“Ngkana E Iri Taangara Te Atua, Ao Antai Ae E Na Kauntabaira?”
“Ao tera riki ara taeka? Ngkana e iri taangara te Atua, ao antai ae e na kauntabaira?”—I-ROM 8:31, Te Baibara ni Katorika (BK).
1. Antai aika a airi ma tibun Iteraera ngke a kitana Aikubita, ao tera ae e kairiia bwa a na airi ma ngaiia?
NGKE a a otinako ma te inaaomata tibun Iteraera imwin 215 aia ririki n tautoronaki i Aikubita, “a airi naba ma ngaiia te koraki ae bati aika ianena.” (Te Otinako 12:38) Aomata aika tiaki I-Iteraera aikai a rinanon rekenikai aika tebwina aika rangi ni kakamaaku, ake a karika te kabuanibwai nakon Aikubita, ao a kabwainrangiia atuaia aika kewe. Ma a noria naba iai—bwa e a moamoa riki man te kaaua n rekenikai—mwaakan Iehova ni kamanoia ana aomata. (Te Otinako 8:23, 24) E ngae ngke e uarereke aia atatai i aon ana kaantaninga Iehova, ma a aki nanokokoraki n te bwai aei: Atuaia kaain Aikubita a aikoa kona ni kamanoia kaain Aikubita, ma Iehova e kaotia bwa e korakora ibukia tibun Iteraera.
2. Bukin tera Nei Raaba ngke e boutokaia I-Iteraera ake a roko bwa a na tuoa te aba, ao bukin tera bwa e aki maneang n onimakinan Atuaia?
2 Ngke a nang rin tibun Iteraera nakon te Aba ni Berita abwi te ririki imwin anne, Iotua, are te tia onea mwin Mote, e kanakoia moa mwaane aika uoman, bwa a na tuoa te aba. Ikanne are a a kaitiboo iai ma Nei Raaba, are e maeka i Ieriko. Ibukin ongorana n taekan ana mwakuri Iehova aika korakora ngke e kamanoia tibun Iteraera i nanon ririki aika 40 ma ngke a kitana Aikubita, e ataia iai neiei bwa ngkana e tangiria ni kakabwaiaki iroun te Atua, ao e riai ni boutokaia ana aomata. Ibukin ana motinnano ae raoiroi aei, a a kamaiuaki ngaia ma kaaini batana ngke e a tauaki te kaawa irouia tibun Iteraera, rimwi riki. Kamaiuaia n te kakai, boni ngaia te kakoaua ae aki kona ni kairuaaki, ae e kaotaki iai bwa te Atua e memena irouia. E aki maneang Nei Raba n onimakinan Atuaia tibun Iteraera irouna.—Iotua 2:1, 9-13; 6:15-17, 25.
3. (a) Tera te kakai are e karaoia Iesu ngke e a uakaan ma kaawan Ieriko are e a manga kateaki, ao tera aroaroia mataniwi n te Aro n Iutaia iai? (b) Tera te bwai are e a riki n ataaki irouia I-Iutaia tabeman, ao imwina riki, irouia aomata aika mwaiti aika tiaki I-Iutaia?
3 Tengaa, nimabubua te ririki imwin anne, Iesu Kristo e kamaiua te raarikin ae mataki n te tabo ae kaan ma kaawan Ieriko are e a manga kateaki. (Mareko 10:46-52; Ruka 18:35-43) Te mwaane aei e onnon nakon Iesu ni butiia bwa e na nanoangaia, are e oti iai bwa teuaei e ataia bwa e boutokoaki Iesu iroun te Atua. N angiin te tai, mataniwi n te Aro n Iutaia ao aia koraki, a rawa ni kariaia bwa kakai ake e karaoi Iesu boni mwakuri aika a kakoauaa bwa Iesu e boni karaoa ana mwakuri te Atua. Ma a boni kabuakaka ana mwakuri. (Mareko 2:15, 16; 3:1-6; Ruka 7:31-35) E ngae ngke a kaitaraaki ma te koaua are e kautaki Iesu imwin tiringakina irouia, ma a rawa naba iai ni kariaia bwa e boni kautaki iroun te Atua. Ma a kaira aron bwainikirinaia taan rimwin Iesu, ma ni kataia n tuka aia mwakuri ni “kaotiota te Rongorongo ae e Raoiroi ae taekan te Uea ae Iesu.” Ma I-Iutaia tabeman, ao imwina riki aomata aika mwaiti aika tiaki I-Iutaia, a a boni mutiakin mwakuri aikai ma ni bwaina te kaantaninga ae riai iai. E mataata irouia bwa te Atua e a tia ni kakeaia mataniwi n te Aro n Iutaia aika a kamoamoa oin raoiroiia i bon irouia, ao e a tabe ni boutokaia taan rimwin Iesu Kristo aika nanorinano.—Mwakuri 11:19-21, BK.
Antai n Taai Aikai Aika A Boutokoaki Iroun te Atua?
4, 5. (a) Tera aia kaantaninga aomata tabeman ni kaineti ma rinean aia Aro ae a na kaainna? (b) Tera te titiraki ae kakawaki riki ni kaineti ma rineakin te Aro ae koaua?
4 Ni kaineti ma iangoan te Aro ae koaua, te mataniwi n te aro teuana ae Harold Kushner, e taekina ae kangai ngke e kaoti i aon te TV n taai aika tibwa nako: “N na kamatoa au taeka n taku bwa e boni koaua te Aro ngkana e katamaroaa aroaron te aomata are e maiuakinna.” Te koaua bwa te Aro ae koaua e kona naba ni katamaroa aroaroia aomata. Ma e kaotaki boutokoan te Aro teuana iroun te Atua, ngkana te Aro anne e kona ni katamaroa riki aroaroni maiuia aomata? Bon tii ngaia te kaetieti ae e na taraaki ibukin kaotan koauan te Aro teuana?
5 A bane aomata n tangiria ni kani karaoi motinnano ibukin bwaai aika a kani karaoi, n ikotaki naba ma te Aro ae a na kaainna. Ma te inaaomata ni karaoa te motinnano e aki nanonna bwa te aomata e na rinea te bwai ae eti n taai nako. N aron anne, ngkana a na rinea te Aro aomata tabeman are a na kaainna, a taraa moa aron buburana, kaubwaina, tamaroan ana waaki n taromauri, ke bon aia Aro aia utu. Akea mai buakoni bwaai aikai aika a kaeta raoi aron koauan ke aki-koauan te Aro teuana ma teuana. Te titiraki ae kakawaki riki bon aei: Te Aro ra ae e kaungai nanoia kaaina bwa a na kakaraoa nanon te Atua, ao iai naba kakoaua aika teretere aika a kaotia bwa e boutokoaki iroun te Atua, n te aro ae kaaina a kona n taekina ae ‘E iri taangara te Atua’?
6. Baikara ana taeka Iesu ake a katereterea taekan te Aro ae koaua ao ae kewe?
6 Iesu e katea te kaetieti ibukin kaokoroan te taromauri ae koaua ma ae kairua, ngke e kangai: “Kam na kawakiningkami nakoia burabeti ni kewe, akana nako imi ni baka n tiibu, ma boni kameanti aika kakang uakekei i nanoia. Ane kam na kinaia n uaaia.” (Mataio 7:15, 16, ara bwai man reireiti; Maraki 3:18) Ti na maroroakin ngkai taekan ‘uaa’ tabeua ke kanikinaa, aika a kotea te Aro ni koaua aika taekinaki n ana Taeka te Atua, bwa ti aonga ni kona n noria raoi bwa antai ni boong aikai aika a boutokoaki iroun te Atua.
Kanikinaa Aika A Kainetiia te Koraki Ake A Boutokoaki Iroun te Atua
7. Tera ae nanonaki n reiakinan taekan bwaai aika boto i aon te Baibara n tii ngaia?
7 A aana aia koaua i aon te Baibara. E kangai Iesu: “Tiaki au bwai au reirei, ma bon ana reirei Teuare kanakomaiai. Ngkana e kan toua mwin ana taeka Teuarei te aomata, ao e na ata te reirei, ba tao mairoun te Atua, ke tao I taetae mai Rou.” Ao e kangai naba: “Ane mairoun te Atua ao e ongo ana taeka te Atua.” (Ioane 7:16, 17; 8:47) Mangaia are te koraki ake a boutokoaki iroun te Atua, a taekin reirei aika a kaotaki iroun te Atua n ana Taeka n tii ngaia ao a rarawa nakon reirei ake a boto i aon te rabakau n aomata ke taiani katei.—Itaia 29:13; Mataio 15:3-9; I-Korote 2:8.
8. Bukin tera bwa e kakawaki kabonganan aran te Atua n te taromauri?
8 A kabongana ma ni kakatanoata aran te Atua ae Iehova. E taetae ni burabeti ni kangai Itaia: “Ao kam na kangai n te bong arei, Kam na katituaraoa Iehova, taboa arana, taekin ana makuri i buakoia botanaomata, tuangia ba e neboaki arana. Anenea Iehova; ba E karaoi baika raraoi: ke e ataki aei i aonaba ni bane.” (Itaia 12:4, 5) Iesu e reireinia taan rimwina bwa a na tataro ni kangai: “Tamara are i karawa, E na tabuaki aram.” (Mataio 6:9) Mangaia are ngkana kaain Iutaia ke tiaki, ma Kristian rimoa a riai n riki bwa “te botanaomata . . . i bukin [aran te Atua].” (Mwakuri 15:14) E teretere bwa e kukurei te Atua ni boutokoia aomata aika a kukurei n riki bwa “te botanaomata . . . i bukin arana.”
9. (a) Bukin tera bwa a kimwareirei kaain te aro ae koaua? (b) Tera te kaokoro ae kaotaki iroun Itaia, i marenan te Aro ae koaua ao te Aro ae kewe?
9 A kaotiota aroaron te Atua ae kimwareirei. Kioina ngkai boni ngaia te tia otea te ‘euangkerio,’ Iehova bon “te Atua ae kukurei.” (1 Timoteo 1:11, New World Translation of the Holy Scriptures [NW]) Mangaia are a na kanga taan taromauria n riki n aki-kukurei ke n iaiangoa ae aki kaunga, n taai nako? E ngae ngkana e bati te rawawata n te aonnaba aei ao a taonaki naba n taiani kangaanga, ma Kristian ni koaua a kateimatoa te nano ae kimwareirei irouia, ibukina bwa a okioki n amwamwarake n te marike n taamnei ae taonako. Itaia e kabotaui aroaroia ma aroia kaain Aaro aika kewe: “Ma ngaia ae E kangai ana taeka te Uea ae Iehova, Noria, ane a na amamarake au toro, ao ngkami kam na matenibaki: noria, ane a na momoi au toro, ao ngkami kam na taka: noria, ane a na kimareirei au toro, ao ngkami kam na maamaa: noria, ane a na anene au toro ni kakatongan nanoia, ao ngkami kam na tang n rawawatan nanomi, ma ni maango n uruan tamneimi.”—Itaia 65:13, 14.
10. A kanga kaain te Aro ae koaua n totokoa riain karekean te reirei i bon irouia mani kataan te aeka ni kawai teuana ao rotakiia ni kairuana?
10 A aana aroaroni maiuia ao aia motinnano ake a karaoi, i aon reirei man te Baibara. “Ko na onimakina Iehova n nanom ni kabanea, ao tai mwiokoa oin am ataibwai,” e reireinira te tia korea te boki ae Taeka N Rabakau, “ko na ataia n nakonakom ni kabane, ao E na kaeti kawaim.” (Taeka N Rabakau 3:5, 6) Te Atua e boutokoia aomata aika a mwiokoia ibukin kairiraia, ao a aki onimakin iango aika kauntaba, ake mairouia aomata ake a kakeaa bongan te rabakau mairoun te Atua. Kukurein nanon te aomata ni kaboraoa maiuna ma ana Taeka te Atua, e na kauarerekea riain karekean reireina i bon irouna mani kataan te aeka ni kawai teuana ao rotakina ni kairuana.—Taian Areru119:33; 1 I-Korinto 1:19-21.
11. (a) Bukin tera bwa kaain te Aro ni koaua a aki kona ni kaokoroaki nakon te koraki ni mataniwi ao te koraki n aomata ake nikiraia? (b) Tera te katoto ae a riai ni karaoia ibukin te nanai, aomata aika taani kairiri i buakoia ana aomata te Atua?
11 A baireaki n ai aroni baireaia kaain te ekaretia ni Kristian ake n te moan tienture. E taekina te reirei aei Iesu: “Ma tai atongaki ngkami ba Rabi: ba ti temanna ami tia Reirei, ao taari ngkami ni kabaneingkami. Ao tai atonga te aomata temanna i aon te aba ba tamami: ba ti temanna Tamami, ba Teuare i karawa. Ao tai atongaki ngkami ba taani kairiri: ba ti temanna ami tia Kairiri, ba te Kristo. Ao ane kakanato riki i buakomi ao e na riki ba ami tia makuri.” (Mataio 23:8-11) Te ekaretia ae kaainaki irouia taari, e aki kainnanoa te koraki ni mataniwi ake a kainikatonga, ake a kamoamoa i bon irouia ni katokai nakoa aika bubura i aoia, aika a karietataia riki i aoia kaain te ekaretia. (Iobi 32:21, 22) Te koraki ake a kawakina ana nanai te Atua a tuangaki bwa a na karaoa anne “tiaki ngkai kaanga kam kairoroaki nako iai, ma kam na bareka tarataraana n ai aron nanon te Atua; ao tiaki i bukin te kanibwaibwai n te aro ae aki riai, ma kam na tarataraia n te aro ae a tae nangimi nako iai; ao tai tarataraia ngkai kaanga taan tauu aroia ami ekaretia nako, ma kam na riki ba taani kakairi nakon te nanai.” (1 Betero 5:2, 3) Kristian aika taani kawakina te nanai ma nanoia ni koaua, a rawa n ueana aia onimaki raoia n aomata. Kioina ngkai raao ngaiia ni mwakuri n te beku iroun te Atua, a bon tii kekeiaki mwaaka naba ni karaoa te katoto ae raoiroi.—2 I-Korinto 1:24.
12. Tera te iango ae raoiroi ni kaineti ma tautaeka ake i aon te aonnaba, ae e katauaki iroun te Atua ibukia aomata aika a tangiria ni boutokoaki irouna?
12 A aantaeka nakon aia tautaeka aomata, ma a tei i nuka ni kaineti ma waaki n tautaeka. Ane e rawa n ‘ongeaba irouia ake a tau-taeka i aona,’ e aki kona ni kaantaningaia bwa e na boutokoaki iroun te Atua. Bukin tera? Ibukina bwa “ake a tau-taeka ngkai ao a kateaki iroun te Atua. Ma ngaia aei, ba ane rawa nakon te tau-taeka, ao e rawa naba nakoni mwakan te Atua.” (I-Rom 13:1, 2) Ma e ataia Iesu bwa e kona n riki te kauntaba iai ngke e kangai: “Kam na angani Kaitara akana ana bwai Kaitara, ao angan te Atua akana ana bwai te Atua.” (Mareko 12:17) Akana a tangira boutokaaia iroun te Atua a riai n teimatoa n “ukoukora moa uean te Atua ma ana raoiroi,” ma n ongeaba naba nakon ana tua te tautaeka aika a aki bobuaka ma tabeia ae kakawaki riki, ake mairoun te Atua. (Mataio 6:33; Mwakuri 5:29) Iesu e katuua taekan te tei i nuka ngke e taekinia taan rimwina ni kangai: “Tiaki ana bwai te aba ngaiia, n ai arou ngkai tiaki ana bwai te aba Ngai.” E manga reitia ni kangai rimwi riki: “Tiaki mai aon te aba ueau.”—Ioane 17:16; 18:36.
13. Tera ana mwakuri te itangitangiri, ni kaineti ma kinaakia ana aomata te Atua?
13 A bon aki inanonano ngkana a “kakaraoa ae raoiroi nakoia aomata ni kabaneia.” (I-Karatia 6:10, ara bwai man reireiti.) Bon akea te inanonano n te tangira ni Kristian, bwa e butimwaeia aomata ni kabane n aki ongeia bwa aekara kuniia, mwaitin aia mwane ke buburan aia reirei, abaia ake a roko mai iai, ke aia taetae. Karaoan ae raoiroi nakoia aomata ni kabaneia, ao e a moamoa riki nakoia raoia n onimaki, e kateretereia te koraki ake a boutokoaki iroun te Atua. E kangai Iesu: “Kam na i tangitangiri; n ai arou ngke I tangiringkami, ba kam na i tangitangiri naba.”—Ioane 13:35; Mwakuri 10:34, 35.
14. A bon tangiraki irouia angiia aomata, te koraki ake a akoaki iroun te Atua? Kabwarabwaraa.
14 A kukurei ni bwainikirinaki ibukin kakaraoan nanon te Atua. E a kaman reireinia taan rimwina Iesu ni kangai: “Ngke a bainikirinai, ao a na boni bainikiriningkami naba; ngke a kawakina au taeka, ao a na boni kawakina naba ami taeka.” (Ioane 15:20; Mataio 5:11, 12; 2 Timoteo 3:12) Te koraki ake a boutokoaki iroun te Atua a boni kaman riribaki nako naba ma rimoa, n ai aron Noa, are e kaota buakakaia kaain te aonnaba n noran ana onimaki. (Ebera 11:7) Ni boong aikai, te koraki ake a tangira boutokaaia mairoun te Atua, a aki kamaraua korakoran ana taeka te Atua, ke n urui ana reirei te Atua bwa a aonga n aki bwainikirinaki. Ngkana a kakaonimaki ni beku iroun te Atua, a ataia naba bwa aomata a na ‘aki oota ao a na kabuakakaia.’—1 Betero 2:12; 3:16; 4:4.
Iaiangoan Nanon Koaua Aikai
15, 16. (a) Baikara titiraki ake a na buokira ni kinaa te botaki n Aro ae boutokoaki iroun te Atua? (b) Tera te motinnano ae a a tia ni karaoia aomata aika mirion ma mirion mwaitiia, ao bukin tera?
15 Bon titirakiniko bwa, ‘Tera te botaki n Aro ae a ataaki kaaina ibukin aroia ni kakairi raoi n ana Taeka te Atua, e ngae ngkana reirei aikai a kaokoro ma ae kakoauaki irouia angiia aomata? Antai aika a katuua aron kakawakin oin aran te Atua, ao a kabongana te ara anne ibukin kai kinakiia? Antai aika a kaota te kaantaninga ae kakukurei ae bon tii ana Tautaeka n Uea te Atua ae e kona ni katoki aia kangaanga aomata ni kabane? Antai aika a boutokoa ana kaetieti te Baibara ibukin te aroaro ni maiu ae riai, e ngae ngkai a taku aomata bwa e a bane tain ana kaetieti te Baibara iai? Antai te koraki aika a kinaaki ngkai akea aia mataniwi aika a kakabooaki, ao bon taan tataekina te rongorongo kaaina ni kabane? Antai aika a kamoamoaki taekaia ngkai a ongeaba n te tua n abaia, e ngae ngkai a aki buokanibwai ni waaki n tautaeka? Antai aika a kaotiota te tangira n aroia ni kabanea aia mwane ao aia tai ni buokiia aomata bwa a na reiakina taekan te Atua ma ana kaantaninga? Ao e ngae ngkai a karaoi aaro aika raraoi aikai, ma antai aika a bon riribaki naba, ma ni kakanikoaki ao ni bwainikirinaki?’
16 Mirion ma mirion mwaitiia aomata n te aonnaba ni kabuta ake a a tia n iangoi koaua aikai, ao a aki nanououa ngkai n taku bwa bon tii Ana Tia Kakoaua Iehova ake a waakina te Aro ni koaua. A roko n te motinnano aei imwin iangoan aia reirei Ana Tia Kakoaua Iehova, aroaroia, ao kakabwaia ake a a tia n nako man aia Aro. (Itaia 48:17) N aron are e taetae ni burabetinaki n Tekaria 8:23, mirion ma mirion mwaitiia aomata ngkai aika a kangai: “Ti na airi ma ngkami, ba ti ongo ba E memena te Atua i roumi.”
17. Bukin tera bwa a aki kainikatonga Ana Tia Kakoaua Iehova ngkai a taekinna bwa bon aia Aro ae koaua?
17 A kainikatonga Ana Tia Kakoaua Iehova ngkai a kaotia bwa bon tii ngaiia aika a boutokoaki iroun te Atua? N etina, bon tii te arona aroia ma aroia tibun Iteraera ake a mena i Aikubita ake a taku bwa a boutokoaki iroun te Atua n aki ongea aia koaua kaain Aikubita, ke aroia Kristian ake n te moan tienture ngke a taku bwa a boutokoaki iroun te Atua, ao a katinanikuaki iai kaain te Aro n Iutaia. A mataata taiani koaua. N aaba aika 235 mwaitiia, Ana Tia Kakoaua Iehova a tabe ni karaoa te mwakuri are e taetae ni burabetinaki iroun Iesu are e na karaoaki irouia taan rimwina n tain te toki: “Ao ane e na tataekinaki euangkerion uean te Atua aei i aonaba ni bane ba te bwai ni kaotioti nakoia botanaomata ni kabaneia; ao ngkanne e na roko naba iai te toki.”—Mataio 24:14.
18, 19. (a) Bukin tera bwa akea bukina ae Ana Tia Kakoaua Iehova a na kerikaki man aia mwakuri n tataekina te rongorongo, e ngae ngkai a riribaki iai? (b) E a kanga aron Taian Areru 41:11 ni boutokoa te koaua ae a buokaki taani Kakoaua iroun te Atua?
18 A na teimatoa Ana Tia Kakoaua Iehova ni kakaraoa te mwiokoaki aei, n aki kariaia te bwainikirinaki ke te kairiribai bwa e na tuka aia waaki. E riai ni karaoaki ana mwakuri Iehova, ao e na boni katiaaki. Mwakuri nako ake a karaoaki irouia aomata i nanon te tienture are nako ibukin tukaia taani Kakoaua man katiaan ana mwakuri te Atua, a bon aki tokanikai, bwa e berita ni kangai Iehova: “Bon akea te kai-ni-buaka teuana ae karaoaki n ekiko nako ae na tokanikai; ao ane ko na kabuakakai neewe ni kabane aika tei rake n ekiko nako ngkana e kaetaki taekam. Ai ngaia anne tibangaia ana toro Iehova, ao aia raoiroi ae reke mai Rou.”—Itaia 54:17.
19 Norakin ae a korakora ao a mwamwakuri riki ngkai Ana Tia Kakoaua Iehova nakon taai aika nako—e ngae ngkai a kaaitara ma te kairiribai ni katobibia te aonnaba—e boni kakoauaa bwa e kukurei Iehova ni bwaai ake a tabe ni karaoi ngkai. E kangai te Uea are Tawita: “I ataiko ba Ko tangirai, n aei, ngkae e aki tokanikai te tia ribaai i aou.” (Taian Areru 41:11; 56:9, 11) Ana kairiribai te Atua a na bon aki kona ni kakatonga n tokanikai i aoia ana aomata Iehova, ibukina bwa aia tia Kairiri ae Iesu Kristo e a tabe ni kekerake nakon te kabanea n tokanikai!
Ko Kona ni Kaeka?
• Baikara katoto tabeua ma rimoa aika a kaota taekaia aomata aika a boutokoaki iroun te Atua?
• Baikara bwaai tabeua aika a kanikinaea te Aro ni koaua?
• Bukin tera bwa ko kakoaua ae te koraki ae Ana Tia Kakoaua Iehova a boutokoaki iroun te Atua?
[Taamnei n iteraniba 11]
Te koraki ake a tangira boutokaaia iroun te Atua a riai n aana aia reirei i aon ana Taeka n tii ngaia
[Taamnei n iteraniba 13]
Unimwaane ni Kristian a riki bwa banna ni katoto nakoia kaain te nanai