Ο Χειρότερος Εχθρός Σας—Ποιος Είναι;

ΚΑΝΕΝΑΣ, φυσικά, δεν αρνείται ότι ο άνθρωπος είναι συχνά η αιτία του κακού. Το πραγματικό ζήτημα, όμως, είναι, Μόνο ο άνθρωπος είναι υπεύθυνος για την τρομερή βαναυσότητα και βιαιότητα που έχει δει η γενιά μας; Πολλοί μάλιστα δε θέλουν ούτε να σκεφτούν να κοιτάξουν έξω από τον άνθρωπο για κάποια άλλη πηγή κακού. Αλλά πρέπει να απορρίψετε αυτή την πιθανότητα χωρίς να ερευνήσετε τουλάχιστον το ζήτημα; Είναι βέβαια αστεία η δημοφιλής εικόνα ενός Διαβόλου με κέρατα και μακριά ουρά που φοράει μια κόκκινη στενή φόρμα. Αλλά η παγκόσμια κλιμάκωση της κακίας δεν είναι καθόλου αστεία.

Δε σας φαίνεται απίστευτο ο άνθρωπος, ένα πλάσμα ικανό να δείχνει μεγάλη αγάπη και τρυφερότητα, να είναι ο εφευρέτης των βασάνων στα στρατόπεδα συγκέντρωσης καθώς επίσης και των πυρηνικών βομβών; Αν το κακό είναι απλά και μόνο ζήτημα ψυχολογίας ή περιβάλλοντος, γιατί έχει αυξηθεί σε τρομακτικό βαθμό σε μια εποχή που υποτίθεται ότι ο άνθρωπος ξέρει περισσότερα για τον εαυτό του και το περιβάλλον του από ποτέ άλλοτε; Γιατί σχεδόν όλα τα έθνη αναφέρουν αύξηση στο έγκλημα; Γιατί αυτός ο αιώνας έχει πλημμυρίσει από διάφορες μορφές του κακού που σε παλαιότερους καιρούς δύσκολα άκουγε κανείς γι’ αυτές; Αν η κακία είναι αποκλειστικά ανθρωποποίητη, γιατί οι μεγαλύτερες προσπάθειες του ανθρώπου να την εξαλείψει αποδείχτηκαν θλιβερές αποτυχίες;

Μήπως είχε δίκιο ο διάσημος Ρουμάνος θεατρικός συγγραφέας Ευγένιος Ιονέσκο όταν είπε: «Η ιστορία δε θα μπορούσε να εξηγηθεί αν δεν λαβαίναμε υπόψη το δαιμονικό στοιχείο»;

Η Περίεργη Σιωπή τού Κλήρου

Μολονότι το ερώτημα για το αν υπάρχει «δαιμονικό στοιχείο» ή όχι θα φαινόταν πως ήταν καλύτερα να απαντηθεί από θεολόγους, ο θρησκευτικός κλήρος, αρκετά παράδοξα, είναι τόσο διαιρεμένος όσο και οι επιστημονικοί ερευνητές. Το περιοδικό Πρόβιντενς Τζώρναλ-Μπούλλετιν έκανε κάποτε μια έρευνα ρωτώντας μερικούς τοπικούς κληρικούς, Είναι ο Σατανάς πραγματικός; Μερικοί ισχυρίστηκαν ότι είχαν πραγματικά εξορκίσει δαίμονες, άλλοι πίστευαν στο Διάβολο αλλά δυσκολεύονταν να τον ‘προσωποποιήσουν’ (‘Τον βλέπω περισσότερο σαν μια δύναμη αντίθετη στο θέλημα του Θεού’), και άλλοι πάλι είπαν ότι ο Διάβολος δεν είναι πρόσωπο (‘Δε νομίζω ότι πρέπει να τον προσωποποιήσουμε’).

Ακόμη και η Καθολική Εκκλησία τηρεί περίεργη σιωπή σχετικά με το θέμα του Διαβόλου, μολονότι η πίστη στο Διάβολο είναι επίσημη διδασκαλία της εκκλησίας. Όπως παρατηρεί ο Ε. Β. Γουώλτερ στο βιβλίο Δαιμονικές Μεταμφιέσεις, η εκκλησία έχει αντιδράσει στο σύγχρονο σκεπτικισμό. Ο Γουώλτερ, συγκρίνοντας τις εκδόσεις της Καθολικής Εγκυκλοπαίδειας του 1907 και 1967, παρατηρεί «κάτι περισσότερο από μια λεπτή διαφορά» στα άρθρα που έχουν σχέση με «δαίμονες», «δαιμονισμένους», και «εξορκισμό». Ενώ η παλιά εγκυκλοπαίδεια παραδεχόταν σαφώς την πραγματικότητα του δαιμονισμού, η καινούργια έκδοση προσέγγιζε στο πρόβλημα κάπως πιο εκλεπτισμένα: «Η ψυχιατρική . . . έχει δείξει ότι ο τρόπος λειτουργίας του υποσυνείδητου εξηγεί πολλές, αν όχι τις περισσότερες, από τις αφύσικες συνθήκες που προηγούμενες γενιές απέδιδαν σε διαβολική δράση».

Ο πάπας Παύλος ο ΣΤ΄, όμως, δημιούργησε κάποιο θεολογικό σάλο το 1972 όταν είπε: «Ξέρουμε ότι αυτή η κρυφή και ενοχλητική ύπαρξη [ο Διάβολος] πραγματικά υπάρχει και ότι ενεργεί με ύπουλους και πανούργους τρόπους». Οι φιλελεύθεροι θεολόγοι δυσαρεστήθηκαν. Η εκκλησία ενέκρινε κάποια θεολογική μελέτη πάνω σ’ αυτό το ζήτημα. Το αποτέλεσμα; Ένα έγγραφο με τίτλο «Χριστιανική Πίστη και Δαιμονολογία» σαφώς επιβεβαίωνε την πίστη τής Καθολικής Εκκλησίας στο Διάβολο. Αλλά όπως παρατηρεί ο Χέρμπερτ Χάαγκ στο Τζώρναλ οφ Οικουμένικαλ Στάντις, η εκκλησία προτίμησε μια περίεργα συγκαλυμμένη μέθοδο δημοσίευσης αυτής της μελέτης.a Και σε καταπληκτική αντίθεση με την παράδοση, ο συγγραφέας της μελέτης είναι ανώνυμος. Ο Χάαγκ καταλήγει: «Η Ρώμη διάλεξε το δρόμο τής ανωνυμίας, ο οποίος σαφώς δείχνει παραδοχή αβεβαιότητας».

Μπορούμε να θεωρήσουμε το Σατανά Πραγματικό και να τον Πάρουμε στα Σοβαρά;

Αν και το έγγραφο τού Βατικανού αγνοήθηκε από τα μέσα ενημέρωσης και από τον κόσμο, το ζήτημα της ύπαρξης του Διαβόλου δε μπορεί να αγνοηθεί. Οι συνέπειες είναι πολύ τρομερές. Αν, για παράδειγμα, δεν υπάρχει Διάβολος, πώς μπορείτε να συνδυάσετε την ύπαρξη ενός Θεού αγάπης με τη συνεχή ύπαρξη του κακού; Όπως γράφει ο Χόουαρντ Ρ. Μπαρκλ στο βιβλίο Ο Θεός, τα Παθήματα, και η Πίστη: «Απ’ όλους τους παράγοντες που κάνουν δύσκολη την πίστη [στο Θεό] για τους σημερινούς ανθρώπους, όμως, ο πιο σπουδαίος είναι τα ανθρώπινα παθήματα». Η άρνηση της ύπαρξης του Διαβόλου θα μπορούσε να σημάνει σχεδόν άρνηση της ύπαρξης του Θεού!

Υπάρχει επίσης το γεγονός ότι η πίστη στο Διάβολο ουσιαστικά είναι παγκόσμια. Όπως παρατηρεί ο ιστορικός Τζέφρυ Μπάρτον Ράσσελ, υπάρχουν «όμοιες διατυπώσεις για το Διάβολο σε διαφορετικές και ανόμοιες κουλτούρες». Οι αρχαίοι Πέρσες τον ονόμαζαν Αχριμάν, οι Μουσουλμάνοι Ιμπλίς και οι Βουδιστές Μάρα. Αλλά στο Δυτικό κόσμο, είναι ίσως καλύτερα γνωστός με το όνομα Σατανάς. Η πίστη στο Διάβολο εξακολουθεί να υπάρχει παρά το σκεπτικισμό τής επιστήμης και την άρνηση των θεολόγων.

Ωστόσο, εκείνο που έχει μεγάλη σημασία για τους Χριστιανούς είναι το ζήτημα, Διδάσκει η Βίβλος την ύπαρξη του Διαβόλου; Είναι αλήθεια πως οι φιλελεύθεροι θεολόγοι προσπαθούν να μικροποιήσουν τη μνεία για το Διάβολο στη Βίβλο, και μάλιστα ισχυρίζονται ότι ο Ιησούς Χριστός δεν πίστευε στο Διάβολο. Η στάση τους, σύμφωνα με τον Καθηγητή Ρίτσαρντ Χ. Χηρς, όπως έγραψε το περιοδικό Σκότις Τζώρναλ οφ Θεόλοτζη, είναι η εξής: «Εμείς δεν πιστεύουμε στο Σατανά και στους δαίμονες· ασφαλώς ούτε και ο Ιησούς πίστευε σ’ αυτούς!» Αλλά μετά από μια προσεκτική μελέτη των αφηγήσεων των Ευαγγελίων, ο Χηρς κατέληξε στο συμπέρασμα: «Δεν υπάρχει κανένας λόγος να υποθέτουμε ότι ο Ιησούς δεν έβλεπε τους δαίμονες με τον ίδιο τρόπο που τους έβλεπαν οι σύγχρονοι του και οι συνοπτικοί ευαγγελιστές: ρεαλιστικά και σοβαρά».

Υπάρχουν επομένως βάσιμοι λόγοι για να βλέπετε και εσείς την ύπαρξη του Διαβόλου «ρεαλιστικά και σοβαρά»; Τι λέει ακριβώς η Βίβλος γι’ αυτόν;

[Υποσημειώσεις]

[Πρόταση που τονίζεται στη σελίδα 5]

«Η ιστορία δε θα μπορούσε να εξηγηθεί αν δε λαβαίναμε υπόψη το δαιμονικό στοιχείο»

[Πρόταση που τονίζεται στη σελίδα 5]

«Οι προσπάθειες να περιορίσουν το Διάβολο στο κακό μέσα στον άνθρωπο έχουν αποδειχτεί μη ικανοποιητικές»

[Εικόνα στη σελίδα 6]

Μόνο ο άνθρωπος είναι υπεύθυνος για όλα αυτά;