Επίσκεψις σ’ ένα Ενεργό Ηφαίστειο

Από τον ανταποκριτή του «Ξύπνα!» στο Ζαΐρ

ΤΙ ΘΕΑΜΑ!» Αυτό ήταν το μόνο που μπορέσαμε να πούμε όταν για πρώτη φορά κοιτάξαμε κάτω στον πόρο του τεράστιου κρατήρα και είδαμε τη φωτιά να έρχεται από τα έγκατα της γης. Η διαπεραστική οσμή από το θειάφι, ο βρυχηθμός σαν ενός μεγάλου τέρατος και το κάθετο μέγεθος του κρατήρα μας έδιναν μια πραγματική αίσθησι δέους. Το να βλέπωμε προσωπικά αυτή την επίδειξι φυσικής δυνάμεως—αυτή είναι μια πείρα που θα θυμώμαστε για πολύν καιρό.

Δεν υπάρχουν πολλά μέρη στον κόσμο όπου μπορεί κανείς να δη ένα ζωντανό, ενεργό ηφαίστειο, κι ακόμα λιγώτερα μέρη όπου μπορεί κανείς να έχη μια εκ του πλησίον άποψι ενός ηφαιστείου που βρίσκεται σε συνεχή δραστηριότητα. Το ηφαίστειο Νυϊραγκόνγκο είναι ένα απ’ αυτά τα λίγα ηφαίστεια και βρίσκεται μόνο λίγα μίλια βορείως της πόλεως Γκόμα, στα ανατολικά σύνορα της Δημοκρατίας του Ζαΐρ. Ανόμοια με άλλα ηφαίστεια στον κόσμο, το Νυϊραγκόνγκο δεν σχηματίζει ποτέ κρούστα ή κάλυμμα γύρω στο στόμιο του, κι έτσι μπορεί να δη κανείς οποιαδήποτε ώρα τη φωτιά. Γι’ αυτό το λόγο, το Νυϊραγκόνγκο δεν φαίνεται τόσο επικίνδυνο όσο ο αδελφός του, το ηφαίστειο Νυαμουλαγκίρα που ορθώνεται πλάι του και που εκρήγνυται κάθε τόσο με θεαματικά αποτελέσματα.

Ανάβασις Μέχρι το Χείλος

Η σύζυγος μου κι εγώ αποφασίσαμε να πάμε να δούμε αυτό το φαινόμενο. Πήραμε μαζί μας μόνο μια αλλαξιά ρούχα και αρκετά τρόφιμα για δυο μέρες και ακολουθήσαμε τον ελικοειδή ορεινό δρόμο από το σπίτι μας στο Μπουκαβού, στις όχθες της Λίμνης Κιβού, μέχρι τη Γκόμα, εξήντα μίλια βορείως. Εκεί διανυκτερεύσαμε σε μερικούς φίλους και το πρωί ξεκινήσαμε για τους πρόποδες του Νυϊραγκόνγκο. ‘Εδώ επρόκειτο ν’ αρχίση η μεγάλη περιπέτεια.

Αφού πληρώσαμε και πήραμε την απόδειξι, μισθώσαμε, όπως έκαμε και μια μεγάλη ομάδα ξένων περιηγητών, έναν ντόπιο από το Ζαΐρ για αχθοφόρο, κι αρχίσαμε την πεζοπορία. Πεζοπορία; Ναι, κι όσο προχωρούσαμε τόσο η ανάβασις γινόταν όλο και πιο δύσκολη. Οι πλαγιές του Νυϊραγκόνγκο δεν είναι ζεστές και σύντομα άρχισε να βρέχη—όχι πολύ, άλλα συνεχώς—και συνέχισε επί τρεις ακόμη ώρες.

Καθώς μπαίναμε πιο βαθειά στα χαμόκλαδα της ζούγκλας στις χαμηλές πλαγιές, το μαύρο ηφαιστειογενές έδαφος γινόταν πολύ ολισθηρό. Από καιρό σε καιρό βλέπαμε γιγαντιαία σκουλήκια, πάνω από 30 εκατοστά μήκος, και όμορφα λεπτά αγριολούλουδα. Επικεφαλής της ομάδος ήταν ένας ντόπιος οδηγός, οπλισμένος με τουφέκι και άσφαιρα φυσίγγια—για να τρομάζη τους απειλητικούς ελέφαντες.

Καθώς ανεβαίναμε περισσότερο, το μονοπάτι γινόταν πιο απότομο—τώρα βαδίζαμε σε ηφαιστειώδες κάρβουνο που έτριζε αντί σε λάσπη—και σε μερικά σημεία έπρεπε να υπερπηδήσωμε πεσμένα δένδρα και άλλα εμπόδια. Ημαστε πολύ ευχαριστημένοι που μισθώσαμε έναν αχθοφόρο για να μεταφέρη τα τρόφιμα και τα ρούχα μας. Αφού ανεβήκαμε ακόμη τρεις ώρες, φθάσαμε σε μια ξύλινη καλύβα όπου ξεκουραστήκαμε για λίγο για να φάμε και να πιούμε κάτι.

Ξεκινήσαμε πάλι και σύντομα ρίξαμε την πρώτη ματιά το στόμιο του κρατήρα—άλλα πολύ μακρυά από πάνω μας. Τώρα η βλάστησις ήταν πιο χαμηλή και υπήρχαν λιγώτερα δένδρα. Το κρύο γινόταν μεγαλύτερο κι έτσι βάλαμε τα πουλόβερ μας. Ο αχθοφόρος, παρά το φορτίο του, μπορούσε ακόμη να προχωρή μπροστά μας, αν και μέχρι τώρα είχαμε ξεπεράσει μερικούς από τους περιηγητάς που ξεκίνησαν νωρίτερα αλλά που δεν είχαν μισθώσει αχθοφόρους. Κάποιος ηλικιωμένος χρειάσθηκε να γυρίση πίσω, διότι δεν τα κατάφερνε με την απότομη ανάβασι.

Στις δυομισυ περίπου το απόγευμα φθάσαμε στο μέρος όπου τελικά θα περνούσαμε τη νύχτα—σε δύο στρογγυλές αλουμινένιες καλύβες με κωνικές στέγες, που είχαν μερικά κακοπελεκημένα κρεββάτια με στρώματα αφρολέξ. ‘Επειδή όλοι ήμαστε κουρασμένοι και μουσκεμένοι ως το κόκκαλο, αποφασίσαμε να σταματήσωμε και να στεγνώσωμε. Με περισσότερο φαγητό και χωρίς βροχή ετοιμασθήκαμε να κάνωμε το τελευταίο στάδιο της αναβάσεως μέχρι τον κρατήρα, που ήταν ακόμη 400 μέτρα προς τα πάνω. Ήταν μια ανάβασις στο πιο ανώμαλο είδος εδάφους που έχομε δει ποτέ. Πάνω από τις καλύβες δεν υπήρχε μονοπάτι για ν’ ακολουθήσωμε, άλλα ο οδηγός μας ήξερε από που να μας πάη. Παρ’ όλο αυτό, σερνόμαστε πάνω σε οδοντωτούς ηφαιστειογενείς βράχους και μερικά άτομα γλίστρησαν και κάθισαν κάτω άσχημα. Ανεβαίναμε σχεδόν με τα τέσσερα, σε μια γωνία σαράντα πέντε μοιρών.

Αλλά ο καιρός ήταν καλός μαζί μας, διότι είχε διαλυθή η ομίχλη που λίγο πριν κάλυπτε τις πλαγιές, και είχαμε μια υπέροχη θέα προς τις πεδιάδες που αφήσαμε πριν από επτά ώρες. Είχαμε επίσης μια πανοραμική θέα του Σαχέρα, ενός μικρού σβησμένου ηφαιστείου που είχαμε περάσει στη διάρκεια της αναβάσεως μας. Πολύ κάτω και προς τα δεξιά μας μπορούσαμε να δούμε το περίγραμμα της όμορφης λίμνης Κιβού και προς τα δεξιά μας και λίγο ψηλότερα το μεγαλειώδες, χιονοσκεπές Καρισίμπι, που είναι σβησμένο, με τον σχεδόν τέλειο κώνο του να ορθώνεται στον βραδυνό ουρανό.

Η συγκίνησίς μας μεγάλωνε όσο πλησιάζαμε στο χείλος του κρατήρα. Και ξαφνικά, φθάσαμε! Σαν να στεκόμαστε στην κορυφή του κόσμου, βρισκόμαστε σ’ ένα ύψος πάνω από 11.000 πόδια (3.470 μέτρα είναι ο επίσημος υπολογισμός). Και τι θέαμα! Ακριβώς μπροστά μας ήταν το ορθάνοιχτο στόμιο του Νυΐραγκόνγκο—ένα τεράστιο πηγάδι διαμέτρου ενός μιλίου με απότομες σχεδόν κατακόρυφες πλαγιές που έφθαναν πολύ κάτω—πράγματι, στεκόμαστε ακριβώς στο χείλος του στομίου. Στην απόστασι που βρισκόμαστε, δεν μπορούσαμε να αισθανθούμε τη φωτιά, άλλα μπορούσαμε να τη δούμε και να την ακούσωμε. Πυκνά νέφη καπνού ανέβαιναν κατά κύματα στον ουρανό και η δυνατή, διαπεραστική οσμή από το θειάφι γέμιζε τα ρουθούνια μας.

Ένα Θέαμα που Εμπνέει Δέος

Το χείλος του κρατήρα είναι μια μοναδική εξέδρα παρατηρήσεως. Δεν υπάρχουν φράχτες, ούτε κάγκελα, ούτε σχοινιά, τίποτε που να εμποδίζη το πολύ περίεργο άτομο να πέση με το κεφάλι προς τα κάτω από το ύψος εκατό ποδών (30 μέτρα) στο βάθος του κρατήρα. Ο πυθμένας του κρατήρα είναι επίπεδος με την εξαίρεσι μιας εξέδρας η ‘τραπεζιού’ στο κέντρο—ένας ομόκεντρος κύκλος από σκούρο γκρίζο υλικό που κινείται πάνω κάτω περίπου σαράντα πόδια (12 μέτρα) ή περισσότερο. Στο κέντρο αυτού του κύκλου μπορούμε να δούμε τη λειωμένη λάβα να τρέχη και ν’ ανυψώνεται από τα έγκατα της γης.

Ο οδηγός μας έδειξε ένα άκρο ακριβώς μέσα από το χείλος απ’ όπου μπορέσαμε να πάρωμε μερικές θαυμάσιες φωτογραφίες κι επίσης να βρούμε ένα μικρό καταφύγιο από τον παγωμένο αέρα που τώρα γινόταν αισθητός. Κατεβήκαμε προσεκτικά σ’ αυτό το άκρο, παίρνοντας όλες τις προφυλάξεις ώστε να μη βρεθούμε πολύ κοντά στην άκρη. Καθισμένοι πάνω σ’ ένα ξύλινο πάγκο ακριβώς μέσα από το χείλος του ενεργού ηφαιστείου με μερικούς άλλους περιηγητάς, διαπιστώσαμε ότι, όσο έπεφτε η νύχτα, η φωτιά φαινόταν να έχη μια παράξενη υπνωτική επίδρασι.

Καθώς ο έξω κόσμος χανόταν στο σκοτάδι, σε μας προσφερόταν το θέαμα που μας ενέπνευσε το μεγαλύτερο δέος στη ζωή μας. Η φωτιά του ηφαιστείου φαινόταν ν’ ανεβαίνη με έντασι και οι φλόγες πηδούσαν και χόρευαν μπροστά μας—στην πραγματικότητα, μερικές εκατοντάδες μέτρα μακρυά μας, άλλα φαινομενικά πολύ κοντά. Τώρα μπορούσαμε να δούμε τη λευκή από τη θερμότητα λάβα να χύνεται αργά μέσα στην καρδιά της φωτιάς. Δεν μπορούσαμε παρά να σκεφθούμε τον Μεγάλο Δημιουργό μας, τον Παντοδύναμο Ιεχωβά Θεό και την τρομακτική δύναμι που έχει στη διάθεσί του. Πραγματικά μια πείρα ταπεινότητος.

Είχαμε πεζοπορήσει περίπου πέντε μίλια—όλο ανήφορο. Τώρα, στις 7:30 μ.μ., πήραμε το δρόμο της επιστροφής προς τις μετάλλινες καλύβες. Ήταν πολύ επικίνδυνο στο πυκνό σκοτάδι. Αλλά και οι δύο συμφωνήσαμε ότι άξιζε την προσπάθεια. Μετά από έναν καλό νυχτερινό ύπνο και μια γρήγορη τελευταία ματιά στον κρατήρα το πρωί, αρχίσαμε να κατεβαίνωμε το «μουλίμα για μότο» (‘βουνό της φωτιάς’), όπως το αποκαλούν οι ντόπιοι στη γλώσσα Σουαχίλι.

Μερικοί κάνουν ακόμη θυσίες ζώων στο Νυϊραγκόνγκο ως Θεό τους, αλλ’ εμείς ευχαριστήσαμε τον Ιεχωβά, τον αληθινό Θεό, για την αποκαλυπτική άποψι αυτού του έργου των χειρών του που εμπνέει δέος.