Συναγερμός Σεισμού! Τι Πρέπει να Κάνετε;

ΣΤΗ διάρκεια του 1976 μόνο, είναι πιθανόν ότι έχασαν τη ζωή τους πάνω από 686.800 άτομα εξ αιτίας των σεισμικών δονήσεων παγκοσμίως. Χιλιάδες άλλοι υπέστησαν απώλειες υπαρχόντων, ακόμη και των κατοικιών τους. Πράγματι, όταν πλήττουν αυτοί οι ισχυροί σεισμοί—υλικά υπάρχοντα, ζωή και σωματική ακεραιότης όλα αφανίζονται.

Οι μέτριοι σεισμοί κυμαίνονται από 6,0 ως το 6,9 στην κλίμακα Ρίχτερ. Οι ισχυροί σεισμοί κυμαίνονται από 7,0 ως 7,9 της κλίμακος Ρίχτερ και οι γιγαντιαίοι είναι από 8,0 και πλέον. Η Γουατεμάλα, τα σύνορα του Παναμά με την Κολομβία, οι Κουρίλες, η Σουμάτρα, η Νέα Γουινέα και η Τουρκία είχαν ισχυρούς σεισμούς· η Σοβιετική Ένωσις είχε δύο και η Κίνα τρεις. Δύο γιγαντιαίοι σεισμοί έπληξαν τις Νήσους Κερμάντεκ του Νοτίου Ειρηνικού και ένας έπληξε το Μιντανάο των Φιλιππίνων. Και όλοι αυτοί δεν ήσαν οι μόνοι σεισμοί που έγιναν παγκοσμίως στη διάρκεια του 1976.

Αφού οι σεισμοί μπορεί να είναι τόσο επικίνδυνοι και θανατηφόροι, τι θα κάνατε αν ακούγατε το ραδιόφωνο να προειδοποιή ότι θα συμβή κάποιος καταστρεπτικός σεισμός στην περιοχή σας την επομένη η μεθεπομένη μέρα; Αλλά μπορούν οι επιστήμονες πραγματικά να προείπουν τους σεισμούς; Επί παραδείγματι, πόσο σοβαρά θα έπρεπε να πάρουν τις πρόσφατες προειδοποιήσεις ότι ένα επικίνδυνο κύρτωμα του εδάφους ανεπτύσσετο σ’ αυτή την περιοχή, οι άνθρωποι που ζουν στη νότιο Καλιφόρνια;

Αρχές των Σεισμικών Προρρήσεων

Ήδη έχουν γίνει μερικές ακριβείς προβλέψεις για σεισμούς. Μια από τις πρώτες επιτυχείς προβλέψεις έγινε από τον Δρα Τζέιμς Χ. Χουίτκομπ, γεωφυσικό του Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Καλιφόρνιας. Τον Δεκέμβριο του 1973 προέβλεψε ότι μέσα σε τρεις μήνες θα συνέβαινε σεισμός ανατολικά του Ρίβερσαϊντ της Καλιφόρνιας και ότι θα ήταν ισχύος 5,5 ή και περισσότερο της κλίμακος Ρίχτερ. Πράγματι, κατεγράφη μια δόνησις στις 30 του επομένου Ιανουαρίου, με επίκεντρο περίπου 30 μίλια (48 χιλιόμετρα) ανατολικά του Ρίβερσαϊντ. Ήταν όμως μόνο 4,1 στην κλίμακα Ρίχτερ.

Αργότερα το ίδιο έτος, σε μια ανεπίσημη συγκέντρωσι των γεωλόγων της Βορείου Καλιφόρνιας το απόγευμα της 27ης Νοεμβρίου, οι επιστήμονες του εργαστηρίου του Μένλο Παρκ της Υπηρεσίας Γεωλογικών Ερευνών των Ηνωμένων Πολιτειών, είπαν ότι ανεμένετο να συμβή σεισμός ισχύος 5 περίπου, στο Ρήγμα Σαν Αντρέας κοντά στο Χόλλιστερ, πιθανώς την επομένη μέρα. Το επόμενο ακριβώς απόγευμα το Χόλλιστερ συγκλονίσθηκε από μια δόνησι 5,2 της κλίμακος Ρίχτερ.

Μέχρι σήμερα η πιο εκπληκτική πρόβλεψις σεισμού έγινε στην Κίνα. Στις 4 Φεβρουαρίου 1975, το Χαϊτσένγκ της Επαρχίας Λιάονινγκ της Βορείου Κίνας, επλήγη από έναν ισχυρό σεισμό ισχύος 7,3. Η πόλις καταστράφηκε, αλλά οι απώλειες σε ζωές ήσαν μικρές επειδή οι σεισμολόγοι είχαν προβλέψει τον σεισμό και είχαν προειδοποιήσει τον κόσμο για τον κίνδυνο. Είχε διαταχθή γενική εκκένωσις και ένα εκατομμύριο άτομα της περιοχής εγκατέλειψαν τα σπίτια τους. Πεντέμισυ μόλις ώρες μετά την τελική προειδοποίησι επήλθε η καταστρεπτική δόνησις. Μολονότι καταστράφηκαν χιλιάδες σπίτια μόνο 200 περίπου άτομα φονεύθηκαν.

Ακούοντας για την έγκαιρη προειδοποίησι στην Κίνα, οι άνθρωποι άλλων περιοχών που είναι σεισμογενείς, διερωτώνται γιατί να μην μπορούν να γίνωνται κι εκεί επίσης τέτοιες προβλέψεις. Ποια σημεία δίνουν τη δυνατότητα στους σεισμολόγους να προβλέπουν ότι επίκειται σεισμός; Τι είδους όργανα χρησιμοποιούν; Πόσο πρόθυμοι θα ήσαν οι άνθρωποι να διακόψουν τον ρυθμό της ζωής τους για να συμμορφωθούν με τους συναγερμούς σεισμών; Και ποια θα ήσαν τα αποτελέσματα ανακριβών προειδοποιήσεων;

Προκαταρκτικές Κινήσεις του Φλοιού

Κατ’ αρχήν, για να προβλέψουν ένα σεισμό οι γεωλόγοι παρατηρούν τα σημεία παραμορφώσεως της επιφανείας του εδάφους. Πιστεύεται ότι μεγάλες πλάκες του εξωτερικού φλοιού της γης μετακινούνται αργά στην επιφάνεια της. Οι γεωλογικές «ρωγμές» συμβαίνουν όταν έρχωνται σε επαφή δύο πλάκες. Όταν η μια πλάκα εισέρχεται μέσα στην άλλη, το έδαφος ωθείται προς τα πάνω. Εξ άλλου, όταν η μία πλάκα γλιστρά κάτω από την άλλη, μπορεί να υπάρξη οριζόντια μετατόπισι των γραμμών που διασχίζουν τη ρωγμή.

Αυτές οι μετατοπίσεις γίνονται μόνο κατά μερικές ίντσες ετησίως κι έτσι δεν είναι αντιληπτές. Εν τούτοις, μπορούν να εξακριβωθούν με ακριβείς έρευνες στη διάρκεια πολλών ετών. Το λεγόμενο κύρτωμα του Παλμντέιλ, βορείως του Λος Άντζελες της Καλιφορνίας, είναι μια περιοχή περίπου 4.500 τετραγωνικών μιλίων (12.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων) που ανυψώνεται. Τώρα είναι κατά 10 ίντσες (25 εκατοστά) ψηλότερο απ’ ό,τι ήταν πριν από δέκα πέντε χρόνια. Αυτό υποδεικνύει ότι δημιουργείται έντασις που θα χαλαρώση τελικά με κάποιο σεισμό.

Βορειότερα στη ρωγμή Σαν Αντρέας, οι έρευνες έδειξαν ότι επί αρκετά χρόνια το έδαφος της δυτικής πλευράς προχωρεί λίγο λίγο προς βορράν, κατ’ επάνω του εδάφους της ανατολικής πλευράς. Στα γειτονικά μέρη της πόλεως Χόλλιστερ αυτή η κίνησις επηρεάζεται από μια κατά το μάλλον ή ήττον σειρά μικρών σεισμών κατά μήκος της ρωγμής. Ακόμη βορειότερα, στο μέρος που η ρωγμή περνά μέσα από το Σαν Φρανσίσκο, δεν υπάρχει αυτή η δράσις. Εδώ φαίνεται ότι οι δύο πλευρές της ρωγμής σφιχτοδέθηκαν μαζί από τον μεγάλο σεισμό του 1906. Αν αυτό αληθεύη, οδηγεί στο ομόφωνο συμπέρασμα ότι όταν αυτή η συσσωρευμένη έντασις φθάση την περιορίζουσα δύναμι των πετρωμάτων, θα χαλαρώση ξαφνικά με έναν ακόμη καταστρεπτικό σεισμό.

Οι γνωστές μέθοδοι ερεύνης μπορούν να πουν στον σεισμολόγο πού υπάρχει πιθανότης να συμβή ένας σεισμός, αλλά μπορούν να του δώσουν μόνο μια αμυδρή ιδέα ως προς το πότε θα συμβή ή πόσο ισχυρός θα είναι. Προσφάτως, έχουν χρησιμοποιηθή ακτίνες λέιζερ για ακριβή διερεύνησι της περιοχής Χόλλιστερ. Μ’ αυτές, μπορεί να μετρηθούν πολύ ακριβέστερα οι κινήσεις των σημείων προσχώσεως στις αντίθετες πλευρές της ρωγμής. Συνεπώς, οι μικρές κινήσεις μπορεί να εξακριβωθούν γρηγορώτερα. Αυτό ελπίζεται ότι θα βοηθήση στον ακριβέστερο καθορισμό του χρόνου των σεισμών.

Προάγγελοι των Σεισμών

Οι πιο αξιόλογοι δείκτες για την πρόβλεψι των σεισμών επί του παρόντος βασίζονται στην ανάλυσι σεισμογραφικών δεδομένων μικρών σεισμών ή ανθρωποποιήτων εκρήξεων (όπως στα λατομεία). Οι σεισμολόγοι από καιρό έχουν ξεχωρίσει δύο είδη σημείων στη μετάδοσι των κυμάτων δονήσεων μέσα από τον φλοιό της γης. Το ένα ονομάζεται κύμα Ρ. Ταξιδεύει με συμπίεσι των πετρωμάτων προς την κατεύθυνσι που κινείται το κύμα. Το άλλο, που λέγεται κύμα S, μεταδίδεται με πλάγια συμπίεσι, κάθετα προς την κατεύθυνσι του κύματος. Τα κύματα Ρ ταξιδεύουν γρηγορώτερα μέσα από τα πετρώματα απ’ ότι τα κύματα S κι έτσι εμφανίζονται πρώτα στον σεισμογράφο.

Το 1971 οι Σοβιετικοί επιστήμονες ανέφεραν ότι διεπίστωσαν πώς τα κύματα Ρ επιβραδύνονται λίγον χρόνο πριν από ένα μεγάλο σεισμό. Η ταχύτης αρχίζει να ελαττώνεται μερικές βδομάδες ή μήνες προηγουμένως, αλλά ξαφνικά επιστρέφει στα φυσιολογικά όρια λίγες ώρες ή μέρες μόνο πριν από τον σεισμό. Ανατρέχοντας στα παλαιά τους υπομνήματα, οι επιστήμονες των Ηνωμένων Πολιτειών επαλήθευσαν αυτή την παρατήρησι. Πράγματι, διεπίστωσαν ότι υπήρχε μείωσις στην ταχύτητα των κυμάτων Ρ τριάμισυ χρόνια πριν από τον καταστρεπτικό σεισμό του Σαν Φερνάντο της Καλιφορνίας το 1971. Αυτό το φαινόμενο ήταν η βάσις με την οποία προελέχθη επιτυχώς ο σεισμός του Ρίβερσαϊντ το 1974.

Στις περιοχές που είναι σεισμικώς ενεργές, συνήθως συμβαίνουν μικροί σεισμοί ισχύος 3 ή 4—τόσο μικροί ώστε δεν γίνονται αντιληπτοί χωρίς όργανα. Έχει εξακριβωθή ότι αυτές οι μικρότερες δονήσεις μπορεί να σταματήσουν, να επακολούθηση μια ήρεμη περίοδος μερικών μηνών και ύστερα να επαναληφθούν ακριβώς πριν από ένα μεγάλο σεισμό. Έτσι, με προσεκτική παρακολούθησι των δεδομένων των σεισμογράφων που είναι εγκατεστημένοι σε μια περιοχή υπό παρακολούθησι οι επιστήμονες μπορεί να έχουν μια έγκαιρη προειδοποίησι καθώς επίσης κι ένα επείγον σήμα για κάποιο καταστρεπτικό σεισμό.

Άλλα Προειδοποιητικά Σημεία

Άλλα είδη μετρήσεως που μπορεί να είναι χρήσιμα στην πρόβλεψι του χρόνου και της ισχύος των σεισμών, βασίζονται στις εργαστηριακές μελέτες των πετρωμάτων. Καθώς το πέτρωμα τίθεται σ’ όλο και μεγαλύτερη πίεσι, δείχνει σημεία παραμορφώσεως πολύ πριν κομματιασθή. Το πέτρωμα φαίνεται ότι αρχίζει να εξογκώνεται καθώς σχηματίζονται και αυξάνουν μέσα του μικροσκοπικά ρήγματα. Αυτό μεταβάλλει μερικές ιδιότητες του πετρώματος που μπορούν να μετρηθούν όχι μόνο στο εργαστήριο, αλλά επίσης και στον φλοιό της γης. Μερικές απ’ αυτές τις μεταβολές είναι: (1) αύξησις του όγκου του πετρώματος· (2) μεταβολή στην ηλεκτρική του αντίστασι· (3) μεταβολές στο τοπικό μαγνητικό πεδίο· και (4) αύξησις στη διαπερατότητα από αέρια ή νερό. Όλ’ αυτά υποδεικνύουν πιθανές μετρήσεις στην περιοχή οι οποίες μπορεί να δώσουν προειδοποιητικά σημεία για επικείμενους σεισμούς.

Όταν εξογκώνεται το πέτρωμα, μπορεί να μετατοπισθή ελαφρά. Ένας μετρητής κλίσεως (όπως το αλφάδι του ξυλουργού αλλά πολύ πιο ευαίσθητο), μπορεί να τοποθετηθή στο πέτρωμα για να δείχνη αυτή τη μετακίνησι. Μια σειρά τέτοιων μηχανημάτων που είχαν τοποθετηθή κατά μήκος της ρωγμής του Σαν Αντρέας σε απόστασι 53 μιλίων (85 χιλιομέτρων) έδωσε τις προειδοποιητικές ενδείξεις στις οποίες βασίσθηκε κυρίως η πρόβλεψις του Χόλλιστερ τον Νοέμβριο του 1974.

Η ηλεκτρική αντίστασις των πετρωμάτων σε μια σεισμογενή περιοχή μπορεί να μετρηθή με τη χορήγησι ρεύματος σε συσκευή ηλεκτροδίων στο έδαφος μερικά μίλια μακρύτερα και με τη μέτρησι της τάσεως άλλων ηλεκτροδίων. Μελέτες στην Ε.Σ.Σ.Δ. δείχνουν ότι μπορεί να συμβή βαθμηδόν μείωσις στην αντίστασι επί μια περίοδο μερικών μηνών πριν από ένα σεισμό. Μερικές φορές η αλλαγή αντιστρέφεται λίγο πριν από τον σεισμό. Ομοίως, ένα όργανο που το μαγνητικό πεδίο της γης με ακρίβεια κλάσματος στις εκατό χιλιάδες, μπορεί να δείξη ένα επικείμενο σεισμό με ασυνήθεις καταγραφές. Μαγνητικές μεταβολές είχαν διαπιστωθή πριν από τον σεισμό του Χόλλιστερ.

Η αύξησις του πορώδους των πετρωμάτων πριν διασπαρθούν φαίνεται ότι ταιριάζει με την παρατήρησι ότι στο πηγαδίσιο νερό βρίσκεται περισσότερο ραδόνιο από το κανονικό, πριν από ένα σεισμό. Το ραδόνιο είναι ένα ραδιενεργό αέριο που παράγεται από τα ίχνη ουρανίου που βρίσκεται στα πετρώματα. Όταν δημιουργούνται οι ρωγμές λόγω της αυξανομένης πιέσεως, μπορεί να διαφύγη περισσότερο ραδόνιο στο υπόγειο νερό. Τα όργανα που ελέγχουν αυτή την απορροή είναι εξαιρετικά ευαίσθητα και μπορεί να χρησιμοποιηθούν για να ελέγχουν τα πηγάδια σε μια σεισμογενή περιοχή.

Η εξόγκωσις των πετρωμάτων φαίνεται επίσης να εξηγή τις μεταβολές που παρατηρούνται συχνά στην επιφάνεια του νερού των πηγαδιών πριν από ένα σεισμό. Το μόνο που απαιτούν αυτές οι παρατηρήσεις είναι να παρακολουθή κανείς τα επιλεγμένα πηγάδια και ν’ αναφέρη τις αλλαγές. Μια ομάδα ερασιτεχνών στην Ιαπωνία ισχυρίζονται ότι μπορούν να προβλέψουν τους σεισμούς μ’ αυτή τη μέθοδο και μόνο.

Υπάρχουν ιστορίες για περίεργη συμπεριφορά των ζώων πριν από ένα σεισμό. Λέγεται ότι τα άλογα γίνονται ανήσυχα, τα σκυλιά απομακρύνονται από το σπίτι, τα ποντίκια εγκαταλείπουν τα κτίρια και τα κοτόπουλα δεν πάνε να κουρνιάσουν. Στο ύπαιθρο, οι σκίουροι και τα πουλιά μεταναστεύουν και τα φίδια εγκαταλείπουν τις φωλιές τους μαζικώς. Στους ζωολογικούς κήπους, οι πίθηκοι πανικοβάλλονται, τα παγώνια κραυγάζουν, οι κύκνοι εγκαταλείπουν το νερό και τα πάντας (αίλουροι των Ιμαλαΐων) ουρλιάζουν και χορεύουν. Οι Κινέζοι παίρνουν στα σοβαρά αυτές τις αφηγήσεις και τις κατατάσσουν στα πιο «επιστημονικά» δεδομένα για την πρόβλεψι των σεισμών. Μερικοί Δυτικοί επιστήμονες είναι τώρα πιο πρόθυμοι να μελετήσουν τη συμπεριφορά των ζώων ως ένα ακόμη πιθανώς χρήσιμο προάγγελο των σεισμών.

Προγράμματα για Προβλέψεις Σεισμών

Έχοντας όλ’ αυτά υπ’ όψι, φαίνεται ότι οι επιστήμονες πλησιάζουν την ικανότητα να προλέγουν τους σεισμούς. Εν τούτοις, το να λυθούν τα υπάρχοντα βασικά επιστημονικά προβλήματα και το να γίνωνται προβλέψεις για σεισμούς σ’ όλα τα μέρη της γης όπου πιθανώς χρειάζεται είναι δυο εντελώς διαφορετικά πράγματα. Οι γεωλόγοι τονίζουν ότι η οικονομική υποστήριξις που χορηγούν οι Ηνωμένες Πολιτείες για την έρευνα των σεισμών είναι πολύ μικρή. Και η πραγματική χορήγησις των απαιτουμένων οργάνων σε μεγάλες περιοχές θα είναι ακόμη πιο δαπανηρή. Επίσης, μπορεί να χρειασθούν μεγάλα συνεργεία επιστημόνων και τεχνικών για να παρακολουθούν τα όργανα και ν’ αναλύουν τα γραφόμενα.

Εν τούτοις, υποθέστε ότι έχομε σεισμικές προβλέψεις αρκετά αξιόπιστες. Τι θα κάνωμε; Μερικοί ανησυχούν και λέγουν ότι η πρόβλεψις μπορεί να επιφέρη τέτοιο πανικό στον κόσμο που η βλάβη που θα προκύψη θα ήταν εξίσου μεγάλη με τη βλάβη που θα προέκυπτε από τον ίδιο τον σεισμό. Μολονότι τέτοιοι φόβοι μπορεί να είναι υπερβολικοί τι θα λεχθή για τις εσφαλμένες προειδοποιήσεις για σεισμούς; Υποθέστε ότι μια μεγάλη πόλις αναστέλλει ή ελαττώνει την κανονική της βιομηχανική δραστηριότητα λόγω συναγερμού σεισμού, αλλά δεν συμβαίνει τίποτε σε μια ή δύο μέρες και η προαναγγελία ακυρώνεται. Φαντασθήτε τα παράπονα για τις οικονομικές απώλειες!

Μερικοί μάλιστα θα επιχειρηματολογούσαν κατά της προειδοποιήσεως του κοινού για τον σεισμό. Όταν ο Δρ. Χουίτκομπ είπε στις εφημερίδες ότι μπορεί μέσα σ’ ένα έτος να πλήξη την περιοχή του Λος Άντζελες ένας καταστρεπτικός σεισμός, το δημοτικό συμβούλιο μιας πόλεως μίλησε για υποβολή μηνύσεως εναντίον του επειδή θα έπεφτε η αξία των ακινήτων εξ αιτίας της αναγγελίας του.

Τι Θα Κάνατε Σεις;

Πώς θ’ αντιδρούσατε σεις σε μια αξιόπιστη πρόβλεψι για σεισμό; Θ’ αλλάζατε τον ρυθμό της ζωής σας για να αυξήσετε τις πιθανότητες να επιζήσετε στην περίπτωσι που η πρόβλεψις απεδεικνύετο αληθινή; Τι ενέργειες θα μπορούσατε να κάνετε;

Θα μπορούσατε να διευθετήσετε να κοιμηθή η οικογένειά σας σε ανοιχτό χώρο. Αν έχετε εξοπλισμό κατασκηνώσεως, όπως σκηνή, ‘σάκκους ύπνου,’ φορητές λάμπες ή θερμάστρες, θα μπορούσατε να τα χρησιμοποιήσετε κατάλληλα. Αν έχετε αυτοκίνητο, θα μπορούσατε να το αφήσετε έξω από το γκαράζ, στον δρόμο. Θα ήταν φρόνιμο να βάλετε λίγο πόσιμο νερό σε δοχεία σε ασφαλές μέρος. Επίσης, μερικά κονσερβαρισμένα ή πακεταρισμένα τρόφιμα θα μπορούσαν να τοποθετηθούν σε κάποιο προσιτό μέρος σε περίπτωσι που θα κατέρρεε το σπίτι σας. Θα ήταν φρόνιμο ν’ αποφύγετε να πάτε κοντά ή μέσα σε μεγάλα κτίρια. Αν ζήτε σε μονοκατοικία, ξέρετε από πού μπορείτε να κλείσετε τον ‘γενικό’ του αερίου και του ρεύματος για να μειώσετε τον κίνδυνο πυρκαϊάς από σπασμένα καλώδια και χαλασμένες σωλήνες;

Αν ζήτε σε τόπο όπου δεν είναι απίθανος ένας καταστρεπτικός σεισμός, μερικές προφυλάξεις είναι κατάλληλες, ακόμη κι αν ο σεισμός έλθη χωρίς προειδοποίησι. Μπορείτε να φυλάξετε είδη και προμήθειες πρώτης ανάγκης σε ευπρόσιτο μέρος σε περίπτωσι καταρρεύσεως του σπιτιού σας. Μπορείτε να προγραμματίσετε με την οικογένεια σας άλλες εξόδους διαφυγής από το σπίτι σας ή το διαμέρισμα αν διαφραχθούν οι κανονικές έξοδοι. Θα μπορούσατε πάντοτε να έχετε σε προσιτό μέρος ένα κλεφτοφάναρο.

Όπως προείπε ο Ιησούς Χριστός, οι καταστρεπτικοί σεισμοί αναμένεται ότι θα συνεχισθούν «κατά τόπους,» ώσπου το παρόν ‘σύστημα πραγμάτων’ φθάση στο τέλος του. (Ματθ. 24:3, 7) Εν τω μεταξύ, αν η πρόβλεψις σεισμών γίνη πραγματικότης, θα ήταν φρόνιμο να παίρνετε στα σοβαρά τέτοιες προειδοποιήσεις. Ακόμη και τώρα, αν ζήτε σε επικίνδυνη περιοχή, είναι κατάλληλο να προγραμματίσετε τι θα κάνετε αν έλθη κάποιος μεγάλος σεισμός χωρίς προειδοποίησι. Η Βίβλος λέγει: «Ο φρόνιμος προβλέπει το κακόν και κρύπτεται.»—Παροιμ. 22:3.