Nɔ ɖe nukúnnúmɔjɛnǔmɛ xlɛ́ bo nɔ wa nǔ kpó nǔnywɛ́ kpó

1-2. Étɛ́ ka nyí nukúnnúmɔjɛnǔmɛ? Nɛ̌ é ka sixú d’alɔ mǐ gbɔn?

È KA ko wa nǔ xá we ɖo ali ɖé nu bɔ a mɔ ɖɔ è kún ɖó sísí e émí jɛxá é nú émí ó kpɔ́n a? Mɛɖé ko dó hwɛ agɔ we, alǒ wa nǔ agɔ xá we kpɔ́n a? A ka ko mɔ hwiɖée ɖo ninɔmɛ e dó xɛsi nú mɛ é ɖé mɛ kpɔ́n a? Ényí mɔ̌ wɛ ɔ, a ná ɖibla yí gbe ɖɔ xósin níná, alǒ nǔ wiwa ɖo ali e sɔgbe é nu ɖo ninɔmɛ mɔ̌hun lɛ́ mɛ kún nɔ fá ó. É su nukún mǐtɔn mɛ tawun ɖɔ Biblu xlɛ́ ɖɔ jijɔ ɖé ɖe bo sixú d’alɔ mǐ ɖo ninɔmɛ énɛ́ lɛ́ kpó gěgé ɖěvo lɛ́ kpó mɛ: Nukúnnúmɔjɛnǔmɛ wɛ.

² Nukúnnúmɔjɛnǔmɛ ɔ, jijɔ ɖé wɛ bo nɔ d’alɔ mɛ bɔ è nɔ mɔ nǔ zɛ nǔ e ɖo wěxo é wú. É nɔ zɔ́n bɔ è nɔ mɔ nǔ jɛ nǔ e wú nǔɖé sixú ko jɛ é wú, alǒ nǔ e wú mɛɖé wa nǔ ɖo ali ɖé nu é mɛ. Énɛ́ wú ɔ, nukúnnúmɔjɛnǔmɛ sixú d’alɔ mǐ bɔ mǐ ná wa nǔ kpó nǔnywɛ́ kpó. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, é sixú d’alɔ mǐ bɔ mǐ ná nɔ ‘hɛn nu mǐtɔn,’ bo ná lɛ́ tuun hwenu e mǐ ná “nɔ abwɛ̌” dó é. (Nǔx. 10:19; Ðɛh. 4:5) É sixú d’alɔ mǐ bɔ mǐ ná ɖu ɖo xomɛsin jí, bo mɔ nǔ zɛ nǔ e è wa nyi do nú mǐ é wú. É sixú lɛ́ d’alɔ mǐ bɔ mǐ ná nɔ yí gbe nú wěɖexámɛ kpó nǔgbɛ́númɛ kpó. (Nǔx. 19:20) Ényí mǐ nɔ ɖe xlɛ́ ɖɔ mǐ ɖó nukúnnúmɔjɛnǔmɛ ɔ, nǔ mǐtɔn ná nyɔ́ Jexóva nukúnmɛ, bo lɛ́ hɛn le wá nú mǐɖésúnɔ, bɔ xó kpó nǔwiwa kpó mǐtɔn lɛ́ ná nɔ d’alɔ mɛ ɖěvo lɛ́. Énɛ́ ɖo tají ɖo ninɔmɛ e mɛ mǐ ma ɖɔ mɛ̌ ɖíe ǎ ɔ, mǐ ná ɖɔ xó kpó xomɛsin kpó alǒ gɔn mǐɖée jí ɖu ɖe lɛ́ é. Mǐ ní gbéjé tan Biblu tɔn e xlɛ́ lěe nukúnnúmɔjɛnǔmɛ sixú d’alɔ mǐ bɔ mǐ ná nɔ sɔ́ mǐɖée hwe, ɖu ɖo mǐɖée jí, bo lɛ́ ɖeji dó Jexóva wú bǐ mlɛ́mlɛ́ gbɔn é atɔn kpɔ́n.

NƆ WA NǓ KPÓ MƐÐÉESƆ́HWE KPÓ

3. Mɛ̌ ka nyí Naamáni?

³ Bo ná dó wa nǔ e sɔgbe é ɔ, mǐ ɖó ná nyi alɔ nú goyíyí. (1 Pi. 5:5) Nukúnnúmɔjɛnǔmɛ sixú d’alɔ mǐ bɔ mǐ ná kpé énɛ́ wú. Gbɔn nɛ̌ é? Lin tamɛ dó kpɔ́ndéwú Naamáni tɔn jí. Silíi wɛ é nɔ nɔ, akɔta ɖé wɛ bo ɖo totaligbé Izlayɛ́li tɔn. Nya nukúnɖéjí ɖé wɛ, bo nyí ahwangán ahwankpá Silíi tɔn tɔn. Amɔ̌, é jɛ wǔtuzɔn baɖabaɖa ɖé: Gudu wɛ.—2 Axɔ́. 5:1.

4. Nɛ̌ Naamáni ka ɖe xlɛ́ ɖɔ émí ɖó nukúnnúmɔjɛnǔmɛ gbɔn?

⁴ Naamáni sín asi ɖó mɛsɛntɔ́ ɖyɔ̌vǐvú izlayɛ́linu ɖé, b’ɛ ɖɔ n’i ɖɔ gbeyíɖɔ ɖokpó ɖo Izlayɛ́li bo sixú gbɔ azɔn nú asú tɔn. (2 Axɔ́. 5:2, 3) Naamáni sixú ko lin nǔ lěhun ɖé: ‘Ðyɔ̌vǐvú kannumɔ e gosín akɔta e nyí kɛntɔ́ mǐtɔn é mɛ é ka sixú ɖɔ nǔɖé b’ɛ ná d’alɔ mì nǔgbó nǔgbó a?’ Amɔ̌, Naamáni lin tamɛ dó nǔ e ɖyɔ̌vǐvú ɔ ɖɔ é jí. Goyíyí zɔ́n bónú é xo nǔ e é ɖɔ lɛ́ é nyi kɛ́n ǎ, é nyɔ́ wa ɔ, é zé éɖée hwe bo ké ya nú xó tɔn lɛ́. É byɔ́ gbe Silíi xɔ́sú ɔ bá yi Izlayɛ́li bónú è ná gbɔ azɔn n’i.—2 Axɔ́. 5:4, 5.

5. Hwenu e Naamáni yi Izlayɛ́li é ɔ, étɛ́ ka jɛ?

⁵ Naamáni wá axɔ́sú Yolámu sín hɔnmɛ ɖo Izlayɛ́li, bónú è ná gbɔ azɔn n’i. Amɔ̌, Yolámu lin ɖɔ xó ba émí wɛ axɔ́sú Silíi tɔn ɖe. Ée gbeyíɖɔ Elizée se xó ɔ é ɔ, é byɔ́ Yolámu ɖɔ é ní sɛ́ Naamáni dó émí. (2 Axɔ́. 5:6-9) Nǔ lɛ́ yi lěe Naamáni lin gbɔn é ǎ. Elizée tlɛ tɔ́n wá kpé Naamáni alǒ tlɛ ɖɔ xó xá ɛ vɔ́vɔ́ ǎ. É nyɔ́ wa ɔ, Elizée sɛ́ mɛ dó ɖɔ è ní yi ɖɔ nǔ e Naamáni ɖó ná wa bɔ azɔn tɔn ná gbɔ é n’i.—2 Axɔ́. 5:10.

6. (a) Étɛ́ lɛ́ ka sixú ko zɔ́n bɔ Naamáni wa nǔ kpó goyíyí kpó dó wě e mɛsɛntɔ́ Elizée tɔn ɖe xá ɛ é wú? (b) Nɛ̌ mɛsɛntɔ́ Naamáni tɔn lɛ́ ka ɖe nukúnnúmɔjɛnǔmɛ xlɛ́ gbɔn? Étɛ́ é ka ná? (2 Axɔ́sú lɛ́ 5:13, 14)

⁶ Naamáni yí wě e è ɖe xá ɛ é ganjí ɖo bǐbɛ́mɛ ǎ. “Xomɛ sin i, bɔ é ɖidó.” (2 Axɔ́. 5:11, 12) Aniwú? Bóyá, é sixú ko lin ɖɔ è kún tuun ahwangán ɖaxó e émí nyí é sín tɛnmɛ nú émí ó. Gɔ́ ná ɔ, Naamáni sixú ko lɛ́ lin ɖɔ wěɖexámɛ Elizée tɔn lɛ́ xlɛ́ ɖɔ è kún ɖó sísí nú Silíi ó. Ðěbǔ wɛ é ná bo nyí ɔ, Naamáni kán ɖ’é jí bá jó azɔn gbigbɔ xó dó bá lɛ́ kɔ yi xwé. É ɖo mɔ̌ có, mɛsɛntɔ́ tɔn lɛ́ ɖe nukúnnúmɔjɛnǔmɛ xlɛ́ bo sa vo n’i ɖɔ é ní lɛ́ lin tamɛ kpɔ́n ganjí. Naamáni wa nǔ kpó nǔnywɛ́ kpó bo zé éɖée hwe lobo xwedó wě e Elizée ɖe xá ɛ é. Wǎgbɔ tɔn ɔ, azɔn tɔn gbɔ!—Xa 2 Axɔ́sú lɛ́ 5:13, 14.

7. Étɛ́ lɛ́ Naamáni sín kpɔ́ndéwú ka sixú kplɔ́n mǐ? (Nǔnywɛ́xó 22:4) (Kpɔ́n ɖiɖe lɛ́ lɔmɔ̌.)

⁷ Nǔkplɔ́nmɛ lɛ́. Mǐ nɔ ɖe xlɛ́ ɖɔ mǐ ɖó nukúnnúmɔjɛnǔmɛ hwenu e mǐ mɔ nǔ zɛ nǔ e nukún nɔ mɔ lɛ́ é wú é. Ényí mǐ ma nɔ lɔn nú lěe nǔ cí nú mǐ é nɔ ɖu ɖo mǐ jí ǎ ɔ, nukúnnúmɔjɛnǔmɛ ɖe xlɛ́ wɛ mǐ lɛ́ ɖe. Jijɔ énɛ́ sixú lɛ́ zɔ́n bɔ mǐ ná nɔ sɔ́ mǐɖée hwe. Mɛ e nɔ sɔ́ éɖée hwe é nɔ yí gbe ɖɔ émí kún tuun nǔ bǐ ó. Mǐ sixú ɖó hudó mɛ ɖěvo lɛ́ tɔn, tají ɔ, Jexóva tɔn. Naamáni ko nyí mɛsɛntɔ́ Jexóva tɔn ǎ cóbó ka ɖe nukúnnúmɔjɛnǔmɛ xlɛ́ ɖó bǎ ɖé mɛ, bo sɔ́ éɖée hwe bo ɖótó mɛ ɖěvo lɛ́. É ɖótó ɖyɔ̌vǐvú izlayɛ́linu, éé nyí kannumɔ asi tɔn tɔn é, é ɖótó mɛsɛntɔ́ éɖésúnɔ tɔn lɛ́, bɔ tají hú gǎn ɔ, é ɖótó afɔsɔ́ɖótetɔ́ Jexóva tɔn Elizée. Naamáni kpé wú bo sɔ́ goyíyí ɖó kɛ́n. Wǎgbɔ tɔn ɔ, é wá gbeta e nǔnywɛ́ kpé é kɔn bɔ énɛ́ hɛn le wá n’i. Énɛ́ wú ɔ, cóbónú mǐ ná kɛ nu dó xó ɖé wú ɔ, mǐ ɖó ná yi agbɔ̌n jí bo ná kpɔ́n ɖɔ nǔ e ɖɔ gbé mǐ ja é, alǒ nǔ e wa gbé mǐ ja é ka ná xlɛ́ ɖɔ mǐ nyí goyítɔ́ alǒ mɛɖéesɔ́hwetɔ́ wɛ a jí. É sixú nyí hwenu e è ɖe wě e júnjɔ́n Biblu jí é ɖé xá mǐ bɔ mǐ ma yí gbe ná ǎ é, alǒ hwenu e mǐ ma mɔ nǔ jɛ ali e tutoblónúnǔ ɔ xlɛ́ mǐ é ɖé mɛ ǎ é.—Xa Nǔnywɛ́xó 22:4.

NƆ WA NǓ KPÓ XOMƐFÍFÁ KPÓ

8. Ninɔmɛ tɛ́ lɛ́ mɛ é ka sixú vɛ́ wǔ nú mǐ bɔ mǐ ná fá xomɛ ɖe?

⁸ Nukúnnúmɔjɛnǔmɛ sixú d’alɔ mǐ bɔ mǐ ná fá xomɛ bo ná nyi alɔ nú nǔwiwa kpó xomɛsin kpó hwenu e è dó xomɛsin xomɛ nú mǐ é. Nǔgbó wɛ ɖɔ é sixú nɔ ma bɔ wǔ hwebǐnu, ɖó mǐ sixú sin xomɛ kpó hwɛjijɔ kpó hwenu e mɛ ɖěvo lɛ́ wa nǔ agɔ xá mǐ, alǒ ɖɔ nǔ agɔ dó mǐ wú é. (Efɛ́. 4:26) Kpɔ́n lěe Davídi kpó Abigayílu kpó ɖe nukúnnúmɔjɛnǔmɛ xlɛ́ ɖo ninɔmɛ syɛ́nsyɛ́n ɖé mɛ gbɔn é.

9. Nɛ̌ Nabálu ka wa nǔ xá Davídi gbɔn?

⁹ Dǒ nukúnmɛ kpɔ́n: Davídi kpó mɛ tɔn lɛ́ kpó ɖo hinhɔn gbɔn gbějá gbějá wɛ ɖo gbětótló Paláni tɔn mɛ. (1 Sam. 25:1) Hwenu e yě ɖo fínɛ́ é ɔ, yě nya xɛ ɖo nya dɔkunnɔ e nɔ nyí Nabálu é sín kanlinnyitɔ́ lɛ́ kpó kanlin lɛ́ kpó jí kpó xomɛnyínyɔ́ kpó. (1 Sam. 25:15, 16) Hwenu e fún kpa nú kanlin lɛ́ hwenu su é ɔ, Davídi sɛ́ wɛn dó Nabálu bo ɖɔ n’i ɖɔ nǔ ná nyɔ́ n’i, lobo byɔ́ ɛ kpó mɛɖéesɔ́hwe kpó ɖɔ é ɖó nǔɖé hǔn, é ní sɛ́ dó émí kpó mɛ émítɔn lɛ́ kpó. (1 Sam. 25:6-8) Amɔ̌, Nabálu xlɛ́ ɖěbǔ ɖɔ nǔ e Davídi kpó mɛ tɔn lɛ́ kpó wa nú émí é su nukún émítɔn mɛ ǎ. É dó gbe vɛ́sin sɛ́ dó Davídi, bo tlɛ zun é kpó mɛ tɔn lɛ́ kpó.—1 Sam. 25:10, 11.

10. Nɛ̌ Davídi kpó Abigayílu kpó ka ɖe nukúnnúmɔjɛnǔmɛ xlɛ́ gbɔn? (1 Samuwɛ́li 25:32, 33) (Kpɔ́n ɖiɖe ɔ lɔmɔ̌.)

¹⁰ Ényí hwi wɛ ɖo Davídi tɛnmɛ ɔ, nɛ̌ nǔ ka ná ko cí nú we? É bɔ wǔ bɔ è ná mɔ nǔ jɛ nǔ e wú xomɛ sin Davídi tawun é mɛ. Nǔgbó ɔ, xomɛ sin Davídi b’ɛ ba ná hu Nabálu. (1 Sam. 25:13, 21, 22) Amɔ̌, ali wɛ é sɔ́ bo ná yi wa mɔ̌ kɛ́ɖɛ́ bɔ Nabálu sín asi Abigayílu éé nyí nǔnywɛ́tɔ́ é wá kpé è. Nɛ̌ Abigayílu ka ɖe nukúnnúmɔjɛnǔmɛ xlɛ́ gbɔn? É ɖ’ayi wú ɖɔ xomɛ sin Davídi syɛ́nsyɛ́n có, gbɛtɔ́ ɖagbe wɛ ka n’i. Énɛ́ wú ɔ, é wa nǔ e wú é kpé é dó d’alɔ ɛ nú é ná ɖu ɖo xomɛsin jí. É hun alɔ dó ná nǔ i, bo lɛ́ ɖe wě e nǔnywɛ́ kpé é ɖé lɛ́ xá ɛ kpó mɛɖéesɔ́hwe kpó. (1 Sam. 25:18, 23-31) Davídi ɖe nukúnnúmɔjɛnǔmɛ xlɛ́ bo ɖótó wě e Abigayílu ɖe xá ɛ é, bo mɔ ɖɔ xó e é ɖɔ lɛ́ é ɖe linlin e Jexóva ɖó dó ninɔmɛ ɔ wú é xlɛ́. Énɛ́ zɔ́n bɔ Davídi fá xomɛ bo nyi alɔ nú nǔwanyido syɛ́nsyɛ́n.—Xa 1 Samuwɛ́li 25:32, 33.

11. Nɛ̌ nukúnnúmɔjɛnǔmɛ ka sixú d’alɔ mǐ hwenu e è dó xomɛsin nú mǐ é gbɔn? (Nǔnywɛ́xó 19:11)

¹¹ Nǔkplɔ́nmɛ lɛ́. Nukúnnúmɔjɛnǔmɛ sixú d’alɔ mǐ bɔ mǐ ná wa nǔ kpó xomɛfífá kpó, hwɛ mǐtɔn ná bo tlɛ jɔ nú mǐ ná sin xomɛ ɔ nɛ́. É sixú d’alɔ mǐ bɔ mǐ ná lin tamɛ dó nǔ e xó mǐtɔn lɛ́ kpó nǔwiwa mǐtɔn lɛ́ kpó sixú wá ji lɛ́ é jí. (Xa Nǔnywɛ́xó 19:11.) Ée è flín linlin Jexóva tɔn Davídi é ɔ, é ɖu ɖo xomɛsin jí. Ényí nǔɖé dó xomɛsin nú we hǔn, ma lɔn bo gɔn tamɛ lin cóbó wa nǔ ó. (Ja. 1:19) Xo ɖɛ sɛ́ dó Jexóva bo yi agbɔ̌n jí lobo lin tamɛ dó lěe nǔ cí n’i dó xó ɔ wú é jí, mɔ̌ wiwa ná d’alɔ we bɔ a ná ɖu ɖo hwiɖée jí.

12. Nɛ̌ mɛ ɖěvo lɛ́ ka sixú d’alɔ mǐ bɔ mǐ ná ɖe nukúnnúmɔjɛnǔmɛ xlɛ́ bo fá xomɛ gbɔn?

¹² Lěe Jexóva zán Abigayílu dó d’alɔ Davídi b’ɛ mɔ nǔ zɛ ninɔmɛ ɔ wú gbɔn é ɔ, é sixú zán mɛ ɖěvo lɛ́ dó d’alɔ mǐ bɔ mǐ ná ɖó nukúnnúmɔjɛnǔmɛ dó ninɔmɛ ɖé wú. Énɛ́ wú ɔ, cóbónú a ná wa nǔ hwenu e è dó xomɛsin nú we é hǔn, lin tamɛ dó xó ɖiɖɔ xá klisánwun e zin é ɖé jí, mɛ e sixú d’alɔ we bɔ a ná kpɔ́n nǔ lɛ́ ɖo ali ɖěvo nu é. (Nǔx. 12:15; 20:18) É ka nyí hwi wɛ ali hun ná bónú a ná d’alɔ xɔ́ntɔn e ɖo ninɔmɛ mɔ̌hun mɛ é ɖé hǔn, xwedó kpɔ́ndéwú Abigayílu tɔn. A sixú d’alɔ xɔ́ntɔn towe b’ɛ ná kpɔ́n nǔ lɛ́ lěe Jexóva nɔ kpɔ́n gbɔn é. Jexóva ná kɔn nyɔ̌ná dó gǎn e a dó dó d’alɔ mɛ ɖěvo lɛ́ bɔ yě ná ɖó nukúnnúmɔjɛnǔmɛ bo lɛ́ fá xomɛ lɛ́ é jí.

NƆ WA NǓ KPÓ JIÐIÐE KPÓ

13. Nɛ̌ nukúnnúmɔjɛnǔmɛ ka sixú d’alɔ mǐ bɔ mǐ ná ɖu ɖo xɛsi jí gbɔn?

¹³ Ninɔmɛ e ná zɔ́n bɔ mǐ ná ɖi xɛsi lɛ́ é ná hán ǎ. Nukúnnúmɔjɛnǔmɛ sixú d’alɔ mǐ bɔ mǐ ná mɔ nǔ zɛ xɛsi mǐtɔn wú, gbɔn flínflín ɖɔ nǔ e ɖo jijɛ wɛ ɖo gbɛ ɔ mɛ bo nɔ dó xɛsi mɛ lɛ́ é ɖě kún sɔ nǔtí ɖo hlɔ̌nhlɔ́n ɖaxó Jexóva tɔn kpá ó gblamɛ. (Ðɛh. 27:1) Jexóva hɛn ɔ, é ná d’alɔ mǐ ɖo ninɔmɛ ɖěbǔ mɛ, káká jɛ ninɔmɛ ɖěɖěe mɛ ɖěwagbɛn sixú hán ɖe lɛ́ é jí. Énɛ́ jɛ wě ɖo gbɛzán gbeyíɖɔ Jonási tɔn mɛ. É yí wǎn nú Jexóva tawun, amɔ̌, é lɛ́ ɖó hudó nukúnnúmɔjɛnǔmɛ tɔn gɔ́ ná bá dó kpé azɔ̌ syɛ́nsyɛ́n e è sɔ́ d’así n’i é wú.

14. Étɛ́wú xɛsi ka sixú ko ɖi Jonási dó azɔ̌ e Jexóva sɔ́ d’así n’i é wú?

¹⁴ Jexóva sɔ́ azɔ̌ e dó xɛsi é ɖé d’así nú Jonási, é wɛ nyí ɖɔ é ná yi Ninívu bo ná jlá wɛn hwɛɖónúmɛ tɔn ninívunu lɛ́. (Joná. 1:1, 2) Nú hwi wɛ è sɔ́ azɔ̌ énɛ́ d’así ná ɔ, nɛ̌ nǔ ka ná ko cí nú we? Tomɛyiyi énɛ́ vɛ́ wǔ tawun, ɖó afɔ wɛ Jonási ná zɔn nú sun ɖokpó mɔ̌ sín Izlayɛ́li yi asilíinu lɛ́ sín toxo Ninívu mɛ. È tuun asilíinu lɛ́ ɖó hunnylánylá kpó dǎkaxixo kpó yětɔn wú. È tlɛ ylɔ́ Ninívu ɖɔ “toxo mɛhutɔ́.” (Nax. 3:1, 7) Jonási yí gbe nú azɔ̌ ɔ ǎ, é nyɔ́ wa ɔ, hɔn wɛ é hɔn.—Joná. 1:3.

15. Nɛ̌ Jonási ka tɛ́n kpɔ́n bo ɖeji dó Jexóva wú hú gǎn gbɔn? (Jonási 2:6-9)

¹⁵ Hwenu e Jonási ɖo hinhɔn wɛ é ɔ, Jexóva bló nǔjíwǔ dó hwlɛ́n ɛ, dó flín i ɖɔ émí ɖó hlɔ̌nhlɔ́n. (Joná. 1:15, 17) Jonási wlí nǔkplɔ́nmɛ ɔ. É wá mɔ ɖɔ é kún byɔ́ ɖɔ émí ní ɖi xɛsi dó Ninívu yiyi wú ó, ɖó Jexóva sixú nya xɛ ɖo jǐ tɔn sín awǒvinú ɖěbǔ sí. (Xa Jonási 2:6-9.) Ée Jexóva lɛ́ hun ali nú Jonási é ɔ, é sɔ́ xo nǔ kpɔ́n cóbó yí gbe nú azɔ̌ ɔ ǎ. É yi Ninívu bɔ sinsɛnzɔ́ tɔn kpa ɛ tawun.—Jonási 3:5.

16. Nɛ̌ nukúnnúmɔjɛnǔmɛ ka sixú d’alɔ mǐ ɖo ninɔmɛ e dó xɛsi lɛ́ é mɛ gbɔn? (Nǔnywɛ́xó 29:25) (Kpɔ́n ɖiɖe lɛ́ lɔmɔ̌.)

¹⁶ Nǔkplɔ́nmɛ lɛ́. Mǐ ba bónú nǔ ɖěbǔ, tají ɔ, xɛsi ɖi nú gbɛtɔ́ ná dɔn mǐ dó gǔdo bónú mǐ ná gɔn Jexóva sɛn ǎ. (Xa Nǔnywɛ́xó 29:25.) Nukúnnúmɔjɛnǔmɛ d’alɔ Jonási b’ɛ mɔ nǔ zɛ wǔvɛ́ e ɖo azɔ̌ e è sɔ́ d’así n’i é mɛ lɛ́ é wú, bo sɔ́ ayi ɖó gǔdo e Jexóva ná nɔ n’i é jí. Mǐ lɔ jló ná nɔ mɔ nǔ zɛ xɛsi mǐtɔn lɛ́ wú bo ná nɔ lin tamɛ dó lěe Jexóva ko d’alɔ mǐ bo lɛ́ nya xɛ ɖo mǐ jí wá yi gbɔn é jí. Mǐ sixú lɛ́ lin tamɛ dó lěe Jexóva ko d’alɔ nɔví súnnu kpó nɔví nyɔ̌nu kpó mǐtɔn lɛ́ ɖo ninɔmɛ e syɛ́n tawun lɛ́ é mɛ ɖó yě ɖeji dó wǔ tɔn bǐ mlɛ́mlɛ́ wútu lɛ́ é gbɔn é jí.a (Ebl. 13:6) Mi nú mǐ ní nɔ ɖe xlɛ́ ɖɔ mǐ ɖó nukúnnúmɔjɛnǔmɛ gbɔn ji ɖiɖe dó Jexóva wú bǐ mlɛ́mlɛ́ kpó alɔ dídó mɛ ɖěvo lɛ́ bónú yě lɔ ní wa nǔ ɖokpó ɔ kpó gblamɛ.

KPO ÐO NUKÚNNÚMƆJƐNǓMƐ GBÉ NYA WƐ

17. Nɛ̌ mǐ ka sixú kpo ɖo nukúnnúmɔjɛnǔmɛ ɖó wɛ gbɔn?

¹⁷ Lěe mǐ ko ɖɔ gbɔn é ɔ, nukúnnúmɔjɛnǔmɛ sixú d’alɔ mǐ bɔ mǐ ná ɖí xwi xá ninɔmɛ vɛ́ wǔ lɛ́ b’ɛ ná kpa mǐ. Nɛ̌ mǐ ka sixú kpo ɖo nukúnnúmɔjɛnǔmɛ ɖó wɛ gbɔn? Jexóva wɛ nyí Jɔtɛn nukúnnúmɔjɛnǔmɛ tɔn, bɔ é nɔ ná mǐ gbɔn Xó tɔn kpó gbigbɔ tɔn kpó gblamɛ. (Nɛɛ. 9:20; Ðɛh. 32:8) É nɔ ɖe wě e ná d’alɔ mǐ bɔ mǐ ná wá gbeta e nǔnywɛ́ kpé lɛ́ é kɔn bo lɛ́ ɖu ɖo mǐɖée jí lɛ́ é xá mǐ. (Ðɛh. 119:97-101) Ényí mǐ xwe sɔ bo gbéjé nǔ e Biblu ɖɔ lɛ́ é kpɔ́n bo lɛ́ xo ɖɛ sɛ́ dó Jexóva bo byɔ́ gbigbɔ mímɛ́ tɔn agbɔ̌nnɔ ɔ ɔ, mǐ nɔ ɖó nukúnnúmɔjɛnǔmɛ. Énɛ́ nɔ d’alɔ mǐ bɔ mǐ nɔ mɔ nǔ zɛ nǔ e ɖo wěxo é wú, bo nɔ tuun ali ɖagbe hú gǎn e nu mǐ sixú ɖe ɖɛ ninɔmɛ ɖé ɖe b’ɛ ná zɔ́n bɔ xó mǐtɔn lɛ́ kpó nǔ e mǐ nɔ wa lɛ́ é kpó ná ɖe linlin Jexóva tɔn xlɛ́ é.—Nǔx. 21:11, tínmɛ e ɖo do é.

18. Étɛ́ a ka kán ɖ’é jí bo ná wa?

¹⁸ Mi nú mǐ ní kpo ɖo nukúnnúmɔjɛnǔmɛ e Jexóva nɔ ná mɛ é ba wɛ, bónú é ní lɛ́ kpo ɖo akwɛ́ xɔ nú mǐ wɛ. (Ðɛh. 14:2) Ényí mǐ wa mɔ̌ ɔ, mǐ ná zɛ gbě “sín nukúnnúmɔjɛnǔmɛ sín ali jí” gbeɖé ǎ. (Nǔx. 21:16) Nǔ e mǐ ba ná wa hwebǐnu ɖo ninɔmɛ lɛ́ bǐ mɛ é nɛ́. Wǎgbɔ tɔn ɔ, mǐ ná hɛn xomɛ Jexóva tɔn hun.