Teimatoa N Aron “Kantaningan Te Kamaiuaki”!

“Baina . . . te bara ni buaka ae kantaningan te kamaiuaki.”​—1 I-TETARONIKE 5:8, BK.

1. E kanga “kaantaningan te kamaiuaki,” ni kona ni buokira bwa ti na nanomwaaka?

KAANTANINGAN te kamaiuaki e kona ni buoka te aomata bwa e na nanomwaaka e ngae ngkana e kakaiaki arona. Te aomata are e beibeti i marawa i aon te booti ni kamaiu imwin iinakon te kaibuke, e kona ni maan riki n nanomwaaka iai ngkana e ataia bwa i aoni kawaina n roko te ibuobuoki. N aron anne, inanon ririki aika ngaa ma ngaa mwaitiia, kaantaningan “ana aro ni kamaiu Iehova” e a tia ni kateimatoaia mwaane ao aine aika onimaki, n tain te kangaanga, ao akea irouia ae e a tia ni maneang n te onimaki aei. (Te Otinako 14:13; Taian Areru 3:8; I-Rom 5:5; 9:33) Te abotoro Bauro e kabotaua “kantaningan te kamaiuaki” ma “te bara ni buaka” ae teuana mai buakon aia bwai ni buaka n taamnei, Kristian. (1 I-Tetaronike 5:8 BK; I-Ebeto 6:17) Eng, kakoauan ae te Atua e na kamaiuira, e kamanoa ara iango, ao e buokira ni bwaina te iango ae raoiroi e ngae ngkai ti kaitaraki n taian rawawata, te kairiribai, ao kataaki.

2. Baikara aaro tabeua are e kona n taekinaki iai bwa “kaantaningan te kamaiuaki,” bon te bwai ae riai n aana te taromauri ni koaua?

² “Kaantaningan ae raoiroi nakon taai aika imwaiia, bon tiaki aroaroia kaain te aba ni beekan” are e otabwaninia Kristian ake a maiu n te moan tienture, e taku te International Standard Bible Encyclopedia. (I-Ebeto 2:12; 1 I-Tetaronike 4:13) Ma e ngae n anne, “kantaningan te kamaiuaki” bon teuana mai buakon bwain te taromauri ni koaua aika kakawaki. N te aro ra? Te moan, kamaiuaia ana toro Iehova e reitaki ma oin arana. E tataro ni kangai te tia areru ae Ataba: “Te Atua, ae e reke maiura mai Roum, Ko na buokira ba e aonga ni karineaki aram. Ao kamaiuira, ao kabara ara bure, i bukin aram.” (Taian Areru 79:9; Etekiera 20:9) Irarikin anne, onimakinan kakabwaia ake a beritanaki iroun Iehova, bon moan te kakawaki ibukin karekean te iraorao ae raoiroi ma ngaia. E kabwarabwara ni kangai Bauro: “Ngkana akea te onimaki ao e aki kona te aomata ni kakukureia te Atua; ba e riai ba ane nako n te Atua ao e na kakoaua ba bon iai, ao ba bon te tia kabo aia onimaki akana kakorakoraia n ukoukoria.” (Ebera 11:6) Irarikin anne, e kabwarabwara Bauro bwa kamaiuaia aomata aika raraoma ni koaua, bon bukina teuana ae kakawaki are e a roko Iesu i aon te aonnaba iai. E kangai: “E koaua te taeka aei, ao e riai ba e na kakiaki i nanoia aomata ni kabaneia, ae te taeka ae kangai, E roko Kristo Iesu i aon te aba ba E na kamaiuia tani bure.” (1 Timoteo 1:15) Ao te abotoro Betero e taekina te kamaiuaki bwa ‘mwiin [ke uaan] ara onimaki.’ (1 Betero 1:9) E mataata bwa e riai kaantaningan te kamaiuaki. Ma tera raoi te kamaiuaki? Ao tera ae kainnanoaki ibukin karekeana?

Tera te Kamaiuaki?

3. Te aeka ni kamaiuaki ra ae rereke irouia ana toro Iehova rimoa?

³ N te Baibara n Ebera, n angiin te tai te “kamaiuaki” e nanona rawean maiun te aomata, ke kainaaomatakina man te karawawataki ke kamateana ae aki riai. N aron anne, ngke e atonga Iehova bwa te “tia Kamaiu,” e a kangai naba Tawita: “Bon au bwa ae rietata Iehova . . . Au tia kamaiu, Ko kamaiuai man te bainikirinaki. N na wetea Iehova, ae riai ba E na kamoamoaki: Ao I a kamaiuaki iai mairouia taan ribaai.” (2 Tamuera 22:2-4) Tawita e ataia bwa e ongo Iehova ngke a tangitang nakoina Ana toro aika kakaonimaki ni bubutii buokaia.​—Taian Areru 31:22, 23; 145:19.

4. Tera te kaantaninga ibukin te maiu n taai aika a na roko, are e bwainaki irouia ana toro Iehova ake a maiu imwain aia tai Kristian?

⁴ Ana toro Iehova aika a maiu mai imwain aia tai Kristian a kakaantaninga naba rokon te maiu teuana. (Iobi 14:13-15; Itaia 25:8; Taniera 12:13) Ni koauana, a mwaiti berita ni kamaiu ake a mena n te Baibara n Ebera, aika a burabetina te kamaiu ae kakannato riki​—ae te kamaiuaki nakon te maiu are aki toki. (Itaia 49:6, 8; Mwakuri 13:47; 2 I-Korinto 6:2) N ana bong Iesu, a mwaiti I-Iutaia ake a kakaantaninga te maiu are aki toki, ma a rawa ni butimwaea Iesu bwa boni ngaia aan kakoroan bukin aia kaantaninga. Iesu e tuangia mataniwi n Aro ake a maiu n ana tai, ni kangai: “Kam ukeuke n te Baibara; ba kam taku ba e reke te maiu are aki toki i roumi mai iai: ao boni ngaia are kaotioti i bukiu.”​—Ioane 5:39.

5. Tera te kamaiuaki n arona ae tabwanin raoi?

⁵ Rinanon Iesu, te Atua e kaota nanon te kamaiuaki n arona ae tabwanin raoi. E nanona naba te kainaaomataki man te tautoronaki i aan te bure, te tautoronaki nakon te Aro ae kewe, te aonnaba ae tauaki taekana ngkai iroun Tatan, maakan te aomata, ao maakan naba te mate. (Ioane 17:16; I-Rom 8:2; I-Korote 1:13; Te Kaotioti 18:2, 4) Ma n arona ae tabwanin raoi, te kamaiuaki ibukia ana toro te Atua e aki tii nanona te kamaiuaki man taian rawawata, ma e nanona naba karekean te maiu are aki toki. (Ioane 6:40; 17:3) E reirei Iesu bwa ibukia kaain te “nanai ae uarereke,” te kamaiuaki, e nanona manga-utiia nakon te maiu i karawa bwa a na buokanibwai ma Kristo n te Tautaeka n Uea. (Ruka 12:32) Ibukiia angiia aomata, te kamaiuaki e nanona kaokakiia nakon te maiu ae kororaoi, ao te iraorao ma te Atua n aron are e a reke irouia Atam ao Nei Ewa ngke a mena n te oo-n-aroka are Eten imwain aia bure. (Mwakuri 3:21; I-Ebeto 1:10) Te maiu are aki toki n te baretaiti, boni ngaia ana moan kaantaninga te Atua ibukin te botannaomata. (Karikani Bwaai 1:28; Mareko 10:30) Ma e na kanga ni kona ni kaokaki te aeka ni maiu aei?

Te Bwai ae Aana te Kamaiuaki ​—Te Kaboomwi

6, 7. Tera aron ana mwakuri Iesu ni kaineti ma kamaiuara?

⁶ Te maiu are aki toki e tii kona n reke man ana karea ni kaboomwi Kristo. Bukin tera? Te Baibara e kabwarabwara bwa ngke e bure Atam, e boni ‘kabooa’ ibon irouna, ma natina ni kabane ake a na riki, n ikotaki ma ngaira, nakon te bure​—mangaia are e kainnanoaki iai te kaboomwi ngkana te botannaomata a na kona ni kaantaninga reken ae raoiroi irouia. (I-Rom 5:14, 15; 7:14) E kaikonakaki ni karea aika taiani man ake a kakareanaki i aan te Tua Mairoun Mote, bwa te Atua e na katauraoa te kaboomwi ibukin te botannaomata. (Ebera 10:1-10; 1 Ioane 2:2) Iesu bon teuare are ana karea ae e a kakoroi bukin banna ni burabeti aikai. Ana anera Iehova e katanoata aei imwain bungiakin Iesu: “Boni ngaia ae na kamaiuia ana aomata man aia bure.”​—Mataio 1:21; Ebera 2:10.

⁷ E bungiaki Iesu n te kakai iroun te kibono ae Nei Maria, ao ibukina bwa bon Natin te Atua ngaia, e aki itiuaki n te bure mairoun Atam. Te koaua aei, n ikotaki naba ma anuani maiuna are e kaota kororaoin ana kakaonimaki, e karika maiuna bwa te bwai ae tau ni kona ni kabooa te botannaomata man te bure ao te mate. (Ioane 8:36; 1 I-Korinto 15:22) N tiaki aroia aomata ni kabaneia, e aki kabureaki nakon te mate Iesu ibukin te bure are e karaoia. Rokona i aon te aonnaba, “ba E na anga maiuna ba unoraia aomata aika bati.” (Mataio 20:28) Kioina ngkai e a tia ni karaoa anne, Iesu, are e a tia ni kautaki ao e a tia naba ni katokaaki i aon ana kaintokanuea, e kona ni kamaiuia aomata ni kabaneia akana a boraoi aroia ma ana kaetieti te Atua iai.​—Te Kaotioti 12:10.

Tera ae Kainnanoaki Ibukin te Kamaiuaki?

8, 9. (a) E a kanga Iesu ni kaeka ana titiraki i aon te kamaiuaki, te tia tautaeka are kaubwai are te rorobuaka? (b) E a kanga Iesu ni kabongana te tai anne ibukin reiakinaia taan rimwina?

⁸ N te taina, te tia tautaeka temanna ae te I-Iteraera are e kaubwai, e titirakina Iesu ni kangai: “Tera te bwai ae N na karaoia ba e aonga n reke i rou te maiu are aki toki iai?” (Mareko 10:17) Tao ana titiraki aei e kaota aia iango angiia I-Iutaia ake a maiu n te tai arei —are te Atua e tuatua karaoan mwakuri aika raraoi, ao ngkana e tau mwaitin ana mwakuri aika raraoi te aomata, ao e a kona ngkanne ni karekea kamaiuana iai iroun te Atua. Ma te aeka n taromauri anne e kona ni karaoaki tii ibukin nanon te aomata ni kan tabeakina moa oin kakabwaiana. Aeka ni mwakuri aikai a aki kona ni karekea te kaantaninga ibukin te kamaiuaki ae e kona n onimakinaki, ibukina bwa akea te aomata ae aki-kororaoi ae e kona ni kaboraoa aroarona ma ana kaetieti te Atua n te aro ae tabwanin raoi.

⁹ Ngke e kaeka ana titiraki te aomata aei, Iesu e kauringnga bwa e riai n ongeaba n ana tua te Atua. Te tia tautaeka are e ataei riki aei e waekoa ni kaotia nakon Iesu bwa e tataneiai n ongeaba iai ma ngke e uarereke. Ana kaeka aei e kaira Iesu bwa e na tangira teuarei. E kangai Iesu nakoina: “Ai ti teuana te bwai are ko tuai ni koro raoi iai, naako kabo am bwai nako, ao angania akana aki kaubwai, ao e na reke am bwai i karawa iai: ao nako mai, irirai.” Ma e nako te rorobuaka aei ma rawawatan nanona, “kioina ngke e kaubwai.” Imwin anne, Iesu e kamataata nakoia taan rimwina bwa tatangiran bwaikorakin te aonnaba aei e tuka aron reken te kamaiuaki irouia aomata. E reitia naba n taekinna bwa akea te aomata ae e kona ni kamaiuaki n oin korakorana. Ma Iesu e a manga karaui nanoia ni kangai: “E aki konaki te baei irouia aomata, ma e konaki iroun te Atua: ba a bane ni konaki iroun te Atua.” (Mareko 10:18-27; Ruka 18:18-23) E a kanga ni kona n reke te kamaiuaki?

10. Baikara bwaai aika ti riai ni karaoia bwa ti aonga n tau ni kamaiuaki?

¹⁰ Te kamaiuaki bon te bwaintangira mairoun te Atua, ma e aki reke n akea te bwai ae karaoaki iroun te aomata. (I-Rom 6:23) Bon iai bwaai tabeua ake a riai n iraki nanoia irouia aomata ni kabaneia, ngkana a na tau n anganaki te bwaintangira aei. E kangai Iesu: “Ba E tangiriia aomata te Atua n te aro are E anga Natina ae te rikitemanna iai, ba e aonga n aki mate ane onimakinna, ma e na reke i rouna te maiu are aki toki.” Ao e reitia naba ni kangai te abotoro Ioane: “Ane onimakina te Nati ao e reke i rouna te maiu are aki toki; ao ane aki ira nanon te Nati ao e na aki nora te maiu, ma e memena unin te Atua i aona.” (Ioane 3:16, 36) E teretere bwa te Atua e tangira te onimaki ao te ongeaba mairouia aomata n tatabemania nako ake a kakaantaninga reken te maiu are aki toki irouia. A na bane aomata ni motika oin nanoia bwa a na butimwaea te kaboomwi ma n tou mwin mwanekan Iesu.

11. E na kanga te aomata ae aki-kororaoi ni kona n akoaki iroun Iehova?

¹¹ Kioina ngkai ti aki kororaoi, tiaki aroarora te ongeaba, ao e aki kona naba ni kororaoi aron ara ongeaba. Boni ngaia bukina are Iehova e karekea te kaboomwi ae e na rabuna ara bure. Ma e ngae n anne, ti riai ni kakorakoraira n taai nako ni karaoa ae boraoi ma ana kairiri te Atua. N aron are e taekinna Iesu nakon te tia tautaeka ae ataei riki ae kaubwai, ti riai n tou mwin ana tua te Atua. Karaoan anne e aki tii karekea te akoaki iroun te Atua, ma e karika naba te kimwareirei ae bati, bwa “a aki rawawata ana tua”; ma bon ‘maurin te iriko.’ (1 Ioane 5:3; Taeka N Rabakau 3:1, 8) E ngae n anne, ma e aki bebete tauan raoi kakaantaningan te kamaiuaki.

“Buaka I Bukin te Onimaki”

12. E a kanga kaantaningan te kamaiuaki, ni kona ni buoka te Kristian bwa e na kakorakora n eka nako te kaririaki nakon te wene ni bure?

¹² Te tia rimwin Kristo are Iuta, e tangiria ni kororeta nakoia Kristian ake rimoa “n taekan te kamaiu, ae [ana] bai ma [ngaia].” Ma ibukin aroaroia ae kammaira angiia aomata n te tai anne, e kairoroaki iai bwa e na reiakinia tarina bwa a na “buaka i bukin te onimaki.” Eng, ibukin karekean te kamaiuaki, e aki tau tii te onimaki, tauan te onimaki ni Kristian ni koaua, ao te ongeaba n taai aika akea te kangaanga iai. Tangiran Iehova iroura e riai n rangi ni korakora n te aro ae e kona ni buokira ni kaitara ma kataaki ao kariri nakon aroaro aika kammaira. Ma e ngae n anne, te wene ni bure ao aroaro aika kammaira, aki​-karineaia akana a mwiokoaki n te mwaaka, taian raure, ao taian nanououa, a bon urua nanoia ao aroaroia kaain te ekaretia n te moan tienture. Ibukin buokaia bwa a na kaitara ma aaro aikai, Iuta e kaungai nanoia raona ni Kristian bwa a na iaiangoa tiaia are a uaiakinna: “Ngkami aika kam tangiraki, kateimatoaingkami i aon te boua ae ami onimaki ae moan te tabu. Kam na tataro iroun te Tamnei ae e Raoiroi, ao kam na kawakiningkami i nanon tangiran te Atua, ngkai kam kantaninga ana nanoanga ara Uea ae Iesu Kristo, ae e na anganingkami te maiu ae e aki toki.” (Iuta 3, 4, 8, 19-21, BK) Kaantaningan te kamaiuaki e kona ni kakorakoraiia bwa a na buaka ibukin kateimatoan te maiu ae itiaki irouia.

13. Ti na kanga ni kaotia bwa ti aki kamatebuaka akoakira iroun te Atua?

¹³ Iehova ae te Atua e tangiria aomata ake e na kamaiuiia, bwa a na arona moa te aroaro ni maiu ae moanibaan te raoiroi. (1 I-Korinto 6:9, 10) Ma iran nanon ana kaetieti te Atua ibukin te aroaro ni maiu ae riai, e aki nanonna bwa ti na motikitaekaia aomata tabeman iai. Tiaki ngaira aika ti na bairea taekaia raoraora n aomata ni kaineti ma te maiu are aki toki. Ma bon te Atua ae e na karaoa anne, n aron are e taekinna Bauro nakoia I-Erene ake a mena i Atenai: “E motika te bong are E na kaeti iai taekaia kaain aonaba n te raoiroi iroun te Aomata are E rineia; are E angania aomata ni kabaneia kakoauana, ngke E kautia mai buakoia maate”​—are taekan Iesu Kristo. (Mwakuri 17:31; Ioane 5:22) Ngkana ti maiuakina onimakinan ana kaboomwi Iesu, ao akea bukina ae ti na maaka te bongi ni motikitaeka ae i aoni kawaina n roko. (Ebera 10:38, 39) E kakawaki bwa ti na aki ‘kamatebuaka anganakira te akoaki mairoun te Atua [ae taekan raoiakinara ma ngaia rinanon te kaboomwi],’ n te aro ae ti kariaia kaririakira bwa ti na iangoi ke ni karaoi aroaro aika bure. (2 I-Korinto 6:1) Irarikin anne, ngkana ti buokia aomata tabeman bwa a na kamaiuaki, ao ti kaotia bwa ti aki kamatebuaka akoakira iroun te Atua. Ti na kanga ni kona ni buokiia?

Tibwatibakin te Kaantaninga Ibukin te Kamaiuaki

14, 15. Antai ake a mwiokoaki iroun Iesu bwa a na tataekina euangkerion te kamaiuaki?

¹⁴ E mwanewea ana taeka te burabeti are Ioera Bauro ngke e korea ae kangai: “Ane taboa aran [Iehova] ao e na kamaiuaki.” Ao e manga reitia ni kangai: “A na iranna ni wetea Teuare a tuai n onimakinna? ao a na iranna n onimakina Teuare a tuai n ongo taekana? ao a na iranna n ongo ngkana akea te tia taekinna?” Tabeua te kibu imwin anne, Bauro e kaotia bwa e aki reke te onimaki n akea ana mwakuri te aomata; ma “e reke te onimaki n te ongora” n “rongorongoni Kristo.”​—I-Rom 10:13, 14, 17; Ioera 2:32.

¹⁵ Antai ae na uota “rongorongoni Kristo” nakoia botannaomata? Iesu e mwiokoia taan rimwina n te mwakuri aei​—ake a a tia n reiakinaki te ‘rongorongo’ aei. (Mataio 24:14; 28:19, 20; Ioane 17:20) Ngkana ti ira tataekinan rongorongon te Tautaeka n Uea ma ni kairia aomata bwa a na riki bwa taan rimwin Kristo, ao ti karaoa are e taekinna Bauro ngke e mwanewea ana taeka Itaia aikai: “Ai tamaroa ra waeia ake a uarongorongoi baika raraoi!” E ngae ngkana a mwaiti aomata aika a aki butimwaea te euangkerio ae ti uotia nakoia, ma a bon “tamaroa” naba waera imatan Iehova.​—I-Rom 10:15; Itaia 52:7.

16, 17. Baikara kaantaninga aika uoua aika kakoroaki nanoia rinanon ara mwakuri n tataekina te rongorongo?

¹⁶ Kakoroan bukin te mwiokoaki aei e kakoroi bukin kaantaninga aika kakawaki aika uoua. Te moan, e riai n tataekinaki te euangkerio bwa e aonga ni kamoamoaki aran te Atua ao a aonga n ataa ae a riai ni karaoia, aomata aika a tangira te kamaiuaki. E ota Bauro ni kakoroan bukin te kaantaninga aei ni kaineti ma te mwiokoaki aei. E kangai: “Ba boni ngaia are E tuangira te Uea ni kangai, I kateiko ba ootaia Tientaire Ngkoe, ba Ko aonga n riki ba kamaiuan te aba nakon tabon aonaba.” Mangaia are ngaira aika taan rimwin Kristo, ti riai ni bane ni buoka aron tibwatibwakin rongorongon te kamaiuaki nakoia aomata.​—Mwakuri 13:47; Itaia 49:6.

¹⁷ Te kauoua, tataekinan te euangkerio e kawenea aan karokoan ana motikitaeka ae raoiroi te Atua. E taekina te motikitaeka anne Iesu ni kangai: “Ao ngkana E nako mai Natin te Aomata ma neboakina, ma anera ni kabaneia i rarikina, ao ane E na tekateka i aon ana kaintokanuea ae mimitong: ao ane a na bane ni botaki botanaomata i matana: ao E na karaureia te korakina ma te korakina n ai aron te tia kawakin-tiibu ngkana e karaureia tiibu ma kooti.” E ngae ngkana motikan taekaia aomata ao karaureaia e na karaoaki “ngkana E nako mai Natin te Aomata ma neboakina,” te mwakuri n tataekina te rongorongo e angania aomata aika a maiu ngkai aia tai ni kinaia tarin Kristo n taamnei, ma ni mwakuri ni boutokoa aia waaki, ae te aro ae a uaiakina iai kamaiuaia n aki toki.​—Mataio 25:31-46.

Teimatoa Inanon “Atakin Raoi Ami Kaantaninga”

18. Ti na kanga ni kona n teimatoa ni “kaantaninga te kamaiuaki”?

¹⁸ Arora ni mwamwakuri n tataekina te rongorongo, boni ngaia te anga teuana ae na buokira n teimatoa ni kakaantaninga te kamaiuaki. E korea ae kangai Bauro: “Ao ti bati n tangiringkami ba kam na bane ni kaota te kakorakoraingkami anne nakon atakin raoi ami kaantaninga ni karokoa te toki.” (Ebera 6:11) Ti bia bane ni karina “te barengaru ae kaantaningan te maiu,” are ti na uringa iai ae “E aki motiki bukira te Atua ba E na kareke kaira, ma ti aonga ni karekea te maiu iroun ara Uea are Iesu Kristo.” (1 I-Tetaronike 5:8, 9) Ti bia butimwaea naba ana taeka ni kaunga nano Betero ae kangai: “Ma ngaia ae kam na katauraoi nanomi, kam na taubang, kabanei nanomi ni kantaninga te akoi ae kam na anganaki ngkana e kaotaki Iesu Kristo.” (1 Betero 1:13 BK) Aomata ni kabane ake a karaoa anne a na nora kakoroan bukin aia ‘kaantaninga ibukin te kamaiuaki’ ae tabwanin raoi!

19. Tera ae na rinanoaki n te kaongora are imwin aei?

¹⁹ Ni karokoa te tai anne, tera ae ti riai ni kaantaningaia ibukin nikiran ana tai te waaki ae buakaka ae ngkai? Ti na kanga ni kona ni kabongana te tai aei ni karokoira, ao aomata tabemwaang naba nakon te kamaiuaki? Ti na iangoi titiraki aikai n te kaongora are imwin aei.

Ko Kona ni Kabwarabwara?

• Bukin tera ngkai ti riai n teimatoa ni “kaantaninga te kamaiuaki”?

• Tera ae nanonaki naba n te kamaiuaki?

• Tera ae ti riai ni karaoia bwa ti aonga n anganaki te bwai n tituaraoi ae te kamaiuaki?

• Tera te kaantaninga ae kakoroaki nanona, ae boraoi ma ana kaantaninga te Atua?

[Taamnei n iteraniba 10]

Te kamaiuaki e aki tii nannona te kamaiuaki man te kamaunanakoaki