کتاب شمارهٔ ۵۷ فِلیمون

نگارنده:‏ پولُس

محل نگارش:‏ روم

تاریخ اتمام نگارش:‏ حدود ۶۰‏–‏۶۱ م.‏

این رسالهٔ مدبّرانه و مهربانانهٔ پولُس برای مسیحیان امروز شایان توجه بسیار می‌باشد.‏ این رساله کوتاه‌ترین نوشته «رسول امّت‌ها» است و در کلّ کتاب مقدّس فقط رساله‌های دوّم و سوّم یوحنّا است که موضوعات کمتری از رسالهٔ مذکور دارند.‏ همچنین تنها نامهٔ ‹‹خصوصی›› پولُس است از این جهت که خطاب به جماعت یا سرپرست مسئول نیست بلکه خطاب به برادری خاص است که پولُس می‌خواست با وی مشکلی را در میان بگذارد.‏ نام این برادر مسیحی و ظاهراً مرفه فِلیمون بود که در شهر فَرِیجیّه کُولُسی در مرکز آسیای صغیر زندگی می‌کرد.‏ —‏ روم ۱۱:‏۱۳‏.‏

^۲ مقصود از این رساله کاملاً آشکار است:‏ پولُس در طول اوّلین حبس خود (‏۵۹-‏۶۱ م.‏)‏ آزادی فراوانی برای موعظه ملکوت خدا داشت.‏ در میان کسانی که موعظه او را شنیدند اُنیسیمُس غلام فراری خانهٔ فِلیمون دوست پولُس بود.‏ اُنیسیمُس در نتیجهٔ این موعظه مسیحی شد و پولُس با رضایت اُنیسیمُس تصمیم گرفت که او را نزد فِلیمون برگرداند.‏ همچنین در این موقع بود که پولُس رساله‌هایی به جماعات اَفَسُس و کُولُسی نوشت.‏ در هر دوی این رساله‌ها پولُس به غلامان و آقایان مسیحی و نحوهٔ برخوردشان با یکدیگر پند خوبی داد.‏ (‏افس۶:‏۵-‏۹‏؛‏ کول ۳:‏۲۲–‏۴:‏۱‏)‏ علاوه بر این‌ها،‏ پولُس رساله‌ای به فِلیمون نوشت و برای اُنیسیمُس به او التماس کرد.‏ این رساله به دست خود پولُس نوشته شد که امری غیرعادی بود.‏ (‏فلی ۱۹‏)‏ از آنجایی که پولُس شخصاً نامهٔ مذکور را نوشته بود بر شدّت درخواستش می‌افزود.‏

^۳ به احتمال زیاد،‏ این رساله در حدود سال‌های ۶۰-‏۶۱ م.‏ نوشته شد یعنی وقتی که پولُس ظاهراً زمان کافی برای موعظه در روم داشت تا اشخاصی ایمان آورند.‏ و از آنجایی که در آیهٔ ۲۲ امید آزاد شدن را ابراز می‌کند می‌توانیم به این نتیجه برسیم که رساله پس از سپری شدن مدت زمانی از حبس او نوشته شد.‏ به نظر می‌رسد که این سه رساله یعنی رسالهٔ فِلیمون،‏ اَفَسُسیان و کُولُسیان به همراه تیخیکُس و اُنیسیمُس فرستاده شدند.‏ —‏ افس۶:‏۲۱،‏ ۲۲‏؛‏ کول ۴:‏۷-‏۹‏.‏

^۴ در اوّلین آیهٔ رسالهٔ فِلیمون نام پولُس ذکر شده است که معلوم می‌گردد پولُس نگارندهٔ آن است.‏ اوریژن و تِرتولیانوس هم این موضوع را تأیید کردند.‏a صحّت کتاب از این مشخص می‌شود که جزو دیگر رساله‌های پولُس در قطعهٔ موراتوری قرن دوّم میلادی می‌باشد.‏

چرا مفید است

^۷ همان طور که این رساله نشان داد پولُس یک ‹بشارت اصلاحات اجتماعی› موعظه نمی‌کرد و در پی این نبود که نظام حاکم مانند برده‌داری را عوض کند.‏ او حتی یک بار هم غلامی مسیحی را خودسرانه رها نکرد.‏ مثلاً اُنیسیمُس را که غلامی فراری بود به کُولُسی نزد آقای خود فِلیمون که ۱۴۰۰ کیلومتر دورتر از روم بود برگردانید.‏ بنابراین،‏ پولُس به عنوان رسولی وفادار به مأموریت الٰهی خود محکم متمسّک بود یعنی «به ملکوت خدا موعظه می‌نمود و .‏ .‏ .‏ در امور عیسی مسیحِ خداوند بدون ممانعت تعلیم می‌داد.‏» —‏ اعما ۲۸:‏۳۱؛‏ فلی ۸،‏ ۹‏.‏

^۸ از آنجایی که رسالهٔ فِلیمون محبت و اتحاد بین مسیحیان قرن اوّل را نشان می‌دهد برای ما بسیار آموزنده است.‏ از این رساله درمی‌یابیم که مسیحیان اوّلیه یکدیگر را «برادر» و «خواهر» خطاب می‌کردند.‏ (‏فلی ۲،‏ ۲۰‏)‏ این رساله به مسیحیان امروزه نیز کاربرد اصول مسیحی بین برادران را نشان می‌دهد.‏ همچنین از این رساله محبت برادرانه پولُس،‏ احترامش به روابط اجتماعی و مالکیت دیگران،‏ تدبیرهای مؤثر و فروتنی‌اش را در می‌یابیم.‏ پولُس از اختیاری که به عنوان سرپرست جماعت مسیحی داشت استفاده نکرد تا فِلیمون را بر آن دارد که اُنیسیمُس را ببخشد بلکه با تواضع بر اساس محبت مسیحی و دوستی خود با فِلیمون از او درخواست بخشش کرد.‏ امروزه سرپرستان می‌توانند از رفتار تدبیرآمیز پولُس با فِلیمون فایده ببرند.‏

^۹ ظاهراً پولُس انتظار داشت که فِلیمون درخواست او را بپذیرد.‏ فِلیمون نیز با انجام این درخواست آنچه را که عیسی در متّیٰ ۶:‏۱۴ و آنچه را که پولُس در اَفَسُسیان ۴:‏۳۲ گفته بود در عمل نشان داد.‏ امروزه مسیحیان نیز می‌توانند نسبت به برادری که برای آنان مشکل تراشیده است به همین صورت مهربان و بخشنده باشند.‏ اگر فِلیمون توانست غلام خود را ببخشد،‏ گرچه از نظر قانونی هر طور که می‌خواست می‌توانست با او رفتار کند،‏ مسیحیان امروزه نیز باید بتوانند برادر متخلّف را ببخشند؛‏ کاری که از کردهٔ فِلیمون آسان‌تر است.‏

^۱۰ در رسالهٔ پولُس به فِلیمون عملکرد روح یَهُوَه بسیار مشهود است.‏ این امر در نحوهٔ برخورد استادانه و خردمندانهٔ پولُس با این مشکل نمایان می‌گردد.‏ احساس دوستانه،‏ همدردی و اعتماد پولُس به همکار مسیحی در این رساله مشهود است.‏ عملکرد روح یَهُوَه در این واقعیت نمایان می‌شود که رساله به فِلیمون همانند نوشته‌های مقدّس دیگر اصول مسیحی را تعلیم می‌دهد،‏ اتحاد را ترغیب می‌نماید و محبت و ایمان بین «مقدّسین» را تجلیل می‌کند؛‏ مقدّسینی که به ملکوت خدا امید دارند و لطف عظیم یَهُوَه را منعکس می‌کنند.‏ —‏ آیهٔ ۵‏.‏

‏[پاورقی]‏