Nyɛmimɛi Ni Edara Yɛ Afii Amli, Yehowa Asafo Lɛ Náa Nyɛhe Sɛɛ Waa
“Kɛ́ mikai nibii komɛi ni mitsu be ko ni eho lɛ, minaa kpɛɔ mihe waa. Shi bianɛ lɛ, minyɛɛɛ mafee nakai nibii lɛ dɔŋŋ, ejaakɛ gbɔlɛ eta mihe.”—Connie, eye afii 83.
Ekolɛ bo hu bianɛ lɛ, ogbɔ, ni no hewɔ lɛ, onyɛɛɛ ofee nibii komɛi tamɔ ofeɔ tsutsu lɛ. Eyɛ mli akɛ oye Yehowa anɔkwa ni osɔmɔ lɛ afii pii moŋ, shi kɛ́ okɛ nibii ni otsu yɛ esɔɔmɔ lɛ mli be ko ni eho lɛ to nibii ni otsuɔ bianɛ lɛ ahe lɛ, ekolɛ ehãa onuɔ he akɛ ohe bɛ sɛɛnamɔ. Kɛ́ nakai onuɔ he lɛ, mɛni baanyɛ aye abua bo?
MƐNI YEHOWA TAOƆ NI OFEE?
Bi ohe akɛ, ‘Mɛni Yehowa taoɔ ni mafee?’ Obaana hetoo lɛ yɛ 5 Mose 6:5 lɛ. Jɛmɛ kɛɔ akɛ: “Suɔmɔ Yehowa, o-Nyɔŋmɔ lɛ, kɛ otsui fɛɛ kɛ osusuma fɛɛ kɛ onyɛmɔ fɛɛ.” Wiemɔi nɛɛ shɛjeɔ mɔ mii waa, aloo jeee nakai?
Ŋmalɛ nɛɛ hãa wɔnaa akɛ, Yehowa miitao ni osɔmɔ lɛ kɛ otsui fɛɛ, osusuma fɛɛ, kɛ onyɛmɔ fɛɛ. Kɛ́ ohã sane nɛɛ hi ojwɛŋmɔ mli lɛ, ebaanyɛ eye ebua bo ni okɛ ohe akato mɛi krokomɛi ahe, ni agbɛnɛ hu, okɛ nɔ ni onyɛɔ otsuɔ bianɛ lɛ akato nɔ ni otsu be ko ni eho lɛ he.
Susumɔ enɛ he okwɛ: Be ni oji oblanyo loo oblayoo lɛ, eeenyɛ efee akɛ, oshihilɛ ŋmɛ bo gbɛ ni otsu babaoo yɛ Yehowa sɔɔmɔ lɛ mli. Bianɛ lɛ, oshihilɛ etsake, shi fɛɛ sɛɛ lɛ, ootsu bɔ ni obaanyɛ yɛ oshihilɛ lɛ naa. Kɛ́ osusu sane lɛ he yɛ nɛkɛ gbɛ nɔ lɛ, ekolɛ obaana akɛ, bɔ ni otsu babaoo yɛ Yehowa sɔɔmɔ lɛ mli be ko ni eho lɛ, nakai nɔŋŋ ofeɔ bianɛ. Okɛ onyɛmɔ fɛɛ sɔmɔ Yehowa be ko ni eho, ni okɛ onyɛmɔ fɛɛ miisɔmɔ lɛ bianɛ.
Okɛ onyɛmɔ fɛɛ miisɔmɔ Yehowa bianɛ, tamɔ bɔ ni okɛ onyɛmɔ fɛɛ sɔmɔ lɛ be ni odako tsɔ lɛ, no hewɔ lɛ nɔ ko tsakeko kwraa
OBAANYƐ OYE OBUA NYƐMIMƐI LƐ WAA
Naa nɔ kroko ni baanyɛ aye abua bo ni ona akɛ ohe yɛ sɛɛnamɔ: Nɔ najiaŋ ni okɛ ojwɛŋmɔ baama nibii ni onyɛɛɛ ofee dɔŋŋ lɛ anɔ lɛ, okɛ ojwɛŋmɔ ama nibii ni obaanyɛ ofee lɛ anɔ. Nibii komɛi yɛ ni be ni oji oblanyo loo oblayoo lɛ onyɛɛɛ ofee, shi bianɛ ni oda lɛ obaanyɛ ofee. Hã wɔsusu nibii nɛɛ ekomɛi ahe:
Gbaa nyɛmimɛi lɛ niiashikpamɔi ni oná lɛ. Susumɔ Ŋmalɛ mli wiemɔi ni nyiɛ sɛɛ nɛɛ ahe okwɛ:
Maŋtsɛ David: “Tsutsu ko lɛ, gbekɛ ji mi, shi amrɔ nɛɛ migbɔ, shi minako jalɔ ni akwa lɛ pɛŋ, loo jalɔ ni ebii miitao niyenii.”—Lala 37:25.
Yoshua: “Agbɛnɛ naa! Eshwɛ fioo ni magbo, ni nyɛle jogbaŋŋ kɛ nyɛtsui fɛɛ kɛ nyɛsusuma fɛɛ akɛ nibii kpakpai fɛɛ ni Yehowa, nyɛ-Nyɔŋmɔ lɛ, wo nyɛ shi akɛ ebaafee ehã nyɛ lɛ ateŋ ekome folo po bɛ ni efeko. Fɛɛ eba mli ehã nyɛ. Emli wiemɔ kome folo po bɛ ni bako mli.”—Yos. 23:14.
David kɛ Yoshua kɛ afii pii sɔmɔ Yehowa, ni amɛtsɔmɔ shihilɛi srɔtoisrɔtoi amli. No hewɔ lɛ, be ni amɛwie wiemɔi nɛɛ, no mli lɛ, amɛle nɔ tuuntu ni amɛwieɔ lɛ. Ekolɛ, owie wiemɔi tamɔ nɔ ni David kɛ Yoshua wie nɛɛ eko kɛwo mɔ ko hewalɛ pɛŋ. Shi bianɛ ni oda yɛ afii amli ni oná niiashikpamɔi saŋŋ lɛ, ekã shi faŋŋ akɛ, kɛ́ owie lɛ, ebaata mɛi atsuiŋ waa.
Akɛ nɔkwɛmɔnɔ lɛ, yɛ afii pii ni okɛsɔmɔ Yehowa lɛ mli lɛ, bo diɛŋtsɛ ona bɔ ni Yehowa eye ebua bo kɛ mɛi krokomɛi ehã. Ekolɛ, okaiɔ sane ko ni ba ni ohiɛ kpaŋ nɔ kɔkɔɔkɔ ni hã ona Yehowa nine yɛ bo loo mɛi krokomɛi ashihilɛ mli. Gbaa mɛi! Ebaawo amɛ hewalɛ waa. Agbɛnɛ hu, kɛ́ nyɛmimɛi lɛ nu oniiashikpamɔi lɛ, ebaahã amɛhe awa yɛ hemɔkɛyeli lɛ mli, ni amɛbaaya nɔ amɛsɔmɔ Yehowa kɛ ekãa.—Rom. 1:11, 12.
Nɔ kroko ni obaanyɛ ofee kɛwo mɛi hewalɛ ji, ni obaaya asafoŋ kpee kɛ́ oshihilɛ lɛ ŋmɛɔ bo gbɛ ni ofee nakai. Kɛ́ nyɛmimɛi lɛ na bo lɛ, ebaawo amɛ hewalɛ waa, ni amɛ hu amɛbaawo bo hewalɛ. Connie, ni wɔtsĩ etã kɛtsɔ hiɛ lɛ wie akɛ: “Kɛ́ mitee asafoŋ kpee lɛ, eyeɔ ebuaa mi ni mihaooo pii. Bo lɛ, kwɛmɔ mɛi pii ni ebɔle mihe kɛkpe ni miijie suɔmɔ kpo amɛmiitsɔɔ mi, te mafee tɛŋŋ mahao lɛ? Mi hu kɛ́ efee lɛ, mibɔɔ mɔdɛŋ akɛ make amɛ nibii bibiibibii komɛi kɛtsɔɔ akɛ mihiɛ sɔɔ amɛ. Agbɛnɛ hu, kɛ́ mitee lɛ, mitaaa shi efolo, moŋ lɛ, mibɔɔ mɔdɛŋ akɛ mikɛ mihe baawo nifeemɔ lɛ mli.”
YEHOWA HIƐ SƆƆ NƆ FƐƐ NƆ NI ONYƐƆ OTSUƆ YƐ ESƆƆMƆ LƐ MLI LƐ
Awie mɛi pii ahe yɛ Biblia lɛ mli ni shihilɛ eŋmɛɛɛ amɛ gbɛ koni amɛfee pii yɛ Yehowa sɔɔmɔ lɛ mli tamɔ bɔ ni kulɛ amɛbaasumɔ ni amɛfee lɛ, shi fɛɛ sɛɛ lɛ, Yehowa shwɛɛɛ amɛhe kwraa. Mɛi nɛɛ ateŋ mɔ kome ji Simeon. Eji Israelnyo ni eda yɛ afii amli ni hi shi be ni afɔ Yesu lɛ. Be fɛɛ be ni Simeon baaya sɔlemɔ shĩa lɛ, ekolɛ eyanaa ni oblahii ni yɔɔ jɛmɛ lɛ miitsu nitsumɔi ni he hiaa waa. Te ekolɛ Simeon baanu he ehã tɛŋŋ? Akɛni adesa ji lɛ hewɔ lɛ, ekolɛ ebaanu he akɛ, bianɛ ni eda yɛ afii amli ni enyɛɛɛ etsu pii tamɔ oblahii nɛɛ tsuɔ lɛ hewɔ lɛ, ehe bɛ sɛɛnamɔ kɛhã Yehowa dɔŋŋ. Shi jeee nakai kwraa Yehowa na lɛ. Yɛ Yehowa hiɛ lɛ, Simeon lɛ, “jalɔ ji lɛ ni esheɔ Nyɔŋmɔ gbeyei.” Enɛ hewɔ lɛ, Yehowa hã ená hegbɛ ni nɔ bɛ akɛ ebaana Yesu, ni ji, abifao ni afɔ lɛ. Anɔkwa, Yehowa tsɔ Simeon nɔ egba akɛ, Yesu baatsɔ Mesia lɛ! (Luka 2:25-35) Ekã shi faŋŋ akɛ, Yehowa enaaa Simeon akɛ nuumo ko kɛkɛ, moŋ lɛ, ena lɛ akɛ mɔ ko ni hemɔkɛyeli mli wa, “ni mumɔ krɔŋkrɔŋ yɛ enɔ.”
Yehowa jɔɔ Simeon waa; ehã ena Yesu be ni afɔ lɛ lɛ, ni egba akɛ Yesu baatsɔ Mesia lɛ
No hewɔ lɛ, kɛ́ oshihilɛ eŋmɛɛɛ bo gbɛ ni otsu pii yɛ Yehowa sɔɔmɔ lɛ mli po lɛ, hemɔ oye akɛ, Yehowa hiɛ sɔɔ nɔ ni onyɛɔ otsuɔ bianɛ lɛ. Yehowa lɛ, afɔle ni saa ehiɛ ji ni mɔ ‘baajɛ nɔ ni eyɔɔ lɛ mli ehã, shi jeee nɔ ni ebɛ lɛ mli.’—2 Kor. 8:12.
No hewɔ lɛ, okɛ ojwɛŋmɔ ama nɔ ni obaanyɛ ofee lɛ moŋ nɔ. Akɛ nɔkwɛmɔnɔ lɛ, kwɛmɔ akɛ te shiɛmɔ nitsumɔ lɛ fãi srɔtoi lɛ ateŋ nɔ ni obaanyɛ otsu, kɛ́ be fioo po kɛkɛ obaanyɛ okɛfee nakai. Agbɛnɛ hu, obaanyɛ otswa nyɛmimɛi lɛ ni owo amɛ hewalɛ, loo oŋmala hewalɛwoo wiemɔi ni okɛhã amɛ. Kɛ́ ofee nakai lɛ, nyɛmimɛi lɛ baana akɛ osusuɔ amɛhe, ni ewaaa kwraa akɛ no baawo amɛ hewalɛ ni ewaje amɛ, titri lɛ, akɛni oda yɛ afii amli ni oye Yehowa anɔkwa afii pii lɛ hewɔ.
Ekolɛ, ogbɔmɔtso eŋmɛɛɛ bo gbɛ ni otsu babaoo yɛ Yehowa sɔɔmɔ lɛ mli, shi nibii komɛi yɛ ni he hiaa waa ni obaanyɛ ofee. Nyɛmi yoo ko ni yɔɔ East Africa lɛ niiashikpamɔ ni yɔɔ akrabatsa ni yitso ji, “No Here Eyiwala” lɛ mli lɛ hãa wɔnaa nakai.
Kaahã ohiɛ kpa nɔ kɔkɔɔkɔ akɛ, bɔ ni okɛ afii pii esɔmɔ Yehowa ni oŋmɛko onɔkwayeli lɛ he kɛbashi bianɛ lɛ baanyɛ awo mɛi krokomɛi hewalɛ waa. Bɔ ni onyɛ ofi shi yɛ afii nɛɛ fɛɛ amli lɛ ji nɔkwɛmɔnɔ ni nɔ bɛ, ni obaanyɛ ohe oye akɛ ‘Nyɔŋmɔ jeee mɔ ni ejaaa ni ehiɛ baakpa onitsumɔ lɛ kɛ suɔmɔ ni ojie lɛ kpo yɛ egbɛ́i lɛ hewɔ lɛ nɔ, ni ji sɔɔmɔ ni osɔmɔ mɛi krɔŋkrɔŋi lɛ ni oyaa nɔ osɔmɔɔ amɛ lolo lɛ.’—Heb. 6:10.
YAA NƆ OFEE NƆ NI OBAANYƐ KƐYE OBUA MƐI
Niiamlitaomɔ ko ehã ana akɛ, bei pii lɛ, mɛi ni edara yɛ afii amli ni yaa nɔ amɛyeɔ amɛbuaa mɛi krokomɛi lɛ náa gbɔmɔtsoŋ hewalɛ kpakpa, amɛnyɛɔ amɛsusuɔ nii ahe jogbaŋŋ, ni amɛtsɛɔ hu.
Eyɛ mli akɛ, kɛ́ wɔye wɔbua mɛi lɛ, ewaa wɔ moŋ, shi ekã shi faŋŋ akɛ, no nyɛŋ ajie naagbai ni jɛɔ gbɔlɛ mli kɛbaa lɛ kɛya kwraa. Wɔle akɛ, Nyɔŋmɔ Maŋtsɛyeli lɛ pɛ ni baanyɛ ajie nɔ tuuntu ni hãa wɔgbɔlɔɔ ni wɔgboiɔ lɛ, ni ji esha lɛ kɛya.—Rom. 5:12.
Shi kɛyashi nakai be lɛ baashɛ lɛ, kɛ́ otee nɔ oye obua mɛi, ni ofee nibii krokomɛi hu ni Yehowa kɛɛ ofee lɛ, ebaahã ohiɛnɔkamɔ lɛ mli awa. Agbɛnɛ hu, ebaanyɛ eye ebua bo ni oná gbɔmɔtsoŋ hewalɛ bɔ ni sa. Nyɛmimɛi ni edara yɛ afii amli, nyɛfainɛ, nyɛhãa ehiaa nyɛjwɛŋmɔ mli akɛ, Yehowa hiɛ sɔɔ nɔ fɛɛ nɔ ni nyɛtsuɔ yɛ esɔɔmɔ lɛ mli lɛ, ni nyɛnyɛmimɛi lɛ hiɛ kpaŋ nɔkwɛmɔnɔ kpakpa ni nyɛfee yɛ Yehowa sɔmɔɔ lɛ mli lɛ nɔ kɔkɔɔkɔ!