Κάτι Καλύτερο από τους Προβολείς του Τσίρκου

Αφήγηση από τον Άντον Ιβάνοφ

ΟΤΑΝ ήμουνα μικρός, σκοπός μου ήταν να κάνω τις καλύτερες παραστάσεις του τσίρκου σ’ όλο τον κόσμο. Ήθελα να είμαι ο πρώτος στο τσίρκο. Τα χρόνια πέρασαν, και πέτυχα τον στόχο μου. Παρουσιάστηκα μπροστά στους βασιλιάδες της Ρουμανίας και της Γιουγκοσλαβίας, τους προέδρους της Τουρκίας και των Ηνωμένων Πολιτειών, και σε πολλές άλλες γνωστές πολιτικές φυσιογνωμίες. Συνεργάστηκα επίσης με πολλούς αστέρες του κινηματογράφου. Ωστόσο, αργότερα βρήκα κάτι καλύτερο από τους προβολείς του τσίρκου. Αλλά προτού σας εξηγήσω θα σας πω κάτι για τη ζωή μου στο τσίρκο.

Γεννήθηκα το 1906 από μια πολύ φτωχή οικογένεια. Ζούσαμε στο χωριό Ντραγκίεβο, στο κέντρο της Βουλγαρίας. Στη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου οι οικονομικές συνθήκες χειροτέρεψαν στο σημείο που οι γονείς μου δεν είχαν ούτε τα απαραίτητα για να συντηρήσουν τα τέσσερα αδέλφια μου κι εμένα. Έτσι, το 1913 ο πατέρας μου αναγκάστηκε να με δώσει στο μοναστήρι, όπου θα μεγάλωνα σαν καλόγηρος.

Έμεινα στο μοναστήρι δυο χρόνια, υπηρετώντας τους καλογήρους. Σηκωνόμουνα πολύ πρωί για να χτυπάω το κουδούνι, ν’ ανάβω τη φωτιά και το λιβανιστήρι. Μεγάλωνα συνηθίζοντας τη ζωή του μοναστηριού. Οι καλόγηροι μου έλεγαν, «Θα γίνεις καλός καλόγηρος όταν μεγαλώσεις.»

Λίγοι μήνες απέμεναν για να γίνω καλός καλόγηρος, αλλά τα πράγματα άλλαξαν όταν ήρθε σ’ επαφή μαζί μου στο μοναστήρι ο μεγαλύτερος αδελφός μου, ο Κρίστο. Όταν άκουσε τα σχέδιά μου να γίνω καλόγηρος, είπε με δυνατή φωνή:

«Είσαι τρελλός;» «Δεν θέλεις να γίνεις καλόγηρος! Θα έρθω και θα σε απαγάγω από κει!» Όταν ήρθε ένα βράδυ, έφυγα κρυφά μαζί του.

Τελικά, στη Σόφια, την πρωτεύουσα της Βουλγαρίας, γράφτηκα σε μια σχολή γυμναστικής. Τα κατάφερα. Ο διευθυντής του τσίρκου άκουσε για μένα, με είδε πώς έκανα τις ασκήσεις και είπε:

«Έχεις τέτοιο ταλέντο που μπορείς να βγάλεις πολλά λεφτά. Μπορείς να γίνεις μεγάλος αστέρας. Μπορείς να ταξιδεύεις και να δεις πολλά μέρη.» Αυτά ήταν θαυμάσια λόγια για ένα δεκαεξάχρονο! Χωρίς καμιά ερώτηση πήγα μαζί του για να γίνω ηθοποιός στο τσίρκο.

Η Ζωή στο Τσίρκο

Δούλεψα πολύ σκληρά. Είχα βάλει σκοπό μου να γίνω διάσημος. Με είχαν διαλέξει να στέκομαι στην κορυφή μιας πυραμίδας από άνδρες και σ’ εκείνη τη θέση να στηρίζω το σώμα μου στα χέρια και τα πόδια μου να αιωρούνται στον αέρα. Είχα ακόμη ένα άλλο νούμερο στο οποίο κρεμόμουν από τα δόντια μου καθώς κρατούσα δυο ανθρώπους. Σύντομα έγινα ο πρώτος στο τσίρκο.

Η ζωή στο τσίρκο, όμως, δεν ήταν τόσο θαυμάσια όσο είχα φανταστεί. Οι ίδιες ασκήσεις ξανά και ξανά ήταν κουραστικό έργο—κάθε μέρα από τις οκτώ το πρωί μέχρι τις τέσσερις το απόγευμα. Έπειτα, και ο συναγωνισμός ανάμεσα στους ηθοποιούς ήταν πολύ μεγάλος. Μερικοί έκαναν τα πάντα για να προβληθούν. Για παράδειγμα, στη Γερμανία ένας Βούλγαρος ηθοποιός σε τσίρκο, που είχε παρόμοιο όνομα με το δικό μου, άρχισε να χρησιμοποιεί το όνομά μου επειδή εγώ είχα γίνει δημοφιλής από κάποιο μου νούμερο. Αναγκάστηκα να του κάνω μήνυση.

Αν είσαστε καλύτερος από κάποιον άλλο, εκείνος σας μισούσε και σας υποτιμούσε. Αν δεν κάνατε καλά το νούμερο σας, τότε μεγαλοποιούσαν τα λάθη σας. Θυμάμαι μάλιστα δυο ανταγωνιστικά ακροβατικά νούμερα όπου υπήρχε τόσο μεγάλη ζήλεια και μίσος ανάμεσα στους ακροβάτες που κάποιος από το ένα νούμερο έκοψε εν μέρει ένα από τα σύρματα, και στη διάρκεια της παραστάσεως το σύρμα έσπασε, και σκοτώθηκε ένας από τους ακροβάτες. Φανταστείτε, να διαπράξει φόνο για να μη γίνει κι άλλος διάσημος!

Το 1926 άρχισα να συζώ με μια συνάδελφο, την Γκρέντα. Ο πατέρας της με απείλησε να με σκοτώσει. Γι’ αυτό, φύγαμε από κει και ταξιδέψαμε μαζί περνώντας από την Ανατολή τα σύνορα της Ρωσίας και της Περσίας, χορεύοντας Ρώσικους χορούς και κάνοντας ακροβατικά στα καμπαρέ. Τότε ένα βράδυ του 1935, καθώς δίναμε μια παράσταση, η Γκρέντα κοίταξε στο ακροατήριο και συγκλονίστηκε όταν είδε τον πατέρα της να κάθεται στην πρώτη σειρά. Αναστατώθηκε πολύ και έτρεξε στο καμαρίνι της, κλαίγοντας. Την ακολούθησα, και σύντομα ο πατέρας της στεκόταν στην πόρτα. Σκέφτηκα ότι θα την σκότωνε, αλλά εκείνος αντίθετα της είπε, «Θα φροντίσω να παντρευτείς τώρα!»

Την άλλη μέρα ένας διαλαλητής με μια παρέλαση από ελέφαντες πέρασε απ’ όλη την πόλη αναγγέλοντας ότι το βράδυ εκείνο μπροστά στους θεατές επρόκειτο να παντρευτούν οι δυο καλύτεροι ηθοποιοί του τσίρκου. Τρία τσίρκο της περιοχής ενώθηκαν μαζί για να δώσουν μια ειδική παράσταση λόγω της περιστάσεως. Όλοι οι κάτοικοι της πόλεως ήρθαν για το γάμο.

Λίγο καιρό αργότερα η Γκρέντα αρρώστησε πολύ βαριά και για τρία χρόνια έμπαινε έβγαινε στο νοσοκομείο. Έπειτα, το 1941, ενώ εγώ βρισκόμουν μακρυά για μια παράσταση, έλαβα ένα τηλεγράφημα που έλεγε ότι η Γκρέντα είχε πεθάνει. Εκείνο που με λύπησε περισσότερο ήταν που είχα να τη δω αρκετό καιρό, και δεν βρισκόμουν μαζί της για να συμμεριστώ τις τελευταίες στιγμές της. Δεν μπορούσα να μείνω στη Βουλγαρία πια, γι’ αυτό έγινα μέλος σ’ ένα τσίρκο που γύριζε σ’ όλη την Ευρώπη.

Δίνοντας Παραστάσεις Μπροστά στα Στρατεύματα του Χίτλερ

Εκείνο τον καιρό μαινόταν ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος και άρχισα να εμφανίζομαι μπροστά στους αξιωματικούς της στρατιάς του Χίτλερ. Ένα βράδυ μάλιστα παρουσιάστηκα μπροστά στον Χέρμαν Γκέρινγκ. Στη διάρκεια της παραστάσεως εκείνο το βράδυ έπεσα και χτύπησα. Ο Γκέρινγκ γέλαγε και ξαναγέλαγε. Νόμιζε ότι ήταν μέρος της παραστάσεως.

Τότε πίστευα ότι ενεργούσα σωστά διασκεδάζοντας τα στρατεύματα του Χίτλερ. Ήξερα ότι ο φόνος ήταν κακό πράγμα και γι’ αυτό δεν μου άρεσε ο πόλεμος. Αλλά, από την άλλη μεριά, όταν άκουγα τον Χίτλερ να μιλάει πίστευα ότι ήταν καλός άνθρωπος, και έδειχνε να είχε καλά ελατήρια. Μάλιστα, όταν έπεσα στη διάρκεια της παραστάσεως μπροστά στο Γκέρινγκ και χρειάστηκε να μείνω στο νοσοκομείο τρεις μήνες, μου φέρθηκαν σαν να ήμουν Γερμανός στρατιώτης. Δεν χρειάστηκε να πληρώσω νοσήλια.

Ωστόσο, η άποψη μου άλλαξε όταν έμαθα τους μαζικούς του σκοτωμούς στα στρατόπεδα συγκεντρώσεως. Ποτέ δεν θα ξεχάσω αυτά που είδα όταν διασκέδαζα τους αξιωματικούς στο στρατόπεδο Μαουτχάουζεν. Καθώς πλησιάζαμε, βλέπαμε τους ανθρώπους να στέκονται στην αυλή. Από μακρυά φαίνονταν σαν σκελετοί. «Τι είναι αυτό;» ρωτούσαμε ο ένας τον άλλο συγκλονισμένα. «Γιατί τους φέρονται σαν ζώα;»

Αργότερα οι Ναζί με κατηγόρησαν ότι άκουγα το ραδιοφωνικό σταθμό του Λονδίνου. Σχεδίαζαν να με εκτελέσουν. Αλλά προτού συμβεί αυτό, ήρθαν τα Αμερικανικά στρατεύματα, κι εγώ ασχολήθηκα με τη διασκέδασή τους.

Το 1945 γνώρισα μια κοπέλα από την Ανατολική Γερμανία που είχε έρθει μ’ ένα τραίνο προσφύγων. Το όνομά της ήταν Γκέρντα. Τον άλλο χρόνο παντρευτήκαμε και αργότερα αποκτήσαμε ένα αγοράκι.

Ο Ερχομός μας στις Ηνωμένες Πολιτείες

Το 1950, τα αδέλφια μου, που εργάζονταν τώρα στο τσίρκο των Αδελφών Ρίνγκλινγκ, με προσκάλεσαν να πάω στις Ηνωμένες Πολιτείες. Δέχτηκα την πρόσκληση, και εμφανιζόμαστε όλοι μαζί και γίναμε γνωστοί σαν Οι Τρεις Ιβάνοβς. Εμφανιστήκαμε στο Ράδιο Σίτυ Μιούζικ Χωλ στην πόλη της Νέας Υόρκης, στο Μπιγκ Τοπ της Φιλαδέλφειας, στο Μεγάλο Τσίρκο του Σικάγο, καθώς επίσης και σε τηλεοπτικά προγράμματα του Εντ Σάλλιβαν και Τζάκη Γκλήσον.

Έπειτα, το 1956, όταν έδινα μια παράσταση στο Τορόντο του Καναδά, έπεσα κι έσπασα το χέρι μου. Δεν ήταν η πρώτη μου φορά. Στην Τουρκία το 1927, όταν ήμουνα περίπου είκοσι ενός χρόνων, έκανα ένα νούμερο που κρατούσα δυο άνδρες με τα δόντια μου ενώ κρεμιόμουνα ανάποδα από ένα σχοινί που ήταν δεμένο στα πόδια μου. Στη διάρκεια μιας παραστάσεως το σχοινί έσπασε ξαφνικά, και έρριξε και τους τρεις μας στο έδαφος. Αν και τραυματίστηκα στο σβέρκο μου και στον ώμο, έδωσα παράσταση μέσα σ’ ένα μήνα. Έπειτα, στη Βιέννη, όταν ήμουνα περίπου τριάντα επτά χρόνων, έπεσα πάλι στη διάρκεια μιας παραστάσεως κι έσπασα το χέρι μου. Τρεις μήνες αργότερα ήμουνα πάλι πίσω στο τσίρκο.

Τώρα, όμως, τα χρόνια είχαν περάσει. Έπρεπε να εγκαταλείψω το τσίρκο. Αισθανόμουνα σαν να είχα χάσει όλο το σκοπό μου στη ζωή.

Τότε δεν είχα καταλάβει ότι σύντομα θα εύρισκα κάτι καλύτερο από τη «δόξα» που είχα απολαύσει στο τσίρκο.

Βρίσκοντας Κάτι Καλύτερο

Η Γκέρντα κι εγώ μείναμε στη Νέα Υόρκη, όπου έγινα σερβιτόρος σ’ ένα πολύ γνωστό εστιατόριο στο Μπρόντγουαίη, κι εκείνη άνοιξε ένα κατάστημα δώρων. Στην απέναντι μεριά του δρόμου που είχαμε το κατάστημα υπήρχε μια Αίθουσα Βασιλείας των Μαρτύρων του Ιεχωβά. Η Γκέρντα ήταν περίεργη μ’ αυτούς που έβλεπε να μπαίνουν και να βγαίνουν, και σύντομα άρχισε να μελετάει τη Βίβλο μαζί τους. Η Γκέρντα ενθουσιάστηκε μ’ αυτά που μάθαινε από τη Βίβλο, και το 1958 βαπτίστηκε σαν Μάρτυς του Ιεχωβά.

Εμένα δεν μου άρεσε η νέα της θρησκεία. Προσπαθούσε να μου μιλήσει για όσα μάθαινε, αλλά δεν ήθελα. Ιδιαίτερα δεν μου άρεσε το όνομα του Θεού «Ιεχωβά». Τότε, μια μέρα η Γκέρντα μου έδειξε το όνομα αυτό στη Βουλγάρικη Γραφή μου. Πόσο συγκλονίστηκα! Το όνομα υπήρχε εκεί πάντα και ποτέ δεν το είχα ακούσει, ούτε ακόμη στο μοναστήρι.

Αυτό μου κίνησε την περιέργεια. «Γιατί αυτοί οι άνθρωποι να πιστεύουν τόσο διαφορετικά από τις άλλες θρησκείες;» διερωτήθηκα. «Δεν χρησιμοποιούν όλοι τη Βίβλο;» Έτσι, όταν πήγαινα να πάρω την Γκέρντα από τη συνάθροιση στην Αίθουσα Βασιλείας, πήγαινα στη διάρκεια του μαθήματος και καθόμουν πίσω στην αίθουσα και άκουγα. Αυτά που άκουγα μ’ έκαναν να εξετάσω τα δικά μου πιστεύω.

Για παράδειγμα, όταν ήμουνα στο μοναστήρι, με δίδαξαν ότι αν ομολογούσα τις αμαρτίες μου στην εκκλησία και έδινα χρήματα, συγχωρούνταν οι αμαρτίες μου. Το πίστευα αυτό και το έκανα. Η ζωή στο τσίρκο δεν σε βοηθάει να απέχεις από την αμαρτία, και είχα κι εγώ τη μερίδα μου στη χαρτοπαιξία, στο μεθύσι και στην ανηθικότητα. Πίστευα ότι δίνοντας λεφτά στην εκκλησία και με την εξομολόγηση θα ανακουφιζόμουν από την ανήσυχη συνείδηση που δημιουργούσε αυτός ο τρόπος ζωής.

Αλλά δεν συνέβαινε αυτό, και διερωτιόμουν: «Γιατί να είμαι δυστυχισμένος;» Απ’ όσα μάθαινα στις συναθροίσεις και απ’ αυτά που μου έλεγε η Γκέρντα, άρχισα να καταλαβαίνω ότι έπρεπε να κάνω αλλαγές στη ζωή μου. Μάλιστα, έπρεπε ν’ αλλάξω ολόκληρο τον τρόπο σκέψεώς μου.

Εν τω μεταξύ, αγοράσαμε ένα σπίτι στην Πενσυλβάνια και η Γκέρντα μετακόμισε εκεί ενώ εγώ συνέχισα να εργάζομαι λίγο ακόμη σαν σερβιτόρος για να μπορέσω να πάρω σύνταξη. Ζήτησα από κάποιο Μάρτυρα του Ιεχωβά να μελετήσει τη Βίβλο μαζί μου και προόδευσα γρήγορα. Δεν είπα στην Γκέρντα ότι μελετούσα μέχρι που μια μέρα, το 1968, τη φώναξα και της είπα ότι επρόκειτο να βαπτιστώ την επόμενη εβδομάδα. Αυτή χάρηκε πάρα πολύ, και την άλλη μέρα ήρθε μαζί μου στη Νέα Υόρκη.

Από τότε έχω πλησιάσει κι άλλους ηθοποιούς του τσίρκου με τα «αγαθά νέα» της Αγίας Γραφής. Πολλοί με ήξεραν στη Βουλγαρία όταν ζούσα έκλυτη ζωή, και δεν μπορούσαν να καταλάβουν τι ήταν εκείνο που μ’ έκανε ν’ αλλάξω. Είχα πολλές ευκαιρίες να τους εξηγήσω τη θαυμάσια ελπίδα που έχω για το μέλλον, την ελπίδα να ζήσω σε μια δίκαιη νέα τάξη εδώ στη γη. (2 Πέτρου 3:13) Μάλιστα, η Γκέρντα κι εγώ μπορέσαμε ν’ αρχίσουμε μια Γραφική μελέτη με μια πρώην ηθοποιό του τσίρκου και αυτή τώρα είναι μια Μάρτυς του Ιεχωβά μαζί με τους έξι γιους της.

Τον καιρό που ήμουνα στο τσίρκο η ευτυχία μου και η ικανοποίησή μου προέρχονταν από τους επαίνους και τη δόξα που έπαιρνα από τις παραστάσεις μου. Τώρα, σαν δούλος του Ιεχωβά, έχω μια εσωτερική ικανοποίηση και ευτυχία που ξεπερνά πολύ την προσωρινή δόξα του τσίρκου, και έχω μια ένδοξη ελπίδα για το μέλλον. Έτσι, αντί να επιζητώ την προβολή μπροστά στα πλήθη των ανθρώπων, χαίρομαι να προβάλω το Λόγο του Θεού, τη Βίβλο, και την ελπίδα που προσφέρει για όλο το ανθρώπινο γένος.