Μοναξιά—Η Σημερινή Σιωπηρή Μάστιγα
«ΕΙΜΑΙ ΑΠΟΚΟΜΜΕΝΟΣ από τον κόσμο, λυπημένος. Είμαι μόνος. Τρώγω μόνος μου, περπατώ μόνος μου, κοιμάμαι μόνος μου και παραμιλώ με τον εαυτό μου. Δεν υπάρχει κανείς γύρω να μ’ ακούση. Κανείς εκτός από μένα!»
«Η αγάπη δεν ζη στη μοναξιά. Η ανία σκοτώνει.»
Αυτά τα σημειώματα αυτοκτονιών ήσαν οι τελικές απολογίες δύο ατόμων που επλήγησαν από την «αόρατη, σιωπηρή ασθένεια» που τώρα παίρνει επιδημικές διαστάσεις—ΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ.
Όλο και περισσότερα άτομα αισθάνονται τον βασανιστικό πόνο που προέρχεται από την σκληρή διαπίστωσι ότι δεν ανήκουν σε κάποιον, και ότι είναι ανεπιθύμητοι—ακόμη και από τους ίδιους τους συγγενείς τους.
«Δεν ξέρω κανέναν που να με καταλαβαίνη πραγματικά, θρηνολογούν πολλοί. Αυτά τα άτομα μπορεί να περιβάλλωνται από ανθρώπους, αλλά από ανθρώπους που ζουν σ’ ένα σιωπηρό κόσμο, χωρίς να έχουν καμμιά ψυχή με την οποία να μπορούν να μοιρασθούν τα βαθειά ενδιαφέροντά τους και η οποία να δείξη ενδιαφέρον, συμπάθεια και κατανόησι.
Βρίσκεται στην Πρώτη Θέσι του Καταλόγου
Μια σφυγμομέτρησις που έγινε το 1978 σε 52.000 και, πλέον άτομα, ρωτούσε ποια αισθήματα τους προξενούσαν τη μεγαλύτερη στενοχώρια. Τι βρισκόταν στην πρώτη θέσι στον κατάλογο; Το 40 τοις εκατό και πλέον είπε: «συχνά νοιώθω μοναξιά.» Αυτό είναι πολύ ανησυχητικό όταν λάβωμε υπ’ όψιν το ότι ελάχιστα μόνο άτομα θέλουν την μοναξιά.
Είναι γεγονός βέβαια ότι, σχεδόν όλοι μας έχομε νοιώσει αισθήματα μοναξιάς. Σε πολλά άτομα, αυτά τα αισθήματα σύντομα φεύγουν. Αλλά σε εκατομμύρια άλλα η μοναξιά συχνά γίνεται χρονία και η ζωή γεμίζει δυστυχία.
Η μοναξιά δεν μεροληπτεί υπέρ κανενός. Έφηβοι, άγαμοι νέοι, μεσήλικες και υψηλά ιστάμενα πρόσωπα της κοινωνίας, όλοι τους έχουν γνωρίσει το κεντρί της. Ο πλούτος και η θέσις δεν παρέχουν καμμιά προστασία κατά της μοναξιάς.
Ο γάμος δεν γίνεται αυτομάτως ένα καταφύγιο κατά της μοναξιάς. Αρκετοί ερευνητές λένε: «Ανάμεσα στους πιο μοναχικούς ανθρώπους στον κόσμο» υπάρχουν ζευγάρια παγιδευμένα με γάμο χωρίς κάποια πραγματική επικοινωνία.
Ένας ειδικός είπε για τη μοναξιά: «Καμμιά ανθρώπινη κατάστασις δεν είναι τόσο καταθλιπτική—ή τόσο παγκόσμια.»
Τα Τραγικά Αποτελέσματα στη Ζωή Ενός Ατόμου
Στην χειρότερη μορφή της, η μοναξιά μπορεί να οδηγήση σε αυτοκτονία. Αρκετές έρευνες έδειξαν τη στενή σχέσι της δραματικής αυξήσεως των αυτοκτονιών, ειδικά μεταξύ των εφήβων, με την επέκτασι της μοναξιάς. Μια μελέτη ανέφερε: «Αν υπάρχη κάποιο χαρακτηριστικό σ’ όλες τις περιπτώσεις των αυτοκτονιών, αυτό είναι η απομόνωσις από την οικογένεια, τους φίλους, από οποιονδήποτε που θα μπορούσε να αποτελέση μια άγκυρα μέσα στην πραγματικότητα ή που απλώς θα άκουγε με προσοχή.» (Τα πλάγια γράμματα δικά μας.)
Για να ξεφύγουν από τη μοναξιά, τα θύματά της στρέφονται στον αλκοολισμό, στο υπερβολικό χωρίς τη θέλησί τους φαγητό, στη χρήσι ναρκωτικών και στις χωρίς διάκρισι σεξουαλικές σχέσεις. Συχνά, η μοναξιά είναι η ώθησις που σπρώχνει τους ανθρώπους σε μπαρ για μοναχικές υπάρξεις, νυχτερινά κέντρα, σε συντροφιές για γνωριμίες, σε κλείσιμο ραντεβού μέσω κομπιούτερ, και σε στήλες εφημερίδων για αναζήτησι συντρόφων μέσω αγγελιών.
Ένα πλήθος ασθενειών αποδίδεται στη μοναξιά,—όπως οι γαστρικές διαταραχές, οι κρίσεις άσθματος, τα δερματικά εξανθήματα και άλλα. Στο βιβλίο Η Συντετριμμένη Καρδιά—Τα Ιατρικά Επακόλουθα της Μοναξιάς, ο συγγραφέας Τζέιμς Τζ. Λύντς παρέχει τεκμήρια που δείχνουν ότι τα άγαμα ή διαζευγμένα άτομα, που συνήθως ζουν μόνα τους, ζουν λιγότερο και παθαίνουν πάρα πολλές καρδιοπάθειες. Το ευθές συμπέρασμά του είναι «Η ανθρώπινη συντροφιά αποτελεί μια κυριολεκτικά σπουδαία μορφή ασφάλειας ζωής.»
Έρευνες έχουν δείξει ότι η μοναξιά μπορεί να προκαλέση ακόμη και βίαιη συμπεριφορά.
Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι όσοι υποφέρουν από ωρισμένες αρρώστιες είναι μοναχικά άτομα, ούτε ότι όλα τα άγαμα και διαζευγμένα άτομα ρέπουν προς τον αλκοολισμό, τις χωρίς διάκρισι σεξουαλικές σχέσεις, τη βία και τα παρόμοια. Ωστόσο όσα παρουσιάσθηκαν σ’ αυτό το άρθρο δείχνουν τα τραυματικά αποτελέσματα που μπορεί να προκαλέση η μοναξιά στη ζωή ενός ατόμου.
Γιατί Τόση Μοναξιά Τώρα;
Εδώ και λίγες δεκαετίες η οικογενειακή ζωή έχει χειροτερεύσει. Τα ποσοστά διαζυγίων σε όλες ουσιαστικά τις χώρες έφθασαν στα ύψη. Έχει παρουσιασθή μια δραματική αύξησις στις οικογένειες μ’ ένα γονέα. Όλο και περισσότεροι άνθρωποι διαπιστώνουν ότι ζουν μόνοι τους. Προσθέστε και τον αριθμό εκείνων που χηρεύουν καθώς και των αγάμων και τότε το σύνολο γίνεται συγκλονιστικό.
Η συμπεριφορά των ατόμων και οι εξελίξεις στη σημερινή κοινωνία έχουν επίσης δημιουργήσει, μια ατμόσφαιρα που υποθάλπει την μοναξιά. Έχει δοθή έμφασις στην απρόσωπη τεχνολογία, στην μεγαλύτερη δυνατή παραγωγή με τη μικρότερη δυνατή προσπάθεια. Το άτομο συνήθως θεωρείται σαν ένα απλό εργαλείο παραγωγής. Πολλοί εφαρμόζουν παρόμοιες αρχές στην προσωπική τους ζωή. Δεν θέλουν να προσφέρουν συναισθηματικά τόσο όσο χρειάζεται για ν’ αναπτύξουν ικανοποιητικές σχέσεις με τους άλλους, κι έτσι το μόνο που δημιουργούν είναι, επιπόλαιες γνωριμίες. Συνδυάστε το αυτό με τη ρευστότητα του σημερινού διαστημικού αιώνα και θα μπορέσετε να καταλάβετε γιατί δεν είναι δύσκολο να φθάση κανείς να νοιώθη μοναξιά.
Η τηλεόρασις επίσης έχει αποθαρρύνει την πραγματική επικοινωνία με την οικογένεια και τους φίλους. Η συσσώρευσις μαζών από τις αγροτικές περιοχές στη «μεγάλη πόλι,» αποτελεί άλλη μια πρόσφατη εξέλιξι. Αυτό που συνέβη στην Ιαπωνία αποτελεί αντιπροσωπευτικό παράδειγμα πολλών χωρών. Λέγεται ότι πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο οι οικογένειες είχαν στενούς δεσμούς. Οι συγγενείς και οι γείτονες πάντα έτρεχαν όταν ένας αντιμετώπιζε κάποιο πρόβλημα. Αλλά, σύμφωνα με τον Ιάπωνα καθηγητή κοινωνιολογίας Σουσούμου Ιιβούκα, «τώρα, που το 60 τοις εκατό των 112 εκατομμυρίων κατοίκων της Ιαπωνίας ζουν καλύπτοντας το 2 τοις εκατό μόνο της χώρας, όλο και περισσότερες οικογένειες απομονώνονται σε ζούγκλες από μπετόν και δεν έχουν προσαρμοσθή στο νέο τρόπο ζωής.»
Όταν κάποιος ζη σε μεγάλες πόλεις μπορεί να ενοχλήται από την πολυκοσμία και στο τέλος της ημέρας μπορεί να θέλη να ξεφύγη απ’ αυτή. Μπορεί να αγνοήση τον ξένο που χρειάζεται τη βοήθειά του. Αποσύρεται μέσα σ’ ένα προστατευτικό όστρακο. Αρχίζει μια σειρά ενεργειών που μπορεί να τον κάνη ν’ απομονώνεται όλο και περισσότερο. Σιγά-σιγά το λιμανάκι του στο οποίο απομονώνεται μπορεί να γίνη μια φυλακή μοναξιάς.
Οι αιτίες της μοναξιάς είναι πολλές και περίπλοκες. Αλλά τα ζωτικά ερωτήματα είναι, πώς μπορώ να την αντιμετωπίσω μ’ επιτυχία; Πώς μπορώ να σπάσω τα δεσμά της;
[Εικόνα στη σελίδα 5]
ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΠΟΥ ΕΠΛΗΓΗΣΑΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ
Η αγάπη δεν ζη στη μοναξιά.
Η ανία σκοτώνει.
Είμαι αποκομμένος από τον κόσμο, λυπημένος. Είμαι μόνος. Τρώγω μόνος μου, περπατώ μόνος μου, κοιμάμαι μόνος μου και παραμιλώ με τον εαυτό μου. Δεν υπάρχει κανείς γύρω να μ’ ακούση. Κανείς εκτός από μένα!