کتاب شمارهٔ ۳۴ ناحُوم

نگارنده:‏ ناحُوم

محل نگارش:‏ یهودا

تاریخ اتمام نگارش:‏ قبل از ۶۳۲ ق.‏د.‏م.‏

۱.‏ دربارهٔ نِینَوای باستانی چه می‌دانیم؟‏

‏«وحی دربارهٔ نِینَوا.‏» (‏ نا ۱:‏۱‏)‏ نبوّت ناحُوم با این کلمات تهدیدآمیز آغاز می‌شود.‏ چرا این نبی چنین نابودی‌ای را اعلان می‌کند؟‏ در مورد نِینَوای باستانی چه می‌دانیم؟‏ ناحُوم تاریخ این شهر را در دو کلمه خلاصه می‌کند:‏ «شهر خون‌ریز.‏» (‏ ۳:‏۱‏)‏ امروزه بقایای شهر نِینَوا را می‌توان در دو تپه روبروی شهر کنونی موصِل در شمال عراق و در ساحل شرقی رودخانه دجله پیدا کرد.‏ این شهر مستحکم که از چهار طرف با دیوارها و خندق‌ها محصور شده بود،‏ در اواخر دوران امپراتوری آشور پایتخت آن مملکت بود.‏ امّا،‏ مبدأ و پایه‌گذاری شهر به زمان نِمرُود برمی‌گردد،‏ یعنی آن «صیّاد جبّار در حضور خداوند.‏ .‏ .‏ .‏ [که] از آن زمین آشور بیرون رفت و نِینَوا .‏ .‏ .‏ را بنا نهاد.‏» (‏ پیدا ۱۰:‏۹-‏۱۱‏)‏ از این رو،‏ نِینَوا شروع خوبی نداشت.‏ بخصوص در دوران حکومت سَرجون (‏ سارگن)‏،‏ سَنْخاریب،‏ اَسَرْحَدُّون و آشوربانی‌پال در اواخر دوران امپراتوری آشور بود که این شهر به شهرتی چشمگیر دست یافت.‏ نِینَوا با غنایم جنگی و فتوحات خود ثروتی کلان اندوخته بود و حاکمان آن به دلیل قساوت و رفتار غیرانسانی‌شان با اسیران بی‌شمارِ جنگی به خشونت و خونخواری معروف بودند.‏a مؤلفی به نام سی.‏ کِرام،‏ در صفحهٔ ۲۶۶ کتاب خود به نام «خدایان،‏ مقبره‌ها و محققین» (‏ انگل‍.‏،‏ چاپ ۱۹۵۴)‏ می‌گوید:‏ «خاطره‌ای که از شهر نِینَوا در ذهن بشر حک شده است چیزی جز قتل،‏ غارتگری،‏ سرکوب و ظلم بر ضعفا،‏ جنگ و هر نوع خشونت و اَعمال خونخوارانهٔ یک سلسله از حاکمانی که مردم را با رعب و وحشت مطیع نگاه می‌داشتند و اغلب به دست رقبای درنده‌تر از خود کشته می‌شدند،‏ نیست.‏»‏

۲.‏ دین ساکنان شهر نِینَوا چه بود؟‏

^۲ دین ساکنان نِینَوای باستانی چه بود؟‏ مردم آن شهر خدایان بی‌شماری را می‌پرستیدند،‏ که بسیاری از آنها از بابل منشأ شده بود.‏ حاکمان آن وقتی قصد نابودی مملکتی یا ویرانی جایی را می‌کردند،‏ به این خدایان دعا نموده،‏ از آنها یاری می‌طلبیدند،‏ و کاهنان طمّاع نیز هیزم به شعله‌های آتش جنگ می‌افزودند چونکه در ولع غنایمی بودند که از غارتگری به دست می‌آمد.‏ نویسنده‌ای به اسم رایت در کتاب خود به نام «شهرهای باستانی» (‏ انگل‍.‏،‏ چاپ ۱۸۸۶،‏ صفحهٔ ۲۵)‏ می‌گوید:‏ «آشوریان قدرت را می‌پرستیدند و دعاهای خود را به بت‌های عظیمی از سنگ به شکل شیر و گاو معطوف می‌کردند که دست و پاهای بزرگ،‏ بال‌های عقابی و سرهای انسانی آنها نماد و نشانهٔ قدرت،‏ شجاعت و پیروزی بود.‏ حرفه و پیشهٔ آن ملّت جنگ بود و کاهنان همیشه محرّکین اصلی جنگ بودند.‏ معاش کاهنان آن شهر با غنایم جنگی مهیّا می‌شد و بدین جهت درصد مشخصی از آن غنایم قبل از همه به آنان تعلّق می‌گرفت،‏ زیرا که این نسل غارتگر بسیار مذهبی بود.‏»‏

۳.‏ الف)‏ از چه نظر معنی اسم ناحُوم مناسب است؟‏ ب)‏ نبوّت ناحُوم متعلّق به چه زمانی است؟‏

^۳ نبوّت ناحُوم گرچه کوتاه ولی قابل توجه و جالب است.‏ هرآنچه از خود نبی می‌دانیم در آیه اوّل خلاصه شده است:‏ «کتاب رؤیای ناحُوم اَلْقوشی.‏» اسم او (‏ به عبری نَخوم )‏ به معنی «تسلّی‌دهنده» است.‏ مطمئناً پیام او برای شهر نِینَوا پیامی تسلّی‌آور نبود،‏ امّا برای امّت خدا،‏ پیامی اطمینان‌بخش بجهت رهایی‌پایدار از دست دشمنی سرسخت و قدرتمند بود.‏ همچنین،‏ از آنجا که ناحُوم به گناهان قوم خود هیچ اشاره‌ای نمی‌کند،‏ تأکیدی بر ماهیّت تسلّی‌بخش پیام او محسوب می‌شود.‏ اگرچه محل جغرافیایی اَلْقوش دقیقاً مشخص نیست،‏ به نظر می‌رسد که نبوّت ناحُوم در یهودا نوشته شده باشد.‏ (‏ نا ۱:‏۱۵‏)‏ در ضمن،‏ زمانی که ناحُوم نابودی نِینَوا را که سرانجام در سال ۶۳۲ ق.‏د.‏م.‏ به وقوع پیوست،‏ نبوّت می‌کرد،‏ نِینَوا هنوز بر پای خود ایستاده بود.‏ از این رو،‏ ناحُوم ویرانی آتی این شهر را با نابودی شهر نُوْآمون (‏ شهر تِب واقع در مصر)‏ که اندکی قبل اتفاق افتاده بود،‏ مقایسه می‌کند.‏ (‏ ۳:‏۸‏)‏ بنابراین،‏ ناحُوم نبوّت خود را باید در این مقطع زمانی نوشته باشد.‏

۴.‏ چه ویژگی‌هایی در نگارش کتاب ناحُوم دیده می‌شود؟‏

^۴ سبک نگارش کتاب بسیار واضح و گویا و فاقد کلمات زائد است.‏ قدرت بیان آن و واقع‌گرایی کتاب،‏ آن را جزو نوشته‌های الهامی قرار می‌دهد.‏ ناحُوم در کاربرد زبان توصیفی،‏ عاطفی و پرشور و نیز در استفاده از عبارات محترمانه و تصویرگرایی روشن و جمله‌بندی گویا بی‌نظیر است.‏ (‏ ۱:‏۲-‏۸،‏ ۱۲-‏۱۴؛‏ ۲:‏۴،‏ ۱۲؛‏ ۳:‏۱-‏۵،‏ ۱۳-‏۱۵،‏ ۱۸،‏ ۱۹‏)‏ بخش اعظم باب اوّل به صورت شعر مُوَشّح است.‏ (‏ ۱:‏۸‏،‏ به پاورقی د ج رجوع شود)‏ ناحُوم فقط یک موضوع را مورد بحث قرار می‌دهد که این خود سبک نگارش وی را غنی‌تر نموده است.‏ متن کتاب او مملوّ از انزجار از دشمن ریاکارِ اسرائیل است.‏ قلم او چیزی جز نابودی نِینَوا نمی‌نویسد.‏

۵.‏ چه چیزی صحّت و اعتبار نبوّت ناحُوم را ثابت می‌کند؟‏

^۵ صحّت و اعتبار نبوّت ناحُوم از تحقّق دقیق آن ثابت می‌شود.‏ در روزگار ناحُوم،‏ چه کسی جز نبی یَهُوَه جرأت داشت پیش‌بینی کند که پایتخت مغرورِ قدرتِ جهانیِ آشور،‏ از «دروازه‌های نهرها گشاده» می‌شود،‏ قصرش گداخته می‌گردد،‏ و خودش «خالی و ویران و خراب» می‌شود؟‏ (‏ ۲:‏۶-‏۱۰‏)‏ وقایعی که اتفاق افتاد نشان داد این نبوّت واقعاً از جانب خدا الهام شده بود.‏ وقایع‌نامهٔ نَبوپُلَسَر،‏ پادشاه بابل،‏ فاش می‌کند که نِینَوا به دست مادیان و بابلیان به تصرّف درآمده بود و به شرح او «آنان شهر را به تودهٔ سنگ تبدیل کردند.‏»‏b نابودی شهر نِینَوا آنقدر سهمگین بود که قرن‌ها محل این شهر به دست فراموشی سپرده شده بود.‏ از این رو بعضی از منتقدین،‏ کتاب مقدّس را به باد تمسخر می‌گرفتند و مدّعی می‌بودند نِینَوا هرگز وجود خارجی نداشته است.‏

۶.‏ در حفاری‌های نِینَوای باستانی چه چیزهایی کشف شده است که صحّت سخنان ناحُوم را ثابت می‌کند؟‏

^۶ امّا با کشف بقایای شهر نِینَوا و آغاز حفاری‌ها در آن مکان در قرن نوزدهم،‏ به صحّت و اعتبار کتاب ناحُوم افزوده شد.‏ تخمین زده بودند که برای بیرون آوردن کامل شهر مدفون،‏ میلیون‌ها تن خاک باید جابه‌جا شود.‏ تا به حال چه آثاری از بقایای نِینَوا از دل خاک بیرون آورده شده است؟‏ باید گفت که کشفیات باستانی در محل شهر نِینَوا آنقدر حجیم است که صحّت نبوّت ناحُوم را ورای هر گونه شک و تردیدی به اثبات می‌رساند!‏ برای مثال،‏ بناها و لوحه‌های آن شهر قساوت اهالی آنجا را ثابت می‌کند و نیز تمثال‌های عظیم از گاوها و شیرهای بالدار از زیر خاک بیرون آورده شده است.‏ جای تعجّب نیست که ناحُوم از شهر به عنوان «بیشه شیران» صحبت می‌کند!‏ —‏ نا ۲:‏۱۱‏.‏c

۷.‏ چه چیزی تعلّق کتاب ناحُوم به مجموعهٔ نوشته‌های مقدّس عبری را تأیید می‌کند؟‏

^۷ یهودیان با پذیرفتن کتاب ناحُوم به عنوان بخشی از نوشته‌های مقدّس عبری مشخص کردند که این کتاب متعلّق به مجموعهٔ کتب قانونی است.‏ این کتاب با کلّ کتاب مقدّس توافق دارد.‏ نبوّت به نام یَهُوَه اظهار شده است،‏ و به خصوصیّات و برتری او گواهی می‌دهد.‏

چرا مفید است؟‏

۱۱.‏ کتاب ناحُوم کدام اصول اساسی کتاب مقدّس را برجسته می‌سازد؟‏

^۱۱ نبوّت ناحُوم برخی از اصول اساسی کتاب مقدّس را برجسته می‌سازد.‏ مقدمهٔ رؤیا دلیل اظهار دوّمین فرمان از دَه فرمان را تکرار می‌کند:‏ «یَهُوَه خدای غیّور» است.‏ سپس،‏ اطمینان می‌دهد که او،‏ یعنی خدا،‏ «از دشمنان خویش انتقام می‌گیرد.‏» غرور مستکبرانهٔ آشور و خدایان کاذب آن نتوانستند نِینَوا را از اجرای حکم داروی یَهُوَه برهانند.‏ بنابراین می‌توانیم مطمئن باشیم که یَهُوَه در زمانی مناسب به همین صورت عدالت را در مورد همهٔ شریران به اجرا خواهد گذاشت.‏ ‏«خداوند دیرغضب و عظیم‌القوّت است و گناه را هرگز بی‌سزا نمی‌گذارد.‏» بدین صورت عادل و متعال بودن یَهُوَه با نابودی آشورِ مقتدر تجلیل شد.‏ نِینَوا واقعاً «خالی و ویران و خراب» شد.‏ —‏ ۱:‏۲،‏ ۳؛‏ ۲:‏۱۰‏.‏

۱۲.‏ ناحُوم چه برقراری مجدّدی را اعلام می‌کند و نبوّت او چگونه به امید ملکوت مربوط است؟‏

^۱۲ در مقایسه با نِینَوا که «بالکل منقطع .‏ .‏ .‏ شد» ناحُوم برقراری مجدّد «عظمت یعقوب [و] عظمت اسرائیل» را اعلام می‌کند.‏ همچنین یَهُوَه بشارتی شادی‌آور برای امّت خود می‌فرستد:‏ «اینک،‏ بر کوهها پایهای مبشّر که سلامتی را ندا می‌کند!‏» این بشارت صلح به ملکوت خدا مربوط است.‏ از کجا می‌توان چنین ارتباطی را استنباط کرد؟‏ از سخنان اِشَعْیا،‏ چونکه او نه فقط از همین عبارات در نوشتهٔ خود اقتباس کرده است بلکه کلماتی دیگر نیز به آن می‌افزاید و می‌گوید:‏ «به خیرات بشارت می‌دهد و نجات را ندا می‌کند و به صَهْیُون می‌گوید که خدای تو سلطنت می‌نماید.‏» (‏ نا ۱:‏۱۵؛‏ ۲:‏۲؛‏ اشع ۵۲:‏۷‏)‏ و سپس پولُس رسول در رومیان ۱۰:‏۱۵ همین اظهارات را در خصوص کسانی به کار می‌برد که یَهُوَه آنان را به عنوان واعظان مسیحی برای موعظهٔ بشارت می‌فرستد.‏ بشارتی را که اینان اعلام می‌کنند «بشارت ملکوت» است.‏ (‏ مت ۲۴:‏۱۴‏)‏ ناحُوم مطابق معنی اسم خود،‏ برای همه آنانی که به دنبال صلح و نجاتی هستند که از حکومت ملکوت خدا حاصل می‌شود،‏ باعث تسلّی است.‏ همهٔ ایشان مطمئناً خواهند فهمید که ‏«خداوند نیکو است و در روز تنگی ملجا می‌باشد و متوکّلان خود را می‌شناسد.‏» —‏ نا ۱:‏۷‏.‏

‏]پاورقی‌ها]‏