Τα Τουρκικά Δικαστήρια Υπερασπίζονται την Ελευθερία Λατρείας για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά

Η ιστορία των Μαρτύρων του Ιεχωβά στην Τουρκία χαρακτηρίζεται από είκοσι περίπου χρόνια νομικής πάλης στα δικαστήρια. Όλα όμως τελείωσαν στις 24 Μαρτίου 1980, όταν το Ανώτατο Εφετείο αθώωσε 43 Μάρτυρες του Ιεχωβά. Ποια ήταν η κατηγορία; Υπονόμευση της «κοσμικής» ή της «λαϊκής» τάξεως του Κράτους.

Η Τουρκία έχει δημοκρατικό σύνταγμα, το οποίο χορηγεί ανεξιθρησκία σε όλους τους πολίτες. Το κράτος και η θρησκεία είναι, χωρισμένα. Στο Πρώτο Άρθρο του συντάγματος περιέχεται η αρχή της «λαϊκότητας» ή της «εγκοσμιότητας», ένα πολιτικό σύστημα που χαρακτηρίζεται από τον αποκλεισμό του θρησκευτικού έλεγχου ή της επιρροής. Αυτό θεωρείται σαν αμετάκλητη «Αρχή του Ατατούρκ», του ιδρυτή της Τουρκικής Δημοκρατίας, ο οποίος το 1928 κατάργησε τη μουσουλμανική θρησκεία από επίσημη θρησκεία του κράτους. Τότε γιατί οι Μάρτυρες του Ιεχωβά είχαν κατηγορηθεί για παραβίαση της διατάξεως αυτής;

Για να τα τοποθετήσουμε απλά τα πράγματα, οι Μάρτυρες του Ιεχωβά είχαν εσκεμμένα συκοφαντηθεί από τους κατηγόρους τους. Είναι πασίγνωστο ότι οι Μάρτυρες του Ιεχωβά δεν εμπλέκονται στις κρατικές υποθέσεις. Είναι απολύτως ουδέτεροι σε όλα τα πολιτικά ζητήματα. Παρόλα αυτά, κατηγορήθηκαν ψευδώς ότι αποπειράθηκαν να εγκαθιδρύσουν την βασιλεία του Θεού στην Τουρκία.

Ως αποτέλεσμα των κατηγοριών αυτών, η αστυνομία ανέλαβε δράση εναντίον των Μαρτύρων του Ιεχωβά. Αυτοί συνελήφθηκαν, τα σπίτια τους ερευνήθηκαν, οι ειρηνικές τους συναθροίσεις σε ιδιωτικούς χώρους διακόπηκαν και τα βιβλία και φυλλάδια τους κατασχέθηκαν. Οι κατήγοροι κατάθεσαν μηνύσεις εναντίον τους και τους έσυραν στα δικαστήρια. Ωστόσο κάθε δίκη που γινόταν, κατέληγε σε αθώωση. Μέχρι το 1972, οι Μάρτυρες του Ιεχωβά είχαν ήδη κερδίσει 16 υποθέσεις σε διάφορα δικαστήρια!

Όμως οι ψευδείς κατηγορίες συνεχίζονταν και προσθέτονταν και καινούργιες κατηγορίες. Π.χ., οι Μάρτυρες του Ιεχωβά κατηγορήθηκαν σαν «Σιωνιστές» και αμφισβητήθηκε το γεγονός ότι αποτελούν θρησκεία. Από καιρό σε καιρό εμφανίζονταν δυσμενή άρθρα στις εφημερίδες. Οι συλλήψεις και οι δίκες παρουσιάζονταν με πηχυαίους τίτλους, ενώ οι αθωώσεις σπάνια αναφέρονταν και όποτε συνέβαινε αυτό, πέρναγαν «στα ψιλά γράμματα».

Το 1973, το Υπουργείο Θρησκευμάτων, υπηρεσία της μουσουλμανικής κυβερνήσεως, εξέδωσε ένα βιβλίο για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά, το οποίο είχε γράψει ο βοηθός καθηγητής Δρ Χ. Τανγιού. Στον πρόλογο του βιβλίου, ο Δρ Τανγιού υποστήριζε ότι είχε κάνει μια «τεκμηριωμένη και επιστημονική» μελέτη για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά. Μήπως το βιβλίο πληροφορούσε αντικειμενικά και με ακρίβεια το κοινό για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά; Η απάντηση στην ερώτηση αυτή έγινε φανερή, όταν ο συγγραφέας κλήθηκε από το στρατοδικείο της Άγκυρας να γνωμοδοτήσει ως εμπειρογνώμων για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά. Τι συνέβη τότε;

Όταν κλήθηκε μπροστά στο δικαστήριο για να καταθέσει, ο Δρ Τανγιού δεν τα κατάφερε να επαληθεύσει τη γνώμη του για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά. Αφού διαψεύστηκε με κάθε λεπτομέρεια, ο δημόσιος κατήγορος απόρριψε τον ισχυρισμό του Δρα Τανγιού, δηλώνοντας προς το δικαστήριο: «Ενώ ο εμπειρογνώμων οφείλει να είναι απολύτως ουδέτερος και αντικειμενικός στη γνώμη του . . . είναι ολοφάνερο ότι η έκθεσή του ξεπέρασε τα όρια της αντικειμενικότητας και, καθώς απέδειξε με κάθε λεπτομέρεια η υπεράσπιση των κατηγορουμένων, απαρτίζεται από χωρία στα οποία η πίστη, καθώς και η ελευθερία συνειδήσεως των κατηγορουμένων προσβάλλεται καταφανώς». (Γνωμάτευση του εισαγγελέως, αριθμ. 1972/19, ημερ. 21/2/1973. Αρχεία του Γ΄ Στρατοδικείου της Άγκυρας.)

Το Σημείο Καμπή

Προκειμένου να υπάρξει απόφαση ότι αποτελούν θρησκεία, οι Μάρτυρες του Ιεχωβά αποφάσισαν να καταφύγουν οι ίδιοι στα δικαστήρια. Γι’ αυτό και κατάθεσαν μια Αναγνωριστική Αγωγή. Το αποτέλεσμα υπήρξε πολύ διαφωτιστικό γιατί αποδείχθηκε από πού προέρχονταν οι αντιδράσεις.

Για να απαντήσει αν οι Μάρτυρες του Ιεχωβά αποτελούν θρησκεία, το δικαστήριο ζήτησε τη γνώμη του Υπουργείου Θρησκευμάτων, της Αρμενικής Εκκλησίας, της Ελληνορθόδοξης Εκκλησίας, της Ιουδαϊκής Συναγωγής και νομικών εμπειρογνωμόνων του Πανεπιστημίου της Κωνσταντινουπόλεως. Ας δούμε ποια ήταν η γνώμη τους:

Το Υπουργείο Θρησκευμάτων δήλωσε «ότι οι Μάρτυρες του Ιεχωβά δεν είναι θρησκεία, αλλά μια θρησκευτική τάξη, βασισμένη στην επιρροή της Ιουδαϊκής θρησκείας». Παρακάτω δήλωνε ότι «η ομάδα των Μαρτύρων του Ιεχωβά οι οποίοι ασκούν προπαγάνδα για μια θρησκευτικό-πολιτική διάταξη (και) εργάζονται για την εγκαθίδρυση του θεοκρατικού κράτους και συγκροτούν συναθροίσεις και διανέμουν εκδόσεις για τον σκοπό αυτό, είναι έκνομη κοινότητα, σύμφωνα με τους νόμους μας και επίσης οργάνωση με φθοροποιό δράση ενάντια στη χώρα μας και στα εθνικά συμφέροντα».

Ο πατριάρχης της Αρμενικής Εκκλησίας έγραψε «ότι η μορφή της λατρείας των δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή ως ανήκουσα σε μονοθεϊστική θρησκεία ή σε ηθική θρησκευτική φιλοσοφία», αλλά «οι προπαγανδιστές των κινούνται από σκοτεινούς σκοπούς» και με «ανέντιμο και υπόγειο τρόπο για ατομικά οφέλη και για προσωπική επιρροή».

Ο Έλληνας Πατριάρχης δήλωσε στη γνωμοδότηση του «ότι η θρησκεία που ονομάζεται Μάρτυρες του Ιεχωβά δεν είναι γνωστή στο γραφείο του Πατριάρχη».

Ο Μεγάλος Ραββίνος της Ιουδαϊκής Συναγωγής της Κωνσταντινουπόλεως έγραψε τα ακόλουθα: «Παρότι οι Μάρτυρες του Ιεχωβά είναι παγκόσμια γνωστοί ως αίρεση, δεν μπορούμε να δώσουμε περισσότερες πληροφορίες, γιατί αυτοί δεν έχουν καμιά σχέση ή σύνθεση με την Ιουδαϊκή θρησκεία».

Όμως οι νομικοί εμπειρογνώμονες του Πανεπιστημίου της Κωνσταντινουπόλεως έδειξαν ότι είχαν διαφορετική γνώμη για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά. Αναγνώρισαν καθαρά ότι είναι θρησκεία, και δήλωσαν ότι «οι Μάρτυρες του Ιεχωβά εργάζονται για να καθιδρύσουν ένα δόγμα το οποίο μπορεί να ονομαστεί Νεο-Χριστιανισμός», και «βασισμένοι πάνω στη νέα αυτή ερμηνεία της διδασκαλίας των Ευαγγελίων, μπορούν να θεωρηθούν ως νέα Χριστιανική αίρεση, αλλά όχι ως ανεξάρτητη θρησκεία».

Ποιο ήταν το αποτέλεσμα; Στις 20 Νοεμβρίου 1974, το 20ό Περιφερειακό Δικαστήριο της Κωνσταντινουπόλεως δέχτηκε τους Μάρτυρες του Ιεχωβά σαν «Αίρεση του Χριστιανισμού» και, συνεπώς, σαν θρησκευτικό σώμα, το οποίο έχει τα ίδια δικαιώματα όπως και κάθε άλλη θρησκεία στην Τουρκία. Αργότερα, στις 20 Οκτωβρίου 1976, το Ανώτατο Δικαστήριο δέχτηκε και επικύρωσε την απόφαση του Περιφερειακού Δικαστηρίου.

Στηριζόμενοι στις πολλές και διάφορες αυτές δικαστικές αποφάσεις, πολλοί κυβερνητικοί αξιωματούχοι πείσθηκαν ότι οι Μάρτυρες του Ιεχωβά είναι νομοταγής λαός οι οποίοι δεν συνιστούν κίνδυνο για τη χώρα. Σαν αποτέλεσμα, οι μάρτυρες του Ιεχωβά μπόρεσαν να συγκροτήσουν νόμιμο σωματείο, τον Σύλλογο Βιβλικών Μελετών, με σκοπό την αποτελεσματικότερη διάδοση της Βιβλικής φιλολογίας. Το καταστατικό του εγκρίθηκε από το Υπουργείο Εσωτερικών.

Από τότε οι Μάρτυρες του Ιεχωβά απολαμβάνουν το συνταγματικό δικαίωμα της ανεξιθρησκείας. Έχουν τη δυνατότητα να εκτυπώνουν τη θρησκευτική τους φιλολογία, να κάνουν τοπικές συναθροίσεις και εθνικές συνελεύσεις. Η μεγαλύτερη συνέλευση τους συγκροτήθηκε το 1978, όταν περισσότεροι από 1.200 παραβρέθηκαν στο «Παλαί ντε Σπορ και Εκθέσεων» στην Κωνσταντινούπολη. Ναι, η δικαιοσύνη νίκησε τις θρησκευτικές προκαταλήψεις και τις ψευδείς κατηγορίες!

Νέες Δίκες

Όμως η πολιτική αναταραχή στη χώρα ανάγκασε αρκετές φορές την κυβέρνηση να κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Η αντίδραση ενάντια στους Μάρτυρες του Ιεχωβά άρχισε ξανά με την επαναφορά των παλαιών κατηγοριών και οι δίκες ξανάρχισαν στα δικαστήρια. Στις 1 Δεκεμβρίου 1978 το Β΄ Κακουργιοδικείο της Σμύρνης αθώωσε 43 Μάρτυρες του Ιεχωβά από την κατηγορία ότι υπονόμευαν την «κοσμική» τάξη. Επίσης, σε μιαν άλλη δίκη, απαλλάχτηκε από την ίδια κατηγορία ο Σύλλογος Βιβλικών Μελετών.

Όμως ο περιφερειακός εισαγγελέας εφεσίβαλε και τις δύο αποφάσεις, και οι υποθέσεις φέρθηκαν στο Ανώτατο Δικαστήριο. Το Ανώτατο Δικαστήριο με αντίστοιχες αποφάσεις τους στις 7 Μαΐου και 8 Ιουνίου 1979, επικύρωσε την αθωωτική απόφαση και στις δύο υποθέσεις. Όμως ο γενικός εισαγγελέας εφεσίβαλε και αυτές τις αποφάσεις, και οι υποθέσεις φέρθηκαν μπροστά στο Ανώτατο Εφετείο. Ποια ήταν η απόφαση του; Στις 24 Μαρτίου 1980, το δικαστήριο αυτό εξέδωσε την τελειωτική και δεσμευτική για όλους απόφαση: αθώοι!

Στο σκεπτικό της αποφάσεως αναφέρεται ότι «εάν πρόκειται κάποια μέρα να συμβούν τα πράγματα τα οποία πιστεύουν οι κατηγορούμενοι, και εγκαθιδρυθεί η κυριαρχία του Θεού σε όλον τον κόσμο, η τιμωρία των κατηγορουμένων με αιτιολογία ότι διακρατούν την πίστη αυτή, δεν θα εμποδίσει την πορεία των γεγονότων. Εάν, όμως, η προσδοκία τους δεν είναι παρά αποκύημα της φαντασίας τους και πίστη χωρίς περιεχόμενο, οι πεποιθήσεις τους κατά κανένα τρόπο δεν προξενούν κακό στην κοσμική διάταξη του Κράτους». Πόσο μοιάζει με τη γνώμη που εξέφρασε ένας σοφός, μέλος ενός δικαστηρίου στον πρώτον αιώνα, όπως αναφέρεται στην Αγία Γραφή στο βιβλίο των Πράξεων 5:34-39!

Παρά το γεγονός ότι εγκαθιδρύθηκε στρατιωτική κυβέρνηση στη χώρα στις 12 Σεπτεμβρίου 1980, και κάθε πολιτική και σωματειακή δραστηριότητα ανεστάλη, συμπεριλαμβανομένου και του Συλλόγου Βιβλικών Μελετών, οι Μάρτυρες του Ιεχωβά συνεχίζουν τις συναθροίσεις τους για την απόδοση λατρείας. Ελπίζουν ότι, σύντομα θα αρθούν οι περιορισμοί για το σωματείο τους.

Απρόσμενη Απόφαση

Παρότι οι Μάρτυρες του Ιεχωβά απαλλάχτηκαν από την κατηγορία της υπονομεύσεως και έγιναν δεκτοί ως θρησκευτικό σώμα, ένα δικαστήριο στην Άγκυρα εξέδωσε μιαν εντελώς απρόσμενη απόφαση.

Όταν ένας από τους Μάρτυρες του Ιεχωβά, στον οποίο επί πολλά χρόνια αρνούνταν τη χορήγηση διαβατηρίου, επειδή είχε εμπλακεί σε κάποια από τις προηγούμενες δίκες, ζήτησε ξανά διαβατήριο, η αίτηση του απορρίφτηκε. Αυτός κατάθεσε προσφυγή εναντίον του Τμήματος Διαβατηρίων της Πόλεως, προκειμένου να αρθεί η απαγόρευση. Όμως στις 11 Νοεμβρίου 1980, το ΙΒ΄ Διοικητικό Δικαστήριο απόρριψε το αίτημά του με την αιτιολογία ότι αυτός «παρακολουθούσε συναθροίσεις και εργαζόταν υπέρ των Μαρτύρων του Ιεχωβά, οι οποίοι τελούν υπό απαγόρευση στην Τουρκία»!

Πώς μπόρεσε το δικαστήριο να βγάλει την απόφαση αυτή, μετά από τόσες πολλές αθωώσεις και εν όψει του γεγονότος ότι οι Μάρτυρες του Ιεχωβά διεξάγουν φανερά τη λατρεία τους στην Τουρκία; Μήπως το δικαστήριο παρέβλεψε τα γεγονότα που αναφέραμε παραπάνω; Ή μήπως επηρεάστηκε από κάποια αυθαίρετη γνώμη; Αυτά και πολλά άλλα ερωτήματα δημιουργούνται στη σκέψη των ανθρώπων που αγαπούν την ελευθερία.

Πάντως η απόφαση εφεσιβλήθηκε και υπάρχει η ελπίδα το εφετείο να διορθώσει το νομικό τούτο σφάλμα και να επικρατήσει ξανά η δικαιοσύνη υπέρ των Μαρτύρων του Ιεχωβά, ώστε να μπορούν να απολαμβάνουν ομαλά τα συνταγματικά δικαιώματα σαν νομοταγείς πολίτες, όπως συμβαίνει σε πολλές άλλες χώρες.