Kateimatoa Kimwareireim Ngkana Ko a Kara

1-2. Tera aron ana taratara Iehova irouia kaara aika kakaonimaki? (Taian Areru 92:​12-14; nora naba te taamnei ni te maekatin.)

A KAKAOKORO aroia aomata n te aonnaba ngkana a a moanna ni kara. N te katoto, kataamneia te bwai ae riki aei: Ko uringa te tai are e moan tebe iai iam? Ko na bae ni kani koutia imwain ae e noria temanna. Ma ko ataia ae koutakin iam e aki kona ni katoka rikina. E kaotaki n te katoto aei aroia aika bati n rawa ni kani kara.

² Ma e kaokoro ana taratara Tamara are i karawa ibukia ana toro aika kara. (TaeRab. 16:31) E kabotauia ma aroka aika rikirake. (Wareka Taian Areru 92:​12-14.) Bukin tera e tonu raoi te kabotau anne? Angiin te tai ao aroka aika mwaiti baaia ma ueeia aika boiarara, a a rangi ni maan ni maiu. N te katoto, iai te aeka n aroka teuana ae maiu i nanon ririki aika bati i aon Tiaban. Tabeua aroka aika rangi ni kan e raka i aon teuana tenga te ririki maania. N aron anne, a rangi ni kakawaki iroun Iehova ana toro aika kara. E aki kaatuua taraan te ira ae iaia Iehova. Ao E kakaitau n aroaroia kaara aika rangi n tamaroa, n aron nanomwaakaia, kakaonimakia ni koaua, ao ai kakaonimakia ni beku Irouna i nanon ririki aika bati.

3. Taekina aron Iehova ni kamanenaia aika kara ni kakororaoa ana kantaninga.

³ E aki kekerikaaki kakawakin te aomata ae e a kara iroun Iehova.a Ni koauana, e kamanenaia aika kara Iehova n angiin te tai ibukini kakororaoan ana kantaninga. N te katoto, e a kara Tara ngke e taekinna Iehova bwa e na riki bwa tinaia te botannaomata ae korakora ao ana bakatibu te Mesia. (KBwaai 17:​15-19) E a kara naba Mote ngke e tua Iehova nakoina bwa e na kaotinakoia tibun Iteraera mai Aikubita. (TeOti. 7:​6, 7) Ao e a kara te abotoro Ioane ngke e kairia Iehova n taamneina bwa e na korei bokin te Baibara aika nimaua.

4. Ni kaineti ma Taeka N Rabakau 15:​15, tera ae kona ni buokiia kaara bwa a na nanomwaaka i aani kangaanga ake a kaaitarai? (Nora naba te taamnei.)

⁴ A bati kangaanga aika a boo ma ngaai kaara. E taku temanna te tari te aine, “E aki bebete ngkana ko a kara.” Ma karekean te kimwareirei e kona ni buokiia kaara bwa a na nanomwaaka i aani kangaanga aika a kaaitarai. (Wareka Taeka N Rabakau 15:15.) N te kaongora aei, ti na maroroakini baika manena aika a kona ni karaoia kaara bwa aonga n teimatoa ni kimwareirei. Ti na rinanon naba aroia tabemwaang ni kona ni buokiia taari aika kara n aia ekaretia. Ma imwain anne, ti na maroroakinna moa bwa e aera ngkai e kona ni kangaanga kateimatoaani kimwareireira ngkana ti a kara.b

ARON TE KARA NI KONA N ROTA KIMWAREIREIM

5. Tera ae kona ni kabwaraa nanoia kaara tabeman?

⁵ Tera ae kona ni kabwaraa nanom? E bae ni bwara nanom ibukina bwa ko a aki kona ni karaoa te baere ko kakaraoia ngkoa. Tao ko bae n iaiangoi boong ake ko ataei ngkoa iai ao ni marurung. (TeMin. 7:10) N te katoto, e taku te tari te aine ae Ruby: “E a kangaanga karinan oneau ibukin te maraki ao I aki naba kona ni mwainging. E a kangaanga karaoan te bae bebete karaoana ngkoa n aron tabekan rangau ibukini karinan au socks. A aikoa namakinaaba baiu ao a boori, n te aro are e a kangaanga naba iai karaoani baika uarereke.” Ao e taku Harold ae beku n te Betaera: “I un n tabetai ibukina bwa I a aki kona ni karaoi bwaai ni kabane ake I kakaraoi ngkoa. I riki ngkoa bwa te tia takaakaro. I rangi n tatangira te takaakaro ae te beitiboo. A kona ni kangai tabeman, ‘Angan Harold te booro bwa ti aonga ni moanna n te takaakaro.’ Ma ngkai, I taku bwa I a aki kona naba ni kare n te booro.”

6. (a) Baikara bwaai riki tabeua aika kabwaraa nanoia kaara tabeman? (b) Tera ae e kona ni buokiia kaara bwa a na motinnanoia bwa a na teimatoa n turaiua ke a na aki? (Nora te kaongora ae “I a Riai n Aki Turaiua?” n te reirei aei.)

⁶ E bae ni bwara nanom ibukina bwa e a tiatianaki inaomatam. Tao ko nang kainnanoa ana ibuobuoki temanna ae e na tararuaiko ke ko nang riai ni mwaing nakon ana auti natim temanna. Ke tao e a bwara nanom ibukina bwa e a kekerikaaki marurungim ao am taratara, n te aro are ko a aki kona n nakon taabo tabeua n tii ngkoe ke n turaiua. Ai kananokawakira anne! Ma e kona n ibuobuoki ururingan ae e aki boto kakawakira iroun Iehova ao tabemwaang, man arora ni kona n tabeakinira i bon iroura, ni maeka n tii ngaira, ke n turaiua. Ao ti kona ni kakoauaa ae e ota n ara namakin Iehova. Te bwai ae kakawaki irouna bon te bae mena i nanon te aomata, ae nanona ae on n te tangira ao n te kakaitau ibukin Iehova ao ibukia raona n te onimaki.​—1Tam. 16:7.

7. Tera ae kona ni buokiia naake a nanokawaki ngkana a aki ooa te bae e na riki n tokin te waaki ae ngkai?

⁷ Tao ko bae n nanokawaki ngkana ko a aki ooa tokin te waaki ae ngkai. Tera ae kona ni buokiko ngkana e riki anne? Kataia n uringnga ae e taotaona nanona Iehova n tataningaa te tai are e na kamauna iai te waaki ae buakaka n te aonnaba aei. (Ita. 30:18) Ma iai bukin ana taotaonakinnano. Ibukin ana taotaonakinnano e a reke iai aia tai ao angaia mirion ma mirion aomata ni kinaa ao ni beku irouna. (2Bet. 3:9) Ngaia are ngkana e bwara nanom, kataia n iangoia bwa iraman aomata aika a na kakabwaiaaki man ana taotaonakinnano Iehova imwain rokon te toki. Tao tabeman i buakoia boni kaain am utu.

8. A kangaa kaara n rotaki ni kangaangan te kara?

⁸ N aki ongeia bwa iraua ara ririki, ma ti bae ni kona n taekini ke ni karaoi baika ti uringaaba iai ngkana ti aki raoi marurung. (TeMin. 7:7; Iak. 3:2) N te katoto, ngke e rawawata te mwaane ae kakaonimaki ae Iobi, ao e ‘taetae n te aro ae aki riai.’ (Iobi 6:​1-3) Irarikina e kona te aoraki ni kairiia aika a kara bwa a na karaoi ke n taekini baika a bon riai n aki taekini ke ni karaoi. Bwa e ngae ngke ti kara ke ti aoraki, ma e bon aki riai bwa ti na aki akoi ke ni kantaningaia tabemwaang n taai nako bwa a na karaoi bwaai ibukira. Ao ngkana ti ataia bwa ti taekini taeka aika aki tatangira nakon temanna, ti riai n aki tabwara ni kabwaraa ara bure.​—Mat. 5:​23, 24.

AROM N TEIMATOA NI KIMWAREIREI

9. Bukin tera ngkai ko riai ni butimwaea te ibuobuoki mairouia tabemwaang? (Nori naba taamnei.)

⁹ Butimwaea te ibuobuoki mairouia tabemwaang. (IKar. 6:2) N te moantai, e kona ni kangaanga karaoan anne iroum. E taku te tari te aine ae Gretl: “I noria n tabetai bwa e kangaanga butimwaean te ibuobuoki ibukina bwa I namakinna ae I a manga karawawataia. E anaa te tai ae maan bitakin au iango ao I nanorinano ni butimwaea ae I kainnanoa te ibuobuoki.” Ngkana ko butimwaea te ibuobuoki mairouia tabemwaang, ko a kariaia bwa a na namakina te kimwareirei ae reke man te anganga. (Mwa. 20:35) Ao ane ko na kukurei n nora aron tangiram ae bati irouia tabemwaang ao tabeakinam.

10. Bukin tera ngkai ko riai n uringnga ni kaota te kakaitau? (Nora naba te taamnei.)

¹⁰ Kaota te kakaitau. (IKoro. 3:15; 1Tet. 5:18) Ngkana a karaoi baika raraoi tabemwaang ibukira, ti kakaitau iai ma ti kona ni mwaninga ni kaotia. Ma ngkana ti matangare ao n taekina ko rabwa, a na ataia raoraora bwa a kakawaki iroura ao ti kakaitau irouia. E taku Leah ae te tia tararuaia kaara n te Betaera: “Temanna mai buakoia taari aine ake I tararuaiia e kakatuka nakoiu ana beeba ni kakaitau ae uarereke. A aki abwabwaki taekana ma a kaota te akoi. I kukukurei ngkana I karekei, ao I kukurei n ataakin ae e kakaitau n au ibuobuoki.”

11. Ko na kangaa ni buokiia tabemwaang? (Nora naba te taamnei.)

¹¹ Kataia ni buokiia tabemwaang. Ngkana ko kamanena riki am tai ao korakoram ibukia tabemwaang, ko na bae n aki nang kaatuua am iango i aon am kangaanga. E kabotauia kaara te taeka n rabakau mai Aberika ma te raiburari ae onrake ni booki aika karekea te wanawana ae bati. Ma booki aika katukaki n aroia a aki kona n reireinira ke ni kaotii rongorongo nakoira. Ngaia are ngkai ko riki bwa te “raiburari ae maiu,” biririmoa n tibwaa am atatai ao baike ko rinanoi ma ake a uarereke. Titirakinia, ao imwina kakauongo. Reireinia bwa e aera ngkai e raoiroi n taai nako maiuakinan ana kaetieti Iehova ao a na boni kukurei iai. Akea te nanououa bwa ko na boni kimwareirei ngkana ko kabebeteia ao ni kakorakoraia raoraom aika ataei.​—TaiAre. 71:18.

12. Ni kaineti ma Itaia 46:​4, tera ae beritanna Iehova bwa e na karaoia ibukia kaara? (Nora naba te taamnei.)

¹² Tataro nakon Iehova ibukini kakorakoraam. E ngae ngke ko namakina te kua ma e “aki kona ni kua ke n nimamate” Iehova. (Ita. 40:28) E kangaa Iehova ni kamanena mwaakana ae akea tiana? Te anga teuana boni man arona ni kakorakoraia kaara aika kakaonimaki. (Ita. 40:​29-31) E beritanna naba bwa e na buokiia. (Wareka Itaia 46:4.) Ao e teimatoa Iehova ni kawakini ana berita. (Iot. 23:14; Ita. 55:​10, 11) Ngkana ko tataro ao ko namakina ana tangira Iehova ao ana boutoka nakoim, ko na boni kimwareirei.

13. Ni kaineti ma 2 I-Korinto 4:​16-18, tera ae ti riai n ururingnga? (Nora naba te taamnei.)

¹³ Ururingnga ae a na bon aki teimatoa baika ko rinanoi. Ngkana ti uringnga ae a na aki teimatoa baika ti rinanoi aika karawawata, ti a kona n nanomwaaka riki. Ao a karauaki nanora n te Baibara ae e na aki teimatoa te kara ao te aoraki. (Iobi 33:25; Ita. 33:24) Ngaia are ko kona ni kimwareirei n ataakin ae a mena imwaim boong aika kakukurei, ao tiaki i akum. (Wareka 2 I-Korinto 4:​16-18.) Ma tera ae a kona n ibuobuoki iai tabemwaang?

AROIA TABEMWAANG NI KONA N IBUOBUOKI

14. Bukin tera bwa e kakawaki kawaraia ao tarebooniaia kaara?

¹⁴ Katoatai ni kawariia ao tareboonia taari aika kara. (Ebera 13:16) A kona n namakinna kaara ae a tiku n tii ngaiia. E taku te tari te mwaane ae Camille ae titiku n tii ngaia: “I titiku i nanon te auti man te moaningabong n uaa te tairiki. Ngaia are I a rangi ni botu. N tabetai I namakinna bwa kaanga te raian ngai ae e a kara ae mena i nanon oona. E nako nanou ao I un.” Ngkana ti kawariia kaara, ti karaui raoi nanoia ae a rangi ni kakawaki iroura ao ti tangiriia. Tao ti kona n uringa te tai are ti iangoia bwa ti na tareboon ke ni kawariia kaara n ara ekaretia ma ti aki kawariia. Ti bane n tatabetabe ni maiura. Ngaia are tera ae kona ni buokira “ni koaua raoi bwa baikara bwaai aika kakawaki riki,” n aroni kawaraia kaara? (IBir. 1:10) Ko kona n noria bwa e ibuobuoki korean am kauring i aon am karenta bwa ko aonga n uringnga ni kanakoa am rongorongo nakoia kaara n am ekaretia ke n tareboonia. Ko kona naba ni bairea am tai ni kawariia, ma tai mwaninga ni kawariia.

15. Tera ae a kona ni kaai ni karaoia aika ataei ma kaara?

¹⁵ Ngkana te aomata ngkoe ae ko ataei, ko bae n iangoia bwa tera ae ko na taekinna ke ae ko na karaoia ma kaara. Ma ko aki riai n raraoma. Tii riiki bwa te rao ni koaua. (TaeRab. 17:17) Maroro ma kaara imwain ao imwin taiani bobotaki n taromauri. Ko kona n tuangia bwa a na tibwaa aia kibu n te Baibara ae a tatangiria ke te bae kamanga ngke a uarereke. Ko kona naba ni kaoia bwa a na taamnei ma ngkoe n Ana Kanakobwanaa JW. Ko kona naba ni buokiia kaara n aanga aika manena. N te katoto, ko kona ni buokiia ni karekei aia boki aika boou n aia tareboon ke n aia tablet. E taku te tari te aine ae Carol: “Tauraoi ni karaoi baika ko kukurei iai ma kaara. E ngae ngke I a kara, ma I bon tangiria naba bwa N na kukurei ni maiuu. I kani bobobwai, n amwarake n te tabo n amwarake, ao n tarai karikibwai i tinaniku.” Ao e taku te tari te aine ae Maira: “Temanna mai buakoia raoraou bon 90 ana ririki. Bon 57 te ririki marangara. Ma I mwamwaninga taekan anne ibukina bwa ti uaia ni ngangarengare ao ni mataku n te taamnei. Ao ngkana iai kangaanga aika ti kaaitarai, ti buokira i marenara ni karekei taeka n reirei.”

16. Bukin tera ngkai e ibuobuoki raonakia aika kara nakon aia tutuo n te onnaoraki?

¹⁶ Raonia nakon aia tutuo n te onnaoraki. Irarikini katauraoani baoia kaara, taraia bwa e na karaoaki ae riai nakoia irouia taani mwakuri n te onnaoraki ao ni buokaki raoi. (Ita. 1:17) Ko kona ni buoka ae e a kara n arom ni korei baike e taekin te taokita. E taku te tari te aine ae e a kara ae Ruth: “N angiin te tai ngkana I nako tii ngai n te onnaoraki, e aki kakauongo raoi te taokita irou. A kona n taekina aei taokita, ‘Ko aki aoraki ma boni kanoan am iango.’ Ma ngkana iai temanna ae raonai, ao e rangi ni kaokoro aron te taokita nakoiu. I karabwaia taari ake a karekea aia tai n raonai nakon te onnaoraki.”

17. Tera iteran te mwakuri ni minita ae ko kona ni karaoia ma kaara?

¹⁷ Airi ma ngaiia n te mwakuri ni minita. Tabeman kaara ai akea korakoraia n uarongorongo n te auti teuana ma teuana. N te katoto, ko kona ni kaoa te tari te aine ae e a kara bwa e na raoniko n tei n te kaa ni boki? Ko kona naba ni katauraoa te kaintekateka ibukina bwa e aonga n tekateka i rarikin te kaa ni boki. Ke ko kona ni kaira te tari te mwaane ae e a kara nakon am reirei n te Baibara, tao ni kaira naba te reirei n ana auti? A kona unimwaane ni bairei taabo n uarongorongo n aia auti taari aika kara bwa e aonga ni bebete irouia te uarongorongo. A materaoi korakorara aika ti karaoi ibukini karineaia kaara.​—TaeRab. 3:27; IRom 12:10.

18. Tera ae ti na maroroakinna n te kaongora are imwina?

¹⁸ Ti a tia ni kauringaki ae e tangiriia kaara Iehova ao a kakawaki irouna. Ao ai boni ngaira ni kabane n te ekaretia! E aki bebete ngkana ko a rikirake ni kara, ma n ana ibuobuoki Iehova ko kona ni kateimatoa kimwareireim. (TaiAre. 37:25) Ai kaungananora ataakin ae a mena imwaim boong aika kakukurei ao tiaki i akum! Ma tera arora ngaira aika ti tararuaa temanna ara utu ae e a kara, natira, ke raoraora ae aoraki? Ko na kangaa ni kateimatoa kimwareireim? Ti na maroroakina kaekaan te titiraki anne n te kaongora are imwina.