Αντιμετωπίζοντας την Μοναξιά
Η ΙΩΑΝΝΑ ήταν μια ελκυστική 15-χρονη κοπέλλα πολύ δημοφιλής στα αγόρια και στα κορίτσια. Φαινόταν ευτυχισμένη απολαμβάνοντας πάρα πολλές συντροφιές. Το νήμα της ζωής της κόπηκε όμως μ’ ένα πυροβολισμό από ένα δίκαννο—από το ίδιο της το χέρι. Η Ιωάννα άφησε ένα σημείωμα: «Η αγάπη δεν ζη στη μοναξιά. Η ανία σκοτώνει.»
Γιατί ένα άτομο σαν την Ιωάννα, που περιβαλλόταν από τόσους φίλους, να νοιώθη μοναξιά;
Το να Είναι Κανείς Μόνος δεν Σημαίνει κατ’ Ανάγκη ότι έχει Μοναξιά
Πολλοί άνθρωποι επιζητούν κάποια απομόνωσι ώστε να μπορούν να κάνουν σκέψεις και στοχασμούς. Ωστόσο, όλοι μας έχομε μια βασική ανάγκη να εκφράζωμε τα αισθήματά μας σε κάποιον άλλον που θα δείξη ενδιαφέρον. Όταν αυτή η επιθυμία να μοιρασθή κανείς τα ενδόμυχα ενδιαφέροντα της καρδιάς του δεν βρίσκη ανταπόκριση τότε το αποτέλεσμα είναι η μοναξιά.
Μπορούμε εύκολα, λοιπόν να καταλάβωμε πώς μπορεί κανείς να είναι μόνος ενώ βρίσκεται μέσα σ’ ένα πλήθος, ή και ανάμεσα σ’ ένα πλήθος από επιπόλαιες γνωριμίες. Μοναξιά υπάρχει όπου δεν υπάρχει ανταπόκρισις από τους άλλους, όταν νοιώθουμε ανεπιθύμητοι ή όταν πρέπει, να σηκώσωμε μόνοι μας τα συναισθηματικά μας βάρη.
Υπάρχουν φυσιολογικές αιτίες για μοναξιά. Μπορεί να πεθάνη ο γαμήλιος σύντροφος ή ένας πολύ στενός φίλος. Δεν υπάρχει αμφιβολία γι’ αυτό—Θα νοιώσετε μοναξιά. Το διαζύγιο επίσης προκαλεί μοναξιά. Μια γυναίκα περιγράφει αυτό ακριβώς το δράμα:
«Βαδίζω για ένα διαζύγιο που δεν ήθελα και ποτέ δεν περίμενα να συμβή. Ο σύζυγός μου μ’ εγκατέλειψε. Το δράμα μου αυτό τον καιρό είναι τόσο μεγάλο που μερικές φορές θα ήθελα να είχα πεθάνει. Δεν πιστεύω ότι θα το ξεπεράσω ποτέ αυτό, ειδικώτερα όταν ξυπνώ στις 4 π.μ. και διαπιστώνω για μια ακόμη φορά ότι είμαι εγκαταλελειμμένη και ΜΟΝΗ.»
Αν μετακινηθήτε σε νέο περιβάλλον, ίσως μακριά από στενούς φίλους, μπορεί να νοιώσετε μοναξιά. Δεν υπάρχει λόγος να στενοχωρήσθε ή να ντρέπεσθε. Είναι, φυσιολογικό και πρέπει να το περιμένη κανείς. Μια αυθεντία είπε:
«Όταν δεχθήτε την μοναξιά σαν ένα τελείως ανθρώπινο αίσθημα, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα περάση. Θα αντικατασταθή από ένα άλλο είδος διαθέσεως ή αισθημάτων. Αποτελεί γεγονός της ζωής το ότι αυτά τα αισθήματα έρχονται και παρέρχονται. Αν δεν το παραδεχθή κανείς αυτό, και περιμένη να ζήση σε μια διαρκή κατάστασι ευφορίας το μόνο που θα προκύψη θα είναι απογοήτευσις ή πίκρα.»—Θεόδωρος Ι. Ρούμπιν.
Δεν γίνεται ζήτημα για να μη νοιώση κανείς ποτέ μοναξιά αλλά για να μην συντριβή απ’ αυτή. Άλλο είναι το να ξέρη κανείς τι προκαλεί την μοναξιά και άλλο το να βρη την απάντησι στο πρόβλημα αυτό.
Το να πη Κανείς σ’ ένα Μοναχικό Άτομο να «Αρχίση να Απασχολήται» δεν Αποτελεί την Πλήρη Απάντησι
Συχνά η χαρακτηριστική ανταπόκρισις σ’ ένα μοναχικό άτομο είναι: «Τι συμβαίνει με σένα; Δεν πρέπει να είσαι μοναχικός. Βγες έξω. Γίνε μέλος μιας λέσχης. Απασχολήσου και κάνε κάτι!» Όλη η ευθύνη για τη μοναξιά τοποθετείται στους ώμους του θύματος.
Ωστόσο, το να απασχολήται κανείς απλώς για να απασχολήται μπορεί να παρομοιωθή μ’ ένα ναρκωτικό. Αυτό δεν αντιμετωπίζει την πραγματική αιτία της μοναξιάς, αλλά την καλύπτει ή προσπαθεί να την αποφύγη με τεχνητό τρόπο. Ένας ερευνητής παραδέχτηκε:
«Αναρίθμητες χήρες μου είπαν ότι έχουν δοκιμάσει αυτή τη μέθοδο της απασχολήσεως και το μόνο που διαπίστωσαν ήταν ότι επέστρεφαν σ’ ένα άδειο σπίτι εξουθενωμένες, έχοντας λιγότερη δύναμι για να αντιμετωπίσουν το οδυνηρό κενό της ζωής τους.»
Παρ’ όλα αυτά μερικοί έχουν διαπιστώσει ότι το να απασχολούνται κάνοντας πράγματα για άλλους μ’ ανιδιοτελές κίνητρο απομακρύνει πράγματι, την μοναξιά. Αυτό μπορεί να βοηθήση στο να δημιουργηθή το είδος των σχέσεων που στερούνται τα μοναχικά άτομα. Το Βιβλικό παράδειγμα της Χριστιανής Δορκάδος το αποδεικνύει αυτό. «Αύτη ήτο πλήρης αγαθών έργων και ελεημοσυνών, τας οποίας έκαμνε.»—Πράξ. 9:36.
Όταν πέθανε, προφανώς ήταν άγαμη. Είχε αναπτύξει στενές σχέσεις με άλλους ανθρώπους; Η Βίβλος λέει ότι «πάσαι αι χήραι» θρηνούσαν για το θάνατό της, «Δεικνύουσαι [πολλούς, ΜΝΚ] χιτώνας και ιμάτια» που η Δορκάς τους είχε φτιάξει. (Πράξ. 9:39) Είχε πλησιάσει με πράξεις καλωσύνης εκείνες που ήσαν επίσης μόνες. Αυτό την έκανε πολύ αγαπητή σ’ αυτές. Επίσης αυτό τη βοηθούσε να διώχνη τη μοναξιά. Μια ανάλογη γενναιοδωρία μπορεί να βοηθήση και σας σήμερα να αντιμετωπίσετε μ’ επιτυχία τα αισθήματα της μοναξιάς.
Αλλά γιατί μερικά άγαμα άτομα βρίσκουν ευτυχία μέσα στις περιστάσεις τους ενώ άλλα αποτυγχάνουν;
Αυτό Συχνά Εξαρτάται από το πώς το Βλέπετε
Φυσιολογικά, μπορεί να λαχταράτε μια θερμή οικογένεια δική σας και να θρηνήτε που είσαστε μόνος. Ωστόσο, μια πρόσφατη σφυγμομέτρησις έθεσε ερωτήματα σε διάφορα άτομα για το αν θα ήθελαν ν’ αλλάξουν τις συνθήκες ζωής τους με τις συνθήκες ένας άλλου ατόμου, αν μπορούσαν φυσικά, και, αν ναι, με τίνος ατόμου. Προς κατάπληξι, και νυμφευμένα και άγαμα άτομα έδειξαν να ζηλεύουν τα μεν τη ζωή των άλλων. Μια σύζυγος που θα ήθελε ν’ αλλάξη τις συνθήκες της ζωής της με τις συνθήκες μιας άγαμης φίλης της, έγραψε:
«Ο χρόνος της είναι δικός της. Μπορεί να ταξιδεύη και να πηγαίνη όπου θέλει. Όταν είσαι, παντρεμένη κι έχεις παιδιά η ζωή σου δεν είναι ποτέ δική σου. Πάντα έχεις ένα σύζυγο και παιδιά στους οποίους πρέπει να ανταποκρίνεσαι . . . Μη με παρεξηγείτε. Αγαπώ την οικογένειά μου πάρα πολύ και γύρω απ’ αυτούς περιστρέφεται η ζωή μου. Αλλά αν είχα πάλι την ευκαιρία να ξαναδημιουργήσω οικογένεια, δεν θα παντρευόμουν.»—Η Ψυχολογία Σήμερα, Αύγουστος 1976.
Μολονότι το ότι είσαστε άγαμος μπορεί να συμβαίνει λόγω ανωτέρας βίας μάλλον παρά επειδή το εκλέξατε, ωστόσο δήτε τα πλεονεκτήματα. Αυτή η άποψις θα σας βοηθήση να αποφύγετε τα καταστρεπτικά αισθήματα οίκτου για τον εαυτό σας. «Υπάρχουν χειρότερα πράγματα στη ζωή από το να μη βρης ποτέ ένα σύζυγο,» συμβούλευσε μια άγαμη γυναίκα και πρόσθεσε: «Και ένα απ’ αυτά είναι το να μην βρης ποτέ τον εαυτό σου.» Αλλά αυτό το τελευταίο δεν επιτυγχάνεται, με το να δαπανά κανείς το χρόνο του σκεφτόμενος μόνο τον εαυτό του.
Πλησιάστε και Άλλους Ανθρώπους
Η Βίβλος συμβουλεύει «Μη αποβλέπετε έκαστος τα εαυτού, αλλ’ έκαστος και τα των άλλων.» (Φιλιπ. 2:4) Δείξτε ενδιαφέρον για τους άλλους ανθρώπους. Πληρώστε πρόθυμα το συναισθηματικό τίμημα που απαιτείται για να πλησιάσετε και άλλα άτομα. Εργασθήτε για να δημιουργήσετε δεσμούς όχι ασθενικούς.
«Αυτό δεν είναι και τόσο εύκολο όσο φαίνεται!» απαντούν εκατομμύρια μοναχικών ανθρώπων. Χρειάζεται να καλλιεργήση κανείς αυτό που χαρακτηρίζει η Βίβλος σαν ‘συμπάθεια’. (1 Πέτρ. 3:8) Αυτό περιλαμβάνει το να μετέχη κανείς στα προβλήματα των άλλων. Έτσι, όταν συζητήτε αντί να σκέπτεστε το τι θα πήτε μετά, είναι καλύτερο ν’ ακούτε προσεκτικά. Συγκεντρωθήτε σε ό,τι λέει ο άλλος. Προσπαθήστε να νοιώσετε τα συναισθήματά του. Δείτε τα πράγματα από τη δική του άποψι.
Τίποτε δεν θα δημιουργήση μια καλύτερη συζήτησι, εκτός από ελάχιστες γεμάτες σημασία αλλά και ενδιαφέρουσες ερωτήσεις όπως «Από που είσαστε;» «Σας αρέσει η περιοχή;» «Τι κάνετε στον ελεύθερο χρόνο σας;» «Έχετε κάποιο χόμπυ;» Αν το άτομο είναι ένας Χριστιανός όπως εσείς μια ερώτησις συνήθως είναι, «Τι ήταν εκείνο που σας κίνησε το ενδιαφέρον για να γίνετε Χριστιανός;» Φυσικά, πρέπει να αποφεύγετε να προχωρήτε ή να πιέζετε ένα θέμα σε σημείο που να κάνετε τον συζητητή σας να μην αισθάνεται άνετα.
Αμέσως κι εκείνος θα σας κάνη ανάλογες ερωτήσεις και θα έχετε την ευκαιρία να μιλήσετε. Εκτός από την απλή συζήτηση θα πρέπει εσείς να κάνετε το πρώτο βήμα ως προς την ανάπτυξι σχέσεων μεταξύ σας, Όταν ξανασυναντηθήτε, θα έχετε κάτι κοινό. Δεν θα είναι πια ένα χωρίς σημασία πρόσωπο μέσα στο πλήθος. Ούτε και σεις γι’ αυτόν. Έχετε αρχίσει να μοιράζεστε μαζί σκέψεις και εμπειρίες.
Να αναμένετε και μερικές δυσάρεστες στιγμές. Ακόμη και η Αγία Γραφή λέγει: «Εις πολλά πταίομεν άπαντες. Εάν τις δεν πταίη εις λόγον, ούτος είναι τέλειος ανήρ.» (Ιακ. 3:2) Συνεπώς μην περιμένετε τελειότητα ούτε από τον εαυτό σας ούτε από τους άλλους. Συχνά παρατηρείται κάποια επιφυλακτικότητα. Απαιτείται χρόνος και αμοιβαίες προσπάθειες για να αναπτυχθή μια γνήσια φιλία. Συνεπώς, μη φαντάζεσθε ότι κάτι τέτοιο επιτυγχάνεται μετά από λίγες ελαφρές συζητήσεις. Το σημείο είναι: Δείξτε ενδιαφέρον για τους άλλους ανθρώπους και θα διαπιστώσετε ότι, σιγά-σιγά, η χρόνια μοναξιά θα φύγη. Ωστόσο, μπορούν να προκύψουν απ’ όλες σας τις γνωριμίες καλοί φίλοι;
Προσέχετε πώς Εκλέγετε τους Φίλους Σας
Υπάρχουν ατέλειωτες ιστορίες που δείχνουν το πώς άτομα με δήθεν φιλικές διαθέσεις πλησιάζουν μοναχικούς ανθρώπους, ειδικά γυναίκες και τους εκμεταλλεύονται. «Μέσα στη μοναξιά της έχασε κάθε λογική. Ακόμα νομίζει πως ενήργησε σωστά,» θρήνησε ένας Καναδός δικαστικός για μια μοναχική χήρα από την οποία απέσπασε ένας άνδρας, που τον εμπιστευόταν, 100.000 δολλάρια.
Τα χρήματα δεν είναι ούτε το μοναδικό ούτε το πολυτιμώτερο πράγμα που φθάνουν να χάσουν οι μοναχικοί άνθρωποι αν δεν είναι προσεκτικοί στην εκλογή των φίλων τους. Λίγα μόνο από τα «πολύτιμα» πράγματα που χάνουν οι μοναχικοί άνθρωποι από τους λεγόμενους φίλους, είναι οι προσωπικές ηθικές αρχές, ο αυτοσεβασμός, η αξιοπρέπεια, μια καλή συνείδησις. Συνεπώς, ένας αληθινός Χριστιανός πρέπει να αναζητή φιλίες ανάμεσα σ’ εκείνους οι οποίοι διέπονται από τις Γραφικές αρχές. Πρακτική σοφία περιέχεται στις επόμενες Βιβλικές παροιμίες:
«Ο περιπατών μετά σοφών θέλει είσθαι σοφός· ο δε σύντροφος των αφρόνων θέλει απολεσθή.»—Παρ. 13:20.
«Μη κάμνε φιλίαν μετά ανθρώπου θυμώδους . . . μήποτε μάθης τας οδούς αυτού, και λάβης παγίδα εις την ψυχήν σου.»—Παρ. 22:24, 25.
«Όστις συναναστρέφεται με πόρνας [ή ανήθικους άνδρες και γυναίκες], φθείρει την περιουσίαν [πολύτιμα πράγματα, ΜΝΚ] αυτού.—Παρ. 29:3.
Είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο για τα νυμφευμένα άτομα, που δεν έχουν καλή επικοινωνία μεταξύ τους, να αναζητούν αλλού συναισθηματική ανταπόκρισι. Πόσο καλύτερο θα ήταν να γίνη προσπάθεια μεγαλύτερης προσεγγίσεως μεταξύ τους. Μάθετε να μοιράζεσθε, όχι απλώς το σπίτι, αλλά και τα αισθήματα σας.
Η κοινή λογική και ο σεβασμός για το γάμο μάς λένε ότι δεν πρέπει ν’ αναμένομε να ικανοποιήσωμε ωρισμένες ανάγκες συναναστροφής μ’ ένα άτομο του αντιθέτου φύλου με το οποίο δεν έχομε κανένα δικαίωμα να συνδεθούμε συναισθηματικά. Φυσικά, όταν ένας μοναχικός Χριστιανός αντιμετωπίζη μια πολύ δύσκολη περίστασι, είναι τελείως φυσιολογικό να ενδιαφερθούν γι’ αυτό τα άλλα μέλη της εκκλησίας, ιδιαίτερα οι πρεσβύτεροι. (1 Θεσ. 5:14) Μια Χριστιανή που ήταν συναισθηματικά συντετριμμένη από το διαζύγιό της, είπε: «Αυτή την εποχή μεγάλη βοήθεια μου προσέφερε ένας πρεσβύτερος ο οποίος, μαζί με τη σύζυγό του, έδειξαν πραγματικό ενδιαφέρον για μένα. Με επισκέπτονταν πολλές φορές μόνο και μόνο για να μου πουν δύο ενθαρρυντικά λόγια.» Τι εμπόδισε την ανάπτυξι ακατάλληλων συναισθημάτων; Αυτή η γυναίκα είπε: «Πάντοτε συνωδευόταν από τη σύζυγό του, κι έτσι ποτέ δεν έκανα εσφαλμένες σκέψεις.»
Ωστόσο, απλώς και μόνο η ευχάριστη συναναστροφή με καλούς φίλους δεν αποτελεί την πλήρη απάντησι στη μοναξιά. Δεν μπορεί κανείς να δαπανά όλο του το χρόνο σε φιλικές συζητήσεις. Για να έχη κανείς αυτοεκτίμησι που τόσο χρειάζεται για να υπερνικήση την μοναξιά, πρέπει στη ζωή του να έχη σκοπό και μια ειλικρινή συναίσθησι ότι καταφέρνει κάτι. Τι απαιτείται για να τα έχη αυτά;
Μια Σχέσις που Απαιτεί Ανάληψι Ευθυνών
«Η υποχρέωσις ήταν για μένα πάντα μια απαίσια λέξις,» είπε μια 24-χρονη άγαμη γυναίκα. Και όμως η ζωή της ήταν χωρίς νόημα, όπως η ίδια είπε: «Κάθε μέρα βασανιζόμουν από κατάθλιψι και μοναξιά . . . Δαπάνησα πολλά χρόνια περιμένοντας—περιμένοντας να μου δώση ο κόσμος ένα φάκελλο με τη ζωή μου μέσα. Τότε, νόμιζα ότι όλα θα πήγαιναν καλά, ότι δεν θα αισθανόμουν μοναξιά ή ανασφάλεια.» Αυτό, όμως, ποτέ δεν συνέβη.
Η εμπειρία της είναι χαρακτηριστική πολλών άλλων, γιατί ένας ερευνητής ανέφερε για πολλούς μοναχικούς εφήβους: «Ποτέ δεν εμβάθυναν, ποτέ δεν έμαθαν πώς να επιβιώσουν, δεν ανακάλυψαν τη σημασία του να βάζη κανείς στόχους στη ζωή του.» Δεν πρέπει να δοθή υπερβολική έμφασις στους ‘στόχους της ζωής’ και στην ανάληψι των ευθυνών όταν θέλη κανείς να νικήση τη μοναξιά. Αλλά να αναλάβη κανείς ευθύνες ως προς τι; Υπάρχουν πολλές δυνατότητες για επιδιώξεις σήμερα. Ποια απ’ όλες πρέπει να εκλέξη κανείς σαν ‘στόχο της ζωής’;
Ένας σοφός βασιλιάς πριν από αρκετές χιλιετηρίδες, είχε τα μέσα για να επιδιώκη στόχους, τον ένα μετά τον άλλο—πλούτο, κηπουρική, ενασχόλησι με τη φύσι, οικοδομικές δραστηριότητες, μουσικά ενδιαφέροντα, μια γυναίκα, και πολλά άλλα πράγματα. Αφού έκανε σκέψεις πάνω σε όλους αυτούς τους διάφορους τρόπους ζωής που είχε επιδιώξει ο Βασιλιάς Σολομών είπε: «Ας ακούσωμε το τέλος της όλης υποθέσεως· φοβού τον [αληθινόν, ΜΝΚ ] Θεόν και φύλαττε τας εντολάς αυτού, επειδή τούτο είναι το παν [η όλη υποχρέωσις, ΜΝΚ του ανθρώπου.»] Αυτός είχε εξετάσει ό,τι υπήρχε τότε. Η πείρα του στη ζωή τον βοήθησε να συμπεράνη ότι η μόνη επιδίωξις που έφερε διαρκή ικανοποίησι ήταν η συγκέντρωσις της ζωής γύρω από τον Θεό και τη λατρεία Του. Πολλοί έχουν διαπιστώσει ότι το «συμπέρασμα» του Σολομώντα αληθεύει εξ ίσου και στον σημερινό κόσμο.—Εκκλ. 2:3-11, 12:13.
Μήπως αυτό σημαίνει απλώς το να πηγαίνη κανείς σε θρησκευτικές συναθροίσεις και να εμβαθύνη σε κοινωνικά θέματα; Ίσως να το έχετε δοκιμάσει αυτό. Η Αγία Γραφή δείχνει ότι πρέπει να υπάρχη μια πιο σοβαρή αίσθησις ευθύνης από αυτή που συνδέεται απλώς με κοινωνικές εκδηλώσεις ή ακόμη και με κάποιο ευγενές έργο.
Ο Ιησούς Χριστός έδειξε ότι πρέπει να υπάρχη μια προσωπική, στενή σχέσις με τον Θεό. Προβλέποντας ότι οι μαθητές του θα τον εγκατέλειπαν, είπε: «Δεν είμαι μόνος, διότι ο Πατήρ είναι μετ’ εμού». (Ιωάν. 16:32) Είχε συναίσθησι του μεγάλου ενδιαφέροντος που έτρεφε ο Πατέρας του γι’ αυτόν. Ο Θεός δεν απείχε πολύ. Ο Ιησούς γνώριζε τον Πατέρα του. Αυτή η στενή σχέσις ενίσχυσε τον Ιησού σε στιγμές που δεν βρισκόταν κανείς γύρω του για να τον βοηθήση.
Και αν ακόμη συμμετέχετε σε θρησκευτικές δραστηριότητες, έχετε αναπτύξει πραγματικά μια προσωπική σχέσι με τον Θεό; Αισθάνεσθε το βαθύ του ενδιαφέρον στη ζωή σας; Αισθάνεσθε όπως ο Ιησούς, ότι «ο Πατήρ είναι μετ’ εμού»; Ή μήπως ο Θεός σάς φαίνεται μακρυνός και αποξενωμένος;
Για να φθάση κανείς πραγματικά στο σημείο να γνωρίση τον Θεό, απαιτείται πρώτα απ’ όλα να μάθη γι’ αυτόν, για την προσωπικότητά του. Αυτές οι πληροφορίες βρίσκονται στην Αγία Γραφή. Οι Μάρτυρες του Ιεχωβά με χαρά θα σας βοηθήσουν προσωπικά, και δωρεάν, να αποκτήσετε ακριβή γνώσι για τον Θεό.—Ιωάν. 17:3.
Καθώς θα αυξάνετε αυτή τη γνώσι, θα ελκύεσθε πιο κοντά προς τον ουράνιο Πατέρα μας. Θα δήτε πώς προμηθεύει σε σας τη δύναμι για να αντιμετωπίζετε τις καθημερινές φροντίδες και τους φόβους. Όλα αυτά θα σας βοηθήσουν να οικοδομήσετε μια ισχυρή προσωπική σχέσι με τον Θεό, κάτι που αποτελεί την καλύτερη απάντησι στο πρόβλημα της μοναξιάς.
[Πρόταση που τονίζεται στη σελίδα 10]
Καθώς μεγαλώνετε σε ηλικία, είναι οι ανθρώπινες σχέσεις σας αρκετές;