RAIBURARI N TE INTANETE ibukin Te Taua-n-Tantani
Taua-n-Tantani
RAIBURARI N TE INTANETE
Kiribati
  • BAIBARA
  • BOOKI
  • MEETINGS
  • w04 3/1 i. 28-32
  • “E Kume Ni Mauna Aron Aon Te Aba”

No video available for this selection.

Sorry, there was an error loading the video.

  • “E Kume Ni Mauna Aron Aon Te Aba”
  • Te Taua-n-Tantani—2004
  • Atu n Reirei
  • Baika Irekereke ma Ngaia
  • E a Kaotaki Nanon te Bwai ae Kangaanga Ataakina!
  • Kamatoan “Tain te Toki”
  • Aron Karaoan te Kabanea ni Kamataku
  • E a Kaan Roko te Kororaoi!
  • Mwakoro 9 Aron Ataakin ae Ti a Maeka ni “Boong Aika Kaitira”
    E Tabeakinira Raoi te Atua?
  • Kakaantaninga Rokon Ana Bong Iehova
    Taromauria te Atua ae Tii Ngaia ae Koaua
Te Taua-n-Tantani—2004
w04 3/1 i. 28-32

“E Kume Ni Mauna Aron Aon Te Aba”

“I a atonga aei, taari, ngkai a kakimototoaki bong i mwin ngkai.”​—1 I-KORINTO 7:29.

1, 2. Baikara bitaki aika ko a tia n nori i nanoni maium?

BAIKARA bitaki aika ko nori i nanon maium? Ko kona n taekin tabeua mai iai? N te katoto teuana, iai te rikirake ae e a tia ni karaoaki ni kaineti ma katamaroaan riki te rabakau ni kuakua. E a aitau te kakaae are e karaoaki i aon anne, bwa e a tia ni keerake ngkai anaun maiuia aomata n aaba tabeua ni moan te ka-20 n tienture, man te mwaiti ae kee i aan 50 te ririki nakon ae raka riki i aon 70 te ririki ni boong aikai! Iangoa naba kakabwaiara man aanga tabeua n aron kabonganan te rerio, te terewitin, te tareboon are te mobwaera, ao ai mitiin n uaereti. Ti aki naba mwaninga taekan te waaki ibukin karikirakean te reirei, te bao ni mwamwananga, ao ai inaaomatan te aomata, are e a tia ni kanakoraoaki iai maiuia aomata aika mirion ma mirion mwaitiia.

2 Ni koauana a aki bane ni karekei kakabwaia taiani bitaki aika riiriki. E kangaanga bwa e na aki mutiakinaki karuanikain rikiraken te mwakuri ni kakeru, waekoan kerikakin te aroaro ni maiu ae riai, rikiraken kabonganakin te drug, korakoran te buu-raure, rikiraken boon bwaai, ao ai rikiraken kakamaakun mwakuri n tiritiri. Ni kaineti ma anne ao ko na boni bae ni kariaia are e a kaman taekinna ngkoa te abotoro Bauro ni kangai: “E kume ni mauna aron aon te aba.”​—1 I-Korinto 7:31.

3. Tera ae nanonna Bauro ngke e korea ae, “e kume ni mauna aron aon te aba”?

3 Ngke e taekina te rongorongo anne Bauro ao e kabotaua iai te aonnaba ma te tabo ni kamataku. Taani kanoo ake a noraki n te tabo ni kamataku anne, bon taan tautaeka, Aaro, ao ai aomata aika a rangi ni kinaaki, ake a noraki ni karaoi tabeia, ao imwina a a manga kitana te tabo ni kamataku bwa a aonga ni manga kabongana i mwia raoia ake temwangina. E reitinako karaoan aei i nanon tienture aika bati. A kona n teimatoa n tautaekana te aba teuana aomata aika kaain te utu ae tii teuana, i nanon tatabebwi te ririki ke i nanon tienture aika bati, ao e rangi ni waeremwe iai te bitaki. E a rangi ni kaokoro aei ma ae e nonoraki ni boong aikai, bwa e kona n riki te bitaki n te tai ae waekoa ngkana e kamateaki te tia kairiri ae kakannato! Eng, ti a aki kona n ataia bwa tera kanoan te ingabong, n taai aika mangaongao aikai.

4. (a) Baikara waaki aika baireaki raoi ake a riai n atai Kristian ni kaineti ma bwaai aika riiriki n te aonnaba? (b) Baikara bwaai ni kakoaua aika uoua ae ti na iangoi ngkai?

4 Ngkana ngaia bwa te aonnaba aei te tabo ni kamataku ao taani kanoo iai taani kairiri, nanona ngkanne bwa taani mataku bon Kristian.a Kioina ngkai “tiaki ana bwai te aba ngaiia,” a bon aki kona n iraraang n te kani kamatakuia aomata ke n tabeakinna bwa antai taani kanoo. (Ioane 17:16) Ma a ingainga ni kan nora kanikinaean ae e a kaan roko ni kakaongorana te karaki are e kamataku te aba iai, ae bon taekan te toki ae rangi ni karuanikai, bwa a ataia bwa e riai n toki moa te waaki aei, imwain ae e nang kairiri Iehova n rokon te aonnaba ae boou ae e raoiroi, are e a maan ni kakaantaningaki.b Ti na rinanon bwaai ni kakoaua aika uoua ake a na kaotia bwa ti a mena ngkai n tain te toki, ao i aoni kawaina n roko te aonnaba ae boou. (1) Warekan te tai n te Baibara ao (2) rikiraken te aroaro ae buakaka n te aonnaba.​—Mataio 24:21; 2 Betero 3:13.

E a Kaotaki Nanon te Bwai ae Kangaanga Ataakina!

5. Tera “aia bong Tientaire,” ao bukin tera ngkai a kakaongora iroura?

5 Warekan te tai boni kamatebwaian te reitaki i marenan te tai ao te bwai are e riki. E a kaman taekina te tai Iesu are a nang karaoa iai aia kamataku taani kairiri n te aonnaba n akea reitakiia ma ana Tautaeka n Uea te Atua. E arana te tai anne Iesu bwa “aia bong Tientaire.” (Ruka 21:24) Ni banen “aia bong,” ao e nang kamwakaa ana Tautaeka n Uea te Atua are i karawa, ao bon Iesu ae e na Kairiri iai. N te moantai e na tautaeka Iesu “i buakoia [ana] kairiribai.” (Taian Areru 110:2) Imwin anne, ni kaineti ma Taniera 2:44, “e na ururu ma ni kamaunai uea akanne ni kabane ao e na tei matoa n aki toki,” te Tautaeka n Uea aei.

6. E moanaki n ningai “aia bong Tientaire,” maanra taina ao e toki n ningai?

6 E na toki n ningai “aia bong Tientaire” ao e na moanaki n ningai ana Tautaeka n Uea te Atua? Te reke are e kainaki ni “kanikinaeaki ni karokoa tain te toki,” e irekereke ma warekan te tai n te Baibara. (Taniera 12:9) Ngkai e a uakaan “te tai,” ao e a karaoi mwaneka tabeua Iehova ike e a kaota iai te reke nakoia aomata aika a reirei n te Baibara aika nanorinano. N ana ibuobuoki taamnein te Atua, a ataa iai “aia bong Tientaire” te koraki aikai ae moanaki ngke e kamaunaki ngkoa Ierutarem n 607 B.C.E. ao “taai” akanne bon 2,520 te ririki abwakiia. Man aei ao a warebwaia bwa 1914 boni ngaia tokin “aia bong Tientaire.” A kakoauaa naba bwa 1914 moan uaboboan tokin te waaki ae ngkai. Kioina ngkai ko reirei n te Baibara, ko kona ni kabwarabwaraa mai iai bwa e kanga n otinako te reke ae 1914?c

7. Tera te kibu ae e na buokira n ataa te tai are e na moanaki iai taai ake itiua, manna, ao ai tokina n aron ae taekinaki n te boki ae Taniera?

7 Iai te rongorongo teuana ae kainaki n te boki ae Taniera. Kioina ngkai e kabonganaki Uean Baburon are Nebukaneta iroun Iehova bwa e na kamauna Ierutarem ngke e a moanaki “aia bong,” Tientaire n 607 B.C.E., e kaotaki rinanon te tia tautaeka anne bwa e na waakinako aia tautaeka tientaire n akea irekerekena ma te Atua ni kakoro taai ake itiua. (Etekiera 21:26, 27; Taniera 4:16, 23-​25) Maanra taai akana itiua akanne? Ni kaineti ma ae taekinaki n Te Kaotioti 11:2, 3, ao 12:6, 14, tenua ao te iterana te tai bon 1,260 te bong maanna. Mangaia are e riai n taboro te mwaiti ae itiua te tai, ke 2,520 te bong. Anne tokina? Tiaki, bwa e anga Iehova kabotauan kabwarabwaran te tua nakon raon Taniera ae te burabeti ae Etekiera ni kangai: “I a tia ni motiki am bong ba angaun te bong, tatabe bong kanikinaean tatabe ririki.” (Etekiera 4:6) Mangaia are itiua te tai bon 2,520 te ririki abwakina. Ngkana e moanaki n 607 B.C.E. ao abwakina ae 2,520 te ririki, ti kona ngkanne ni warebwaia bwa e na toki n 1914.

Kamatoan “Tain te Toki”

8. Tera te bwai ni kakoaua ae ko kona n taekinna ni kaineti ma waaki aika kakaiaki rikiia n te aonnaba man 1914?

8 E kaotaki raoi man bwaai aika riiriki n te aonnaba man 1914 bwa e bon eti te rongorongo are e taekinaki i eta, are e boto i aon warekan te tai n te Baibara. E taku Iesu bwa e na kanikinaeaki “tokin aonaba” n taiani buaka, rongo ao aoraki. (Mataio 24:3-8; Te Kaotioti 6:2-8) Anne are e a tia n riki man 1914. E reita naba anne te abotoro Bauro, n taekinna bwa e na korakora te bitaki ae na noraki n aroaroia aomata i marenaia. Ti a boni bane ni kakoauaa raoi ngkai ana kabwarabwara aei bwa e bon eti.​—2 Timoteo 3:1-5.

9. Baikara aia taeka taani mataku ni kaineti ma tein te aonnaba aei man 1914?

9 Te koaua bwa e boni korakora bitakin “aron aon te aba” ni moa man 1914? N te boki ae The Generation of 1914, e kangai ana taeka iai Professor Robert Wohl: “Te koraki ake a maiu n tain te buaka, a aki kona ni katoka kakoauan are titeboo ma e a tia n toki te aonnaba ao e a manga moanaki te aonnaba teuana n Aokati n 1914.” E koreaki kakoauaan anne ni kangai iroun Dr. Jorge A. Costa e Silva, ae te mataniwi n te World Health Organization: “Ti a maeka ngkai n te tai ae e a rangi ni kai bibitaki, are e a kona ni karekea te tabeaianga ao te rawawatannano are e tuai ma n noraki n riki irouia te botannaomata n taai aika nako.” Tiaki anne naba te bwai ae ko a tia n noria?

10. E kanga ni kaotaira te Baibara ni kaineti ma bukin rikin waaki aika bubuaka n te aonnaba aei, man 1914?

10 Antai te tia kakeru ni kaineti ma rikiraken buakakan te waaki n te aonnaba aei? E kaotaki raoi te tia kakeru aei n Te Kaotioti 12:7-9: “E riki te buaka i karawa: Mikaera [Iesu Kristo] ma ana anera a buakana te rakon: ao e buaka te rakon ma ana anera: ao a aki tokanikai, ao e aki manga noraki aia tabo i karawa. Ao e teweaki rio te rakon are korakora, . . . are mamanaiia kaain aonaba ni kabane.” Mangaia are Tatan te Riaboro bon te tia kakeru, ao karenakoana mai karawa n 1914 e nanonaki iai bwa, “e na reke kain te aba ma marawa: ba e ruo te riaboro nako imi, ao e bati n unun, ngkae e ataia ba a kani bane ana bong.”​—Te Kaotioti 12:10, 12.

Aron Karaoan te Kabanea ni Kamataku

11. (a) Baikara ana kawai Tatan aika e kamanenai ni kariri iai ‘i aonaba ni bane’? (b) Tera ana kakorakora Tatan ae okoro are e kaira am iango nako iai te abotoro Bauro?

11 E ataia Tatan bwa e a kani bane ana tai, ngaia are e a kabatiaa ana mwakuri ni kariri “i aonaba ni bane” man 1914. E aki toki Tatan ae te mataniwi ibukin mwamwanan te aba ni karaoi mwakuri i akun te keeten ike e aki kona n noraki iai n tain te kamataku ni kaikonaki aei, ao e kabonganaia taan tautaeka n te aonnaba, ao taani kariki bitaki ma iango aika boou, bwa a na riki bwa taani kamataku. (2 Timoteo 3:13; 1 Ioane 5:19) Teuana mai buakon tiana, bon mwamwanakia aomata bwa a na iangoia ae tii ana kawai ae e kona ni karekea nakoia te rau ni koaua. E tataekinaki nakoraoin ana iango Tatan aei are e kabutaa ibukin mwamwanakia aomata bwa a aonga n teimatoa ni kariaa te nakoraoi, e ngae ngke a a bati bwaai ni kakoaua bwa e a boni kororake te buakaka. E a kaman taekinna te abotoro Bauro bwa imwain raoi kamaunan te waaki ae ngkai, ao e na kaoti moa te mwakuri ae rianako kaokorona mai buakon ana mwakuri Tatan ni mwamwana te aba. E korea ae kangai: “Ngkana a kangai, E rau te aba ao e maiu, ao ane e na roko i rouia te mate ae e aki ataki rokona, n ai aron te maraki n ariri ngkana e itua te aine ae bikoukou.”​—1 I-Tetaronike 5:3; Te Kaotioti 16:13.

12. Baikara mwakuri aika teimatoa ni waakinaki ibukin karekean te rau n ara tai aikai?

12 N ririki aika tibwa nako ao a aki toki kaain te tautaeka, ni kakabongana te kibuntaeka ae “e rau te aba ao e maiu” ni kabwarabwaraa iai aia babaire. A ingoana naba te ririki ae 1986 bwa te International Year of Peace ae nanona te ririki ae bati te rau iai, e ngae ngke e aki boraoi taraakin te ririki anne ma ingoana. E koaua bwa mwakuri aika i eta aikai aika karaoaki irouia taani kairiri n te aonnaba, a kakoroa naba bukin are e taekinaki n te 1 I-Tetaronike 5:3, ke e taekina Bauro te tai teuana ae okoro ae rangi ni bubura ma ni kakubanako are a na bane n ataia kaain te aonnaba ni kabane?

13. Ngke e taetae ni burabetina te bwaebwaeti Bauro are: “E rau te aba ao e maiu!” e kabotaua te bwai are e na riki imwina are taekan te kamaunaki ma tera, ao tera reireiara mai iai?

13 Kioina ngkai e teimatoa ni mataata raoi te aba n taian taetae ni burabeti n te Baibara, imwin kakoroan bukiia ke ngkana e a kaan, ti riai ngkanne n tataninga bwa ti na noria. E kakaongora bwa e kabotaua ikai Bauro te kamaunaki are e na karina rikina, imwin te bwaebwaeti are “E rau te aba ao e maiu!” ma aririn te aine ae bikoukou. I nanon te maan ae ruaiwa namwakaina, e na rikirake ana atatai te aine are e nang riki n tina arei, i aon natina are e rikirake i nanona. Tao e kona n ongongo ruberuben buroon natina ke kakammwakurina i nanon birotona. E na boni bae n namakina naba toutouna. A na rikirake n otara kanikina aikai ni karokoa te tai are e nang namakina iai te maraki ae rangi ni korakora, are e a kaotaki iai bwa e nang nako kain te baere e kakaantaningaki bwa e nang bungiaki te tei. Ma te bwaebwaeti ngkanne are e a kaman taetae ni burabetinaki are: “E rau te aba ao e maiu!” e na boni kakoroaki bukina, ao e kairiri nakon te maraki ae e karina n roko korakorana. Bon te kakukurei mwina, bwa kamaunan te buakaka ao moanakin te waaki n te aonnaba ae boou.

14. Tera te babaire are e na riki nakon te tai ae e na roko, ao tera ae e na riki imwina?

14 Te kamaunaki ae na roko e na boni kakamaaku ibukia Kristian aika kakaonimaki ake a riki bwa taani mataku. Te moanibwai, tautaekan te aonnaba (kaain te tautaeka are a mena i aan ana botaki Tatan) a na manga tauia taani boutokaa Baburon ae Kakannato (taian Aro) ao a na kamaunaia. (Te Kaotioti 17:1, 15-​18) Mangaia are n te bitaki ane e karina anne, e nang bonaua iai ngkanne ana tautaeka Tatan, bwa iterana are teuana e a manga buakana iterana are teuana, ao e nang bon akea korakoran Tatan n totokoa rikin aei. (Mataio 12:25, 26) Bon Iehova ae e na karina i nanoia uean aonnaba “te kan toua mwin nanona,” are kamaunakia Aaro ake a karitei nakoina man te aonnaba. Imwin kamaunakia Aaro aika kewe, ao e nang kaira ana taanga ni buaka i karawa Iesu Kristo bwa a nang kababaneia nikiran nako ana botaki Tatan ni kataenikaia, n aron te botaki ni bitineti ao te tautaeka. N tokina ao e nang katokaki ana mwakuri Tatan. E nang kainaki te keeten, ao ikanne are e a roko iai n tokina te karaki ae abwabwaki.​—Te Kaotioti 16:14-​16; 19:11-​21; 20:1-3.

15, 16. Tera aron rotakin maiura ae e na reke man te kauring are, “a kakimototoaki bong i mwin ngkai”?

15 A na riki n ningai bwaai aikai? Ti aki ataa te bong ke te aua. (Mataio 24:36) Ma ti a tii ataa naba ae a “a kakimototoaki bong i mwin ngkai.” (1 I-Korinto 7:29) E kakawaki ngkanne bwa ti na kabongana raoi te nikira n tai ae tiku. N te aro raa? N aron are e kabwarabwaraa te abotoro Bauro ni kangai: ‘Ti na kaboo ara tai ni kawakin’ man bwaai aika aki-kakawaki ao ni kabonganai ibukin bwaai aika kakawaki riki. N arora aei, ti kabonganai iai boong nako n te aro ae manena. Bwa tera bukina? Kioina “ngkai a bubuaka boong aikai.” Ibukina bwa ti ataa nanon Iehova ibukira, ti riai ngkanne n aki kabanetai bwa e kakawaki te nikira n tai ae tiku.​—I-Ebeto 5:15-​17; 1 Betero 4:1-4.

16 Tera aron rotakira ngkai ti a atai tokin bwaai ni kabane n te aonnaba aei bwa te kamaunaki? E korea ae kangai te abotoro Betero ibukin kakabwaiara: “Ngkai a nangi bane ni waanako bwaai ni kabane n te aro aei, ao aro ra aromi aika riai ba kam na maeka n itiaki ma n tangira te Atua.” (2 Betero 3:11) Aei raoi te aroaro ae ti na uaiakinna! Ti riai ni karaoa ae boraoi ma ana taeka n reirei Betero aikai; (1) Ti na tarataraa raoi anuan maiura ma ni kakoauaa raoi bwa a itiaki. (2) Ti na kakoauaa naba bwa ara mwakuri ma ingaingan nanora ibukin Iehova, e na kaotiota ara tangira ae korakora ibukina n taai nako.

17. Tera ana bwai ni kamwane Tatan ae a riai n teimatoa n tarataraiia mai iai Kristian aika kakaonimaki?

17 E na tukira tangiran te Atua bwa ti na aki reketaati ni kakukurein nako te aonnaba aei. Ngkana e iangoaki te bwai ae e na riki nakon te waaki ae buakaka ae ngkai, ao e noraki bwa e karuanikai ibukira mataiakinan nako bwain te aonnaba ma aron te maiu iai. E ngae ngke ti maeka n te aonnaba ma ni mwakuri iai, ma ti riai n ira nanon te reirei ae tamaroa are ti na aki rangi n iri nanora ni kabonganai nako bwaina. (1 I-Korinto 7:31) Ni koauana, ti riai ni karaoa ara kabanea ni konaa ni kaitaraa mwamwanakira n ana kewe nako te aonnaba. E na bon aki-nakoraoi ana waaki nako te aonnaba aei ni katoki ana kangaanga i bon irouna. E na bon aki kona n teimatoa ni korakora ibon irouna. Bukin tera bwa ti kona ni koaua raoi iai? Ibukina bwa e bon taku ana Taeka te Atua ae kairaki koreana: “E kume ni mauna aon te aba ma kaibabaruna: ma ane kakaraoa ae E tangiria te Atua, ao e teimatoa n aki toki.”​—1 Ioane 2:17.

E a Kaan Roko te Kororaoi!

18, 19. Baikara bitaki aika ko ingainga ni kan nori n te aonnaba ae boou, ao bukin tera ngkai e manena te tataninga?

18 E nang waekoa Iehova ni kamauna Tatan ma ana koraki. Imwina, a nang manga noraki riki i aon “te aba” te koraki ake a kakaonimaki ake a na maiu n tokin te waaki ae ngkai, bwa a nang moana aia mwakuri ni bitii bwaai n aki toki ma iriaia ae ana kakabwaia te Atua. E nang aki manga kabuakakaki te aonnaba n te buaka; bwa te Atua e na boni “katoki buaka, ao tokina tabon aonaba.” (Taian Areru 46:9) N onean mwin uarereken te amwarake ngkai, “ane e na bati te uita i aon te aba; . . . e na maeiei uaana.” (Taian Areru 72:16) A nang bon akea taiani karabuti, te tabo ni bureitiman, aoraki aika reke man te wene ni bure, taani kaboonakoa te drug, taiani kaboowi ibukin te buu-raure, kateakiia taan taarau n te boowi ibukin akean aia mwane, ao ai mwakuri n tiritiri.​—Taian Areru 37:29; Itaia 33:24; Te Kaotioti 21:3-5.

19 A nang bon akea kanoan ruanimate, ao a nang manga reke riki taani kamataku, are bon taekaia aomata aika birion ma birion mwaitiia ake a na kautaki man te mate bwa a na maiu n te aonnaba. Ai kakimwareirei ra norakia te rorona ma te rorona ni katiteuanaki, ao ai bon nakoia riki te koraki ake a a maan n raurenako n te mate, bwa ai bon te inga ae korakora irouia! A nang bane n taromauria Iehova aomata ni kabane ake a maeka iai. (Te Kaotioti 5:13) Ngke e a roko n tokina bitakin bwaai nako, ao e a irakeaki te keeten teuana ike e nang oti iai te baretaiti ni katobibia te aonnaba. Tera am namakin ngkana ko a mataku iai? Akea te nanououa bwa ko na boni bae ni kangai, ‘Ai maan ra au tai n tataningaa te aekaki aei, mangaia e bon rangi ni manena au tai n tataninga!’

[Kabwarabwara ae nano]

a N rongorongona ae okoro, e taekinna Bauro bwa Kristian aika kabiraki a riki bwa “te bwai ni kaneweaba nakon te aba, ao nakoia anera ma aomata naba.”​—1 I-Korinto 4:9.

b N te katoto, ni kaineti ma katereterean raoi “ueani meang,” are e taekinaki n Taniera 11:40, 44, 45, nora te boki ae Pay Attention to Daniel’s Prophecy, iteraniba 280-1.

c E kateretereaki n te Baibara bwa e bwaka Ierutarem 70 te ririki imwain okiia Iutaia ake a kataenikaiaki n 537 B.C.E. (Ieremia 25:11, 12; Taniera 9:1-3) Ibukin kabwarabwaran “aia bong Tientaire,” nora iteraniba 95-​7 n te boki ae te Reasoning From the Scriptures, ae boretiaki irouia Ana tia Kakoaua Iehova.

Ko na Kanga ni Kaeka?

• E kanga ni kakoauaki ana taeka te abotoro Bauro are “e kume ni mauna aron aon te aba” n ara tai aikai?

• E kanga warekan te tai n te Baibara ni katereterea raoi tokin “aia bong Tientaire”?

• E kanga bibitakin aron te aonnaba ni kamatoaa raoi bwa 1914 e kanikinaea raoi moan uaboboan “tain te toki”?

• Ti kanga n rotaki n te koaua ae “a kakimototoaki bong i mwin ngkai”?

[Taamnei n iteraniba 30]

N tokina, ao e a kaotaki nanon te bwai ae kangaanga ataakina!

    Kiribati Publications (2000-2026)
    Log Out
    Log In
    • Kiribati
    • Share
    • Preferences
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Te Boraraoi
    • Te Boraraoi
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Log In
    Share