Τη Μέρα που Είχαμε το Μωρό Μας
Όπως ελέχθη στον ανταποκριτή του «Ξύπνα!» στη Γερμανία
ΤΟ περασμένο έτος, ένα άρθρο στο Γερμανικό περιοδικό Στερν είλκυσε την προσοχή μου. Περιέγραφε ένα νοσοκομείο, το πρώτο του είδους του στη Γερμανία, όπου επιτρέπουν στις μητέρες να κρατούν τα νεογέννητα βρέφη τους στο ίδιο δωμάτιο μαζί τους, από τη στιγμή που θα τα γεννήσουν. Μερικοί γιατροί επαινούν με ενθουσιασμό αυτή τη διευθέτησι, η οποία κοινώς χαρακτηρίζεται ως «συγκατοίκησις.» Άλλοι είναι εξ ίσου ειλικρινείς, αμφισβητώντας τη σκοπιμότητά της.
Το άρθρο του περιοδικού Στερν παρατηρούσε τα εξής: «Οι πατέρες προσκαλούνται να παρευρίσκωνται στον τοκετό. Ο Χασσάουερ [ένας γυναικολόγος του νοσοκομείου] είπε: ‘Το 50 τοις εκατό και πλέον των ανδρών συμφωνούν, και οι πιο πολλοί απ’ αυτούς προσφέρουν μεγάλη βοήθεια. Είναι μια ενθάρρυνσις για τις γυναίκες τους στη διάρκεια του τοκετού· κρατούν τα χέρια τους και τις παρηγορούν. Κανένας απ’ αυτούς δεν έδειξε αδιαφορία μέχρι τώρα.’»—21 Απριλίου 1977.
Καθώς διάβαζα το άρθρο, θυμήθηκα κάποιον φίλο ο οποίος προσφάτως είχε παρακολουθήσει τη γέννησι της κόρης του. Έτσι, πήγα να δω αυτόν και τη σύζυγό του για να μου πουν τις εντυπώσεις τους. Καθώς μιλούσαμε, ακούγαμε τις σιγανές φωνούλες της Τζέννης, που ήταν στο διπλανό δωμάτιο.
«Ποιος είχε την ιδέα να παρευρεθής στον τοκετό;» ρώτησα.
«Η σύζυγός μου. Από την αρχή σχεδόν σχεδιάζαμε να παρευρεθώ στον τοκετό. Αυτή η προετοιμασία ήταν πολύ σπουδαία. Πήραμε πολλά βιβλία που περιέγραφαν το φυσιολογικό τοκετό.»
«Επιθυμούσα πραγματικά έναν φυσιολογικό τοκετό,» είπε η σύζυγός του. «Δεν μπορούσα να σκεφθώ τίποτα πιο φυσικό από το να έχω τον σύζυγό μου παρόντα.»
«Αυτή η διευθέτησις δεν είναι μάλλον εξαίρεσις, τουλάχιστον εδώ στη Γερμανία;» ρώτησα.
«Απ’ ό,τι διαβάσαμε,» απάντησε εκείνη, «υπάρχει μια αυξανόμενη τάσις σε μερικές χώρες να είναι παρόντες οι πατέρες, αλλά εδώ στη Γερμανία δεν έχει ακόμη γίνει μεγάλη πρόοδος σ’ αυτό τον τομέα. Υπάρχουν νοσοκομεία που δεν το ενθαρρύνουν αυτό. Ρωτούσαμε εκ των προτέρων για να ξέρω ποιο νοσοκομείο θα προτιμούσαμε.»
«Στη διάρκεια της παραμονής σας στο νοσοκομείο, πόσες φορές ακούσατε ότι ήσαν παρόντες οι σύζυγοι όταν εγεννώντο τα παιδιά τους;»
«Τουλάχιστον εκατό μωρά πρέπει να γεννήθηκαν όταν ήμασταν εμείς εκεί. Απ’ ό,τι γνωρίζω, ο σύζυγός μου ήταν ο μόνος πατέρας που ήταν παρών. Μια από τις νοσοκόμες μού είπε αργότερα ότι οι πατέρες σπανίως παρευρίσκονται στον τοκετό.»
«Αναρωτιέμαι γιατί.»
«Νομίζω,» είπε ο φίλος μου, «επειδή ούτε ο σύζυγος ούτε η σύζυγος δεν ξέρουν τι θα συμβή. Φοβούνται. Αν έχετε προετοιμασθή γι’ αυτό, στην πραγματικότητα δεν υπάρχει τίποτε για να φοβάσθε.»
«Τι εννοείς λέγοντας: ‘Αν έχετε προετοιμασθή’;»
Η Προετοιμασία που Περιλαμβάνεται
«Στα βιβλία που διαβάσαμε,» είπε η σύζυγός του, «βρήκαμε κεφάλαια γραμμένα ειδικά για τους συζύγους, που έλεγαν τι μπορούν να κάνουν για να βοηθήσουν τις γυναίκες τους. Τα βιβλία, επίσης, περιεστρέφοντο γύρω από την τεχνική της αναπνοής και το ρυθμό της αναπνοής που εμποδίζουν το σώμα της μητέρας να μουδιάση. Αυτό διευκολύνει τον τοκετό.»
«Ένα άλλο πράγμα που βοήθησε,» συνέχισε ο σύζυγός της, «ήταν το ότι επισκεφθήκαμε μαζί την αίθουσα τοκετού πιο μπροστά. Αυτό επιτρέπεται αν ο σύζυγος ενδιαφέρεται, και ασφαλώς εγώ ενδιαφερόμουν. Μια νοσοκόμα μού εξήγησε την όλη διαδικασία και απάντησε σε όλες τις ερωτήσεις μου.»
«Καθώς εγώ προετοιμαζόμουν για τη γέννα,» πρόσθεσε η σύζυγός του, «έκανα τις ασκήσεις χαλαρώσεως και ελέγχου αναπνοής μπροστά στον σύζυγό μου. Έτσι, εκείνος έμαθε τι έπρεπε να κάνω όταν θα άρχιζαν οι συσπάσεις. Γνώριζε, παραδείγματος χάριν, ότι θα έπρεπε να βρίσκεται στη δεξιά μου πλευρά όταν θα γεννούσα το βρέφος, και ότι θα έπρεπε να έχη ένα μαλακό μουσκεμένο σφουγγάρι για να βρέχη τα χείλη μου μετά από κάθε σύσπασι. Τι υπέροχο αίσθημα ήταν αυτό! Χαλάρωνα πάλι. Τα χείλη μου ήσαν υγρά. Αισθανόμουν έτοιμη να προχωρήσω στην επόμενη σύσπασι και να αναπνεύσω κανονικά. Αν διψούσα ή αν ξεραινόταν το στόμα μου και η γλώσσα μου, θα ήταν πολύ πιο δύσκολο να συγκεντρωθώ σ’ εκείνο που έπρεπε να κάνω.»
«Τα βιβλία μας μάς έλεγαν ότι, όταν αρχίσουν οι συσπάσεις, δεν θα έπρεπε να μιλάω στη σύζυγό μου. Ούτε εκείνη θα έπρεπε να κρατά το χέρι μου. Βλέπετε, θα το έσφιγγε και αυτό θα προκαλούσε έντασι στους άλλους μυς της που θα έπρεπε να είναι χαλαρωμένοι. Αντιθέτως, θα έπρεπε εγώ να κρατώ το δικό της χέρι, σφίγγοντας το ώστε να μην μπορή να αρπάξη τη μαία ή την κουβέρτα ή το μαξιλλάρι ή κάποιο άλλο κοντινό αντικείμενο. Η επίδρασις επάνω της ήταν ηρεμιστική και την βοήθησε να συνεργάζεται με το σώμα της, και όχι εναντίον του.»
«Οι γιατροί, και οι νοσοκόμες δεν σας έκαναν να αισθάνεσθε ότι βρίσκεσθε ανάμεσα στα πόδια τους;» ρώτησα.
«Όχι, καθόλου, νομίζω πως εντυπωσιάσθηκαν. Εκτίμησαν το ενδιαφέρον που έδειξα. Έδειχναν να με δέχονται σαν μέλος της ιατρικής ομάδας. Και ήταν πραγματικά μια συνεργασία, πιστέψτε με. Στεκόμουν στο δεξί της χέρι, μια νοσοκόμα δίπλα στο πόδι της, μια άλλη στην άλλη πλευρά και ο γιατρός στο μέσον. Όταν ήλθαν οι δυνατοί πόνοι, ο γιατρός είπε στη σύζυγό μου: ‘Άρχισε να σφίγγεσαι τώρα, άρχισε.’ Μια από τις νοσοκόμες κρατούσε τα πόδια της συζύγου μου, ενώ η άλλη είχε σκύψει κάτω και προσπαθούσε να βοηθήση το κεφάλι του παιδιού να βγη. Η δουλειά η δική μου ήταν να πηγαίνω πίσω της και να την βοηθάω να βρίσκεται σε καθιστή θέσι ώστε να μπορή να σφίγγεται καλύτερα. Όταν η σύσπασις υποχωρούσε, σταματούσαμε και μιλούσαμε μέχρι την επόμενη.»
«Όταν γέννησα,» είπε η σύζυγός του, «μίλησα με μια νοσοκόμα από την Ταϊβάν που εργάζεται εδώ στη Γερμανία. Είπε ότι στην Ταϊβάν, όταν ένα παιδί γεννιόταν στο σπίτι, ο σύζυγος αισθανόταν πιο άνετα. Ήταν στο περιβάλλον του, επιφυλακή, σαν να λέγαμε, σαν κύριος του σπιτιού. Η μαία τού ανέθετε διάφορες μικροδουλειές, όπως να ζεστάνη νερό και να έχη έτοιμες τις καθαρές πετσέτες. Τον έκανε να αισθάνεται χρήσιμος. Αλλ’ αυτό γινόταν πριν από 10 χρόνια. Τώρα, επειδή πολλά παιδιά των κατοίκων της Ταϊβάν γεννιώνται σε νοσοκομεία, οι σύζυγοι νοιώθουν ανεπιθύμητοι. Αλλά οι Ταϊβανέζες λέγουν ότι αισθάνονταν πιο άνετα όταν οι σύζυγοί τους ήσαν μαζί τους.»
«Φαντάζομαι ότι οι πιο πολλές γυναίκες θα ήθελαν να είναι παρόντες οι σύζυγοί τους,» παρετήρησα.
«Και εγώ έτσι νόμιζα. Εν τούτοις διεπίστωσα ότι δεν αισθάνονται το ίδιο όλες οι γυναίκες. Οι περισσότερες νεαρές μητέρες στο νοσοκομείο μας δεν ήταν προετοιμασμένες για τοκετό. Ήταν νευρικές. Δεν ήξεραν τι επρόκειτο να γίνη ή πώς θα έπρεπε ν’ αντιδράσουν. Πολλές είχαν άσχημες πληροφορίες από ιστορίες που μεγαλοποιούσαν τις δυσκολίες του τοκετού. Δεν ήθελαν να τις βλέπουν οι σύζυγοί τους να πονούν, κι ακόμη χειρότερα να κλαίνε και να φωνάζουν. Επίσης, χωρίς την εκ των προτέρων κατάλληλη προετοιμασία, ο σύζυγος δεν θα μπορούσε να ξέρη πώς να βοηθήση τη σύζυγό του στη διάρκεια του τοκετού, ιδιαίτερα αν θα κρατούσε πολλές ώρες. Γι’ αυτό τον λόγο, πολλοί σύζυγοι προτιμούν να είναι απόντες. Αισθάνονται ότι είναι εκτός τόπου, μη απαραίτητοι, ακόμη δε και ανεπιθύμητοι.»
«Αλλά νομίζετε ότι με κατάλληλη προετοιμασία θα μπορούσαν να αισθάνωνται διαφορετικά;»
«Ναι, νομίζω. Μερικές γυναίκες μετάνοιωσαν που δεν είχαν καλύτερη προετοιμασία και που οι σύζυγοί τους δεν ήσαν μαζί τους. Όταν οι σύζυγοί τους έρχονταν να τις επισκεφθούν, προσπαθούσαν να τους πουν πώς γέννησαν. Αλλά στην πραγματικότητα, δεν μπορείτε να περιγράψετε πώς έγινε αυτό. Περιλαμβάνονται αισθήματα. Πρέπει να το αντιμετωπίσετε μαζί. Εδώ περιμένατε εννέα μήνες για να δήτε αν θα είναι αγόρι ή κορίτσι, αν θα είναι υγιές ή όχι, και εργασθήκατε πολύ σκληρά τις τελευταίες λίγες συσπάσεις, με ολόκληρο το σώμα σας. Τότε ξαφνικά ακούτε τον σύζυγό σας—όχι τον γιατρό, ούτε τη νοσοκόμα, αλλά τη φωνή, τον αγαπημένου σας συζύγου—να λέη ‘Αγάπη μου αποκτήσαμε κοριτσάκι!’ Αυτό μπορεί πραγματικά να σας φέρη δάκρυα στα μάτια.»
«Το φαντάζομαι. Πώς αισθάνεται τότε ο πατέρας;»
«Θαυμάσια! Είδα πώς γεννήθηκε η κόρη μας, πώς χωρίσθηκε από τη μητέρα της, πώς οι νοσοκόμες την σκούπισαν και την έδωσαν στη μητέρα της. Όταν έφυγα από το νοσοκομείο και μπήκα στο αυτοκίνητο για το σπίτι, είχα ένα υπέροχο συναίσθημα: ένα τρομερό γεγονός είχε λάβει χώρα. Ήμουν μάρτυς σ’ αυτό. Είχα την ξαφνική επιθυμία να σταματήσω τους ανθρώπους, να τους πω ότι η σύζυγός μου απέκτησε μωρό. Ήταν κάτι περισσότερο από μια απλή επιθυμία. Είχα παρευρεθή κι εγώ επίσης. Ήταν και δική μου εμπειρία. Μόλις ΕΙΧΑΜΕ αποκτήσει, το μωρό ΜΑΣ!»
Διαρκή Οφέλη
Ένα πράγμα μ’ εντυπωσίασε ιδιαίτερα στο άρθρο του περιοδικού Στερν. Έλεγε ότι μια επταετής μελέτη αυτής της μεθόδου «συγκατοικήσεως» δείχνει ότι οι μητέρες και οι πατέρες που έχουν προετοιμασθή για τη γέννησι των παιδιών τους έχουν πιο βαθιά αισθήματα για τα παιδιά από εκείνους που δεν έχουν προετοιμασθή. Ρώτησα τους φίλους μου ποια ήταν η άποψί τους γι’ αυτό.
«Πιστεύω ότι όταν ο σύζυγος στέκεται εκεί, βοηθώντας τη σύζυγό του σ’ αυτή την κρίσιμη στιγμή της γέννας, έρχονται πιο κοντά,» εξήγησε ο σύζυγος. «Και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι μια καλή σχέσις μεταξύ των συζύγων συμβάλλει στην ανάπτυξι μιας καλής σχέσεως ανάμεσα στους γονείς και στο παιδί αργότερα. Θα έχη οπωσδήποτε μια ωφέλιμη επίδρασι.»
«Και τι θα έλεγε η μητέρα;»
«Ω, συμφωνώ απόλυτα,» είπε η σύζυγός του. «Παραδείγματος χάριν, επειδή ήμουν πολύ απορροφημένη σ’ εκείνο που έκανα, υπήρχαν ωρισμένα πράγματα που δεν μπορούσα να παρακολουθήσω με τον τρόπο που μπορούσε ο σύζυγός μου. Το να συμπληρώνη ο ένας τον άλλον και στις λεπτομέρειες ακόμη, μας βοήθησε πραγματικά να μοιρασθούμε την εμπειρία.»
«Φυσικά,» πρόσθεσε ο σύζυγός της, «ένας άνδρας αναμφισβήτητα μπορεί να γείνη στοργικός πατέρας και αφιερωμένος Χριστιανός χωρίς να έχη παρευρεθή στη γέννησι του παιδιού του.»
Οι φίλοι μου μ’ έβαλαν σε σκέψεις. Προφανώς δεν υπήρχε έλλειψι στοργής στην οικογένειά τους. Διερωτώμουν αν η αμοιβαία προετοιμασία και η συμμετοχή πριν, καθώς επίσης και στη διάρκεια του τοκετού, θα μπορούσε να συμβάλη πολύ στη δημιουργία και διατήρησι μιας καλής οικογενειακής ατμόσφαιρας. Ίσως είναι κάτι που πρέπει να εξετάσουν αυτοί που πρόκειται να γίνουν γονείς. Αλλά προφανώς είναι κάτι που δεν μπορεί γίνη χωρίς γνώσι και προσεκτική προετοιμασία.
Ακόμη θυμάμαι τα τελευταία λόγια του φίλου μου καθώς η μικρή Τζέννη μουρμούριζε στο βάθος: «Είναι θαυμάσια η συνεργασία για την απόκτησι ενός βρέφους. Ποτέ δεν θα ξεχάσω την ημέρα που αποκτήσαμε το ΔΙΚΟ ΜΑΣ.»