ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ
Υπηρετώντας τον Ιεχωβά επί Σχεδόν 70 Χρόνια στην Κούβα
ΓΕΝΝΗΘΗΚΑ το 1947 στο όμορφο νησί της Κούβας στην Καραϊβική. Η Κούβα βρίσκεται εκεί όπου τα ζεστά νερά της βόρειας Καραϊβικής Θάλασσας σμίγουν με τον Ατλαντικό Ωκεανό. Έπειτα από εμένα, οι γονείς μου απέκτησαν δυο κοριτσάκια. Οι πέντε μας ζούσαμε στο χωριό Εσμεράλντα.
Θυμάμαι πόσο γαλήνια ήταν η ζωή στο χωριουδάκι μας. Ζούσαμε κοντά σε μερικούς συγγενείς μας, μεταξύ άλλων θείες, θείους και παππούδες. Το φαγητό δεν έλειπε ποτέ από το τραπέζι μας, και ζούσαμε μια ευτυχισμένη ζωή.
Όταν ήμουν περίπου πέντε χρονών, οι γονείς μου άρχισαν να μελετούν την Αγία Γραφή με τον Γουόλτον Τζόουνς. Ήταν ένας ζηλωτής ευαγγελιστής που περπατούσε γύρω στις δέκα ώρες για να φτάσει στο χωριό μας. Κάθε φορά που ερχόταν, πολλοί από την οικογένειά μου μαζεύονταν στο σπίτι των παππούδων μου και συζητούσαν ώρες ολόκληρες για τη Γραφή μαζί του. Οι γονείς μου, μαζί με τον θείο Πέδρο και τη θεία Έλα, αγάπησαν όσα μάθαιναν και σύντομα βαφτίστηκαν ως Μάρτυρες του Ιεχωβά. Η Έλα κοντεύει τα 100 και συνεχίζει να υπηρετεί ως σκαπάνισσα στην Κούβα.
Εκείνη την εποχή, το έργο των Μαρτύρων του Ιεχωβά ήταν ελεύθερο στην Κούβα. Όλοι μάς ήξεραν καθώς κηρύτταμε από σπίτι σε σπίτι, κρατώντας τσάντες γεμάτες πολύτιμα Βιβλικά έντυπα. Και δεν φαντάζεστε πόσο περπατούσαμε! Έχω γλυκές αναμνήσεις από την υπηρεσία του Ιεχωβά σε εκείνους τους “ευνοϊκούς καιρούς” τα πρώτα χρόνια της ζωής μου. Αλλά μπροστά μας βρίσκονταν “δύσκολοι καιροί”.—2 Τιμ. 4:2.
ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΔΥΣΚΟΛΟΙ ΚΑΙΡΟΙ
Όταν ήμουν περίπου πέντε χρονών, ο πατέρας μου και ο θείος μου επισκέφτηκαν ένα άλλο μέρος του νησιού για μια συνέλευση. Δυστυχώς, σε εκείνο το ταξίδι, κόλλησαν και οι δυο τους τυφοειδή πυρετό από μολυσμένο νερό. Θυμάμαι πως, όταν γύρισαν, ο θείος μου έχασε τα μαλλιά του αλλά επέζησε. Ο πατέρας μου όμως πέθανε σε ηλικία μόλις 32 ετών.
Μετά τον θάνατο του πατέρα μου, η μητέρα μου αποφάσισε να πάμε και να μείνουμε οικογενειακώς με τον αδελφό της που ζούσε στο χωριό Λομπίγιο. Αυτό σήμαινε ότι θα αποχωριζόμασταν αγαπημένους μας συγγενείς, μεταξύ αυτών και τους παππούδες μας. Ωστόσο, εξακολουθήσαμε να λατρεύουμε τον Ιεχωβά ως οικογένεια.
Στις 26 Αυγούστου 1957, βαφτίστηκα σε μια τεχνητή λίμνη κοντά στο Λομπίγιο. Ήμουν δέκα χρονών. Δεν περνούσε καν από το μυαλό μου ότι σε λιγότερο από δύο χρόνια η ζωή για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά στην Κούβα θα άλλαζε δραματικά. Το 1959, η κυβέρνηση ανατράπηκε και οι κομμουνιστές κατέλαβαν την εξουσία.
Το νέο καθεστώς θεωρούσε πολύ σημαντική τη στρατιωτική υπηρεσία. Αυτό επηρέασε τους υπηρέτες του Ιεχωβά, οι οποίοι σε όλες τις χώρες παραμένουν ουδέτεροι σε πολιτικά και σε στρατιωτικά ζητήματα. Ως αποτέλεσμα, χάσαμε σταδιακά τη μεγάλη ελευθερία λατρείας που απολαμβάναμε τόσον καιρό. Η κυβέρνηση τελικά έθεσε υπό απαγόρευση τις Χριστιανικές μας δραστηριότητες, και εκατοντάδες πιστοί αδελφοί φυλακίστηκαν. Μερικοί υπέστησαν επανειλημμένα ξυλοδαρμό και στέρηση τροφής. Κάποιες φορές, το φαγητό που τους έδιναν περιείχε αίμα, το οποίο η Αγία Γραφή απαγορεύει να τρώμε.
Παρά τις δυσκολίες, συνεχίσαμε να συναθροιζόμαστε για να λατρεύουμε τον Ιεχωβά. (Εβρ. 10:25) Κάναμε μάλιστα και συνελεύσεις σε αγροκτήματα ή σε άλλες τοποθεσίες σε όλη τη χώρα. Θυμάμαι κάποια φορά που ένας αδελφός μάς παραχώρησε μια μεγάλη στάνη που είχε για να κάνουμε τη συνέλευση. Δεν προλάβαμε να καθαρίσουμε τη στάνη ούτε να βγάλουμε τα πρόβατα. Ωστόσο, κάναμε τη συνέλευση και την παρακολουθήσαμε όλα τα πρόβατα μαζί, και τα κυριολεκτικά και τα συμβολικά!—Μιχ. 2:12.
Νιώθαμε βαθιά εκτίμηση για τον κόπο των αδελφών που βοηθούσαν να μη μας λείπει η πνευματική τροφή εκείνες τις ημέρες. Για παράδειγμα, έγραφαν το πρόγραμμα της συνέλευσης σε κασέτες, οι οποίες κατόπιν κυκλοφορούσαν σε όλη τη χώρα. Κάποιες φορές, διορίζονταν μόνο δύο αδελφοί για να προετοιμάσουν, να εκφωνήσουν και να μαγνητοφωνήσουν όλες τις ομιλίες του προγράμματος. Επειδή έκαναν τη μαγνητοφώνηση σε μυστικές τοποθεσίες, ακούγονταν κάποιες φορές στο βάθος πετεινοί να λαλούν και άλλοι αστείοι θόρυβοι. Αν το μέρος όπου γινόταν η συνέλευση δεν είχε ηλεκτρικό ρεύμα, ένας αδελφός έκανε πετάλι σε ένα στατικό ποδήλατο με δυναμό που λειτουργούσε ως γεννήτρια. Έτσι έπαιζε το κασετόφωνο και ακούγαμε το πρόγραμμα. Μπορεί να μην είχαμε τις ιδανικές περιστάσεις ή την αφθονία εντύπων που είχαν οι αδελφοί μας σε άλλες χώρες, αλλά δεν μας έλειψε ποτέ η πνευματική τροφή. Και σίγουρα χαιρόμασταν που υπηρετούσαμε τον Ιεχωβά μαζί.—Νεεμ. 8:10.
ΣΚΑΠΑΝΕΙΣ ΚΑΙ ΓΟΝΕΙΣ
Όταν έκλεισα τα 18, άρχισα το τακτικό σκαπανικό στην πόλη Φλόριδα. Έπειτα από έναν χρόνο, διορίστηκα ειδικός σκαπανέας στην πόλη Καμαγκουέι, την πρωτεύουσα της επαρχίας. Εκεί γνώρισα την Εμίλια, μια όμορφη αδελφή από το Σαντιάγο δε Κούμπα. Αρχίσαμε να βγαίνουμε ραντεβού, και μέσα σε έναν χρόνο παντρευτήκαμε.
(Αριστερά) Σχολή Διακονίας της Βασιλείας για πρεσβυτέρους—Καμαγκουέι, Κούβα, 1966
(Δεξιά) Την ημέρα του γάμου μας, 1967
Άρχισα να εργάζομαι με πλήρες ωράριο σε έναν από τους πολλούς κρατικούς ζαχαρόμυλους. Η Εμίλια και εγώ δεν μπορούσαμε πλέον να κάνουμε σκαπανικό, αλλά θέλαμε να αφιερώνουμε όσο περισσότερο χρόνο μπορούσαμε σε πνευματικές δραστηριότητες. Κανόνισα να εργάζομαι στη βάρδια 3:00 π.μ. με 11:00 π.μ. Δεν μου άρεσε που ξυπνούσα τόσο νωρίς, αλλά αυτό το ωράριο μου επέτρεπε να είμαι δραστήριος στη διακονία και να παρακολουθώ όλες τις συναθροίσεις μαζί με την Εμίλια.
Το 1969, γεννήθηκε το πρώτο μας παιδί, ο Γκουστάβο. Στο μεταξύ, μου είχε ζητηθεί να ξαναρχίσω την ολοχρόνια υπηρεσία στο έργο περιοχής. Εκείνη την εποχή, ήταν συνηθισμένο στην Κούβα να υπηρετεί κάποιος ως επίσκοπος περιοχής και ταυτόχρονα να μεγαλώνει παιδιά. Έτσι άρχισε ένα νέο κεφάλαιο στη ζωή μας, από τα πιο ευτυχισμένα και ταυτόχρονα από τα πιο απαιτητικά. Η Εμίλια και εγώ θεωρούσαμε προνόμιό μας το να υπηρετούμε τους αδελφούς και τις αδελφές μας με αυτόν τον τρόπο. Ενώ βρισκόμασταν στο έργο περιοχής, γεννήθηκε ο γιος μας ο Όμπεντ, κατόπιν ο Άμπνερ και μερικά χρόνια αργότερα η κόρη μας η Μαέλι.
Όταν συλλογίζομαι τα χρόνια που περάσαμε στο έργο περιοχής, νιώθω ευτυχισμένος βλέποντας πώς ευλόγησε ο Ιεχωβά τον λαό του στην Κούβα. Και ασφαλώς ευλόγησε και τις δικές μας προσπάθειες να ενσταλάξουμε αγάπη για εκείνον στην καρδιά των παιδιών μας. Θα ήθελα τώρα να σας πω λίγα πράγματα για τη ζωή μας εκείνη την εποχή όταν ήμασταν στο έργο περιοχής.
ΤΟ ΕΡΓΟ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΥΠΟ ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ
Τις δεκαετίες του 1960 και του 1970, τα πράγματα γίνονταν ολοένα και πιο δύσκολα εξαιτίας της απαγόρευσης που είχε επιβληθεί στο έργο μας. Οι Αίθουσες Βασιλείας έκλεισαν. Οι ιεραπόστολοι απελάθηκαν. Οι αρχές συνέλαβαν και φυλάκισαν πολλούς νεαρούς αδελφούς και έκλεισαν το γραφείο τμήματος στην Αβάνα.
Έργο περιοχής, δεκαετία του 1990
Εξαιτίας της απαγόρευσης, μπορούσαμε να επισκεπτόμαστε εκκλησίες μόνο τα σαββατοκύριακα. Έτσι λοιπόν, η επίσκεψη σε κάθε εκκλησία μοιραζόταν σε δύο σαββατοκύριακα. Ταξιδεύαμε με ελάχιστες αποσκευές και συνήθως με ποδήλατο, επειδή αυτό δεν τραβούσε την προσοχή. Εννοείται βέβαια ότι δεν γινόταν ανακοίνωση για τις επισκέψεις μας. Έπρεπε να δίνουμε την εντύπωση ότι επισκεπτόμασταν συγγενείς, πράγμα που ήταν πολύ εύκολο. Μάλιστα, η ατμόσφαιρα που επικρατούσε ήταν τόσο οικογενειακή ώστε έπρεπε να προσέχουμε να μην ξεχνάμε τον πνευματικό χαρακτήρα της επίσκεψης. (Μάρκ. 10:29, 30) Και πάλι όμως χρειαζόταν προσοχή. Η αστυνομία συχνά μας παρακολουθούσε και μας ανέκρινε. Αν ανακάλυπταν τη δράση μας, οι αδελφοί που μας φιλοξενούσαν κινδύνευαν να συλληφθούν.—Ρωμ. 16:4.
Εκείνη την περίοδο, γνωρίσαμε πολλούς αδελφούς και αδελφές που έδειχναν τρομερή γενναιοδωρία παρά τη φτώχεια τους. Σε μερικές περιοχές, τα κουνούπια ήταν περισσότερα από τους ανθρώπους, αλλά οι αδελφοί με καλοσύνη μάς έδιναν τη μοναδική τους κουνουπιέρα για να κοιμόμαστε πιο άνετα τη νύχτα. Άλλοι ήταν πρόθυμοι να μας φιλοξενήσουν παρότι το φαγητό που είχαν δεν έφτανε ούτε για τους ίδιους. Μάλιστα, κάποιες φορές, φέρναμε το δικό μας φαγητό για να το μοιραστούμε μαζί τους.
Δεν μπορούσαμε να παίρνουμε όλα μας τα παιδιά μαζί όταν επισκεπτόμασταν εκκλησίες. Παίρναμε λοιπόν μόνο ένα παιδί και τα υπόλοιπα τα αφήναμε στο σπίτι με τη μητέρα μου και την αδελφή μου. Μάλιστα, το να ταξιδεύεις με μωρό ήταν προστασία. Σε κάποια περίπτωση, η αστυνομία έψαξε τα πράγματά μας, αλλά εμείς είχαμε κρύψει τα έντυπα σε μια τσάντα με βρόμικες πάνες, ένα μέρος όπου οι αστυνομικοί δεν υπήρχε περίπτωση να ψάξουν.
Θαυμάζω την Εμίλια πάρα πολύ για όλα όσα έκανε για να φροντίσει τα παιδιά μας ενώ παράλληλα με στήριζε εκείνα τα χρόνια στην ολοχρόνια υπηρεσία. Όσο για εμένα, κατάφερνα να εξισορροπώ την εργασία μου στον ζαχαρόμυλο με τις ευθύνες που είχα ως επίσκοπος περιοχής. Πώς; Μερικές φορές, δούλευα διπλοβάρδια μία ή δύο φορές την εβδομάδα ώστε να έχω ελεύθερο το σαββατοκύριακο. Αργότερα όμως μου άλλαξαν πόστο. Έγινα επιστάτης και έπρεπε να δουλεύω εφτά μέρες την εβδομάδα. Δεν είχα το περιθώριο να αρνηθώ αυτό το ωράριο. Βρήκα όμως μια λύση: Προγραμμάτιζα τη δουλειά έτσι ώστε η ομάδα μου να έχει τι να κάνει το σαββατοκύριακο. Αν δεν ξέμεναν από δουλειά, δεν θα με χρειάζονταν. Έτσι, με κάλυπταν όταν επισκεπτόμουν εκκλησίες. Από όσο ξέρω, τα αφεντικά μου ποτέ δεν πρόσεξαν ότι δεν πήγαινα για δουλειά τα σαββατοκύριακα!
ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΜΕ ΧΑΡΟΥΜΕΝΟΙ ΣΕ ΚΑΙΡΟΥΣ ΑΛΛΑΓΩΝ
Η πρώτη ελεύθερη συνέλευση μετά την απαγόρευση, 1994
Μια μέρα το 1994, οι αδελφοί που ασκούσαν την ηγεσία στην Κούβα κάλεσαν όλους τους περιοδεύοντες επισκόπους—ήμασταν 80—σε μια ειδική συνάθροιση στην Αβάνα. Πόσο χαρήκαμε που επιτέλους βρεθήκαμε έπειτα από τόσα χρόνια! Σε εκείνη τη συνάθροιση, αρχικά συζητήσαμε κάποιες οργανωτικές προσαρμογές. Έπειτα, έγινε μια συγκλονιστική ανακοίνωση. Οι αδελφοί μάς είπαν ότι σχεδίαζαν να αποκαλύψουν τα ονόματά μας στις αρχές! Γιατί θα το έκαναν αυτό;
Μας εξήγησαν ότι είχαν κάποιες συναντήσεις με κυβερνητικούς αξιωματούχους με στόχο να βελτιωθούν οι σχέσεις μεταξύ της κυβέρνησης και των Μαρτύρων του Ιεχωβά. Οι αρχές είχαν ζητήσει μια λίστα με όλα τα ονόματα των επισκόπων περιοχής. Όλοι συμφωνήσαμε να δώσουμε τα ονόματά μας. Από τότε και έπειτα, οι συζητήσεις με τις κυβερνητικές αρχές είχαν καλά αποτελέσματα.
Τελικά, μας επιτράπηκε να συναθροιζόμαστε και να κηρύττουμε ελεύθερα, αν και το ενδεχόμενο να καταχωριστούμε νομικά ως θρησκεία δεν συζητιόταν ακόμα. Αργότερα, μάθαμε ότι οι αρχές γνώριζαν ήδη τα ονόματα κάποιων περιοδευόντων επισκόπων αλλά ήθελαν να τα επιβεβαιώσουμε και εμείς.
Τον Σεπτέμβριο του 1994, μας δόθηκε η άδεια να ιδρύσουμε ξανά γραφείο τμήματος. Μάλιστα, μας επέτρεψαν να χρησιμοποιήσουμε το ίδιο κτίριο που είχαν κλείσει οι αρχές πριν από 20 χρόνια.
Το 1996, μας τηλεφώνησαν από το Μπέθελ και μας προσκάλεσαν να υπηρετήσουμε εκεί. Μετά το αρχικό σοκ, υπενθύμισα στους αδελφούς ότι δύο από τα παιδιά μας εξακολουθούσαν να μένουν μαζί μας στο σπίτι και αυτά αποτελούσαν προτεραιότητά μου. Οι αδελφοί με καλοσύνη εξέτασαν την κατάστασή μου και αργότερα μας είπαν ότι παρ’ όλα αυτά ήθελαν να υπηρετήσουμε στο Μπέθελ. Δεχτήκαμε και αρχίσαμε να κάνουμε σχέδια για να μετακομίσουμε οικογενειακώς στην Αβάνα.
(Αριστερά) Η Εμίλια στο ραφείο στο Μπέθελ της Κούβας, αρχές της δεκαετίας του 2000
(Δεξιά) Αφιέρωση Αίθουσας Συνελεύσεων, 2012
Για να είμαι ειλικρινής, στην αρχή δεν μου άρεσε η υπηρεσία Μπέθελ. Είχα περάσει τόσα χρόνια στο έργο περιοχής ώστε το μυαλό μου και η καρδιά μου ήταν στον αγρό. Το έβρισκα δύσκολο να κάθομαι σε ένα γραφείο. Αλλά οι συμπεθελίτες μου και ιδίως η γυναίκα μου με βοήθησαν να προσαρμόσω την άποψή μου. Με τον καιρό, ξαναβρήκα τη χαρά μου, και τώρα απολαμβάνω την υπηρεσία Μπέθελ.
(Αριστερά) Αποφοίτηση της Βιβλικής Σχολής για Αντρόγυνα Χριστιανών, 2013
(Δεξιά) Η Επιτροπή του Τμήματος της Κούβας, 2013
Σε μια συνέλευση περιοχής με την κόρη μας και τον σύζυγό της
Η Εμίλια και εγώ δεν είμαστε πια νέοι. Αλλά η χαρά μας είναι απερίγραπτη όταν σκεφτόμαστε το προνόμιο που είχαμε να γνωρίσουμε τόσους αδελφούς και αδελφές και να υπηρετήσουμε μαζί τους όλα αυτά τα χρόνια. Κάτι που μας φέρνει ιδιαίτερη χαρά είναι να βλέπουμε τα παιδιά μας, καθώς και τα εγγόνια μας, να υπηρετούν τον Ιεχωβά. Νιώθουμε όπως ο ηλικιωμένος απόστολος Ιωάννης, ο οποίος είπε: «Τίποτα δεν μου δίνει μεγαλύτερη χαρά από το να ακούω ότι τα παιδιά μου περπατούν στην αλήθεια».—3 Ιωάν. 4.
Τώρα, έπειτα από σχεδόν 30 χρόνια στο Μπέθελ, η Εμίλια και εγώ κάνουμε το καλύτερο που μπορούμε για να επιτελούμε τους διορισμούς μας παρά την καθημερινή μάχη με τον καρκίνο και τα γηρατειά. Όλα αυτά τα χρόνια στην υπηρεσία του Ιεχωβά, αντιμετωπίσαμε κάποιες δυσκολίες, αλλά χαιρόμαστε που εδώ και 70 χρόνια υπηρετούμε “τον ευτυχισμένο Θεό” στο νησί της Κούβας!—1 Τιμ. 1:11· Ψαλμ. 97:1.