe ni kinaia tarim n te onimaki, taraia raoi bwa ko na kaatuua am iango i aon aroaroia aika raraoi. (Kabotaua Taeka N Rabakau 10:12; IRom 12:10; IBir. 2:2, 3) Nora aroni karaoan anne ni buoka te tari te mwaane ae Mark ae e a tibwa bwabetitoaki. Ngke e a kakabanea ana tai ma taari n te onimaki n ana ekaretia, e a atai aki kororaoia. Tera ae buoka Mark bwa e na aki mamaara n aia kairua ake e nori? E taku teuaei: “I a ataia ae ngaia I kaatuua au iango i aon aia kairua ae uarereke, ni kabotauaki ma baika bure ake a karaoi aomata n te aonnaba. E mataata raoi bwa I aki riai n iaiangoi aki kororaoia tariu n te onimaki. Ngaia are I a kaatuua au iango i aon aroaroia aika raraoi.” Ngkana ko karaoa naba ae aron anne, ane ko na karekea am iraorao ae raoiroi n te ekaretia.

KO A MANGA URINGI BAIKE KO KITAN

7. Tera ae kona ni kairira bwa ti na iaiangoi baike ti kitan?

⁷ Ngke ko moan reiakina te koaua, akea te nanououa bwa ko bae n namakina te kukurei ni kitana ana waaki Tatan ae buakaka. Ko bae n iango ni kangai, ‘Antai ae nang kani manga okiria?’ Ma ngkana ko rinanoni kataaki aika kangaanga, ko kona ni manga ururingi ao ni kan okiri naba bwaai tabeua ake ko kitani ngkoa ibukini moanakin am beku iroun Iehova. (Kabotaua Warekaia Iteraera 11:4–6) N te katoto, a a tia taari tabeman ni motinnanoia bwa a na kitan aia mwakuri ni kareketianti ae a kinaaki iai ma e tauaki iai aia tai ae bati. Tabeman a kitanaki irouia raoraoia ni kaan ngke a moana reiakinan te Baibara. Ao tabeman a a tia naba n tokanikai i aon te bwai ae e aki itiaki ae a tautoronaki iai, ibukini kakukureiaia. Ai kananokawakira ngkana e kariaia te bwai teuana te Kristian man arona ngkoa bwa e na tiotionako iai mairoun Iehova! Tera ae ko kona ni karaoia ngkai bwa ko aonga n aki kona n okira arom are ko kitanna, n aki ongeia bwa tera ae e na riki?

8. Tera reireiara man ana katoto Aberaam ao Tara?

⁸ Iai n te Baibara aia katoto taan taromauri aika kakaonimaki ake a kona n ururing rikaaki nakoni baike a kitan. N te katoto, a ongeaba nakon ana kaetieti Iehova Aberaam ao Tara are a na kitana te kaawa ae nonoaki ae Ura ao ni maeka n taian umwanrianna. (Ebera 11:8, 9) A boni bae ni manga ururinga mwengaraoia i Ura n taai tabetai. Ma “ngke arona bwa a teimatoa n iangoa” ke n tangiria n okiri baike a kitan, a na boni kaririaki bwa a na manga oki. Ma n onean mwin anne, a kaatuui aia iango nakon taai ake i mwaia.—Ebera 11:15, 16.

9. Tera aroni Bauro n tarai baike e kitan? (I-Biribi 3:7, 8, 13)

⁹ E karaoa te bitaki ni maiuna te abotoro Bauro ibukin ana beku iroun Iehova. Imwain rikina bwa te Kristian, ao e reirei iroun te tia reirei n te Tua ae rangi ni karineaki ae Kamariera. (Mwa. 22:3) I aoni kawaina Bauro ni karekea nakoana ae rangi ni kakannato n te Aro n Iutaia. (IKar. 1:13, 14) Ma ngke e butimwaea te rongorongo ae raoiroi, e a kitani naba baikanne. E bebete maiuna n taai nako imwin rairakina? E aki. E oreaki, e kamatawarikaki, ao e ribaaki irouia aika bon raona n I-Iutaia. (2Kor. 11:23-26) Ngke arona bwa e kaatuua ana iango tii i aoni kataakina akanne, ao ni kabotaua maiuna n te tai anne ma are ngkoa, e na kona n iangoia bwa e raoiroi riki maiuna are imwain rairakina. Ma e kaatuua ana iango Bauro i aoni mwiokoana ae bati are e karekea n te tai arei ae te beku iroun Kristo Iesu ma ana kantaninga ae tamaroa n taai ake imwaina. E kakoauaa raoi Bauro ae a rianako riki kakabwaia akanne nakoni baike e a tia ni kakeai.—Wareka I-Biribi 3:7, 8, 13.

10. Tera ae ti riai ni kaatuua riki iangoana? (Mareko 10:29, 30) (Nori naba taamnei.)

¹⁰ Tera te reirei? Ngkana ko a manga moana iaiangoani baike ko kitan ibukin rikim bwa te Kristian, uringnga naba bwa tera bukina ngkai ko kitan. (TeMin. 7:10) Kabotaui baike ko kitan ma kakabwaia aika ko karekei ngkai ko a ataa te koaua. E a reke am iraorao ae kaan ma te Uea ae Moan te Rietata n te iuniweeti. (TaeRab. 3:32) Ko otabwaniniaki irouia am utu n te onimaki aika a tatangira. (Wareka Mareko 10:29, 30.) Ao iai taai aika a na roko aika a tamaroa ibukim! (Ita. 65:21-23) Ngkana ko kateimatoa iaiangoani kakabwaia aika reke man am beku iroun Iehova, ko na bon aki uringi baike ko kitan.

11. Tera reireiam man rongorongon Rosemary?

¹¹ E bwabetitoaki te tari te aine ae arana Rosemary ngke 50 tabun ana ririki. Nora te bwai ae e karaoia bwa e aonga n aki manga okiri baike e kitan. E taku neiei: “N te moantai ao I nanokawaki ngkai I a aki irira te Kiritimati kioina ngke anne au tai ni kukukurei ma au utu. I kukukurei ngkana I anga au batia nakoia aika a tangiraki irou. I tatangiria n noriia au ataei n otabwaninia te kai ni kakiritimati ao n nori ubuia n rangi ni kukurei ngke a kauki aia batia.” Tera ae e buoka neiei? E taku Rosemary: “I a kunea te anga teuana ae e na onea mwin te Kiritimati. Ni katoa ririki ao I ikotiia au utu n te bong teuana ae kaokoro, I angania au bwaintangira, ao I kabwarabwaraa naba bukina ngkai I kakaitau irouia.” E aitara naba ma te kangaanga riki teuana Rosemary. E taku: “Ngke I a reiakina te koaua, ao a a kitanai raoraou. N tabetai ao e roko uringaia ao I namakinna ae I a tiku n tii ngai.”d Tera ae e buoka neiei? E moana karaoan ana babaire bwa e na uarongorongo ma taari aine aika kakaokoro. E taku: “Ni karaoan anne, a a reke raoraou aika boou aika I tangiriia ao a kakawaki irou.” Tera reireiam mairoun neiei? Ko bae naba n ururinga te bwai ae ko kukukurei iai ngkoa ngke ko tuai n reiakina te koaua, ma ko boni kona n onea mwina n te bwai ae raoiroi riki. (IBir. 4:8, 9) Ao uringnga ae e na anganiko riki ae bati Iehova nakon ake ko kabuai.

TABEMWAANG A KITANA IEHOVA

12. Tera te kangaanga n te ekaretia ae kona ni kangaanga riki?

¹² Ko bae ni kukurei ni kitana te aonnaba ae buakaka ngkai ko a riki bwa te tia Kakoaua ao ni kaaina te kurubu n aomata aika karaoa ae eti. (Ita. 65:14) Ma n tabetai ko kona n ongo taekan te bure ae karaoaki n te ekaretia. E kona ni kanakoaki temanna man te ekaretia. (1Kor. 5:13) Nora aron rotakin te tari te aine ae Samar n rikin te kangaanga teuana. E taku neiei: “E aki maan imwini bwabetitoau, ao e a karaoa naba te bure ae kakaiaki te unimwaane temanna ao e a kanakoaki man te ekaretia. I kuri ni katoka au beku ibukina bwa I aki kakoauaa ae e kona te unimwaane n te ekaretia ni karaoa ae bure nakon Iehova ao te ekaretia.” Ni koauana, ti riai n onimakinna n taai nako ae a tangira Iehova tarira n te onimaki ao a kan nimtia. (1Kor. 13:4, 7) Ma ti riai naba ni kakoauaa ae ni katoa ririki ao iai tabeman aika a kanakoaki man te ekaretia. Ao e kona ni kangaanga riki ngkana iai temanna ae ko kaani ma ngaia ke ae ko tataraia bwa am banna ni katoto ae e rineia bwa e na toua te kawai ae buakaka.

13. Ti na kangaa ni kakorakoraira ngkai bwa ti aonga n aki katoka ara beku ngkana iai temanna ae ti kaani ma ngaia ae e kitana Iehova?

¹³ Ko na kangaa ni katauraoiko ngkai bwa ko aonga n aki katoka am beku ngkana iai temanna ae ko kaani ma ngaia ae e kitana Iehova? Teimatoa ni kakorakoraa am iraorao ma Iehova. (Iak. 4:8) Tai kariaia am iraorao ma te Atua bwa e na boboto i aon ana kakaonimaki temanna. N te katoto, e ngae ngkana ti aki toki n tataromauri ma kaain ara utu ao kaain te ekaretia ma ti boni kainnanoa naba ara tai i bon iroura n tataro ao ni wareware n te Baibara.—TaiAre. 1:2; 62:8.

14. Tera reireiara man ana katoto te abotoro Betero? (Ioane 6:66-68)

¹⁴ Ti kona naba ni karekea reireiara man aron te abotoro Betero ngke a a bati taan rimwini Kristo aika katoka irirakin Iesu. E bae n aki ota Betero n te tai arei. Ma nora te baere e taekinna n Ioane 6:66-68. (Warekia.) N oneani mwin are e na kaatuua ana iango Betero i aon te baere a karaoia tabemwaang, e kaatuua ana iango i aon te koaua are e karekea mairoun Iesu. Ibukin anne, e aki katoka ana beku Betero. Ni boong aikai naba, tiaki nanona bwa ibukin aia mwakuri tabemwaang ao e nang bitaki te koaua are ko a tia ni kunea man ana ibuobuoki ana botaki te Atua. Taua te koaua anne! E taku Samar are taekinaki mai mwaina, “I aki toki ni kauringai ae ana mwakuri ae kairua temanna e aki tei ibukin te ekaretia ni kabane ke ana botaki te Atua, ao e aki naba tei ibukin aroaron Iehova.”

15. Tera reireiam man te baere e rinanona Emily?

¹⁵ Iangoa ana katoto Emily. Teuana te wiki imwini bwabetitoan Emily, ao e a kitania tinana ao ni kanakoaki man te ekaretia. E taku Emily: “I aki kantaningaia bwa e na riki aei. E riki bwa au kangaanga ae bubura, ao I a rangi ni mitina tinau.” Tera ae buoka Emily? E taku neiei: “I aki tiku n tii ngai. E boutokaai tamau ao tabeman naba man te ekaretia ake a a riki bwa kaanga au utu. A bane n iai kataakia aomata nako. Anne bukina ae kakawaki bwa ti riai ni kaanira i marenara ao n ikaungaunga i marenara.” (1Bet. 5:9) Ko aki riai n tataningaa te kangaanga ao ko a tibwa kakorakoraa am reitaki ma tarim n te onimaki. Kateimatoa karaoana mangkai. N te aro anne, ko na aki namakinna ae ko a tiku n tii ngkoe n aki ongeia bwa tera ae riki.

16. Tera ae ti riai n ururingnga? (Nora naba te taamnei.)

¹⁶ Uringnga naba ae e reireinia ni kaetietiia Iehova naake e tangiriia. (Ebera 12:6) E tangiriia ni kabane naake a kanakoaki man te ekaretia bwa a na okiria. (2Bet. 3:9) Ngaia are ngkana iai temanna ae kaan ma ngkoe ae kanakoaki man te ekaretia, ko kona ni kakoauaa ae a na boni kabanea aia konaa unimwaane n te ekaretia ni buokia bwa e na okira Iehova.—2Tim. 2:24, 25.

17. Tera ae ti kona ni kakoauaa raoi?

¹⁷ Ti a tia ni maroroakini tii tabeua kangaanga aika ko kona ni kaaitarai imwini bwabetitoam. E koaua ae a kona n taraa ni kakamaaku tabeua, ma ko aki riai ni maakui. E bati baika ko kona ni karaoi bwa ko aonga n tauraoi. Ao tai mwaninga ae iai te tia buokiko ae tatauraoi ae Iehova ae te Atua. E a tia ni buokiko ao e kani buokiko n aki toki! (1Bet. 5:10) E na teimatoa n anganiko te korakora ao te nanomwaaka ae ko kainnanoia ni kaaitarai kataaki nako. Ngkai ko teimatoa ni butimwaea ana ibuobuoki Iehova, e na bon akea te kangaanga ae e na kona ni katikikonako mairouna!—TaiAre. 119:165; IRom 8:38, 39.