Karaoi Am Motinnano Aika Raraoi ni Kaineti ma Reitan Riki Am Reirei

1-2. (a) Baikara motinnano aika a riai ni karaoi rooro n rikirake? (b) Tera ae nanonaki n te taeka ae “reitan riki am reirei”? (Nora “Kabwarabwaraan te Taeka.”)

“TERA te mwakuri ae ko kani karaoia ngkana ko a ikawai?” E bae ni bati am tai ae ko titirakinaki iai aei ngkai ko ataei. Te mwakuri ae tamaroa ae ko kona n rineia bon te beku ni kabwanina am tai iroun Iehova. Ma ko boni kainnanoa naba boutokaan am mwakuri anne n te mwane. (2Tet. 3:10) Akea te nanououa bwa ko bae n tia n iangoia bwa tera am mwakuri ni kareketianti nakon taai aika a na roko.

² Ibukini karekean aia mwakuri tabeman rooro n rikirake, moarara riki ake a mena i rarikia aia karo, a rineia bwa a na reitaanako aia reirei imwin aia kauarinan ni bon te tabo are a maeka iai.a Ko bae n iaiangoia bwa ko riai n reita riki am reirei ke ko aki. Ngkana eng, ao tera ae ko na anaia? E na maroroakinaki n te kaongora aei booto n reirei man te Baibara aika a na kona ni buokiko ni bwaina te iangoraoi n rinean am reirei. A karaoaki motinnano aika raraoi ni bwainan te iangoraoi. E ngae ngke e kaineti te kaongora aei nakoia rooro n rikirake, ma e kona ni buokiia Kristian ake a iangoa reitan riki aia reirei. A kona naba ni buokaki kaaro ni booto n reirei aikai ni kairiia iai natiia.

KO RIAI N REITA RIKI AM REIREI?

3. Bukin tera ngkai a iaiangoa reitan riki aia reirei Kristian tabeman?

³ N taabo tabeua ao e kona te aomata ni karekea ana mwakuri ao e aki reita riki ana reirei. N taabo riki tabeua ao e kainnanoaki reitan riki te reirei bwa e aonga n reke iai ana mwakuri temanna ae tau boona iai ke e raoiroi te aoa ni mwakuri iai. E kona n reke riki iai ana tai te Kristian n te mwakuri n uarongorongo ke ni mwakuri riki tabeua n ana beku iroun Iehova. Ma e kainnanoaki te kakorakora n reitan riki te reirei, ao e kona ni karekei kangaanga nakon te Kristian.

4. Antai ae e riai ni karaoa te motinnano ngkana e iangoia te Kristian bwa e na reita riki ana reirei? (Nora naba te kabwarabwara mai nano.)

⁴ E taekinaki n te Baibara bwa a riai aomata n tatabemania nako n “uotii oin uotaia.” (IKar. 6:5, nora te study note.) A riai Kristian aika ikawai n tatabemania nako ni boni karaoi oin aia motinnano bwa a na reita riki aia reirei ke a na aki.b Tabeia naba kaaro bwa a na karaoi motinnano ni kaineti ma ana reirei natiia. (IEbe. 6:1) Ao aia kairiri e kona ni katauraoa natiia ni karaoi motinnano aika raraoi ibukin te reirei ngkana e a ikawai.—TaeRab. 22:6.

5. N ningai te tai ae e riai temanna ni moana iai iaiangoan reitan riki ana reirei ao bukin tera? (Nora naba te taamnei ni te maekatin.)

⁵ N angiin te tai ao a riai ni karaoi aia motinnano rooro n rikirake bwa a na reita riki aia reirei ke a na aki, imwaini banen aia kauarinan. Ni koauana, ao e wanawana te roro n rikirake ngkana e maroroakina moa aei ma ana karo imwain ae e karaoa ana motinnano. E na kona n reke ana tai iai ma ana karo n iangoa aei, ao n kakaaei aanga riki aika kakaokoro. A kona naba kaaro n rinei baike e na anai n ana reirei natiia aika a na katauraoia nakon reitan riki ana reirei ke ana mwakuri ni kareketianti imwina riki. A riai kaaro ni motika aia babaire imwain ae e bane ana kauarinan natiia? Tiaki ngaia anne. (TaeRab. 21:5) Tabeman rooro n rikirake a rineia bwa a na kabanei aia reirei, a na karekei aia mwakuri, ao a na moana naba aia bwaiania imwain ae a motikia bwa a na reita riki aia reirei ke a na aki. E kona temanna n iaiangoa te aeka ni motinnano anne rimwi riki.

6. Tera ae kona ni buoka temanna bwa e na karaoa ana motinnano ma te wanawana ni kaineti ma reitan riki ana reirei?

⁶ Tera ae kona ni buokiko bwa ko na karaoa am motinnano ma te wanawana ni kaineti ma reitan riki am reirei? Tataroakinna. (Iak. 1:5) Ao irarikin anne, iangoi aanga aikai. Te moan, ataia raoi bwa tera bukina ngkai ko kan reita riki am reirei. (TaiAre. 26:2) Te kauoua, taraia raoi bwa baikara baika ko na anai n am tai n reirei. (TaeRab. 14:15) Ti na maroroakina teuana imwin teuana.

ATAA RAOI BUKINI KAN REITAN RIKI AM REIREI

7. Tera ae a riai n iangoia Kristian ngkana a iangoa reitan riki aia reirei?

⁷ Ngkana ko iangoia bwa ko na reita riki am reirei, iangoa moa te titiraki ae kakawaki aei, ‘Bukin tera ngkai I kan reita riki au reirei?’ A bati aomata aika uaiakina te reirei bwa e aonga n reke aia mwakuri ae a na kukurei iai ke ae raoiroi te boo iai. A kairua iango aikai? A aki. (1Tim. 5:8) Ma e ngae n anne, e kauringira te Baibara karuanikain te mataai ni kanibwaibwai ao ukeran te mweraoi n te waaki ae ngkai i aon te aba. (TaeRab. 23:4, 5; 1Tim. 6:8-10; 1Ioa. 2:17) Ngkana ko kan reita am reirei ibukini karekean te kaubwai ke te kani kakannato ko na aki tii namakina te uruakinnano, ma ko kona naba ni beibetinako mairoun Iehova.

8-9. (a) Tera aroia Kristian n iangoa te reirei n te aro ae riai? (Mataio 6:33) (b) Tera reireiam n ana taeka Josefina, Morine, ao Iris?

⁸ Tera ngkanne ngkoe arom n iangoa te reirei? Akea te bwai ae e na riai ni kakawaki riki iroura nakon te beku iroun Iehova. (Mat. 22:37, 38; IBir. 3:8) Ngaia are iangoa te reirei bwa te bwai ae e na boutokaiko ngkai ko kaatuua iangoan am beku iroun Iehova ma nanom ni kabane.—Wareka Mataio 6:33.

⁹ Nora te bae a buokaki iai Kristian tabeman ni kateimatoa aia iango ae raoiroi ibukin reitan riki aia reirei. E taku Josefina, mai Chile: “I reita riki au reirei bwa e aonga n reke au mwakuri ae e na boutokaai n au beku iroun Iehova. I taraia raoi bwa e na aki rangi ni kakawaki te reirei ni maiuu ma bon au iraorao ma Iehova.” E rinea te reirei ae teuana te ririki maanna te tari te aine ae Morine, bwa e aonga n riki bwa te tia karao ira. Bukin tera? E taku neiei: “Tiau bwa N na beku n te tabo ae a kainnanoaki riki iai taan uarongorongo. Ngaia are I kakaaea au kooti ae e na buokai n roko n tiau anne. Imwini banen au kooti anne, I a kamanenai baike I a tia n reiakin bwa te tia karao ira ao ni kaikoa au mwane ibukini mwaingiu. Ao n te tai are I a mwaing iai nakon te tabo are e kainnanoaki riki iai te ibuobuoki, I a buokaki n au reirei anne ni karekea iai au mwakuri.” E taku Iris, are e anaa ana kooti ae maan ibukin te kaitiakiwi: “E kona n iai tabeua raoiroin reitan riki te reirei, ma e na bon aki anganiko te maiu ae nakoraoi ao te raunnano. E bebete arona: Ngkana ko moanibwaia Iehova ni maium e na bon reke iroum te raunnano ma te maiu ae nakoraoi.” Ngkana e riki ara iraorao ma Iehova bwa te bwai ae rangi ni kakawaki ni maiura ti na boni karaoi motinnano aika a na karekea te kukurei ae teimatoa n aki toki.

TARAIA BWA TERA AE KO NA ANAIA NGKANA KO A REIREI

10. E na kangaa ni kona ni maiuakinaki te boto n reirei n Te Tua-Kaua 32:29 ngkana ti na iangoa reitan riki te reirei?

¹⁰ E bae n iai kooti tabeua aika ko iaiangoi ke kataneiai aika ko kani karaoi. Ma e raoiroi naba iaiangoani bwaai tabeua tao te mwakuri ae irekereke ma are ko tangiria ke ae kaokoro. (Kabotaua ma Taeka N Rabakau 18:17.) N ara bong aikai ao iai aanga n reirei aika akea ngkoa, n aron taiani kooti rinanon te intanete. Ao tai mwamwaninga n iaiangoia naba bwa ko kona ni boutokaiko ngkana ko aki reita am reirei. N te katoto, e aki reita riki ana reirei Johanna mai Finland. E taku neiei: “Imwini banen au reirei, I a moana naba au mwakuri n itera n tai ao I bwaiania. A kakaokoro mwakuri aika I karaoi ao I nora aron Iehova ni kateimatoa ana berita are e na katauraoi baike ti kainnanoi.” E kakawaki ururingan ae motinnano ni kabane ibukin reitan riki te reirei ao tera ae ko na anaia, iai raoiroia ao buakakaia naba. Ngaia are titirakiniko aei: ‘E mwaiti riki raoiroina nakoni buakakana?’ (Wareka Te Tua-Kaua 32:29; 1Kor. 10:23) Ti na iangoi ngkai baika kakawaki tabeua aika a na kona ni buokiko ni kaekaa te titiraki anne.

11. Bukin tera ngkai e kakawaki bwa ti na iangoia bwa mwaitira te tai ae ti na kabanea n te reirei ke n te kataneiai? (Nori naba taamnei.)

¹¹ Te tai ae ko na kabanea ni katoa wiki. Iangoia bwa iraua te aoa ae ko kabanea ni katoa wiki ni kaean te reirei, ni karekean te kataneiai, ao ni karaoan am bwai n reirei n am auti. E na teimatoa n reke am tai ibukin am babaire n te onimaki ao tabem n am utu? (IBir. 1:10) E kona am reirei ni kairiko bwa ko na rangi ni kua nakon am katauraoi nakon te taromauri ke n am ukeuke n reirei i bon iroum? Aei te bae riki iroun Jeroz mai Inria. E taku teuaei: “E a kangaanga irou bwa N na kaatuua au iango i aoni mwiokoau n te onimaki. N tabetai I a aki iri bobotaki n taromauri. Ngkana I ururing rikaaki ao I ataia ae e anaa te tai ae bati ao te korakora te kooti aei.” Ma bon iai naba kooti tabeua aika aki anaa te tai ae bati, tabeua a itera n tai, ao tabeua e uarereke iai te bwai n reirei ae e na karaoaki. N te katoto, e kukurei Rabeca mai Mozambique n ana kooti are e anaia. E taku neiei: “E anaa tii uoua te aoa n te bongina te kooti aei. E a reke iai au tai n reitaanako au bwaiania ae katoatai.”

12. E na kangaa temanna ni kona ni kamanena raoi ana tai ni kaineti ma te reirei? (Te Minita 12:1)

¹² Maanna. Iangoia bwa iraua te namwakaina ke te ririki ae e na bane iai am reirei. E manena raoi am tai n uaiakinan te reirei anne? (IEbe. 5:15-17) Ngkai ko ataei, e na kairiko am reirei bwa ko na angan Iehova am kabanea ni konaa n am tai n roro n rikirake tao ni kabwanina am tai n te mwakuri ni minita? (Wareka Te Minita 12:1.) Iai kooti aika uarereke riki aika a na reireiniko rabakau aika ko kainnanoi ibukin te mwakuri ae ko kani karaoia? N te katoto, ko kona n reiakin rabakau aika kainnanoaki n te aro ae baitii riki ao ni boraoi riki, nakon reirei aika rietata. E taku Mario, mai Chile: “I rinea te kooti ae uoua te ririki maanna ae boraoi riki nakon te kooti n te reirei ae rietata. I reirei tii abong n te wiki ike I a kona iai ni bwaiania ao I bon anaa naba au kooti.”

13. Tera ae kona n riki nakoim ngkana e raroa te tabo n reirei ma am tabo ni maeka?

¹³ Te tabo. Ko bae ni kona n reirei n te tabo ae kaan ma mwengam. Ma tera arom ngkana e a reke am kooti n te tabo ae raroanako ma mwengam? Ke tera arom ngkana ko tuangaki bwa ko riai ni maeka n ana kaembwa te reirei? Uringnga ae e kona ni karuanikaia am onimaki kitanaia am utu, moarara riki ngkana ko maeka ma aomata aika tiaki kaain te onimaki. (TaeRab. 22:3; 1Kor. 15:33) E bane ana kooti Matias mai Mozambique, ae boraoi ae teuana te ririki maanna. Ma e uringaaba n ana motinnano. Bukin tera? E taku teuaei: “I kabanea au tai ae bati n ana kaembwa te reirei. I kaririaki ni katoabong bwa N na karaoi bwaai aika kairua. E raoiroi riki ae ko anaa am kooti ae ko na aki maenako iai ma am utu.” E taku te tari te aine mai Rutia: “I totokoi rikini karuanikai ao kariri n arou ni maeka n au auti ma au karo, n oneani mwin are N na maeka n ana kaembwa te reirei ke n te toom.” Ko kona naba ni karekea te kooti i aon te intanete.

14. E na kangaa te boto n reirei n Ruka 14:28 ni kona ni buokiko ngkana ko iaiangoa reitan riki am reirei?

¹⁴ Te kabanemwane. Tabeua kooti a aki rangi ni kabanemwane, ke a mwanenaki iroun te tautaeka. Ibukin anne, e kona reitan riki te reirei n riki bwa te anga ae manena ni karekean te atatai ao te rabakau aika a na buokiko ni karekea am mwakuri. Ma n taabo tabeua ao e kabanemwane reitan riki te reirei. Iai riki kabanemwane tabeua iai, n aron te reirei ae okoro ke te tia reirei ae e na buokiko bwa ko na bwaati. Tabeua kooti e a mwaiti iai aia taarau ataei i nanon ririki aika bati. E uringaaba Adilson mai Mozambique, n ana kooti are e rineia n ana reirei. E taku teuaei: “A aikoa kona au utu ni karekei kanaia ao baike a kainnanoi ibukin roou n te reirei i nanon aua te ririki.” Ngkana ko iaiangoa te kooti teuana ke te reirei, titirakiniko aei: ‘Iraua te kabanemwane iai? A kona au utu ke boni ngai ni kabwakaa roou? Iai riki te anga ae aki kabanemwane?’ (Wareka Ruka 14:28.) ‘Ngkana e a reke au taarau, e na maanra kabwaraana? E na tau boou n au mwakuri n taai aika a na roko ibukini karekeani baika I kainnanoi ao ni kabwaraa naba iai au taarau?’—TaeRab. 22:7.

15. Bukin tera ngkai ko riai n iangoia bwa tera te mwakuri ae kainnanoaki n am tabo imwain ae ko iangoia bwa tera te reirei ae ko na anaia?

¹⁵ Te mwakuri. Iangoia bwa tera te mwakuri ae kainnanoaki n te tabo ane ko maeka iai ke n te tabo ae ko kani maeka iai. E na boni buokiko am reirei anne ni karekea am mwakuri? Tabeua kooti a katauraoa te kataneiai teutana ae manena. Ma angiini kooti a tii reireiniko iango ao n anganiko te atatai, n oneani mwin are a na reireiniko rabakau aika buokiko ni karaoi mwakuri tabeua. (IKoro. 2:8) E taku te tari te aine mai Inria: “E aki buokai au kooti ni karikirakei rabakau aika manena ake a kainnanoi taani kammwakuri. N tokina, I a aki kona ni karekea au mwakuri n au kooti are I anaia.” Ni kooti ake tabeua, ko bae ni kataneiaaki ibukin te mwakuri teuana ma tii tabeua mwakuri aika a na reke iai. E bane ana kooti Sublime, man te Central African Republic i aon oneakin taian eakaon. Ma e taku teuaei: “N te tabo are I maeka iai ao angiina aomata a onei bwaai i bon irouia ngaia are e kona ni kangaanga kakaaean te mwakuri.”

16. Bukin tera bwa ko riai n iaiangoa te mwakuri ae kona n reke imwini banen am kooti?

¹⁶ Iangoia naba bwa te aeka ni mwakuri raa ae ko kani kakaaea. Ko na kukurei iai? (TeMin. 3:12, 13) E na tera aron te tabo ni mwakuri anne? E ataaki bwa te tabo ae aki nang mano raoi, a kakaiangatoa kaaina, ke ni mwaiti te kangaanga iai? Iraua te boo n te aeka ni mwakuri anne? E na tau ibukini boutokaam? Ko kainnanoa reitan riki am reirei bwa ko aonga n teimatoa n am mwakuri anne? Ae kakawaki riki, e na kairiko bwa ko na moanibwaia te Tautaeka n Uea? (TeMin. 12:13) Ni koauana ngkana a karako mwakuri aika tauraoi, ti aki riai ni beberinoa ara mwakuri. Ma am motinnano ibukin am reirei e kona n ibuobuoki ibukin am mwakuri nakon taai aika imwaim. E rinea Tabitha mai Inria ana kooti n te itutu ae onoua te namwakaina maanna. E taku neiei: “I ataia ae te mwakuri ae te itutu e na buokai ni bwaiania. Bon te mwakuri ae kainnanoaki n taai nako, I kona n rinea te tai are I kani mwakuri iai, ao e aki kainnanoa kaikoan te mwane ae bati ibukini moanakin au kareketianti aei.” E buokaki Tabitha n ana kooti are e anaia bwa e na karekea ana mwakuri ae e na boutokaa ana bwaiania.

17. (a) E na kangaa te Kristian ni kona ni kakaaea te rongorongo ae kainnanoia ni karaoan ana motinnano ma te wanawana ni kaineti ma te reirei? (b) Baikara booto n reirei aika kaotaki ni kaineti ma te motinnano aei? (Nora te bwaoki ae “Booto n Reirei Man te Baibara Aika Ti na Iaiangoi.”)

¹⁷ Ti a tia ni maroroakini baika kakawaki aika kakaokoro aika ti na iaiangoi ibukin reitan riki te reirei. Ko na kangaa ni kakaaea te rongorongo ae ko kainnanoia bwa ko aonga ni karaoa am motinnano ma te wanawana? Kakaaei kooti n arom ni kawari taabo n reirei ke aia atureti n te intanete. Noria bwa mwaitira te mwakuri ae tauraoi n am kooti are ko anaia. Ko kona naba ni maroro ma naake e a bane aia kataneiai i aon te kooti anne ke naake e a reke aia mwakuri are ko kani karaoia. (TaeRab. 13:10) Titirakinia aei, “Baikara raoiroin ke buakakan te reirei ke te mwakuri anne?” Maroro ma tabemwaang ake a beku iroun Iehova ma te kukurei. (TaeRab. 15:22) Tera te reirei ke te mwakuri are a iangoia bwa e raoiroi? A kona naba n tuangko te mwakuri ae ko aki iaiangoia.

18. Tera ae ti riai n ururingnga?

¹⁸ N aron ae ti a tia n noria, iai raoiroin ao buakakan reitan riki te reirei. Ngaia are tataro ao iaiangoa raoi am rinerine. Uringnga are e kona reitan riki te reirei ni karekei baika bati aika ko kainnanoi n te itera n rabwata, ma te anga ae tii teuana ae ko na kukurei iai ni koaua bon te iraorao ae kaan ma Iehova. (TaiAre. 16:9, 11) E na bon teimatoa Iehova n tabeakinia ana aomata n aki ongea mwaitin aia reirei. (Ebera 13:5) Ma tera arom ngkai ngkana ko iaiangoia bwa ko na reita riki am reirei? Tera ae e kona ni buokiko bwa ko na teimatoa ni kaan ma Iehova n tain am reirei? E na maroroakinaki aei n te kaongora are imwina.