Ο Αγών του Ανθρώπου για τα Δικαιώματά Του

ΤΟ 73 π.Χ. ένας δούλος από τη Θράκη που ωνομαζόταν Σπάρτακος, δραπέτευσε από τη σχολή όπου εκπαιδευόταν σαν μονομάχος. Κρύφθηκε στο Όρος Βεζούβιος και ενώθηκε με άλλους δραπέτες σκλάβους ώσπου συγκρότησε στράτευμα. Αφού νίκησε τη μια μετά την άλλη, δύο Ρωμαϊκές δυνάμεις, λεηλάτησε το μεγαλύτερο μέρος της νοτίου Ιταλίας και προχώρησε πολεμώντας μέχρι τις Άλπεις. Το στράτευμά του αριθμούσε ήδη περίπου 90.000 άτομα. Όταν οι άλλοι σκλάβοι αρνήθηκαν να φύγουν από την Ιταλία, αναγκάσθηκε να επιστρέψη στο νότο, με σκοπό να περάση πίσω στη Σικελία. Τελικά, φονεύθηκε σε μια μάχη από ένα νέο Ρωμαίο διοικητή, τον Μ. Λικίνιο Κράσσο,

Αυτή, εν συντομία, είναι η ιστορία του αγώνα που διεξήγαγε ένας άνθρωπος για κείνο που θα ωνομαζόταν σήμερα ανθρώπινο δικαίωμα, το δικαίωμα της ελευθερίας ή απελευθερώσεως από τη δουλεία. Παρόμοιες σκηνές έχουν εμφανισθή πολλές φορές στη διάρκεια της ιστορίας του ανθρωπίνου γένους.

Αποτυχίες στη Διαφύλαξι των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων

Ο όρος «ανθρώπινα δικαιώματα» προφανώς είναι εντελώς σύγχρονος. Συνηθίζετο να ονομάζωνται «φυσικά δικαιώματα.» Αλλά, οποιοδήποτε και αν είναι το όνομα, φαίνεται ότι ο άνθρωπος ένοιωθε πάντοτε την ανάγκη να προστατεύση ωρισμένα δικαιώματά του και ελευθερίες του. Ο κώδικας νόμων του Χαμμουραμπί, οι νομικές μεταρρυθμίσεις του Σόλωνα στην Ελλάδα και οι «αναλλοίωτοι νόμοι» των Μήδων και Περσών προωρίζοντο όλοι για να προστατεύσουν τα δικαιώματα και να δώσουν ένα μέτρο ασφαλείας στα μέλη των διαφόρων εθνών.

Παρ’ όλα αυτά, οι νόμοι δεν εκπλήρωναν πάντοτε το σκοπό τους» Μερικές φορές εγείρετο κάποιος τύραννος όπως ο Νέρων, που έδειχνε έλλειψι σεβασμού για τους νόμους. Στις μέρες του Μαροδοχαίου, ο πονηρός Αμάν χρησιμοποίησε τους ίδιους τους νόμους, σε μια προσπάθεια να προκαλέση την καταστροφή της Ιουδαϊκής μειονότητας στην Περσική Αυτοκρατορία. Μερικοί πολύ πλούσιοι και δυνατοί άνθρωποι δεν υπόκειντο στον έλεγχο των νόμων.

Εκτός αυτού, η ιστορία είναι γεμάτη από παραδείγματα ομάδων ανθρώπων που δεν έτυχαν πραγματικής προστασίας από τους νόμους. Η επανάστασις του Σπάρτακου εξήρε την κατάστασι των δούλων στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, πολλοί από τους οποίους εξαναγκάζοντο ν’ αγωνισθούν μέχρι θανάτου στις αρένες, ή να εργασθούν κυριολεκτικά μέχρι θανάτου στα ορυχεία και στα κάτεργα. Στην αρχαία Αθήνα, η θέσις των γυναικών δεν ήταν τέτοια που να προκαλή φθόνο. Θεωρούντο γενικά ως κάτι περισσότερο από σκλάβες που μπορούσαν να τεκνοποιήσουν, περιγράφονται ως «απομονωμένες στα σπίτια τους, χωρίς καμμιά μόρφωσι και με λίγα δικαιώματα, και οι σύζυγοί τους δεν τις θεωρούσαν καλύτερες από απλά αντικείμενα.»

Η σκληρότης των Ασσυρίων και οι μαζικές εκτοπίσεις που έκαναν οι Βαβυλώνιοι μάς υπενθυμίζουν μια άλλη τάξι στης οποίας τα δικαιώματα δεν δόθηκε ποτέ μεγάλη σημασία: αυτούς που βρίσκονται στη χαμένη πλευρά αναρίθμητων πολέμων της ιστορίας, Οι φτωχοί επίσης, υπέφεραν πάντοτε, και στους πιο σύγχρονους καιρούς, οι πολιτιστικές, γλωσσικές και, ιδιαίτερα, φυλετικές και θρησκευτικές μειονότητες έχουν υποστή σοβαρή στέρησι των δικαιωμάτων τους.

Η Ιδιοτέλεια και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα

Σ’ ολόκληρη την ιστορία, λοιπόν, τα ανθρώπινα νομικά συστήματα έχουν αποτύχει να εξασφαλίσουν ίσα ανθρώπινα δικαιώματα για όλους. Αυτό το γεγονός έχει οδηγήσει σε αγώνες, επαναστάσεις και εξεγέρσεις καθώς οι άνθρωποι αγωνίζοντο για μεγαλύτερη ελευθερία.

Μέσα από όλους αυτούς τους αγώνες, έχει ξεχωρίσει ένα ανθρώπινο χαρακτηριστικό: η ιδιοτέλεια, ή εγωκεντρισμός. Αυτή έχει εργασθή έντονα εναντίον της απολαύσεως των ανθρωπίνων δικαιωμάτων απ’ όλους τους ανθρώπους, και δείχνει εκείνο που ισχυρίσθηκε κάποτε ο Γερμανός φιλόσοφος Χέγκελ: ότι η ελευθερία είναι δυνατή μόνο σε μια κοινότητα όπου οι άνθρωποι έχουν συγκεκριμένους ηθικούς κανόνες.

Ένα παράδειγμα του τι συμβαίνει όταν υπάρχη εγωκεντρισμός, φάνηκε στη διάρκεια της λεγομένης «Εξεγέρσεως των Χωρικών,» στην Αγγλία. Το 1381, ένα μεγάλο πλήθος χωρικών κάτω από την ηγεσία του Γουότ Τάιλερ εισήλθαν στο Λονδίνο και απαίτησαν να δουν τον βασιλέα. Είχαν περάσει το πλήγμα της Μεγάλης Πανώλης, και τώρα αντιτίθεντο στη βαρειά φορολογία και την καταναγκαστική εργασία στην οποία τους υπέβαλαν οι βαρώνοι—οι γαιοκτήμονες εκείνων των ημερών. Αριθμούσαν περίπου τους 100.000. Ο βασιλεύς ήταν πρόθυμος να τους συναντήση και να δεχθή τα αιτήματά τους, αλλά οι βαρώνοι δεν ήσαν διατεθειμένοι, να χάσουν μερικά από τα δικαιώματα τους. Ο Γουότ Τάιλερ φονεύθηκε, και κανένα από τα αιτήματα των χωρικών δεν ικανοποιήθηκε.

Αυτός ο εγωκεντρισμός εκδηλωνόταν και μ’ έναν άλλο τρόπο. Πολύ συχνά, οποτεδήποτε μια ωρισμένη ομάδα εμάχετο και τελικά αποκτούσε ωρισμένα δικαιώματα, έδειχναν στη συνέχεια πολύ λίγο σεβασμό για τα δικαιώματα των άλλων.

Το 1789, παραδείγματος χάριν, οι πολίτες της Γαλλίας απέρριψαν βίαια την κυριαρχία ενός καταπιεστικού αριστοκρατικού πολιτεύματος, και παρήγαγαν τη γνωστή Διακήρυξι των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτου. Σ’ αυτή, κατέγραψαν τα δικαιώματα που έπρεπε ν’ απολαμβάνουν οι Γάλλοι, τονίζοντας την «ελευθερία, ιδιοκτησία, ασφάλεια και αντίστασι στην καταπίεσι.» Ωστόσο, δεν πέρασαν πολλά χρόνια που το Γαλλικό έθνος υπό τον Ναπολέοντα ενεπλάκη σε κατακτητικούς πολέμους, οι οποίοι επηρέασαν δυσμενώς την ‘ελευθερία, ιδιοκτησία και ασφάλεια’ των περισσοτέρων εθνών της Ευρώπης,

Αναφέρεται ότι η πρώτη μεγαλύτερη διατύπωσις δικαιωμάτων σ’ ένα πολιτικό έγγραφο, ήταν η Αγγλική Διακήρυξις Δικαιωμάτων, το 1689. Ωστόσο αργότερα, όταν η Βρεταννική Αυτοκρατορία επεκτάθηκε σε διάφορα μέρη του κόσμου, πολύ λίγο σεβασμό εκδήλωσε για τα δικαιώματα των κατακτημένων λαών, όπως ήσαν οι αυτόχθονες κάτοικοι της Αυστραλίας και της Τασμανίας.

Ομοίως, η Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας στις Ηνωμένες Πολιτείες, εξήρε τα δικαιώματα των Αμερικανών για «ζωή, ελευθερία και την επιδίωξι ευτυχίας.» Ωστόσο, πόσες σκέψεις έγιναν για τη «ζωή, την ελευθερία και την επιδίωξι ευτυχίας» για τα εκατομμύρια των Νέγρων που ξερριζώθηκαν από τα σπίτια τους στην Αφρική και πουλήθηκαν ως δούλοι στις Αμερικανικές αποικίες; Και όταν η επέκτασις του Αμερικανικού έθνους ήρθε σε σύγκρουσι με τα δικαιώματα των διαφόρων Ινδιάνικων φυλών τίνων τα δικαιώματα συχνά αγνοούντο;

Ο Χριστιανικός Κόσμος και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα

Τελικά, το ιστορικό υπόμνημα των εκκλησιών του Χριστιανικού κόσμου στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν υπήρξε καλό. Η στάσις του Χριστιανικού κόσμου προς την επέκτασι των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, φαίνεται σε δυο ενδιαφέροντα ιστορικά γεγονότα.

Το 1215, οι σκληροτράχηλοι Άγγλοι βαρώνοι ανάγκασαν τον χρεωκοπημένο Βασιλέα Ιωάννη να υπογράψη τη Μάγκνα Κάρτα. Αυτή, χαρακτηρίζεται ο προκάτοχος των σημερινών εγγράφων ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Μολονότι οι ελευθερίες που παρείχε ήσαν αρκετά περιωρισμένες, η Μάγκνα Κάρτα θεωρείται ως ένα ορόσημο από την άποψι ότι έφερε τον βασιλέα κάτω από την κυριαρχία του νόμου.

Η αντίδρασις του Πάπα Ιννοκεντίου του III σ’ αυτό το έγγραφο, είναι καταγεγραμμένη. Είπε: «Απορρίπτομε τελείως και καταδικάζομε αυτή τη διευθέτησι, και υπό την απειλή του αφορισμού διατάσσομε, να μην τολμήση ο βασιλεύς να την τήρηση, ούτε οι βαρώνοι ν’ απαιτήσουν την τήρησί της. Δια της παρούσης δηλώνομε ότι αυτός ο χάρτης, είναι άκυρος και δεν έχει καμμιά ισχύ τώρα και στο μέλλον.»

Φυσικά, η Μάγκνα Κάρτα δεν εξαφανίσθηκε. Επανεκδόθηκε αρκετές φορές, χρησιμοποιήθηκε ακόμη και από την Καθολική Εκκλησία όταν τα δικαιώματά της απειλούντο, και απετέλεσε μια δύναμι στην πολιτική ανάπτυξι της Αγγλίας και της Αμερικής.

Το 1524, στη Γερμανία, συνέβη εκείνο που καλείται ο «πόλεμος των Χωρικών.» Όπως με την Εξέγερσι των Χωρικών στην Αγγλία, οι ταπεινοί χωρικοί διαμαρτυρήθηκαν κατά των συνεχώς αυξανομένων φόρων και υπηρεσιών που απαιτούσαν οι άρχοντες της Γερμανίας. Ο Μαρτίνος Λούθηρος συμβούλευσε τους χωρικούς να καταθέσουν τα όπλα τους. Όταν αρνήθηκαν, λέγεται ότι συμβούλευσε τους άρχοντες να τους συντρίψουν και να τους σφάξουν «σαν λυσσασμένα σκυλιά.» Οι άρχοντες ακολούθησαν τη συμβουλή του.

Πάρα πολλές φορές, η στάσις του Χριστιανικού κόσμου εναντίον εκείνων που σήμερα καλούνται «ανθρώπινα δικαιώματα», ήταν βίαιη. Η σφαγή των Ιρλανδών Καθολικών από τον Προτεστάντη Κρόμγουελ, και ο σφαγιασμός των Γάλλων Προτεσταντών Ουγενότων από τους Καθολικούς εκείνου του έθνους, είναι δύο μόνο παραδείγματα της κακόβουλης μισαλλοδοξίας που εκδηλώθηκε μεταξύ των εθνών του Χριστιανικού έθνους ως προς τα δικαιώματα των άλλων. Άλλα παραδείγματα είναι οι αιμοδιψείς σταυροφορίες και οι ιερές εξετάσεις· οι εκστρατείες των Ισπανών κονκουισταδόρες οι οποίοι, με την ευλογία των πνευματικών ηγετών τους, αναμίχθηκαν σε πράξεις δολοφονίας και λεηλασίας σε πολλά μέρη του κόσμου· και δεν πρέπει να παραλείψωμε τις γυναίκες, που υπολογίζονται σε 100.000, και κάηκαν ζωντανές στη διάρκεια του Μεσαίωνα με την κατηγορία της μαγείας.

Πράγματι, σ’ ολόκληρη την ιστορία, το υπόμνημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων της ανθρωπότητος είναι πολύ κακό. Οι δυνάμεις που θα έπρεπε να εργασθούν για τη βελτίωση του ανθρώπου, όπως οι νόμοι της χώρας ή ακόμη οι νόμοι, του Χριστιανικού κόσμου, υπήρξαν είτε ελλιπείς ή θετικά βλαβερές για την ανθρωπότητα. Υπήρξαν πολλές τάξεις που στερήθηκαν τα δικαιώματά τους, και οι ιδιοτελείς τάσεις των ανθρώπων παρεμπόδισαν αυτές τις τάξεις να βρουν ανακούφισι από την καταπίεσι. Πολύ συχνά συμβαίνει εκείνο που αναγράφηκε πριν από πολύ καιρό στο βιβλίο του Εκκλησιαστή στην Αγία Γραφή: «Ο άνθρωπος εξουσιάζει άνθρωπον προς βλάβην αυτού.»—Εκκλ. 8:9.

Τι σημαίνει αυτό για μας σήμερα; Έχουν αλλάξει τα πράγματα; Υπάρχουν περισσότερες ελπίδες απ’ ό,τι στο παρελθόν, ότι θα διασφαλισθούν τα ανθρώπινα δικαιώματα; Τι δείχνουν τα γεγονότα;

[Πρόταση που τονίζεται στη σελίδα 7]

Πολύ συχνά, οποτεδήποτε μια ωρισμένη ομάδα αποκτούσε ωρισμένα δικαιώματα, έδειχναν στη συνέχεια πολύ λίγο σεβασμό για τα δικαιώματα των άλλων.