Θέτοντας Θρεπτικά Στοιχεία Πάλι στο Έδαφος

ΜΗΠΩΣ ζήτε σε γεωργική περιοχή; Αν ναι, η έρημος και οι συνθήκες που προκαλούν πείνα μπορεί να φαίνονται σαν να είναι εκατοντάδες, ακόμη και χιλιάδες μίλια μακριά. Αλλά αυτό δεν είναι αλήθεια.

Στην πραγματικότητα, η έλλειψις τροφίμων δεν είναι μακρύτερα από μερικές ίντσες από κάθε τόπο της γης.

Είναι τόσο μακριά όσο το βάθος του εδάφους. Αν απεμακρύνοντο από τη γη μερικές ζωτικές ίντσες του εδάφους της επιφανείας, κάθε ζωή επάνω σ’ αυτήν αναπόφευκτα θα τελείωνε.

Η πραγματική διάβρωσις του εδάφους αφαιρεί αρκετό πολύτιμο έδαφος της επιφάνειας της γης. Παραδείγματος χάριν, τα Αφρικανικά έθνη παραδέχονται ότι η διάβρωσις του εδάφους είναι μεγάλο πρόβλημα. Η εφημερίδα Χέραλντ της Αιθιοπίας γράφει: «Πολλοί τόννοι γης παρασύρονται κάθε μέρα από τα υψίπεδά μας προς τις γειτονικές χώρες, ώστε οι αγροί μας σιγά σιγά γίνονται άγονοι. Με χαμηλό επίπεδο γονιμότητος μπορούμε να παράγωμε μικρές μόνο σοδειές.»

Αλλά η αποτελεσματικότης του εδάφους μπορεί ν’ αναχαιτισθή και μ’ έναν άλλο τρόπο: Τα θρεπτικά στοιχεία μπορούν ν’ αφαιρεθούν απ’ αυτό και να μην αντικατασταθούν, κι έτσι να ελαττώσουν πολύ την ικανότητα του εδάφους να παράγη σοδειές. Για να καταλάβωμε πώς μπορεί να συμβή αυτό, χρειάζεται πρώτα απ’ όλα να καταλάβωμε τη δομή του εδάφους.

Τι Είναι Έδαφος;

Έδαφος, σύμφωνα μ’ έναν απλό ορισμό, είναι το μέρος όπου καλλιεργούνται τρόφιμα. Οι ειδικοί γνωρίζουν ότι όλα τα εδάφη δεν είναι ίδια· καθένα έχει τη δική του ιστορία και τη μοναδική του αξία.

Συνήθως, οι γεωλόγοι ισχυρίζονται ότι το έδαφος προέρχεται από βράχο που έχει κονιοποιηθή στη διάρκεια χιλιετηρίδων και παράγει μ’ αυτή τη διαδικασία ζωτικά ορυκτά για το έδαφος. Κανένας άνθρωπος, ασφαλώς, δεν ήταν εκεί για να δη αυτή την υποτιθέμενη μακροχρόνια διαδικασία. Λέγεται ότι ο βράχος θρυμματίζεται αργά υπό την επίδρασι του νερού, των καιρικών συνθηκών και άλλων συνθηκών. Προφανώς αυτά τα πράγματα επηρεάζουν ακόμη και τον πιο σκληρό βράχο. Αλλά είναι πραγματικά απαραίτητες οι τεράστιες περίοδοι χρόνου, για τις οποίες μιλούν οι γεωλόγοι, για την παραγωγή του εδάφους;

Δεν φαίνεται να σκέπτωνται έτσι όλοι οι γεωλόγοι. Έτσι, το 1963, όταν γεννήθηκε το νησί Σάρτσεη στον Ατλαντικό Ωκεανό, το περιοδικό Νάσιοναλ Τζεογκράφικ ανέφερε: «Τα αφρισμένα κύματα ελείαιναν την οδοντωτή λάβα σε στρογγυλεμένα λιθάρια με τέτοια ταχύτητα που εξέπληξε τους γεωλόγους που παρακολουθούσαν τη γέννησι του Σάρτσεη.» Χρειάσθηκαν το πολύ μερικά χρόνια, όχι αμέτρητοι αιώνες. Επίσης, η ηφαιστειακή στάχτη συμβάλλει πολύ στην ευφορία του εδάφους της Ινδονησίας και άλλων χωρών και αυτή, επίσης, συσσωρεύεται γρήγορα.

Το σπουδαιότερο είναι ότι η Αγία Γραφή δείχνει ότι το έδαφος της γης σχηματίσθηκε μάλλον γρήγορα. Λέγει ότι η ξηρά και η βλάστησις εμφανίσθηκαν μαζί σε μια δημιουργική «ημέρα»—μια περίοδο που η Αγία Γραφή δείχνει ότι είχε μήκος επτά χιλιάδες χρόνια. (Γέν. 1:9-13) Κατάλληλα, η Αμερικανική Εγκυκλοπαιδεία ρωτά: «Πόσος χρόνος χρειάζεται για να δημιουργηθή μια ίντσα εδάφους—μια ίντσα καλού βραχώδους υλικού που τρέφει τα φυτά; Μπορεί κάποιος να πη λίγα λεπτά ή λίγα εκατομμύρια χρόνια. Το παν εξαρτάται από το συγκεκριμένο σημείο και από το στάδιο του κύκλου από το οποίο υπολογίζομε.»

Βέβαια, υπάρχουν πολύ περισσότερα στοιχεία στο έδαφος εκτός από κονιοποιημένο βράχο απλώς. Αλλιώς, θα ήταν σαν άμμος, χωρίς να μπορή να διατηρήση φυτική ζωή οποιουδήποτε μεγέθους. Για να αναπτυχθούν τα φυτά, το έδαφος πρέπει να έχη μαυρόχωμα· το μαυρόχωμα παράγεται καθώς τα φυτά και τα ζώα πεθαίνουν και τα υπολείμματά των σήπονται. Απ’ αυτή τη διαδικασία του θανάτου και της σήψεως παράγονται πολύτιμα θρεπτικά στοιχεία που θα θρέψουν αργότερα τα φυτά και τα ζώα. Η κοπριά των ζώων, επίσης, προμηθεύει τροφικά στοιχεία.

Πώς Παράγονται τα Θρεπτικά Στοιχεία

Συνολικά, φαίνεται ότι χρειάζονται τουλάχιστον δεκαέξη στοιχεία για να συντηρηθή η φυτική ζωή. Τρία απ’ αυτά τα δεκαέξη στοιχεία λαμβάνονται από τον αέρα: ο άνθραξ, το υδρογόνο και το οξυγόνο.

Αλλά τα άλλα δεκατρία στοιχεία προέρχονται από το έδαφος: ο φωσφόρος, το κάλιον, το άζωτον, το ασβέστιον, το μαγνήσιον, ο σίδηρος, το θείον και ίχνη βορίου, μαγγανίου, χαλκού, ψευδαργύρου, χλωρίου και μολυβδαινίου. Τα τρία πρώτα απ’ αυτά τα δεκατρία στοιχεία θεωρούνται «βασικά στοιχεία.» Όταν αφαιρούνται από το έδαφος αξιόλογες ποσότητες απ’ αυτά τα δεκατρία στοιχεία, πρέπει ν’ αντικατασταθούν ώστε να μπορούν να εμφανισθούν στο μέλλον άλλα υγιή φυτά.

Πώς ενεργεί εκ φύσεως το έδαφος στο νεκρό οργανικό υλικό για να το κάμη χρησιμοποιήσιμο για τα φυτά; Οι ζώντες οργανισμοί το μεταβάλλουν σε μορφές που μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τα φυτά.

Μια δαχτυλήθρα εδάφους περιέχει δισεκατομμύρια ζώντες οργανισμούς και ο καθένας απ’ αυτούς συμβάλλει στη ζωτικότητα ή γονιμότητα του εδάφους. Οι περισσότεροι απ’ αυτούς τους οργανισμούς αναπτύσσονται στο επάνω στρώμα του εδάφους.

Μεταξύ των μεγαλυτέρων οργανισμών είναι τα σκουλήκια, που θεωρούνται ότι είναι τα πιο πολύτιμα απ’ όλα τα ασπόνδυλα του εδάφους. Όχι μόνον κονιοποιούν πολλά από τα συντρίμματα της επιφανείας της γης, αλλά επίσης αναποδογυρίζουν το έδαφος και το αερίζουν.

Τα πολύ παραγωγικά εδάφη, επίσης, έχουν γενικά αφθονία από μικροοργανισμούς, βακτηρίδια, μύκητες, ακτινομύκητες, φύκια και πρωτόζωα. Όταν πεθαίνη ένα φυτό ή ένα ζώο, τα ζάκχαρά του, τα άμυλα, η κυτταρίνη και οι παρόμοιες ενώσεις καταναλώνωνται από ωρισμένους οργανισμούς. Αυτοί, με τη σειρά τους, παράγουν διοξείδιον του άνθρακος στο έδαφος κι επίσης μεταβάλλουν το νεκρό υλικό σε μορφή που μπορεί να χρησιμοποιηθή από τα φυτά. Όταν το διοξείδιον του άνθρακος ενώνεται με την υγρασία, σχηματίζεται το ανθρακικό οξύ· αυτό, με τη σειρά του, εκτελεί μερική από την εργασία διαλύσεως των ορυκτών που είναι στο έδαφος.

Το άζωτον είναι σημαντικό για τη ζωή των φυτών. Ο Χάρρυ Α. Κέρτις της Κοιλάδος Οθόριτη του Τέννεση υπελόγισε ότι πάνω σε κάθε έηκερ της χώρας υπάρχουν περίπου 34.500 τόννοι ατμοσφαιρικού αζώτου· αυτό αποτελεί τα τέσσερα πέμπτα περίπου της ατμοσφαίρας. Εν τούτοις, τα φυτά δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν απ’ ευθείας αυτό το άζωτο στην ελεύθερη αεριώδη του κατάστασι.

Αντιθέτως, πρέπει να ενωθή με άλλα στοιχεία ή να «σταθεροποιηθή.» Ένας από τους τρόπους με τους οποίους σταθεροποιείται το άζωτο για να χρησιμοποιηθή από τη βλάστησι είναι μέσω μικροσκοπικών φυτών που ζουν στις ρίζες ωρισμένων φυτών όπως είναι τα όσπρια.

Εν τούτοις, όταν οι άνθρωποι καλλιεργούν μια μεγάλη επιφάνεια με σιτηρά, αποσπάται από το έδαφος μια τεραστία ποσότης θρεπτικών στοιχείων. Ένα πείραμα σ’ ένα γεωργικό σταθμό του Μέιν απέδειξε ότι σ’ ένα έηκερ με πατάτες υπάρχουν περίπου 143 πάουντς (65 κιλά) αζώτου, 26 πάουντς (12 κιλά) φωσφορικού οξέος, 232 πάουντς (105 κιλά) ανθρακικού καλίου, 56 πάουντς (25 κιλά) οξειδίου του ασβέστου, 30 πάουντς (14 κιλά) οξειδίου του μαγνησίου και 11 πάουντς (5 κιλά) θείου.

Προφανώς, για να επανακτηθούν αυτά τα θρεπτικά στοιχεία χρειάζεται κάτι περισσότερο από το ν’ αφήσωμε απλώς τα πράγματα να φροντίσουν μόνα τους «εκ φύσεως.» Αλλιώς, το έδαφος εξασθενεί και με τον καιρό γίνεται πραγματικά άγονο. Η κατάλληλη φροντίδα του εδάφους όχι μόνο θα το διατηρήση γόνιμο, αλλά θα έχη ως αποτέλεσμα και μεγαλύτερες σοδειές. Πώς μπορούν ν’ αποκατασταθούν τα θρεπτικά στοιχεία στο έδαφος των αγροκτημάτων;

Αποκατάστασις των Θρεπτικών Στοιχείων στα Αγροκτήματα

Το πρώτο πράγμα που θα ρωτήση ο ειδικός του εδάφους είναι: ‘Ποιο είναι το pH του εδάφους;’ Αλλά τι ακριβώς σημαίνει «pH»;

Τα εδάφη κατατάσσονται σε δύο βασικές κατηγορίες: όξινα και αλκαλικά. Στην κλίμακα από 0-14 εκείνα τα εδάφη που πέφτουν στην κατηγορία από 0 ως 6 είναι όξινα, ενώ εκείνα που είναι πάνω από το 7 και ως το 14 θεωρούνται αλκαλικά. Τα εδάφη που είναι στο 7 θεωρούνται ουδέτερα, ούτε όξινα ούτε αλκαλικά.

Μερικές καλλιέργειες προτιμούν εδάφη που είναι κάπως περισσότερο όξινα και άλλες καλλιέργειες εκείνα που είναι περισσότερο αλκαλικά. Όταν προστίθεται στο έδαφος ασβέστη, το κάνει πιο αλκαλικό, δηλαδή ανεβάζει το pH του.

Ακόμη κι αν υπάρχουν στο έδαφος και τα δεκατρία θρεπτικά στοιχεία που χρειάζονται τα φυτά, είναι ακόμη απαραίτητη μια κατάλληλη όξινη αλκαλική ισορροπία. Μόνο μ’ αυτόν τον τρόπο θα μπορέσουν τα φυτά να ωφεληθούν πλήρως από τα θρεπτικά στοιχεία που βρίσκονται στο έδαφος.

Ο ασβέστης όταν προστεθή στο έδαφος κάνει τουλάχιστον τρία πράγματα. Προμηθεύει το απαραίτητο οξείδιον του ασβεστίου. Δεύτερον, κρατεί υπό έλεγχον μερικά στοιχεία ώστε να μη δηλητηριάσουν τη σοδειά. Έτσι, καθώς το pH του όξινου εδάφους αυξάνεται με την πρόσθεσι του ασβέστου, μερικά στοιχεία όπως είναι το αλουμίνιον, ο σίδηρος, το μαγγάνιο, ο χαλκός και ο ψευδάργυρος γίνονται λιγώτερο διαλυτά. Στο πιο όξινο έδαφος η υπερβολική παρουσία αυτών των στοιχείων είναι βλαβερή για τις καλλιέργειες, αλλά καθώς το pH του εδάφους αυξάνει γίνονται πιο αδρανή. Τρίτον, ο ασβέστης ελευθερώνει άλλα στοιχεία που μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα φυτά επωφελώς, ενώ συγχρόνως ενισχύει την ανάπτυξι ζωτικών βακτηριδίων στο έδαφος.

Αφού κάθε έδαφος είναι διαφορετικό, είναι σημαντικό να εξετάσωμε τι χρειάζεται το καθένα από τα προστιθέμενα θρεπτικά στοιχεία. Τα πρωταρχικά στοιχεία, άζωτον (Ν), φωσφόρος (Ρ) και κάλιον (Κ), είναι οι ουσίες που παριστάνονται, από τρεις αριθμούς στον σάκκο του εμπορικού λιπάσματος. Παραδείγματος χάριν, το 10-12-8 παριστάνει την αναλογία αζώτου (10%), του φωσφόρου (12%) και του καλίου (8%) που υπάρχουν στον σάκκο.

Από πού προέρχονται αυτά τα λιπάσματα;

Σήμερα, πολλοί γεωργοί και κηπουροί λένε ότι προτιμούν να χρησιμοποιούν μόνο «φυσικά» οργανικά λιπάσματα, όπως είναι, η κοπριά, η λάσπη υπονόμων, η ιλύς και το κοπρόχωμα, για να προμηθεύσουν την απαραίτητη τροφή για το έδαφος. Η χρήσις αυτών των προϊόντων έχει αναγνωρισθή προ πολλού ως ο θεμελιώδης τρόπος επαναφοράς των θρεπτικών στοιχείων στο έδαφος, ενώ συγχρόνως προστίθεται μαυρόχωμα. Αυτό αποτελεί ακόμη ένα πολύ συνηθισμένο τρόπο λιπάνσεως του εδάφους στην Ασία, στην Αφρική και στη Λατινική Αμερική.

Αλλά αρκετή από τη λίπανσι που γίνεται στον Δυτικό κόσμο σήμερα είναι μεγάλης ποικιλίας. Δεν είναι δυνατόν να εξευρεθή αρκετό οργανικό λίπασμα γι’ αυτές τις γιγάντιες επιχειρήσεις. Η λίπανσις ενός μόνον έηκερ γης μπορεί ν’ απαιτήση δεκαπέντε τόννους ζωικής κοπριάς. Η απόκτησις αυτής της ποσότητος ουσιαστικά αποκλείεται για τις περισσότερες γεωργικές επιχειρήσεις σήμερα. Έτσι, πώς το αντικαθιστούν; «Με χημικά λιπάσματα.»

Μερικά άτομα ισχυρίζονται, ότι τα χημικά λιπάσματα είναι επιβλαβή αν χρησιμοποιούνται για να ενισχύσουν την καλλιέργεια τροφίμων για ανθρώπους. Αλλά μια έκθεσις από τη Βουλή των Αντιπροσώπων των Η.Π.Α. αναφέρει τα εξής: «Δεν υπάρχει καμμιά σοβαρή απόδειξις ότι η χρήσις χημικών λιπασμάτων είχε βλαβερή η καταστρεπτική επίδρασι στην υγεία του ανθρώπου ή των ζώων.» Ούτε αποδείχθηκε οριστικά ότι αυτά τα χημικά λιπάσματα, αν χρησιμοποιούνται κατάλληλα, βλάπτουν τη ζωή του εδάφους. Ακόμη και οι κηπουροί που κάνουν χρήσι των «οργανικών» λιπασμάτων, χρησιμοποιούν κάποια βραχώδη σκόνη, περιλαμβανομένου βραχώδους φωσφορικού άλατος, βραχώδους ανθρακικού καλίου και θρυμματισμένης ασβεστόπετρας, για να δυναμώσουν τα εδάφη.

Ένας γεωργός που χρησιμοποιεί χημικά λιπάσματα πολλά χρόνια, λέγει: «Τα φυτά δεν ενδιαφέρονται να μάθουν από πού προέρχονται τα τροφικά στοιχεία, αρκεί να τα παίρνουν.» Ομοίως, οι ειλικρινείς κηπουροί που χρησιμοποιούν «οργανικά» λιπάσματα γνωρίζουν, επίσης, ότι πρέπει να διακρατούν μια ισορροπημένη άποψι για τη διατροφή των φυτών. Η έκδοσις Οργκάνικ Γκάρντενιν εντ Φάρμιν λέγει: «Λίγη συμφωνία υπάρχει μεταξύ των ειδικών του εδάφους για τα συγκριτικά οφέλη των φυσικών λιπασμάτων (όπως συμβαίνει και με τα χημικά λιπάσματα, για να πούμε την αλήθεια). Οι κατασκευαστές φυσικών λιπασμάτων αποκαλούν τους γεωπόνους του πανεπιστημίου δουλοπρεπείς κόλακες της πετρελαιο-χημικής βιομηχανίας . . . Οι πανεπιστημιακοί επιστήμονες ανταποδίδουν τα ίσα αποκαλώντας τους πωλητάς ειδών για το έδαφος εκμεταλλευτάς, που πωλούν σάκκους γεμάτους από μαγικό και ζεστό αέρα. Χωρίς αμφιβολία, υπάρχει κάποια αλήθεια και στις δυο επικρίσεις . . . Οι έντιμοι άνθρωποι στέκονται και στις δυο πλευρές του διαξιφισμού.»

Αλλά πώς παράγουν οι άνθρωποι τα «πρωταρχικά στοιχεία,» δηλαδή το άζωτο, το κάλιο και τον φωσφόρο, στα χημικά λιπάσματα;

Η κυρία πηγή απ’ όπου λαμβάνουν το άζωτο είναι η συνθετική αμμωνία. Αυτή προκύπτει από την ένωσι αζώτου και υδρογόνου. Το καθαρό αεριώδες άζωτο μπορεί ν’ αποκτηθή σχετικά εύκολα με την αφαίρεσι του οξυγόνου και των άλλων αερίων από τον αέρα. Το υδρογόνο είναι υποπροϊόν του πετρελαίου. Η σύνθεσις των δύο παράγει την απαραίτητη αμμωνία. Λίγη αμμωνία τίθεται κατ’ ευθείαν στο έδαφος ως υγρό διάλυμα. Εν τούτοις, η περισσότερη αμμωνία μετατρέπεται σε στερεό και χρησιμοποιείται από τους γεωργούς και κηπουρούς σ’ αυτή τη μορφή. Τα περισσότερα φωσφορικά άλατα και το περισσότερο κάλιο προέρχονται από στρώματα ορυκτών που έχουν κονιοποιηθή στον κατάλληλο βαθμό.

Το Μέλλον του Εδάφους

Οι άνθρωποι έκαμαν και εξακολουθούν να κάνουν μερικά πολύ παράλογα σφάλματα στον τρόπο που μεταχειρίζονται τη γη. Αλλά, αν φροντίζεται κατάλληλα, το έδαφος μπορεί να παράγει συγκομιδές επ’ αόριστον, όπως παρατηρήθηκε σ’ ένα άρθρο της Φαρμ Τζώρναλ: «Το έδαφος που λιπαίνεται και χρησιμοποιείται κατάλληλα, δεν κουράζεται. Είναι μια πηγή που ανανεώνεται όπως αποδείχθηκε από τις χώρες της Ευρώπης και της Ασίας που καλλιεργούνται συνεχώς επί χιλιάδες χρόνια.»

Πράγματι, η πολύτιμη «πηγή»—λίγες ίντσες εδάφους—πρέπει να διατηρηθή υγιής για να δίνη τη μεγαλύτερη παραγωγή της.