Αντιμετωπίζοντας τη Ζωή Μόνος

Ο ΠΕΝΗΝΤΑΧΡΟΝΟΣ χήρος εξήγησε στους φίλους του που προσπαθούσαν να του βρουν μια σύντροφο: «Εκτιμώ την προθυμία σας να με βοηθήσετε, αλλά δεν θέλω να νυμφευθώ πάλι. . . . . Η ζωή μου δεν είναι γεμάτη ρόδα, αλλά ανακαλύπτω πολλά πλεονεκτήματα στην άγαμη ζωή.»

Ομοίως, η Τζάνις, που δεν παντρεύτηκε ποτέ, είπε στους γονείς της: «Γνωρίζω ότι θα θέλατε να παντρευτώ, αλλά εγώ δεν θέλω. Η άγαμη ζωή είναι ευτυχισμένη ζωή για μένα.»

Μπορεί, όμως, εσείς να αισθάνεσθε τελείως διαφορετικά. Ίσως κι εσείς αντιμετωπίζετε τη ζωή μόνος—ίσως είσθε χήρος, διαζευγμένος, χωρισμένος ή δεν έχετε νυμφευθή ποτέ. Και μπορεί πραγματικά να υποφέρετε από μοναξιά, έντασι και απογοήτευσι. Τι μπορείτε να κάνετε για να γίνη η ζωή σας πιο γεμάτη και πιο ευτυχισμένη;

Αυτό που αντιμετωπίζετε μπορεί να μην είναι ευχάριστο, όπως μπορούν να διαβεβαιώσουν εκατομμύρια άτομα. Σε πολλές χώρες υπάρχουν περισσότερα άτομα που είναι άγαμα, διαζευγμένα ή έχουν χηρέψει απ’ εκείνα που είναι νυμφευμένα. Ιδιαιτέρως επηρεάζονται πολλές γυναίκες. Έχει υπολογισθή ότι στις Ηνωμένες Πολιτείες μια γυναίκα στις έξη πάνω από την ηλικία των εικοσιενός ετών, είναι χήρα. Και αλλού το πρόβλημα είναι ακόμη μεγαλύτερο. Υπάρχουν περιοχές που «στην ηλικία των 40 ετών περισσότερες από τις μισές γυναίκες είναι χήρες.» Εκτός από τα εκατομμύρια που είναι χήρες και χήροι, υπάρχουν όλοι εκείνοι οι άνδρες και οι γυναίκες που είναι τώρα μόνοι τους επειδή έχουν διαζευχθή.

Από την προσωπική πείρα σας και την παρατήρησί σας στη ζωή, μπορεί ν’ αντιληφθήτε ότι η μοναξιά από την οποία υποφέρει ένα άτομο χειροτερεύει από τη δοκιμασία που προκαλεί αυτή την κατάστασι. Ο Δρ. Τόμας Χολμς και οι συνεργάται του μελέτησαν «43 γεγονότα της ζωής που προκαλούν ποικίλες καταθλίψεις στη ζωή του μέσου ατόμου.» Ποια ήσαν τα πιο καταθλιπτικά; Είναι (1) θάνατος του συντρόφου ενός ατόμου, (2) διαζύγιο και (3) συζυγικός χωρισμός. Έπειτα αφού δοκιμάση κάποια απ’ αυτές τις καταθλιπτικές πείρες, το άτομο έρχεται αντιμέτωπο με τις δυσκολίες εκείνων που αντιμετωπίζουν τη ζωή μόνοι. Μια χήρα είπε τα εξής: «Το να είσαι χήρα μοιάζει σαν να ζης σε μια χώρα όπου κανείς δεν μιλά τη γλώσσα σου. Μια χώρα που σε θεωρεί κατώτερης κοινωνικής τάξεως.»

Άσχετα με τις περιστάσεις που σας έκαμαν ν’ αντιμετωπίζετε τώρα τη ζωή μόνος γνωρίζετε πόσο δύσκολο μπορεί να είναι αυτό. Αλλά για να καταλάβετε τι μπορείτε να κάμετε για να βρήτε περισσότερη ευχαρίστησι και ικανοποίησι στη ζωή, ας απομονώσωμε μερικά από τα προβλήματα που μπορεί ν’ αντιμετωπίζετε. Έπειτα, θα μπορέσωμε ν’ αντιληφθούμε καλύτερα τα βήματα που πρέπει να κάνωμε να τ’ αντιμετωπίσετε επιτυχώς.

Μοναξιά

Μήπως η μοναξιά είναι το πρόβλημα που έρχεται αμέσως στο νου σας; Αυτό συμβαίνει σε πολλούς που αντιμετωπίζουν τη ζωή μόνοι. Φαίνεται σαν να είναι ένα θηρίο που συνεχώς το κυνηγούν. Αυτό αληθεύει ακόμα και με τα άτομα που μπορεί να φαίνωνται ότι είναι κατάλληλα εφωδιασμένα ν’ αντιμετωπίσουν αυτό το πρόβλημα. Παραδείγματος χάριν, όταν ο σύζυγός της πέθανε, η Βρεταννίδα κοινωνική λειτουργός Λίλυ Πίνκους διεπίστωσε ότι ‘παρά την εργασία της, την οικογένεια της και πολλούς στοργικούς φίλους, συχνά αισθανόταν κατάθλιψι και μοναξιά.’ Και τι θα λεχθή για τα διαζευγμένα άτομα; Μολονότι το διαζύγιο θέτει τέρμα σ’ έναν γάμο με προβλήματα, το άτομο μπορεί να πέση στην παγίδα της μοναξιάς. Μπορεί να έχετε παρατηρήσει ότι αυτό αληθεύει ιδιαιτέρως επειδή το διαζευγμένο άτομο μπορεί να αισθάνεται τη δυσφορία της αποτυχίας που προέρχεται από τη διάσπασι του γάμου του. Πράγματι, η μοναξιά είναι πρόβλημα.

‘Αναγνωρίζω το πρόβλημα της μοναξιάς,’ μπορεί να σκεφθήτε, ‘αλλά τι μπορώ να κάμω σχετικά μ’ αυτό;’ Μια υπόδειξις είναι να προσπαθήσετε να βρήτε από πού ακριβώς πηγάζει η μοναξιά σας. Ίσως να την αισθάνεσθε περισσότερο όταν παίρνετε το πρόγευμα ή το δείπνο μόνος σας, τις βροχερές μέρες ή τα Σαββατόβραδα, αν συνηθίζατε να έχετε ευχάριστη συντροφιά εκείνες τις ώρες. Ό, τι κι αν συμβαίνη, αν απομονώσετε το πράγμα που προκαλεί τη μοναξιά σας, μπορείτε να κάνετε μερικές προσαρμογές για να μειώσετε τη συχνότητα και τη σκληρότητα της. Ένας διαζευγμένος άνδρας ανεκάλυψε ότι εκείνο που προκαλούσε τα αισθήματα μοναξιάς όταν επέστρεφε σπίτι, ήταν το σκοτεινό μελαγχολικό διαμέρισμα. Τι έκαμε; «Έβαψα την είσοδο μ’ ένα ζωηρό χρώμα και κρέμασα εκεί μερικούς από τους αγαπημένους μου πίνακες. Έπειτα αγόρασα μια λάμπα που την αφήνω αναμμένη όταν φεύγω. Διαπιστώνω ότι αυτό αλλάζει όλη μου τη διάθεσι.» Βέβαια, στην περίπτωσί σας μπορεί να χρειασθή να κάνετε κάποια άλλη προσαρμογή. Ίσως αποφασίσετε ν’ απομακρύνετε μερικές φωτογραφίες ή ενθύμια που συνδέονται μ’ ευτυχισμένες στιγμές που περάσατε στο παρελθόν, αλλά τώρα σας κάνουν να αισθάνεσθε μοναξιά όταν τα βλέπετε.

Πολύ θα βοηθήση επίσης αν αντιληφθήτε τη διαφορά που υπάρχει μεταξύ του να είναι κανείς μόνος και του να αισθάνεται μοναξιά. Μήπως, πολλές φορές στη ζωή σας, δεν έχετε απολαύσει μοναξιά, περιόδους που ήσαστε μόνος και μπορέσατε να σκεφθήτε, να διαβάσετε ή απλώς ν’ αναπολήσετε μερικά πράγματα; Ήσαστε μόνος, αλλά δεν αισθανόσαστε μοναξιά, έτσι δεν είναι; Είναι αλήθεια ότι αυτό συνέβαινε με δική σας εκλογή και δεν ήταν κάτι τακτικό. Εν τούτοις, αυτό δείχνει ότι υπάρχει μια θετική πλευρά στη ζωή που κάνετε τώρα μόνος σας που δεν πρέπει να παραβλέψετε. Αφ’ ενός, ο γάμος σάς προσφέρει την ευλογία να αισθάνεσθε ότι είσθε επιθυμητός και να αισθάνεσθε την παρουσία ενός ατόμου που αγαπάτε. Αλλά, αφ’ ετέρου, η άγαμη ζωή—είτε λόγω δικής σας εκλογής είτε λόγω συνθηκών—προσφέρει την ευλογία να μπορήτε να σκέπτεσθε και να δαπανάτε τον χρόνο σας με λιγότερους περισπασμούς. (Παράβαλε με 1 Κορινθίους 7:32-35.) Αν το αναγνωρίσετε αυτό, θ’ αποφύγετε το αίσθημα ότι δεν έχετε τίποτα καλό στη ζωή.

Η Έλλα, μια διαζευγμένη γυναίκα τριάντα τεσσάρων ετών στη Νέα Υόρκη, ανέφερε ότι μια δυσκολία είναι «το αίσθημα ότι μ’ έχουν απορρίψει, ότι κανείς δεν με θέλει.» Μήπως αυτές οι σκέψεις σάς καταβάλλουν μερικές φορές; Ή ίσως πιστεύετε ότι δεν είσθε πια χρήσιμος. Παραδείγματος χάριν, η Μόνικα, μια χήρα τριάντα ενός ετών που μένει στη Μαίρυλαντ, είχε στην κουζίνα της μια επιγραφή που έλεγε «Μισώ τη Μαγειρική.» Ένα ζεύγος που την επισκέφθηκαν, νόμισαν ότι αυτό συνέβαινε επειδή δεν ήξευρε να μαγειρεύη. Αλλ’ αυτοί αργότερα είπαν: «Οπωσδήποτε αλλάξαμε γνώμη. Είναι μια θαυμάσια μαγείρισσα. Η κυρία αιτία για την οποία έχασε την όρεξί της για τη μαγειρική είναι η απώλεια του συζύγου της. Απλώς, δεν ήταν το ίδιο.»

Για να καταπολεμήσετε αυτά τα αισθήματα είναι υποβοηθητικό να κάνετε κάτι για κάποιον άλλον. Αντιληφθήτε πόσο αληθινά είναι τα λόγια του Ιησού: «Μακάριον είναι τα δίδη τις μάλλον παρά να λαμβάνη.» (Πράξεις 20:35) Τονίζοντας αυτό, η Αγία Γραφή αναφέρει τη Δορκάδα, που προφανώς ήταν άγαμη εκείνο τον καιρό. Τι έκανε εκείνη που αναμφισβήτητα τη βοήθησε να καταπολεμήση τη μοναξιά; Τα εδάφια Πράξεις 9:36-42 μας λέγουν ότι «ήτο πλήρης αγαθών έργων και ελεημοσυνών.» Έκανε ενδύματα για τις Χριστιανές χήρες και για εκείνους που είχαν ανάγκη. Γιατί να μη διαβάσετε αυτή την αφήγησι; Σκεφθήτε μήπως γνωρίζετε άτομα που θα μπορούσατε να βοηθήσετε με όμοιο τρόπο.

Και η Έλλα και η Μόνικα ακολούθησαν όμοια σχεδόν πορεία. Η Έλλα άρχισε να μετέχη στο Βιβλικό εκπαιδευτικό έργο των Μαρτύρων του Ιεχωβά. Τα βράδυα και τα Σαββατοκύριακα όταν δεν εργάζεται στην κοσμική της εργασία, διδάσκει την Αγία Γραφή σε άλλα άτομα ή παρακολουθεί Βιβλικές συναθροίσεις στην τοπική Αίθουσα Βασιλείας. Τελευταία είπε τα εξής: «Η μοναξιά θα μπορούσε να είναι επικίνδυνη, αλλά πραγματικά οι συναθροίσεις στην Αίθουσα Βασιλείας με βοηθούν. Είναι θαυμάσιο που έχομε συναθροίσεις τρεις φορές την εβδομάδα. Είναι θαυμάσια ρυθμισμένες.» Και η Μόνικα, επίσης, αύξησε τη συμμετοχή της στο εκπαιδευτικό Βιβλικό πρόγραμμα των Μαρτύρων του Ιεχωβά. Αυτό της φέρνει μεγάλη ικανοποίησι. Γνωρίζει ότι δεν γεμίζει απλώς τις κενές ώρες της. Αντιθέτως, υπηρετεί τον Θεό και συγχρόνως βοηθεί πολλά άτομα που συναντά στο Χριστιανικό της έργο. Σχετικά μ’ αυτό, είπε τα εξής: «Το ολοχρόνιο έργο κηρύγματος είναι ένα πράγμα που με βοηθεί να υπερνικώ τις αναλαμπές της μοναξιάς που επιστρέφουν κατά καιρούς.»

Μπορείτε επίσης να προβήτε και σ’ άλλες πρακτικές ενέργειες που θα σας βοηθήσουν να καταπολεμήσετε τη μοναξιά. Μιλήστε με κάποιον που ενδιαφέρεται για σας. Πλησιάστε ένα φίλο ή ένα συγγενή σας στον οποίον έχετε εμπιστοσύνη κι εξηγήστε: ‘Μερικές φορές αντιμετωπίζω πραγματικό πρόβλημα με τη μοναξιά. Θα σε πείραζε αν, όταν αισθάνωμαι μοναξιά, σου τηλεφωνώ;’ Μπορείτε να χρησιμοποιήτε αυτή τη «θερμή γραμμή» για να λαμβάνετε συναισθηματική ενίσχυσι όταν αισθάνεσθε απελπισία και μοναξιά, όπως όλοι αισθανόμεθα μερικές φορές. Και ο φίλος σας πιθανόν να αισθανθή ικανοποίησι αν μπορή να σας βοηθήση. Επίσης, κάνετε κάτι ενδιαφέρον ή δυνατό. Έχετε σκεφθή να φυτέψετε ένα κήπο; Ασχοληθήτε μ’ αυτό και φυτέψτε τον. Αποφασίστε και βάψτε το λίβινγκ-ρουμ, αν από καιρό θέλατε να το κάνετε αυτό. Αρχίστε ν’ ασχολείστε μ’ ένα χόμπυ ή με κάτι που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, μάθετε μια ξένη γλώσσα ή μάθετε να παίζετε ένα μουσικό όργανο, αρχίστε ένα πρόγραμμα ασκήσεων ή σχεδιάστε ένα εξωτικό γεύμα για λίγους φίλους. Αλλά κάνετε το!

Καθημερινή Ζωή

Πολλά άτομα που αντιμετωπίζουν τη ζωή μόνα τους αναφέρουν ότι η οικονομική πίεσις αποτελεί πραγματικό πρόβλημα. Μήπως αυτό συμβαίνει και σ’ εσάς; Ίσως μια γυναίκα να μην είχε ποτέ ασχοληθή με τα οικονομικά της οικογενείας πριν πεθάνη ο σύζυγος της. Τώρα πρέπει να εργάζεται για να κερδίζη τα προς το ζην, να πληρώνη λογαριασμούς και ν’ ασχολήται με θέματα όπως η ασφάλισις και τα παρόμοια. Αυτό μπορεί να είναι βαρύ φορτίο.

Όταν πρόκειται για το θέμα της αυτοσυντηρήσεως, δεν εφαρμόζεται σε όλα τα άτομα η ίδια λύσις. Αλλά σχετικά μ’ αυτό καθώς και με άλλα οικονομικά προβλήματα, μην παραβλέπετε τη βοήθεια που θα ήσαν ευτυχείς να σας παρέχουν οι φίλοι σας και οι συγγενείς σας. Πλησιάστε μερικά άτομα, των οποίων την ισορροπία και την κρίσι εκτιμάτε, κι εξηγήστε την κατάστασι. Βέβαια, δεν μπορούν και δεν πρέπει να πάρουν εκείνοι την απόφασι για σας. Αλλά ίσως ένα νυμφευμένο ζεύγος θα μπορούσε να προσφέρη πρακτικές υποδείξεις για εξεύρεσι εργασίας, πληρωμή λογαριασμών και φροντίδα για τους φόρους και την ασφάλισι. Όταν συζητάτε μ’ ένα νυμφευμένο ζεύγος, και όχι μόνο μ’ ένα νυμφευμένο άνδρα, θα αποφύγετε το πρόβλημα που είχαν μερικές χήρες, που φαινόταν ότι ‘ερωτοτροπούσαν’ με τον σύντροφο του άλλου ατόμου. Και πιθανόν θα είναι ωραία εμπειρία και για το ζεύγος να χρησιμοποιήση την αμοιβαία γνώσι τους γι’ αυτά τα ζητήματα.

Και κάτι που πρέπει να προσέχετε: Μην παίρνετε βιαστικές οικονομικές αποφάσεις, ή αποφάσεις άλλου είδους, γι’ αυτό το ζήτημα, όταν είσθε ακόμη θλιμμένος από τον θάνατο του συντρόφου σας. Μια χήρα ανησυχούσε για την ασφάλεια της τώρα που πέθανε ο σύζυγος της. Έτσι, πούλησε το σπίτι της και μετακόμισε σ’ ένα ρυμουλκούμενο όχημα σε μια άλλη πολιτεία. Έτσι, απομακρύνθηκε από φίλους που ήσαν πολύ συνδεδεμένοι μαζί της επί πολύ καιρό και οι οποίοι θα ήσαν πρόθυμοι να την βοηθήσουν. Τώρα αντιλαμβάνεται ότι θα ήταν πιο συνετό να συζητήση το ζήτημα πρώτα, διότι, όπως λέγει η Αγία Γραφή, «Εκ του πλήθους . . . των συμβούλων προέρχεται σωτηρία.» (Παροιμ. 11:14) Οι φίλοι της θα μπορούσαν να τη βοηθήσουν να βρη κάποιο διαμέρισμα εκεί κοντά σε μια ασφαλή περιοχή ή να την συνδέσουν με κάποια εκεί κοντά που θα ήθελε συντροφιά και συγκάτοικο. Το άτομο που αντιμετωπίζει τη ζωή μόνο του έχει την ελευθερία να παίρνη αποφάσεις, αλλά είναι συνήθως συνετό να μη βιάζεστε και να συμβουλεύεσθε άτομα που ενδιαφέρονται για το καλό σας.

Το Σεξ

Χωρίς αμφιβολία το σεξ μπορεί να δημιουργή προβλήματα σ’ έναν ενήλικο που έχει φυσιολογικές επιθυμίες αλλά δεν έχει σύντροφο. Πολλά άτομα που βρίσκονται σ’ αυτή την κατάστασι οδηγήθηκαν να πιστεύουν ότι η λύσις είναι να σχετίζονται ή να επισκέπτωνται πόρνες ή να επιδίδωνται σε αυνανισμό.

Αλλά γιατί λέμε «οδηγήθηκαν να πιστεύουν»; Ο ψυχολόγος Μ. Έντουαρντς τόνισε: «Το σεξ πωλείται όπως κάθε άλλο προϊόν και σας λένε ότι αν δεν καταναλώσετε το μερίδιο σας κάτι δεν πάει καλά με σας.» Πράγματι, η προπαγάνδα σχετικά με την πώλησι του σεξ αφθονεί στους κινηματογράφους, στα περιοδικά και στα βιβλία. Μια πολύ διαδεδομένη άποψις είναι ότι «τα ανθρώπινα πλάσματα είναι σεξουαλικά όντα και χωρίς τη διαρκή διέγερσι τακτικού και συχνού σεξ τείνουν να μαραθούν.» Αλλά, τονίζοντας ακριβώς το αντίθετο απ’ αυτήν την άποψι, ο ψυχολόγος Έντουρντς δήλωσε: «Οι άνθρωποι μπορούν ν’ απέχουν από σεξουαλική επαφή επί πολύν καιρό κι εν τούτοις να μην παρουσιάζουν επιβλαβή αποτελέσματα. Είτε είσθε άνδρας, είτε γυναίκα, είναι απλώς ζήτημα προσαρμογής στην πραγματικότητα μιας καταστάσεως.»

Ρωτήστε τον εαυτό σας: Γιατί θα έπρεπε ν’ αφήσω αυτή την υπερβολική έμφασι στο σεξ, αυτή την προπαγάνδα σχετικά με την πώλησι του σεξ να με οδηγήση σε άπληστη κατάχρησι του σώματος μου ή σε ανήθικες σχέσεις; Γιατί θα έπρεπε να «πωλούμαι» με το να εκτίθεμαι σε οδυνηρές συναισθηματικές εμπειρίες, στην πιθανότητα ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης, σε καταστρεπτικά αφροδίσια νοσήματα και σε παράβασι των τελείων ηθικών κανόνων του Θεού; (Εβρ. 13:4) Η συνετή πορεία είναι ν’ αντιληφθούμε ότι το άγαμο άτομο μπορεί να κρατήση υπό έλεγχο τις φυσικές του επιθυμίες αν ασκή εγκράτεια. Μια χήρα επιζητούσε σεξουαλική ικανοποίησι με ανήθικες σχέσεις. Εν τούτοις, με τον καιρό, μολονότι δεν ενδιαφερόταν να έχη την επιδοκιμασία του Θεού, έπαυσε αυτή την ανηθικότητα. Γιατί; Διότι της έφερε, όχι ευτυχία, αλλά διαψεύσεις των ελπίδων της και απογοητεύσεις. Είπε τα εξής: «Δεν είμαι από τις γυναίκες που μπορούν να ζουν ευτυχισμένα χωρίς το σεξ. Αλλ’ έμαθα ότι μπορώ.»

Ο ώριμος τρόπος λογικεύσεως και η αυτοπειθαρχία μπορούν να βοηθήσουν ένα άτομο να ελαττώση τις σεξουαλικές επιθυμίες με το ν’ αποφεύγη πράγματα που τις διεγείρουν. Τονίζοντας αυτό ακριβώς, μια διαζευγμένη γυναίκα στο Μπρούκλυν είπε ότι ήταν πολύ αυστηρή με τον εαυτό της σ’ αυτό το ζήτημα. Δεν ασχολείται καθόλου με ρομαντικά ή σχετιζόμενα με το σεξ μυθιστορήματα και κινηματογραφικά έργα. Πρόσθεσε τα εξής: «Μερικές φορές δεν ακούω ωρισμένους δίσκους ή τραγούδια επειδή παίζουν με τα αισθήματα μου. Όταν κατέχωμαι απ’ αυτά τα αισθήματα, προσπαθώ να τα διώξω ή να τα υπερνικήσω, επειδή θα μπορούσαν απλώς να διεγείρουν ρομαντικές επιθυμίες.»

Άποψις

Καθώς αντιμετωπίζετε τη ζωή μόνος, μην αποσυρθήτε σ’ ένα κέλυφος αυτοσυμπόνοιας. Πρέπει ν’ αντιληφθήτε ότι ακόμη κι αν θα προτιμούσατε να έχετε οικογένεια, απολαμβάνετε τώρα ωρισμένες ευλογίες. Αυτές οι ευλογίες περιλαμβάνουν γαλήνη, χρόνο για να καλλιεργήτε ταλέντα και τομείς ενδιαφέροντος ελευθερία να παίρνετε μόνος σας αποφάσεις και ευκαιρίες να ευρύνετε τις φιλίες σας και να κάνετε καλό στους άλλους. Το ν’ αντιμετωπίζετε τη ζωή μόνος περιλαμβάνει προβλήματα· το γνωρίζετε αυτό. Εν τούτοις, μπορείτε ν’ αντιμετωπίσετε το πρόβλημα με θετική προσπάθεια κι έτσι να διάγετε παραγωγική ζωή.

Τελικά, μη ξεχνάτε αυτό: Είναι σαφές από την Αγία Γραφή ότι ο Ιεχωβά Θεός ενδιαφέρεται για τις χήρες, για τα άτομα που αντιμετωπίζουν τη ζωή μόνα τους. (Δευτ. 10:17, 18· Ησ. 1:17· Μάρκ. 12:38-40) Μπορείτε τακτικά να προσεύχεσθε σ’ αυτόν και να ενδιαφέρεσθε για το θέλημα του και να είσθε βέβαιοι για το ενδιαφέρον του. Όπως είπε μια γυναίκα που ο σύζυγος της την εγκατέλειψε: «Προσεύχομαι στον Ιεχωβά να με βοηθήση ν’ αντέξω. Και αυτό με βοηθεί. Πράγματι βοηθεί. Ίσως μερικοί άνθρωποι νομίζουν ότι δεν θα βοηθούσε, αλλά πράγματι βοηθεί.»