Το Αταίριαστο Ζευγάρι—Χάλλοουην και Γιορτή Αγίων Πάντων
Η ΓΙΟΡΤΗ Χάλλοουην (που μερικά έθνη του Χριστιανικού κόσμου γιορτάζουν την παραμονή των Αγίων Πάντων) πήρε τ’ όνομα της από την αρχαία αγγλική φράση (All Hallows E’en) Εσπέρα των Αγίων Πάντων, δηλαδή η παραμονή της γιορτής όλων των αγίων, με άλλα λόγια της Γιορτής των Αγίων Πάντων που πέφτει την 1 Νοεμβρίου σύμφωνα με το ημερολόγιο της Εκκλησίας. Αλλά με ποιον ακριβώς τρόπο μια νυχτιά γεμάτη από φαντάσματα, μάγισσες, σκελετούς και μια στρατιά από άλλα πλάσματα του σκότους κατάφερε ποτέ να συνδεθεί με τη μέρα των «αγίων» της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας; Είναι μια ιστορία που προδίδει ποσό λεπτή είναι η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην ειδωλολατρική λαϊκή παράδοση και στην Εκκλησιαστική πρακτική.
Πού Άρχισε η Γιορτή της Παραμονής
Στη λέξη «Χάλλοουην» η «Εγκυκλοπαίδεια Μπριτάννικα» λέει: «Η 31η Οκτωβρίου ήταν επίσης η παραμονή του νέου έτους τόσο στους Κελτικούς όσο και στους Άγγλο-Σαξονικούς χρόνους και μια από τις αρχαίες γιορτές της φωτιάς. . . . Επειδή ο Νοέμβριος εγκαινιάζει το σκοτεινότερο και πιο άγονο εξάμηνο, οι φθινοπωρινές γιορτές προσλάμβαναν δυσοίωνη όψη, με φαντάσματα, μάγισσες, αερικά, νεράιδες και δαιμόνια όλων των ειδών να γυρίζουν εδώ κι εκεί.»
Η γιορτή γινόταν προς τιμή του Σαμχάιν του Κέλτη άρχοντα των νεκρών, ο οποίος, όπως πίστευαν, επέτρεπε στις ψυχές των νεκρών του προηγούμενου έτους να γυρίσουν στο σπίτι τους το απόγευμα εκείνο. Στις γιορταστικές εκδηλώσεις, για να ξορκίσουν τις μάγισσες και τους δαίμονες, άναβαν τεράστιες υπαίθριες φωτιές Έκαναν θυσίες γεωργικών προϊόντων, ζώων, ακόμα και ανθρώπων, για να κατευνάσουν τις ψυχές των πεθαμένων. Επίσης οι άνθρωποι οιωνοσκοπούσαν και φόραγαν στολές από κεφαλές και δέρμα ζώων.
Οι Ρωμαίοι πρόσθεσαν κι αυτοί μερικά από τα ειδωλολατρικά τελετουργικά στα έθιμα των Κελτών, τους οποίους κατέκτησαν. Μια από τις φθινοπωρινές τους γιορτές που γινόταν προς τιμήν της Πομόνα, της θεάς των δέντρων και των καρπών, είναι ίσως η ερμηνεία για την ιδιαίτερη παραδοσιακή χρήση μήλων στις γιορταστικές εκδηλώσεις της Παραμονής—για παράδειγμα, να πιάσεις με τα δόντια μήλα που κρέμονται από κλωστή.
Και η Γιορτή των Αγίων Πάντων;
Για αιώνες, οι Ρωμαίοι προσεύχονταν για τους νεκρούς τους στο Πάνθεον, το ναό που ήταν αφιερωμένος στη θεά Κυβέλη και στις άλλες Ρωμαϊκές θεές. Γύρω στο 610 μ.Χ. ο Αυτοκράτορας Φωκάς παρουσίασε το ναό σαν δώρο στον Πάπα Βονιφάτιο τον Δ΄, ο οποίος, με τη σειρά του, τον αφιέρωσε στη Μαρία και στους μάρτυρες της Εκκλησίας στις 13 Μαΐου τη μέρα μιας γιορτής που τηρούσε η Εκκλησία για τους μάρτυρες της. Μετά απ’ αυτό, οι Ρωμαίοι προσήλυτοι μπορούσαν να έρθουν στον ίδιο ναό για να προσευχηθούν για τους νεκρούς τους, μόνο που τώρα αυτό γινόταν στο όνομα της Μαρίας και των μαρτύρων, αντί για της Κυβέλης και των άλλων θεών. Για διακόσια, περίπου χρόνια, η επέτειος της αφιέρωσης ήταν η μεγαλύτερη γιορτή στο «εκχριστιανισμένο» Πάνθεο και η καθιερωμένη αυτή ιεροτελεστία, όπως πιστεύουν πολλές αυθεντίες, έγινε ο πρόγονος της Γιορτής των Αγίων Πάντων
Πώς Ταίριαξαν Αυτά τα Δυο
Η απαιτούμενη σύνδεση επιτεύχθηκε με την κατάκτηση των Κελτών από τους Ρωμαίους, και το συνακόλουθο «εκχριστιανισμό» τους. Ωστόσο αυτοί διατήρησαν πολλά από τα έθιμα τους, περιλαμβανομένης και της γιορτής των νεκρών στην 31 Οκτωβρίου. Έτσι, το 837 μ.Χ. ο Πάπας Γρηγόριος Δ΄, σε αρμονία με την πολιτική της Εκκλησίας μάλλον να απορροφάει και να «εκχριστιανίζει» παρά να καταργεί τα έθιμα των προσήλυτων, διέταξε να τηρείται η 1η Νοεμβρίου σαν μέρα όλων των «αγίων» της Εκκλησίας. Κι έτσι, μ’ ένα και μοναδικό χάδι της εκκλησιαστικής διπλωματίας, μια ολοκληρωτικά ειδωλολατρική γιορτή, μ’ όλα τα «προικιά» της ανέπαφα, παντρεύτηκε με την εξίσου ειδωλολατρική παμπάλαια λατρεία των νεκρών της Εκκλησία. Και από τότε, το αταίριαστο ζευγάρι, η Χάλλοουην και Ανήμερα η Γιορτή των Αγίων Πάντων, έχουν συνενωθεί αδιάρρηκτα.