کتاب شمارهٔ ۲۴ اِرْمیا

نگارنده:‏ اِرْمیا

محل نگارش:‏ یهودا و مصر

تاریخ اتمام نگارش:‏ ۵۸۰ ق.‏د.‏م.‏

شامل وقایع دوران:‏ از ۶۴۷ ق.‏د.‏م.‏ تا ۵۸۰ ق.‏د.‏م.‏

۱.‏ نبوّت اِرْمیا چه زمانی آغاز شد و چه کسی اِرْمیا را به نبوّت مبعوث کرد؟‏

اِرْمیای نبی در دورانی بسیار پرمخاطره و پرتلاطم می‌زیست.‏ یَهُوَه او را در سال ۶۴۷ ق.‏د.‏م.‏،‏ یعنی در سیزدهمین سال سلطنت یُوشیّا،‏ پادشاه خداترس یهودا،‏ به نبوّت مبعوث کرد.‏ در طی حکومت این پادشاه،‏ هنگام تعمیر خانهٔ یَهُوَه کتاب تورات را پیدا کردند و سپس آن را در حضور پادشاه خواندند.‏ یُوشیّا پادشاه سخت کوشید آن کلام را به اجرا گذارد ولی با وجود تمام تلاش‌هایش تنها موفق شد موقتاً از سرعت انحطاط مردم به قعر بت‌پرستی بکاهد.‏ مَنَسّی پدربزرگ یُوشیّا که ۵۵ سال سلطنت کرد و همینطور پدرش آمون که پس از فقط ۲ سال سلطنت به قتل رسید،‏ به افراط شرارت کردند.‏ این دو پادشاه پلید مردم را به عیّاشی و مناسکی چندش‌آور و تکان‌دهنده برانگیختند تا جایی که بخور سوزاندن به حضور «ملکهٔ آسمان» و قربانی کردن انسان‌ها بر مذبح اجنّه برای مردم مسلکی عادی شد.‏ مَنَسّی جوی‌های اورشلیم را با خون بی‌گناهان جاری کرده بود.‏ —‏ اِرْمیا ۱:‏۲؛‏ ۴۴:‏۱۹؛‏ ۲پادشاهان ۲۱:‏۶،‏ ۱۶،‏ ۱۹-‏۲۳؛‏ ۲۳:‏۲۶،‏ ۲۷‏.‏

۲.‏ مأموریّت اِرْمیا از چه قرار بود و نبوّت وی چه سال‌های پرحادثه‌ای را در بر گرفت؟‏

^۲ مأموریّت اِرْمیا آسان نبود.‏ در مقام نبی یَهُوَه به وی الهام شد تا نابودی یهودا و اورشلیم،‏ آتش‌سوزی معبد باشکوه یَهُوَه و اسارت ملّتش را به آنها پیشگویی کند که البتّه همه فجایعی باورنکردنی بود!‏ وی ۴۰ سال در اورشلیم نبوّت کرد که مصادف بود با دوران سلطنت پادشاهان شریر،‏ یَهُوآحاز،‏ یَهُویاقیم،‏ یَهُویاکین (‏ کُنیاهو)‏ و صِدِقیّا.‏ (‏ اِرْمیا ۱:‏۲،‏ ۳‏)‏ بعداً لازم شد اِرْمیا در مصر نیز علیه بت‌پرستی یهودیان متواری نبوّت کند.‏ اِرْمیا نگارش کتاب را در سال ۵۸۰ ق.‏د.‏م.‏ به اتمام رساند.‏ با این تفاصیل می‌بینیم که اِرْمیا در مجموع ۶۷ سال،‏ و آن هم در دورانی پرحادثه به نبوّت پرداخت.‏ —‏ اِرْمیا ۵۲:‏۳۱‏.‏

۳.‏ الف)‏ اصالت و قانونی بودن کتاب اِرْمیا چگونه در روزگار یهودیان به اثبات رسیده بود؟‏ ب)‏ در متون نوشته‌های مقدّس یونانی مسیحی به چه گواهی در این زمینه بر می‌خوریم؟‏

^۳ در عبری نام این نبی و همینطور نام کتاب وی یِرمِیاه یا یِرمِیاهو است که احتمالاً «یَهُوَه سرافراز می‌کند یا یَهُوَه باز می‌کند [شاید منظور از رَحِم است]» معنی می‌دهد.‏ این کتاب در همهٔ مجموعه‌های کتب نوشته‌های مقدّس عبری یافت می‌شود و عموماً قانونی بودن آن نیز بی‌ممانعت مورد قبول است.‏ تحقّق بهت‌آور شماری از نبوّت‌های اِرْمیا،‏ حتّی در طی حیات خود،‏ اصالت آن را کاملاً تصدیق می‌کند.‏ علاوه بر این،‏ در متن نوشته‌های مقدّس یونانی مسیحی کراراً به نام اِرْمیا بر می‌خوریم.‏ (‏ متّیٰ ۲:‏۱۷،‏ ۱۸؛‏ ۱۶:‏۱۴؛‏ ۲۷:‏۹‏)‏ دیگر اینکه،‏ می‌دانیم عیسی کتاب اِرْمیا را خوانده و مطالعه کرده بود زیرا وقتی هیکل را از صرّافان و طمع‌کاران خالی می‌کرد سخنانش آمیخته‌ای بود از متون اِرْمیا ۷:‏۱۱ و اِشَعْیا ۵۶:‏۷‏.‏ (‏ مَرقُس ۱۱:‏۱۷؛‏ لوقا ۱۹:‏۴۶‏)‏ نکتهٔ جالب توجه اینجاست که مردم با مشاهدهٔ شور و غیرتی که عیسی هنگام این عملش از خود نشان داد پنداشتند که او اِرْمیاست.‏ (‏ متّیٰ ۱۶:‏۱۳،‏ ۱۴‏)‏ نکته‌ای دیگر اینکه،‏ اِرْمیا در مورد عهدی جدید بین یَهُوَه و قومش نبوّت کرد (‏ اِرْمیا ۳۱:‏۳۱-‏۳۴‏)‏ که بعدها پولُس در نامهٔ خود به مسیحیان عبری در عبرانیان ۸:‏۸-‏۱۲ و ۱۰:‏۱۶،‏ ۱۷ به آن اشاره نمود.‏ در جایی دیگر پولُس در سخنانش از اِرْمیا ۹:‏۲۴ اقتباس کرده،‏ می‌گوید:‏ «هر که فخر کند در خداوند [یَهُوَه] فخر نماید.‏» (‏ ۱قُرِنتیان ۱:‏۳۱‏)‏ و در مکاشفه ۱۸:‏۲۱ به تحقّقی بس عظیم‌تر از مَثَل اِرْمیا (‏ اِرْمیا ۵۱:‏۶۳،‏ ۶۴‏)‏ بر می‌خوریم که سقوط بابل را تشریح می‌کند.‏

۴.‏ کشفیات باستان‌شناسی چگونه گزارشات اِرْمیا را تأیید می‌کنند؟‏

^۴ کشفیات باستان‌شناسی نیز به تأیید گزارشات و نوشته‌های اِرْمیا برخاسته‌اند.‏ برای مثال،‏ کتیبه‌ای بابلی به تسخیر اورشلیم در سال ۶۱۷ ق.‏د.‏م.‏ به دست نَبُوکَدْنَصَّر (‏ نَبُوکَدْرَصَّر)‏ اشاره می‌کند که می‌گوید او شاهی (‏ یَهُویاکین)‏ را اسیر کرد و شاهی دیگر (‏ صِدِقیّا )‏ را جانشین او ساخت.‏ —‏ ۲۴:‏۱؛‏ ۲۹:‏۱،‏ ۲؛‏ ۳۷:‏۱‏.‏a

۵.‏ الف)‏ از شرح‌حال اِرْمیا چه می‌دانیم؟‏ ب)‏ در خصوص سبک قلم او چه می‌توان گفت؟‏

^۵ در خصوص زندگی اِرْمیا باید گفت که شرح‌حالی که از او در دست داریم بیش از شرح‌حال هر نبی باستانی،‏ سوای شرح زندگی موسی،‏ جامع و کامل است.‏ اِرْمیا مطالب زیادی را در مورد خود فاش می‌سازد و چنان آزادانه احساسات و عواطف خود را بروز می‌دهد که براحتی می‌توان شهامت و پردلی آراسته با تواضع و نرم‌دلی او را استنتاج کرد.‏ او تنها یک نبی نبود بلکه کاهن،‏ کاتب آیات و مورخی دقیق نیز بود.‏ پدر وی،‏ کاهنی حِلْقیّا نام،‏ اهل قریه‌ای مختص کاهنان به نام عناتوت،‏ واقع در شمال اورشلیم «در زمین بنیامین» بود.‏ (‏ ۱:‏۱‏)‏ سبک قلم اِرْمیا سبکی است واضح و صریح و بدون ابهام.‏ متن کتاب او مملو از مَثَل و تصاویر ذهنی است که هم نثر دارد هم شعر.‏

چرا مفید است؟‏

۳۶.‏ الف)‏ چه نمونه‌ای از شهامت و غیرت در اِرْمیا می‌یابیم؟‏ ب)‏ باروک،‏ رکابیان و عَبَدْمَلَک از چه لحاظ نمونه‌های خوبی برای ما هستند؟‏

^۳۶ این متن نبوی کلاً بسیار بناکننده و مفید است.‏ خلق و خوی خود نبی را در نظر بگیریم که نمونه‌ای از شهامت بود.‏ با بی‌باکی تمام پیامی ناگوار را به مردمی خدانشناس اعلان می‌کرد.‏ از همنشینی با شریران اکیداً امتناع می‌ورزید.‏ اهمیّت و فوریت پیام یَهُوَه را بخوبی درک می‌کرد و با تمام جان و دل در کار یَهُوَه از خود همت گذاشت و هیچ‌گاه تسلیم نشد.‏ کلام خدا مانند آتشی در استخوان‌هایش شعله‌ور بود و او را دلشاد می‌ساخت و به وجد می‌آورد.‏ (‏ اِرْمیا ۱۵:‏۱۶-‏۲۰؛‏ ۲۰:‏۸-‏۱۳‏)‏ امید است که ما نیز مانند او همیشه برای کلام یَهُوَه خدا غیرت نشان دهیم!‏ و همچنین،‏ امید است مانند باروک که به اِرْمیا صدیق و وفادار ماند،‏ وفاداری و حمایت خود را از خادمان یَهُوَه دریغ نداریم.‏ اطاعت خالصانهٔ رکابیان و همچنین لطف و نیکویی عَبَدْمَلَک به آن نبی مبغوض نیز نمونه‌های خوبی‌اند برای همهٔ ما.‏ —‏ ۳۶:‏۸-‏۱۹،‏ ۳۲؛‏ ۳۵:‏۱-‏۱۹؛‏ ۳۸:‏۷-‏۱۳؛‏ ۳۹:‏۱۵-‏۱۸‏.‏

۳۷.‏ بررسی کتاب اِرْمیا چگونه ایمان و اطمینان ما را نسبت به توانایی و قدرت یَهُوَه در پیشگویی و نبوّت صدچندان می‌سازد؟‏

^۳۷ کلامی که از جانب یَهُوَه به اِرْمیا نازل شد با دقت عجیبی به تحقّق رسید.‏ این امر،‏ مسلّماً ایمان ما را نسبت به قدرت یَهُوَه در نبوّت صدچندان می‌سازد.‏ برای مثال نبوّت‌هایی را مدّ نظر قرار دهیم که در طی حیات اِرْمیا به تحقّق پیوست،‏ از قبیل به اسارت در آمدن صِدِقیّا و نابودی و تامار شدن اورشلیم (‏ ۲۱:‏۳-‏۱۰؛‏ ۳۹:‏۶-‏۹‏)‏،‏ سقوط و عزل پادشاه شلّوم (‏ یَهُوآحاز)‏ و مرگ وی در اسارت (‏ اِرْمیا ۲۲:‏۱۱،‏ ۱۲؛‏ ۲پادشاهان ۲۳:‏۳۰-‏۳۴؛‏ ۲تواریخ ۳۶:‏۱-‏۴‏)‏،‏ به غل و زنجیر کشیدن کُنیاهو (‏ یَهُویاکین)‏ و بردن وی به بابل (‏ اِرْمیا ۲۲:‏۲۴-‏۲۷؛‏ ۲پادشاهان ۲۴:‏۱۵،‏ ۱۶‏)‏ و مرگ نبی کاذب،‏ حَنَنْیا در همان سالی که به ضدّش نبوّت شد.‏ (‏ اِرْمیا ۲۸:‏۱۶،‏ ۱۷‏)‏ این نبوّت‌ها و دیگر پیشگویی‌هایی که یَهُوَه نبوّت کرده بود،‏ همه دقیقاً به گفتهٔ یَهُوَه به تحقّق پیوست.‏ بعدها نیز انبیا و خادمان یَهُوَه نبوّت‌های اِرْمیا را بسیار مقتدر و مفید یافتند.‏ برای نمونه،‏ دانیال نبی از نوشته‌های اِرْمیا چنین استنتاج کرد که ویرانی اورشلیم باید فقط ۷۰ سال به طول انجامد و عَزْرا نیز متقابلاً در انتهای این دورهٔ ۷۰ساله توجه را به تحقّق کلام اِرْمیا معطوف ساخت.‏ —‏ دانیال ۹:‏۲؛‏ ۲تواریخ ۳۶:‏۲۰،‏ ۲۱؛‏ عَزْرا ۱:‏۱؛‏ اِرْمیا ۲۵:‏۱۱،‏ ۱۲؛‏ ۲۹:‏۱۰‏.‏

۳۸.‏ الف)‏ در نبوّت اِرْمیا به چه عهد برجسته‌ای بر می‌خوریم که عیسی نیز به آن اشاره کرد؟‏ ب)‏ امید به چه ملکوتی در این کتاب اعلام شده است؟‏

^۳۸ عیسی هنگام معرفی شام سَروَر و به جا آوردن این آیین جدید با رسولانش،‏ آشکار کرد که بدین ترتیب نبوّت اِرْمیا در خصوص عهدی تازه به تحقّق می‌رسد.‏ از این رو گفت:‏ «این پیاله عهد جدید است در خون من» که با کمک آن گناهان آمرزیده و قوم روحانی جدید یَهُوَه از آنان تشکیل می‌شود.‏ (‏ لوقا ۲۲:‏۲۰؛‏ اِرْمیا ۳۱:‏۳۱-‏۳۴‏)‏ آنانی که از روح مقدّس مولود و در عهدی جدید آورده می‌شوند همان کسانی‌اند که مسیح با آنها عهدی برای ملکوت بست تا با او در آسمان به حکومت بپردازند.‏ (‏ لوقا ۲۲:‏۲۹؛‏ مکاشفه ۵:‏۹،‏ ۱۰؛‏ ۲۰:‏۶‏)‏ در نبوّت اِرْمیا چندین بار به این ملکوت اشاره شده است.‏ با وجود آن همه تهدیدهای کوبنده‌ای که اِرْمیا در باب اورشلیم بی‌دین به زبان آورد،‏ بارقه‌ای از امید بروز داد و نوشت:‏ ‏«خداوند می‌گوید:‏ ‹اینک ایّامی می‌آید که شاخه‌ای عادل برای داود بر پا می‌کنم و پادشاهی سلطنت نموده،‏ به فطانت رفتار خواهد کرد و انصاف و عدالت را در زمین مُجرا خواهد داشت.‏› » بلی،‏ پادشاهی به اسم «یَهُوَه عدالت ما.‏» —‏ اِرْمیا ۲۳:‏۵،‏ ۶‏.‏

۳۹.‏ بازگشت باقی‌ماندگانی از یهودیان تبعیدی در بابل به وطن خود که اِرْمیا پیشگویی کرد،‏ چه واقعهٔ دیگری را تضمین می‌کند؟‏

^۳۹ باز اِرْمیا از اِحیا سخن می‌گوید:‏ «و ایشان خدای خود یَهُوَه و پادشاه خویش داود را که برای ایشان برمی‌انگیزانم خدمت خواهند کرد.‏» (‏ ۳۰:‏۹‏)‏ و سپس از کلام خوشایندی که یَهُوَه به خاطر اسرائیل و یهودا ابراز کرده است،‏ می‌گوید:‏ «در آن ایّام و در آن زمان شاخهٔ عدالت برای داود خواهم رویانید» تا «برایش پسری [باشد] که بر کرسی او سلطنت نماید.‏» (‏ ۳۳:‏۱۵،‏ ۲۱‏)‏ با همان قطعیّتی که باقی‌ماندگانی از یهودیان تبعیدی در بابل به وطن خود بازگشتند،‏ به یقین می‌دانیم که ملکوت این «شاخهٔ عدالت» نیز انصاف و عدالت را در سراسر زمین برقرار خواهد نمود.‏ —‏ لوقا ۱:‏۳۲‏.‏

‏]پاورقی]‏