NIKASEMƆ 51
LALA 132 Wɔfee Ekome Agbɛnɛ
Bɔ Ni Nyɛbaafee Nyɛto Nyɛyookpeemɔ Lɛ He Gbɛjianɔ Koni Ewo Yehowa Hiɛnyam
“Nyɛfea nibii fɛɛ bɔ ni yɔɔ fɛo, kɛ agbɛnɛ hu, yɛ gbɛjianɔtoo naa.”—1 KOR. 14:40.
NƆ NI WƆBAAKASE
Wɔbaana nibii ni nuu kɛ yoo ni ewo amɛhe shi akɛ amɛbaabote gbalashihilɛ mli lɛ baanyɛ afee kɛwo Yehowa hiɛnyam yɛ amɛyookpeemɔ gbi lɛ nɔ.
1-2. Mɛni Yehowa miisumɔ ni nyɛná yɛ nyɛyookpeemɔ gbi lɛ nɔ?
ANI okɛ mɔ ko eba gbeekpamɔ akɛ okɛ lɛ baabote gbalashihilɛ mli? Kɛ́ nakai lɛ, wɔmiihã nyɛ ayekoo! Ekolɛ ni wɔwieɔ nɛɛ, nyɛhiɛ edɔ nyɛmiito nyɛyookpeemɔ lɛ he gbɛjianɔ. Yehowa miisumɔ ni nyɛmii ashɛ nyɛhe yɛ nyɛyookpeemɔa gbi lɛ nɔ. Shi jeee nakai gbi lɛ pɛ; eesumɔ ni nyɛgbãla lɛ asɔ kɛjɛ no sɛɛ kɛyaa fɛɛ.—Abɛi 5:18; Sol. 3:11.
2 Ehe miihia waa ni nyɛhã nyɛyookpeemɔ lɛ awo Yehowa hiɛnyam. Mɛni hewɔ wɔkɛɔ nakai? Ni mɛni nyɛbaanyɛ nyɛfee koni nyɛyookpeemɔ lɛ awo Yehowa hiɛnyam? Eyɛ mli akɛ aŋma sane nɛɛ ahã mɛi ni miito gbɛjianɔ ni amɛbote gbalashihilɛ mli lɛ titri moŋ, shi nibii ni wɔbaakase yɛ mli lɛ baanyɛ aye abua wɔ fɛɛ koni wɔwo Yehowa hiɛnyam kɛ́ wɔtee yookpeemɔ ko. Agbɛnɛ hu, ebaanyɛ eye ebua wɔ kɛ́ mɛi ni yaabote gbalashihilɛ mli lɛ bi ni wɔwo amɛ ŋaa yɛ amɛyookpeemɔ lɛ he.
MƐNI HEWƆ ESA AKƐ NYƐHÃ NYƐYOOKPEEMƆ LƐ AWO YEHOWA HIƐNYAM?
3. Kɛ́ Kristofoi miito gbɛjianɔ kɛhã yookpeemɔ lɛ, mɛni he esa akɛ amɛsusu? Ni mɛni hewɔ?
3 Kɛ́ Kristofoi miito gbɛjianɔ kɛhã amɛyookpeemɔ lɛ, esa akɛ amɛfee lɛ bɔ ni kɛ shishitoo mlai ni yɔɔ Nyɔŋmɔ Wiemɔ lɛ mli lɛ baakpã gbee. Mɛni hewɔ? Ejaakɛ Yehowa ji mɔ ni to gbalashihilɛ shishi. Lɛ ji mɔ ni fee Adam kɛ Hawa ekome akɛ wu kɛ ŋa, ni no ji klɛŋklɛŋ yookpeemɔ loo wɛɛdin ni afee. (1 Mo. 1:28; 2:24) No hewɔ lɛ, kɛ́ mɛi miito gbɛjianɔ kɛhã amɛyookpeemɔ lɛ, nɔ ni esa akɛ amɛsusu he klɛŋklɛŋ ji, bɔ ni amɛbaafee amɛhã amɛyookpeemɔ lɛ awo Yehowa hiɛnyam.
4. Mɛɛ yiŋtoo kroko hewɔ esa akɛ mɛi ni miito gbɛjianɔ ni amɛbote gbalashihilɛ mli lɛ akwɛ koni amɛyookpeemɔ lɛ awo Yehowa hiɛnyam?
4 Naa yiŋtoo kroko ni he hiaa waa hewɔ ni esa akɛ nyɛsusu bɔ ni nyɛbaafee nyɛhã nyɛyookpeemɔ lɛ awo Yehowa hiɛnyam lɛ he: Lɛ ji nyɛ-Tsɛ ni yɔɔ ŋwɛi kɛ nyɛ-Naanyo ni fe fɛɛ. (Heb. 12:9) Ekã shi faŋŋ akɛ, nyɛsumɔŋ ni naanyobɔɔ ni yɔɔ nyɛ kɛ lɛ teŋ lɛ afite kɔkɔɔkɔ. Nyɛsumɔŋ ni nɔ ko aba yɛ nyɛyookpeemɔ gbi lɛ loo gbi kroko nɔ ni baadɔ lɛ. (Lala 25:14) Kɛ́ nyɛkwɛ nibii fɛɛ ni Yehowa efee ehã nyɛ, kɛ nibii ni ebaafee ehã nyɛ lɛ, no baakanya nyɛ ni nyɛwo ehiɛnyam yɛ nyɛyookpeemɔ gbi lɛ nɔ.—Lala 116:12.
MƐNI NYƐBAANYƐ NYƐFEE KONI NYƐYOOKPEEMƆ LƐ AWO YEHOWA HIƐNYAM?
5. Kɛ́ nyɛmiito nyɛyookpeemɔ he gbɛjianɔ lɛ, mɛɛ gbɛ nɔ Biblia lɛ baanyɛ aye abua nyɛ?
5 Biblia lɛ woko mlai yɛ bɔ ni esa akɛ Kristofoi ayookpeemɔ aya lɛ ahã lɛ he, ni nakai nɔŋŋ ewoko mlai yɛ yookpeemɔ he okpɔlɔŋmɛi ahe. No hewɔ lɛ, mɛi ni miito gbɛjianɔ koni amɛbote gbalashihilɛ mli lɛ baanyɛ ato amɛyookpeemɔ lɛ he gbɛjianɔ yɛ bɔ ni amɛbaasumɔ ni eya lɛ ehã lɛ naa loo bɔ ni amɛshihilɛ ji lɛ naa loo bɔ ni afeɔ lɛ yɛ he ni amɛyɔɔ lɛ naa. Esa akɛ anɔkwa Kristofoi aye maŋ lɛ mlai ni kɔɔ gbalamlibotemɔ he lɛ hu anɔ. (Mat. 22:21) Fɛɛ mli lɛ, kɛ́ adamɔ Biblia mli shishitoo mlai anɔ ato yookpeemɔ he gbɛjianɔ lɛ, ewoɔ Yehowa hiɛnyam ni ehãa enáa miishɛɛ. No hewɔ lɛ, mɛɛ shishitoo mlai esa akɛ nyɛhã ehi nyɛjwɛŋmɔ mli?
6. Yɛ nɔ ni aŋma yɛ Romabii 13:1, 2 lɛ naa lɛ, mɛni hewɔ esa akɛ mɛi ni miito gbɛjianɔ koni amɛbote gbãla mli lɛ aye maŋ lɛ mlai ni kɔɔ gbalamlibotemɔ he lɛ anɔ?
6 Nyɛyea maŋ lɛ mlai ni kɔɔ gbalamlibotemɔ he lɛ anɔ. (Rom. 13:1, 2) Yɛ maji pii anɔ lɛ, ayɛ mlai ni kɔɔ gbalamlibotemɔ he, ni esa akɛ nyɛye mlai nɛɛ anɔ. Shi maŋ fɛɛ maŋ kɛ emlai. No hewɔ lɛ, nyɛkwɛa akɛ mɛni nyɛmaŋ lɛ mlai lɛ biɔ ni nyɛfee. Kɛ́ nyɛnaaa nɔ ko naa lɛ, nyɛbaanyɛ nyɛbi asafoŋ onukpai lɛ ni amɛye amɛbua nyɛ.b
7. Mɛni baanyɛ ahã yookpeemɔ ko afee nɔ ni bulɛ yɔɔ he?
7 Nyɛkwɛa koni bulɛ ahi nifeemɔ lɛ he. (1 Kor. 10:31, 32) Esa akɛ bɔ ni nyɛnifeemɔ lɛ baaya lɛ ahã lɛ ahã ana akɛ Nyɔŋmɔ mumɔ lɛ ni kudɔɔ nyɛ, shi jeee je lɛ mumɔ lɛ. (Gal. 5:19-26) Ŋmalɛ lɛ tsɔɔ akɛ, nuu lɛ, ni ji ayemforo wu lɛ, ni baatsɔ weku lɛ yitso. No hewɔ lɛ, lɛ ji mɔ ni esa akɛ ekwɛ koni yookpeemɔ lɛ afee nɔ ni yɔɔ miishɛɛ ni bulɛ hu yɔɔ he. Mɛni baanyɛ ahã yookpeemɔ ko afee nɔ ni yɔɔ miishɛɛ ni nakai beiaŋ nɔŋŋ lɛ bulɛ yɔɔ he? Nɔ kome ji, yookpeemɔ he wiemɔ lɛ. Kɛ́ mɔ ni baahã wiemɔ lɛ jɛ Biblia lɛ mli ehã wiemɔ lɛ, ni efee lɛ bɔ ni baahã ana akɛ ebuɔ mɛi ni ekɛwieɔ lɛ ni esumɔɔ amɛ lɛ, no baahã mɛi fɛɛ ni eba yookpeemɔ lɛ ana akɛ gbalashihilɛ ji nikeenii ni jɛ Yehowa ŋɔɔ. Agbɛnɛ hu, ebaahã amɛna akɛ, yookpeemɔ nifeemɔ lɛ jeee shwɛmɔ nɔ ko. Anɔkwa, nyɛmimɛi pii halaa akɛ amɛbaabote gbãla mli yɛ Maŋtsɛyeli Asa lɛ nɔ, kɛ́ nakai feemɔ baahi, ejaakɛ no hãa mɛi fɛɛ ni baa lɛ naa lɛɛlɛŋ akɛ, ejeee shwɛmɔ nɔ ko. Kɛ́ nyɛmiisumɔ ni nyɛbote gbãla mli yɛ Maŋtsɛyeli Asa ko nɔ lɛ, esa akɛ nyɛtsɔ hiɛ kwraa nyɛŋma wolo kɛyahã asafoi ni kpeɔ yɛ nakai Maŋtsɛyeli Asa lɛ nɔ lɛ ateŋ ekome mli onukpai akuu lɛ ni nyɛkɛbi gbɛ.
8. Kɛ́ nyɛbaaŋmɛ okpɔlɔ yɛ nyɛyookpeemɔ lɛ sɛɛ lɛ, mɛni nyɛbaanyɛ nyɛfee koni bulɛ ahi he? (Romabii 13:13)
8 Kanemɔ Romabii 13:13 kɛ shishigbɛ niŋmaa. Kɛ́ nyɛkpɛ nyɛyiŋ akɛ nyɛbaaŋmɛ okpɔlɔ yɛ nyɛyookpeemɔ lɛ sɛɛ lɛ, nyɛtoa he gbɛjianɔ bɔ ni baahã ana faŋŋ akɛ, jeee je lɛ mumɔ lɛ ni kudɔɔ nyɛ. Yɛ Greek mli lɛ, kɛ́ akɛ wiemɔ ni atsɔɔ shishi akɛ “okpɔlɔŋmɛi ni yɔɔ hoo” lɛ tsu nii lɛ, ekɔɔ henaabuamɔi loo okpɔlɔŋmɛi ni anuɔ dãa babaoo yɛ shishi ni atswaa lala aahu kɛyashiɔ gbɛkɛ suɛ lɛ ahe. Kɛ́ nyɛkpɛ nyɛyiŋ akɛ nyɛbaaja dãa lɛ, nyɛtsɔa hiɛ nyɛsusua nibii pɔtɛi ni nyɛbaafee koni ekaba lɛ akɛ mɔ ko baayanu dãa fe nine lɛ ahe.c Kɛ́ nyɛbaatswa lala hu lɛ, nyɛkwɛa ni ekafee hoo bɔ ni kɛ́ mɛi miigba sane lɛ, ja amɛwó amɛgbee nɔ dã. Agbɛnɛ hu, nyɛtsɔa hiɛ nyɛkwɛa lalai ni abaatswa lɛ fɛɛ amli koni ekaba lɛ akɛ lalai lɛ diɛŋtsɛ loo amɛmli wiemɔi lɛ baatɔ̃tɔ mɔ ko nane.
9. Kɛ́ nyɛbaahã mɔ ko awie nɔ ko yɛ nyɛyookpeemɔ he okpɔlɔŋmɛɛ lɛ shishi loo nyɛbaahã afee nɔ ko kɛjie mɛi ahiɛtserɛ lɛ, mɛni esa akɛ nyɛhã ehi nyɛjwɛŋmɔ mli?
9 Yɛ yookpeemɔ he okpɔlɔŋmɛi komɛi ashishi lɛ, ahãa mɛi ni eba lɛ ateŋ mɛi komɛi hegbɛ ni amɛwie nɔ ko kuku. Bei komɛi hu lɛ, ajieɔ ayemforo lɛ kɛ ayemforo wu lɛ he mfonirii loo vidioi, loo afeɔ nibii krokomɛi kɛjieɔ mɛi ni eba lɛ ahiɛtserɛ. Bei pii lɛ, nibii ni tamɔ nɛkɛ lɛ hãa nifeemɔ lɛ feɔ miishɛɛ waa. Kɛ́ nyɛbaafee nibii nɛɛ eko yɛ nyɛnifeemɔ lɛ shishi lɛ, nyɛkwɛa ni efee nɔ ni tswaa mɔ emaa shi. (Fip. 4:8) Nyɛbia nyɛhe akɛ: ‘Ani nibii ni abaafee, nibii ni abaajie, loo nibii ni abaawie lɛ baahã ana akɛ wɔbuɔ mɛi krokomɛi? Ani ebaawo gbalashihilɛ hiɛnyam?’ Nɔ ni fe fɛɛ lɛ, nyɛbia nyɛhe akɛ: ‘Ani ebaawo Yehowa hiɛnyam?’ Naagba bɛ he akɛ mɔ ko baawie nɔ ko ni yɔɔ ŋmɔlɔ yɛ nifeemɔ lɛ shishi, shi esaaa akɛ ewieɔ nɔ ko ni esaaa, tamɔ nɔ ko ni kɛ mɛi ajwɛŋmɔ baaya bɔlɛnamɔ nɔ nɛkɛ. (Efe. 5:3) Kɛ́ owekunyo ko loo onaanyo ko baasumɔ ni ewie nɔ ko yɛ nifeemɔ lɛ shishi lɛ, hã ele nibii ni osumɔŋ ni awie ni oná nɔmimaa akɛ ewieŋ.
10. Mɛni hewɔ esaaa akɛ nyɛhãa nyɛyookpeemɔ lɛ feɔ kɛŋtsɛŋŋ? (1 Yohane 2:15-17)
10 Nyɛkafea lɛ kɛŋtsɛŋŋ. (Kanemɔ 1 Yohane 2:15-17.) Mɛi ni sumɔɔ Yehowa lɛ bɔɔ mɔdɛŋ akɛ amɛbaafee nibii ni baawo ehiɛnyam, shi jeee nibii ni baahã ana amɛ. Enɛ hewɔ lɛ, amɛfeee amɛyookpeemɔ lɛ kɛŋtsɛŋŋ, ni amɛfiteee shika pii tsɔ yɛ he. Kɛ́ nyɛkɛma nyɛhiɛ akɛ nyɛhãŋ nyɛyookpeemɔ lɛ afee kɛŋtsɛŋŋ lɛ, mɛɛ gbɛ nɔ nyɛbaaná he sɛɛ? Naa bɔ ni nyɛmi nuu ko ni jɛ Norway ni atsɛɔ lɛ Mike lɛ ná bɔ ni amɛto amɛyookpeemɔ lɛ he gbɛjianɔ amɛhã lɛ he sɛɛ. Ewie akɛ: “Wɔmɔɔɔ nyɔmɔ, ni no hewɔ lɛ, wɔnyɛ wɔtee nɔ wɔtsu gbɛgbamɔ nitsumɔ lɛ. Wɔyookpeemɔ lɛ efeee kɛŋtsɛŋŋ, shi loloolo lɛ efee fɛo ni wɔkaiɔ kɛbashi ŋmɛnɛ.” Nyɛmi yoo ko ni jɛ India ni atsɛɔ lɛ Tabitha lɛ hu wie akɛ: “Wɔhãaa wɔyookpeemɔ lɛ afee kɛŋtsɛŋŋ. Enɛ hewɔ lɛ, etɔɔɔ wɔ tsɔ kɛ ehe gbɛjianɔtoo ni wɔtsɛɛɛ tsɔ yɛ yiŋkpɛi lɛ ahe.”
Kɛ́ wɔyookpeemɔ lɛ bɛ kɛŋtsɛŋŋ lɛ, ebaafee fɛo ni ebaawo Yehowa hiɛnyam, ekɔɔɔ he eko he ni wɔyɔɔ (Kwɛmɔ kuku 10-11)
11. Kɛ́ nyɛmiikpɛ nyɛyiŋ yɛ atade ni nyɛbaawo kɛ bɔ ni nyɛbaasaa nyɛhe nyɛhã lɛ he lɛ, mɛni esa akɛ nyɛhã ehi nyɛjwɛŋmɔ mli? (Kwɛmɔ mfonirii lɛ hu.)
11 Ani nyɛna nɔ ni nyɛbaawo? Ekã shi faŋŋ akɛ, nyɛbaasumɔ ni nyɛhe afee fɛo waa. Kɛjɛ blema beebe lɛ, mɛi ni yaabote gbalashihilɛ mli lɛ kɛ amɛhesaamɔ shwɛɛɛ kwraa. (Yes. 61:10) Eyɛ mli akɛ ekolɛ atade ni nyɛbaawo lɛ baafee srɔto fioo yɛ nyɛtadei krokomɛi lɛ ahe moŋ, shi esa akɛ efee nɔ ni yɔɔ hiŋmɛi nɔ ni etɔ̃tɔŋ mɛi anane. (1 Tim. 2:9) Nyɛkahãa atade ni nyɛbaawo kɛ bɔ ni nyɛbaasaa nyɛhe nyɛhã lɛ bafee nɔ ni mɛi baakai fe fɛɛ yɛ nyɛyookpeemɔ lɛ he.—1 Pet. 3:3, 4.
12. Mɛni hewɔ ekolɛ ehe baahia ni nyɛtsi nyɛhe kɛje nibii komɛi ni afɔɔ feemɔ yɛ he ni nyɛyɔɔ kɛ́ aakpee yoo lɛ ahe?
12 Nyɛkwɛa ni nyɛkafea nɔ ko ni teɔ shi ewoɔ Ŋmalɛ lɛ. (Kpo. 18:4) Ŋmɛnɛ lɛ, nibii ni afeɔ yɛ yookpeemɔi ashishi lɛ ekomɛi jɛ amale jamɔ mli loo amɛkɛ mumɔi atsɛmɔ yɛ tsakpaa loo amɛdamɔ susumɔi ni bɛ mli anɔ. Shi wɔle hu akɛ, Yehowa sumɔɔɔ ni wɔbɛŋkɛɔ nibii nɛɛ ejaakɛ amɛhe tseee. (2 Kor. 6:14-17) No hewɔ lɛ, kɛ́ he ni nyɛyɔɔ lɛ, ayɛ nibii komɛi ni afeɔ kɛ́ aakpee yoo, shi ekolɛ nyɛyiŋ etɛ̃ɛɛ nyɛ kɛji nɛkɛ nibii nɛɛ saa Yehowa hiɛ lɛ, ebaahi waa akɛ nyɛbaatao nii amli ni nyɛkwɛ akɛ mɛni nakai nibii lɛ tsɔɔ, ni no sɛɛ lɛ, nyɛdamɔ Biblia mli shishitoo mlai anɔ nyɛkpɛ nyɛyiŋ kɛji nyɛbaafee eko aloo nyɛfeŋ.
13. Kɛ́ mɛi ke nyɛ nii jio, amɛkeee nyɛ nii jio, mɛni nyɛbaanyɛ nyɛfee kɛtsɔɔ akɛ nyɛmiikase Yehowa?
13 Yɛ hei komɛi lɛ, kɛ́ mɛi miibote gbalashihilɛ mli lɛ, akeɔ amɛ nii, ni bei pii lɛ, mɛi lɛ akotoku ni tsɔɔ nɔ ni amɛbaake. Tɔmɔ bɛ he akɛ mɛi baake nyɛ nii yɛ nyɛyookpeemɔ gbi lɛ nɔ, ejaakɛ Biblia lɛ woɔ wɔ fɛɛ hewalɛ ni wɔke mɛi nii, ni ehãa wɔleɔ akɛ kɛ́ wɔfee nakai lɛ, wɔbaaná miishɛɛ. (Abɛi 11:25; Bɔf. 20:35) Shi esa akɛ nyɛkwɛ jogbaŋŋ ni ekafee tamɔ nɔ ni kɛ́ mɛi hãaa nɔ ko loo amɛhã nɔ ko shi emli etsĩii lɛ, belɛ amɛshwie amɛhiɛ shi. Kɛ́ mɛi baake nyɛ nii lɛ, esa akɛ ejɛ amɛtsuiŋ, ni nɔ fɛɛ nɔ ni amɛbaake nyɛ lɛ, esa akɛ nyɛhiɛ asɔ. Kɛ́ nyɛfee nakai lɛ, ebaatsɔɔ akɛ nyɛmiikase Yehowa.—2 Kor. 9:7.
NAAGBAI KOMƐI KƐ NƆ NI NYƐBAANYƐ NYƐFEE YƐ HE
14. Mɛɛ naagbai mɛi komɛi kɛkpeɔ kɛ́ amɛmiito amɛyookpeemɔ he gbɛjianɔ?
14 Ekolɛ nyɛkɛ naagbai komɛi baakpe be ni nyɛbɔɔ mɔdɛŋ akɛ nyɛto nyɛyookpeemɔ lɛ he gbɛjianɔ bɔ ni baawo Yehowa hiɛnyam. Akɛ nɔkwɛmɔnɔ lɛ, ekolɛ nyɛbaasumɔ ni nyɛfɔ̃ mɛi fioo pɛ nine kɛhã nyɛyookpeemɔ lɛ loo nyɛfee lɛ bɔ ni hãŋ mɛi ajwɛŋmɔ aba nyɛnɔ tsɔ. Shi jeee be fɛɛ be enɛ feemɔ yɔɔ mlɛo. Nyɛmi nuu ko ni jɛ Solomon Islands ni atsɛɔ lɛ Charlie lɛ wie akɛ: “Wɔyɛ nanemɛi pii, ni yɛ wɔmaŋ lɛ mli lɛ, onyɛŋ ofɔ̃ mɔ ko nine ni oshi mɔ ko. No hewɔ lɛ, be ni wɔkwɛɔ mɛi ni wɔbaafɔ̃ amɛ nine kɛhã wɔyookpeemɔ he okpɔlɔŋmɛɛ lɛ, etɔ wɔ waa.” Tabitha ni wɔtsĩ etã kɛtsɔ hiɛ lɛ wie akɛ: “He ni wɔyɔɔ lɛ, kɛ́ mɛi miito yookpeemɔ he okpɔlɔŋmɛɛ he gbɛjianɔ lɛ, bei pii lɛ, amɛfɔ̃ɔ mɛi pii nine. No hewɔ lɛ, be ni wɔkɛɛ wɔfɔlɔi akɛ wɔbaafɔ̃ mɛi fioo pɛ nine lɛ, ewa kɛhã amɛ akɛ amɛbaanu wɔ shishi.” Nyɛmi yoo ko ni jɛ India ni atsɛɔ lɛ Sarah lɛ hu wie akɛ: “Kɛ́ abuɔ nyɛweku lɛ waa, loo mɛi nuɔ he akɛ nyɛdɛŋ yɛ nɔ ko lɛ, no hu baanyɛ abatsɔ naagba. Mipapa nyɛmimɛi lɛ abii lɛ ayookpeemɔ lɛ fee kɛŋtsɛŋŋ. No hewɔ lɛ, be ni eshɛ minɔ lɛ, mɛi pii nu he akɛ esa akɛ mafee ni efe amɛnɔ lɛ.” Kɛ́ nyɛkɛ naagbai ni tamɔ enɛɛmɛi loo ekrokomɛi kpe lɛ, mɛni nyɛbaanyɛ nyɛfee?
15. Mɛni hewɔ esaaa akɛ nyɛhiɛ kpaa sɔlemɔ nɔ kɔkɔɔkɔ be ni nyɛtoɔ nyɛyookpeemɔ lɛ he gbɛjianɔ lɛ?
15 Nyɛsɔlea shii abɔ be ni nyɛtoɔ nibii ahe gbɛjianɔ lɛ. Kɛ́ nyɛyaakpɛ yiŋ ko loo nyɛkɛ naagba ko kpe lɛ, nyɛsɔlea ni nyɛkɛa Yehowa. (Fip. 4:6, 7) Nyɛkpaa lɛ fai ni eye ebua nyɛ koni nyɛkpɛ yiŋ kpakpai, ni agbɛnɛ hu, ewa nyɛ ni nyɛkahao fe nine kɛ́ nyɛkɛ naagbai kpe. Nyɛbaanyɛ nyɛbi lɛ hu ni eye ebua nyɛ ni nyɛfee ekãa kɛ́ ehe bahia. (1 Pet. 5:7) Kɛ́ nyɛsɔle nyɛhã Yehowa lɛ, nyɛbaana enine yɛ nibii amli, ni no baahã nyɛkɛ nyɛhiɛ afɔ̃ enɔ waa fe tsutsu lɛ po. Tabitha, ni wɔtsĩ etã kɛtsɔ hiɛ lɛ wie akɛ: “Be fɛɛ be ni mikɛ nyɛmi nuu lɛ ni kɛ mi baahi shi lɛ baasusu wɔyookpeemɔ he gbɛjianɔtoo lɛ he lɛ, wɔsɔleɔ kɛjeɔ shishi, ejaakɛ wɔle akɛ ewaaa akɛ saji ni tamɔ nɛkɛ kɛ béi baaba wɔteŋ loo wɔ kɛ wɔwekumɛi lɛ ateŋ. Yehowa bo wɔsɔlemɔi toi. Eyelikɛbuamɔ naa lɛ, wɔnyɛ wɔgbe nɔ fɛɛ nɔ naa ni béi ko baaa.”
16-17. Kɛ́ nyɛ pɛ nyɛmiisusu saji ahe jio, nyɛkɛ nyɛweku lɛ miisusu saji ahe jio, mɛni hewɔ esa akɛ nyɛjɛ bulɛ kɛ naajɔlɛ mli nyɛwie?
16 Kɛ́ nyɛmiisusu saji ahe lɛ, nyɛjɛa bulɛ kɛ naajɔlɛ mli nyɛwiea. (Abɛi 15:22) Ehe baahia ni nyɛkpɛ nyɛyiŋ yɛ saji pii ahe. Akɛ nɔkwɛmɔnɔ lɛ, ehe baahia ni nyɛhala yookpeemɔ gbi lɛ, ni nyɛkwɛ shika abɔ ni nyɛbaafite yɛ he, mɛi ni nyɛbaafɔ̃ amɛ nine, kɛ nibii krokomɛi ni tamɔ nakai. Bei pii lɛ, yiŋ srɔtoisrɔtoi yɛ ni nyɛbaanyɛ nyɛkpɛ yɛ sane kome too lɛ nɔŋŋ he. No hewɔ lɛ, dani nyɛbaahala emli ekome lɛ, nyɛfea ekome kɛsusua fɛɛ he, ni nyɛkwɛa Biblia mli shishitoo mlai ni kɔɔ he kɛ ŋaa ni ekolɛ nyɛmimɛi ni edara yɛ mumɔŋ lɛ ewo nyɛ yɛ he. Kɛ́ nyɛyi enyɔ lɛ pɛ loo nyɛkɛ nyɛwekumɛi lɛ miisusu sane ko he ni nyɛmiitao nyɛtsɔɔ nyɛjwɛŋmɔ lɛ, nyɛjɛa bulɛ mli nyɛfea nakai. Agbɛnɛ hu, nyɛkafea kpɛŋŋ yɛ saji ahe, shi moŋ nyɛhãa anaa akɛ nyɛnuɔ nii ashishi. Akɛ nɔkwɛmɔnɔ lɛ, kɛ́ nyɛfɔlɔi tsɔɔ nɔ ko ni amɛbaasumɔ ni afee yɛ yookpeemɔ lɛ shishi, ni ejeee nɔ ko ni kɛ naagba baaba lɛ, nyɛbɔa mɔdɛŋ nyɛfea nyɛhãa amɛ. Nyɛhiɛ akakpaa nɔ akɛ, amɛ hu amɛshwe gbi nɛɛ waa. Kɛ́ nyɛnyɛɛɛ nyɛfee nɔ ni amɛbiɔ lɛ, nyɛjɛa bulɛ kɛ naajɔlɛ mli nyɛhãa amɛlea nɔ hewɔ ni nyɛnyɛŋ nyɛfee. (Kol. 4:6) Nyɛhãa nyɛwekumɛi lɛ alea faŋŋ akɛ, oti ni ma nyɛhiɛ ji ni nyɛyookpeemɔ lɛ afee miishɛɛ ni ewo Yehowa hiɛnyam.
17 Ekolɛ nyɛnáŋ lɛ mlɛo akɛ nyɛbaagbála nibii amli nyɛtsɔɔ nyɛfɔlɔi, titri lɛ kɛ́ amɛjeee Odasefoi. Shi kɛ́ nyɛto nyɛtsui shi nyɛhã amɛ lɛ, enɛ efeŋ naagba. Nyɛmi nuu ko ni jɛ India ni atsɛɔ lɛ Santhosh lɛ wie akɛ: “Be ni wɔyaabote gbalashihilɛ mli lɛ, wɔwekumɛi lɛ miitao wɔkɛ Hindubii akusumii pii awo nifeemɔ lɛ mli, ni ekpakpa ko dani wɔnyɛ wɔgbála nibii amli wɔtsɔɔ amɛ ni amɛnu wɔ shishi. Shi nibii ni amɛwie akɛ amɛbaasumɔ ni wɔfee lɛ ekomɛi kɛ amɛjamɔ lɛ bɛ tsakpaa, ni eteee shi ewooo Yehowa hu, no hewɔ lɛ wɔfee wɔhã amɛ. Akɛ nɔkwɛmɔnɔ lɛ, wɔtsake niyenii ni abaaja yɛ yookpeemɔ he okpɔlɔŋmɛɛ lɛ shishi lɛ, ni wɔkɛ niyenii ni amɛkɛɛ amɛsumɔɔ lɛ wo jɛmɛ. Agbɛnɛ hu, wɔkpɛ wɔyiŋ akɛ wɔhãŋ atswa lala ni ajo, ejaakɛ ebaahã wɔwekumɛi lɛ ahiɛ afee amɛ yaa.”
18. Mɛni ji nɔ kome ni baanyɛ aye abua ni nibii aya lɛ jogbaŋŋ yɛ gbi lɛ nɔ? (1 Korintobii 14:40) (Kwɛmɔ mfoniri lɛ hu.)
18 Nyɛtoa nibii ahe gbɛjianɔ jogbaŋŋ. Kɛ́ nyɛto nibii ahe gbɛjianɔ jogbaŋŋ lɛ, etɔŋ nyɛ tsɔ yɛ yookpeemɔ gbi lɛ nɔ. (Kanemɔ 1 Korintobii 14:40.) Nyɛmi nuu ko ni jɛ Taiwan ni atsɛɔ lɛ Wayne lɛ wie akɛ: “Gbii fioo dani yookpeemɔ gbi lɛ baashɛ lɛ, wɔkɛ nyɛmimɛi ni wɔtu nitsumɔi srɔtoi wɔwo amɛdɛŋ lɛ kpe fioo. Wɔkɛ amɛ susu gbɛjianɔ ni wɔto lɛ he, ni wɔfee nibii komɛi ni abaafee yɛ yookpeemɔ lɛ shishi lɛ wɔkwɛ koni nɔ fɛɛ nɔ aya lɛ jogbaŋŋ yɛ gbi lɛ nɔ.” Agbɛnɛ hu, nyɛmiaa nyɛhiɛ waa ni nyɛyea nyɛbe nɔ. Kɛ́ nyɛfee nakai lɛ, ebaatsɔɔ akɛ nyɛbuɔ mɛi ni nyɛfɔ̃ amɛ nine lɛ.
Kɛ́ nyɛtsɔ hiɛ nyɛto nibii ahe gbɛjianɔ jogbaŋŋ lɛ, no baaye abua ni nibii aya lɛ jogbaŋŋ (Kwɛmɔ kuku 18)
19. Mɛni baanyɛ aye abua koni nɔ fɛɛ nɔ aya lɛ jogbaŋŋ yɛ nyɛyookpeemɔ he okpɔlɔŋmɛɛ lɛ shishi?
19 Kɛ́ nyɛtsɔ hiɛ nyɛsusu naagbai ni baanyɛ aba lɛ ahe ni nyɛkwɛ nɔ ni nyɛbaanyɛ nyɛfee yɛ he lɛ, nyɛbaanyɛ nyɛmɔ naagbai lɛ pii anaa. (Abɛi 22:3) Akɛ nɔkwɛmɔnɔ lɛ, yɛ hei komɛi lɛ, kɛ́ mɛi nu akɛ aafee yookpeemɔ he okpɔlɔŋmɛɛ ni atsɛko amɛ po lɛ, amɛyaa. Kɛ́ nakai mɛi feɔ yɛ he ni nyɛyɔɔ lɛ, nyɛtsɔa hiɛ nyɛkwɛa akɛ mɛni nyɛbaanyɛ nyɛfee koni ekaba lɛ nakai yɛ nyɛnifeemɔ lɛ shishi. Kɛ́ nyɛyɛ wekumɛi ni jeee Odasefoi lɛ, nyɛgbalaa bɔ ni nibii baaya lɛ ahã lɛ mli jogbaŋŋ nyɛhãa amɛ, ni nyɛhã amɛle nɔ hewɔ ni nyɛsumɔŋ ni afee nibii komɛi yɛ nyɛnifeemɔ lɛ shishi. Nyɛbaanyɛ nyɛhã amɛ sane ni yɔɔ jw.org lɛ nɔ ni yitso ji, “Mɛni Yaa Nɔ Yɛ Yehowa Odasefoi Ayookpeemɔ Shishi?” lɛ he link loo nyɛprinti nyɛhã amɛ koni amɛkane. Nyɛbaanyɛ nyɛhala nyɛmi nuu ko ni bɔɔ mɔdɛŋ ni nyɛmuɔ nyɛfɔ̃ɔ enɔ lɛ koni ekwɛ ni nɔ fɛɛ nɔ aya lɛ jogbaŋŋ yɛ okpɔlɔŋmɛɛ lɛ shishi. (Yoh. 2:8) Kɛ́ nyɛtsɔ hiɛ nyɛgbála gbɛjianɔ ni nyɛto lɛ mli jogbaŋŋ nyɛhã nyɛmi nuu nɛɛ, ebaanyɛ ekwɛ ni anyiɛ gbɛjianɔ ni nyɛto lɛ sɛɛ pɛpɛɛpɛ koni bulɛ ahi nifeemɔ lɛ he.
20. Mɛni esa akɛ nyɛhã ehi nyɛjwɛŋmɔ mli yɛ nyɛyookpeemɔ gbi lɛ he?
20 Ekolɛ, amrɔ nɛɛ ni nyɛna nibii abɔ ni esa akɛ nyɛsusu he ni nyɛto he gbɛjianɔ koni nyɛyookpeemɔ lɛ aya lɛ jogbaŋŋ lɛ, nyɛmiina akɛ ejeee nitsumɔ bibioo kwraa. Shi nyɛhãa ehia nyɛjwɛŋmɔ mli akɛ, yookpeemɔ gbi lɛ lɛ, gbi kome pɛ ni. No hewɔ lɛ, nyɛkahãa ehea nyɛjwɛŋmɔ fɛɛ. Moŋ lɛ, nyɛkɛ nyɛjwɛŋmɔ amaa bɔ ni nyɛbaafee ekome kɛsɔmɔ Yehowa kɛ miishɛɛ be ni nyɛbote gbalashihilɛ mli lɛ nɔ. Nyɛkafea nyɛyookpeemɔ lɛ kɛŋtsɛŋŋ, moŋ lɛ, nyɛhãa efea nɔ ni bulɛ yɔɔ he ni baawo Yehowa hiɛnyam. Nyɛkɛ nyɛhiɛ afɔ̃a enɔ, ni ebaaye ebua nyɛ ni nyɛto nyɛyookpeemɔ lɛ he gbɛjianɔ bɔ ni kɛ́ nyɛkai lɛ, nyɛshwaŋ nyɛhe kwraa, shi moŋ, nyɛbaaná miishɛɛ.—Lala 37:3, 4.
LALA 107 Nyɔŋmɔ Tsɔɔ Wɔ Akɛ Wɔsumɔ Mɛi
a WIEMƆ NI ATSƆƆ MLI: Bei pii lɛ, kɛ́ aakpee yoo lɛ, ahãa wiemɔ, ni no sɛɛ lɛ, ayemforo lɛ kɛ ayemforo wu lɛ kãa amɛhe kitã yɛ Nyɔŋmɔ hiɛ akɛ amɛbaahi shi akɛ wu kɛ ŋa. Yɛ yookpeemɔ lɛ sɛɛ lɛ, bei komɛi lɛ aŋmɛɔ okpɔlɔ. Shi bei komɛi hu lɛ, kɛ́ mɛi miibote gbalashihilɛ mli lɛ, ahãaa wiemɔ ni akãaa kitã. Fɛɛ sɛɛ lɛ, esa akɛ nuu lɛ kɛ yoo lɛ ahã Biblia mli shishitoo mlai akudɔ nɔ fɛɛ nɔ ni baaya nɔ nakai gbi lɛ.
b Kɛ́ ootao ole bɔ ni Kristofoi naa maŋ lɛ mlai ni kɔɔ gbalamlibotemɔ he lɛ he saji pii lɛ, kwɛmɔ sane ni yitso ji, “Yookpeemɔi Ni Yɔɔ Nyam Yɛ Nyɔŋmɔ Kɛ Gbɔmɛi Ahiɛ” ni je kpo yɛ October 15, 2006, Buu-Mɔɔ lɛ mli lɛ.
c Kwɛmɔ vidio ni ji Ani Esa Akɛ Mija Dãa Yɛ Jɛmɛ? lɛ yɛ jw.org lɛ nɔ.