“Kam Na Raoi Ma Aomata Ni Kabaneia”

“Ngkana tao e konaki, ao kam na raoi ma aomata ni kabaneia, n ane kam kona.”​—I-ROM 12:18.

1, 2. (a) Tera te kauring are e angania taan rimwina Iesu? (b) Ti na kunea ia te reirei ibukin arora ngkana ti kaitaraaki?

E KAURINGIA taan rimwina Iesu bwa a na boni kammarakaki ao ni kaitaraaki irouia botannaomata ao n te tairiki are imwaini matena e a kabwarabwaraa bukina. E taku nakoia ana abotoro: “Ngke arona ba ana bai aonteaba ngkami, ao e na tangiringkami, ba e tangira oin ana bai. Ma tiaki ana bai aonteaba ngkami, ba I a tia n rineingkami ma n anaingkami mai aonteaba. Ai ngaia ae e ribaingkami iai aonteaba.”​—Ioane 15:19, BK.

² E nora koauan raoi ana taeka Iesu te abotoro Bauro, ao e korea ae kangai n ana kauoua n reta nakon raoraona ae ataei riki ae Timoteo: “Ko toua mwin au reirei ngkoa, ma arou ni maeka, ma nanou, ma au onimaki, ma taotaonan nanou, ma au tangira, ma nanomwakau, ma bainikirinau nako, ma marakiu nako.” E reitia riki Bauro n taku: “Ane a na bane ni bainikirinaki naba akana kani kabane aia bongi ni maiu n tangiran te Atua i nanoni Kristo Iesu.” (2 Timoteo 3:10-12) N ana reta Bauro nakoia Kristian ake i Rom ni mwakorona 12, e angania te reirei ae kawanawana te aba ibukin aroia ngkana a kaitaraaki. A kona ana taeka n anganira kairara n tain te toki aei.

“Iangoi Baika Raraoi ni Karaoi”

3, 4. E na kanga ni kona ni maiuakinaki te reirei ae n I-Rom 12:17 (a) ni mwenga ake a kakaokoro aia aaro kaaina? (b) n ara iraorao ma kaain rarikira?

³ Wareka I-Rom 12:17. E kabwarabwaraa Bauro bwa ngkana ti kaaitara ma te riribai, ti na aki manga kabooa mwina. E kakawaki riki mutiakinan ana reirei ni mwenga ake a kakaokoro aia aaro kaaina. E rawa te rao ae te Kristian nakon te kariri ae kabooani mwin te taeka ke te mwakuri n ribuaka n te ribuaka teuana. Bon akea te raoiroi ae kona n reke mani ‘kabooan te buakaka n te buakaka.’ N onean mwin anne, e tii kona ni kareeanaua te itabarara te aeka n aroaro anne.

⁴ E taekina te aro ae tamaroa riki Bauro ni kangai: “Iangoi baika raraoi ni karaoi i mataia aomata ni kabaneia.”E kona n tuka rikin te kauntaeka n te mwenga te aine e ngae ngke e kabuakaka ana Aro buuna, ngkana e teimatoa ni kaota te atataiaomata ni koaua nakoina. (Taeka N Rabakau 31:12) E taekinna Carlos, are e a kaaina ngkai te utu ni Betaera, aron tinana n tokanikai i aon te kakaaitara ae korakora mairoun tamana n aron neiei ni kateimatoa te akoi ao n tararuaa raoi te mwenga. “E kaungaira ngaira aika natina bwa ti na karinea tamara n taai nako. E kairoroai bwa N na takaakaro ma tamau n te boules (takaakaroia kaain Buranti ae te bowling) e ngae ngke e aki mamate nanou iai. Ma e boni kukurei tamau n te takaakaro n aei.” Teutana imwin teutana ao e a moana ana ukeuke n reirei man te Baibara ao e a bwabetitoaki. Ibukini katauraoani ‘baika raraoi i mataia aomata ni kabaneia,’ a aki toki Ana Tia Kakoaua Iehova n tokanikai i aon te inanonano man aroia n uataboa te mwakuri n ibuobuoki nakoia kaain rarikia n rikin te kabuanibwai ae karina.

Kamarauan te Kakaaitara ni “Mwakaron te Ai”

5, 6. (a) N te aro raa ae a kabwarikoaki iai “mwakaron te ai” i aon atun te tia riribai? (b) Taekina te rongorongo n am tabo ae kaotaki iai bwa maiuakinan reirei ake n I-Rom 12:20 e karekei uaa aika raraoi.

⁵ Wareka I-Rom 12:20. Akea te nanououa bwa ngke e rinei taeka ake a koreaki n te kibu aei Bauro, e bae n uringi taeka aika ti wareki n Taeka N Rabakau 25:21, 22: “Ngkana e kan amarake te tia ribaiko ao kaamarakea n te amarake; Ao ngkana tao e kani moi, ao kamoia n te ran: Ba ane ko na ikoikoti mwakaron te ai i aon atuna iai, Ao E na kaboko Iehova.” N iangoan ana reirei Bauro are n I-Rom mwakorona 12, e aki kona n nanonna ae mwaakaron te ai boni kaikonakani kammarakan te tia kaaitara ni katuuaeana ke kamaamaeana. Ma e taraa n ae te taeka n rabakau anne ae titeboo ma ana taeka Bauro nakoia kaain Rom, a uaia n irekereke ma te waaki rimoa ibukini kamarauan te biti. E korea ae kangai te tia rabakau ae Charles Bridges ae te I-Engiran n te ka 19 n tienture: “E na otabwaniniaki i aon ao i aan te biti ae rangi ni matoatoa, ae nanona bwa e na aki tii katokaaki i aon te ai, ma e na kabwarikoaki naba mwaakaron te ai i aona. A karako mwaitiia aomata aika a rangi ni matoatoa nanoia, ma angia a kona ni kamarauaki i aani korakoran te tangira ae kaotaki iai te atataiaomata ao te mwamwannano.”

⁶ N ai aron “mwakaron te ai,” e kona te mwakuri n akoi ni biti aroaroia taani kakaaitara ao ni katoka riribaakia ana toro te Atua. A kona mwakuri n akoi n anai nanoia aomata nakoia ana aomata Iehova ao te rongorongo man te Baibara are a tataekinna. E korea ae kangai te abotoro Betero: “Kam na maeka n te aro ae raoiroi i buakoia Tientaire; ba, n te baere a bukiningkami iai ba kaanga aongkoa aomata akana kam kakaraoa ae buakaka ngkami, ao ngkai a nori ami makuri aika raraoi, ao a na neboa te Atua iai n ana bongi ni kawaria aomata.”​—1 Betero 2:12.

“Kam na Raoi ma Aomata ni Kabaneia”

7. Tera te rau are e katikua Kristo irouia taan rimwina, ao e riai ni kairira bwa ti na karaoa tera?

⁷ Wareka I-Rom 12:18. E taku Iesu n ana kabanea n tairiki ma ana abotoro: “I katuka te rau i roumi, I anganingkami au rau.” (Ioane 14:27) Te rau are e katikua Kristo irouia taani rimwina, bon te raunnano ae rereke irouia ngkana a namakinna bwa a tangiraki ao n akoaki iroun Iehova ae te Atua ao Natina are e tatangiria. E riai ni kairira te raunnano aei bwa ti na maeka n rau ma aomata nako. A tangira te rau Kristian ni koaua ao a karaoa ae a kona bwa a aonga n rau ma aomata nako.​—Mataio 5:9.

8. Ti na kanga n riki bwa taan raoi ni mwengara ao n ara ekaretia?

⁸ Te aro teuana ae ko kona n riki iai bwa te tia raoi i marenaia kaain te utu, boni mani waekoam n raoiakina te aki boraoi n iango n aron am kona n oneani mwin are ko na kariaia bwa e na rikirake n rangi ni buakaka riki. (Taeka N Rabakau 15:18; I-Ebeto 4:26) E boni koaua naba aio i nanon te ekaretia ni Kristian. E kairekerekea kaaean te rau te abotoro Betero ma aroni kamanenaan te newe n te aro ae riai. (1 Betero 3:10, 11) Imwini banen ana reirei Iakobo ae matoatoa ibukini kamanenaan newera n te aro ae riai, ao aroni kararoaan te bakantang ao te iraraure, e korea ae kangai: “Te rabakau are mai eta e itiaki moa, ao rimwi e kan raoi, e nimamanei, e kai anaki nanona, e on n te nanoanga ma uaa aika raraoi, e aki nanonano, ao e aki mamana te aba. Ao a na taia uaana ae te raoiroi taan raoi ake a ununiki n te raoi.”​—Iakobo 3:17, 18.

9. Tera ae ti riai n uringnga ngkai ti “raoi ma aomata ni kabaneia”?

⁹ E kamanenai taeka aika n I-Rom 12:18 Bauro ni katerea iai bwa ti na aki tii bwaina te rau n te utu ao n te ekaretia. E taekinna bwa ti riai n “raoi ma aomata ni kabaneia.” A irekereke n anne kaain rarikira, raora ni mwakuri, raora n reirei ao ai aomata ake ti kaitiboo ma ngaiia n ara mwakuri ni minita. Ma e katereterea nakoira Bauro bwa iai riki te bwai ae riai n iangoaki ni kaineti ma ana reirei, ngke e kangai: “Ngkana tao e konaki . . .  n ane kam kona.” Nanon anne bwa ti na karaoi bwaai ni kabane n aron ara kona bwa ti aonga n ‘raoi ma aomata nako,’ ma tiaki n te aro are ti a kakeai iai bongan ana boto n reirei te Atua aika raraoi.

Ana Bwai Iehova te Irantanga

10, 11. N te aro raa ae ti na “kerikaki mai mwain te un,” ao bukin tera bwa e riai aei?

¹⁰ Wareka I-Rom 12:19. Ti riai n teimatoa n ‘taotaon nanora’ ao ni bwaina te “nimamanei” nakoia naba ‘akana kan eka nako’ ara mwakuri ao ara rongorongo, n ikotaki naba ma ake a kaotiota aia kakaaitara ae korakora. (2 Timoteo 2:23-25) E reireiia Kristian Bauro bwa a na aki irantangaia i bon irouia ma a na “kerikaki mai mwain te un.” E nanonaki n aei bwa ti na kariaia unin te Atua ibukira. Ngkai Kristian ngaira, ti ataia bwa tiaki ara bwai te irantanga. E korea ae kangai te tia areru: “Toki n un, ao kitana te kani kareke kai: Tai kabonoa nanom, ba mwina ti te karaoa ae buakaka.” (Taian Areru 37:8) Ao e reirei ni kangai Toromon: “Tai kangai, N na kaboa te buakaka: Kaantaninga Iehova, ao E na kamaiuko.”​—Taeka N Rabakau 20:22.

¹¹ Ngkana a kammarakira taani kakaaitara, ti wanawana ngkana ti katukui taekaia nakon Iehova bwa e na katuuaaeia ngkana e nora riaina. Ni kaotan ae e iangoa unin Iehova e reitia ni kangai Bauro: “E koreaki ae kangai, E taku Iehova, Au bwai te irantaanga ni kareke kai; N na kabobo Ngai.” (Kabotaua ma Te Tua-Kaua 32:35.) Ngkana ti kataia ni bon irantangaira, ti a kainikatonga iai ni karaoa ae e kaokoroa Iehova bwa ana bwai. Irarikin anne, ti na boni kaota akean onimakinan ana berita Iehova ae kangai: “N na kabobo Ngai.”

12. E na kaotaraeaki n ningai unin Iehova ao n te aro raa?

¹² E taekina ae kangai Bauro mai moan ana reta nakoia kaain Rom: “E kaotaki unin te Atua mai karawa nakon te buakaka ni kabanea ao nakon aia iowawa aomata, aika tuka te koaua n te buakaka.” (I-Rom 1:18) E na kaotaraeaki unin Iehova mai karawa rinanon Natina n tain “te rawawata are korakora.” (Te Kaotioti 7:14) Anne boni ‘kakoauaan ana motikitaeka te Atua ae raoiroi,’ n aron are e kabwarabwaraa Bauro n ana reta teuana are e kairaki koreana rinanon te taamnei, ngke e kangai: “Ngkana tao e riai iroun te Atua te manga-angania ake a karawawataingkami te rawawata, ao te anganingkami ngkami akana kam karawawataki te motirawa ma ngaira, ngkana E kaotaki mai karawa te Uea are Iesu ma anerani mwakana n te ai ae ura mwaka, ni kareke kaiia ake a aki ata te Atua, ma ake a aki ira nanon euangkerion ara Uea are Iesu Kristo.”​—2 I-Tetaronike 1:5-8.

Kataea Ana Kai te Buakaka n te Raoiroi

13, 14. (a) Bukin tera bwa ti aki kubanako ni kaitarakira? (b) Ti na kanga ni kakabwaiaia taani bwainikirinira?

¹³ Wareka I-Rom 12:14, 21. Ti kona ni kabanea korakorara n te mwakuri ae e anganira Iehova bwa ti na karaoia, ae tataekinan “euangkerion uean te Atua aei i aonaba ni bane,” ngkai ti onimakina Iehova bwa e na boni kakoroi bukin ana kantaninga. (Mataio 24:14) Ti ataia bwa e na kauekea unia ara kairiribai te mwakuri ni Kristian aei, bwa e kauringira ni kangai Iesu: “Kam na ribaki irouia botanaomata ni kabaneia i bukin arau.” (Mataio 24:9) Ibukin anne, ti a aki kubanako ke ni bwarannano ni kakaitarakira. E korea ae kangai te abotoro Betero: “Ngkami aika kam tangiraki, kam na tai mimi n te bwai ni kamaraki ae nang kataingkami, ngke kaanga e ituingkami te bwai teuana ae kamimi. Ma ngkai kam buokanibwai ni marakini Kristo, ao kam na kimareirei.”​—1 Betero 4:12, 13.

¹⁴ N oneani mwin ae ti na ribaia taani bwainikirinira, ti kataia n reireinia, n ataakina ae tabeman mai buakoia tao a karaoa te bae a aki ataia. (2 I-Korinto 4:4) Ti nanomwaaka ni mutiakina ana reirei Bauro ae kangai: “Kakabaiaia akana bainikiriningkami; kakabaiaia, ao tai karereanti.” (I-Rom 12:14) Te anga teuana ibukini kakabwaiaaia taani kakaaitara bon te tataro ibukia. E taekina ae kangai Iesu n ana Kabwarabwara i aon te Maunga: “Tangiriia ami kairiribai, karaoa ae raoiroi nakoia akana ribaingkami, kam na taetae ni kakabaiaia akana karereantingkami, ao tataro i bukiia akana bukiningkami.” (Ruka 6:27, 28) E ataia te abotoro Bauro man te bwai are e riki nakoina, bwa e kona te tia riribai n riki bwa te tia rimwini Kristo ae kakaonimaki ao n toro iroun Iehova ma te ingaingannano. (I-Karatia 1:13-16, 23) E mwanewea ae kangai Bauro n ana reta teuana riki: “Ngkana ti taetaebuakaki, ao ti taetae ni kakabaia te aba; ngkana ti bainikirinaki, ao ti taon nanora: ngkana ti bukinaki irouia aomata, ao ti karaua te taetae.”​—1 I-Korinto 4:12, 13.

15. Tera te anga ae te kabanea n tamaroa ni kataean ana kai te buakaka n te raoiroi?

¹⁵ Ni kaineti ma anne, e mutiakina te kabanea ni kibu n I-Rom mwakorona 12 ae kangai te Kristian ni koaua: “Tai taenikai n te buakaka, ma kam na kataea ana kai te buakaka n te raoiroi.” Nibwan te buakaka ni kabane bon Tatan te Riaboro. (Ioane 8:44; 1 Ioane 5:19) N te kaotioti are e anganaki te abotoro Ioane, e kaotaraea iai Iesu ae a a tia tarina aika kabiraki ni “kataea ana kai [Tatan] n raraan te Tiibutetei ao n aia taeka are a kaotiotia.” (Te Kaotioti 12:11) E kaotaki n aei bwa te anga ae te kabanea n tamaroa ni kataean ana kai Tatan ao ana kariri ae buakaka n te waaki ae ngkai, boni karaoan ae raoiroi n ara mwakuri n uarongorongoan te Tautaeka n Uea.

Kimwareirei n te Kantaninga

16, 17. Tera ae ti a tia n reiakinna n I-Rom mwakorona 12 ni kaineti ma (a) arora ae riai ni kamanenaani maiura? (b) arora ae riai n te ekaretia? (c) arora ae riai nakoia aomata aika a kaitaraa ara onimaki?

¹⁶ E a tia ni kauringira baika a bati n ana reta Bauro nakoia Kristian ake i Rom n rinanoakini mwakorona 12. Ti reiakinna ae ti riai ni kakeaira n taon nanora ngkai ti a tia ni katabui maiura bwa ana toro Iehova ngaira. Ti kairaki n taamnein te Atua bwa ti na kukurei ni kakeaira n taon nanora ngkai ti kakoauaa ni wanawanara bwa bon nanon te Atua. Ti ingaingannano rinanon te taamnei ao ni kairaki ni kamanenai bwaintangira aika reke iroura aika kakaokoro ma te umaki. Ti beku ma te nanorinano ao te nimamannei ni kabanei ara kona ni kateimatoa katiteuanaakira ni Kristian. Ti toua mwin te iakoakoi ao ni kaotiota tangiraia raora ni koaua.

¹⁷ Ti anganaki reireiara aika rangi ni bati n I-Rom mwakorona 12 ni kaineti ma arora nakoni kaitarakira. Ti riai n aki kabooa te buakaka n te buakaka. Ti riai ni kataia n tokanikai i aon te kakaaitara ni karaoani mwakuri n akoi. N aron ae ti kona, ti riai ni botumwaaka n raoi ma aomata ni kabaneia ao n aki urui ana boto n reirei te Baibara. E kaineti aei ma arora n ara utu, te ekaretia, nakoia kaain rarikira, te tabo ni mwakuri, te tabo n reirei ao n ara mwakuri ni minita. E ngae naba ngkana ti kaitaraaki ma te riribai ae rangi n otara, ti kabanea ara kona ni kataea ana kai te buakaka n te raoiroi n ururingan ae bon ana bwai Iehova te irantanga.

18. Baikara reirei ni kauring aika tenua aika n I-Rom 12:12 ?

¹⁸ Wareka I-Rom 12:12. N ikotaki ma te reirei ae kawanawana te aba ao ni manena aei, e a manga taekini baika tenua aika a riai ni karaoaki Bauro. E kauringira te abotoro aei bwa ti na “botumwaka n tataro” kioina ngkai ti aki kona ni karaoi baikai ni kabane n akean ana ibuobuoki Iehova. E buokira naba aio bwa ti na kona ni kakairi n ana reirei are ti na ‘taotaon nanora i buakon te rawawata.’ Ni kabaneana, ti riai ni kananoi ara iango i aon ana berita Iehova ibukin taai aika imwaira ao ni “kimareirei n te kaantaninga” are te maiu ae aki toki i karawa ke i aon te aba.

Titiraki ni Kauring

• Tera arora nakoni kaitarakira?

• N aaro raa aika ti riai ni kekeiaki iai n riki bwa taan raoi, ao n te aro raa?

• Bukin tera bwa ti aki riai n irantangaira i bon iroura?

[Taamnei n iteraniba 14]

E kona ni buokira n tokanikai i aon te inanonano karaoan te mwakuri n ibuobuoki nakoia kaain rarikira

[Taamnei n iteraniba 15]

Ko kakorakorako n riki bwa te tia raoi n te ekaretia?