Ταξίδι με Λεωφορείο Μέσα από τη Ζούγκλα στη Μπραζίλια

Από τον ανταποκριτή του «Ξύπνα!» στη Βραζιλία

Η ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ εκδρομή που είχαμε σχεδιάσει ήταν κατ’ ευθείαν μέσα στην καρδιά της χώρας. Ο προορισμός μας ήταν η όμορφη νέα ομοσπονδιακή πρωτεύουσα Μπραζίλια. Είχαμε τόσο πολλά ακούσει γι’ αυτή ώστε θέλαμε να τα δούμε και με τα μάτια μας, ειδικά από τότε που συνεπληρώθη και επίσημα ετέθη στην κυκλοφορία μια εθνική οδός. Πήρε το όνομα BR-14.

Αυτός ο διπλής κατευθύνσεως δρόμος διασχίζει τη Βραζιλία σχεδόν σε μια ευθεία γραμμή από το παλαιό λιμάνι του Αμαζονίου Ποταμού της πόλεως Μπελέμ περίπου 1360 μίλια προς νότον για τη Βραζιλία. Οι εργάται άρχισαν να κατασκευάζουν αυτή τη μοντέρνα πόλι ψηλά σ’ ένα οροπέδιο στην Κεντρική Βραζιλία προς τα τέλη της δεκαετίας του 1950. Τον Απρίλιο του 1960 έγινε η πρωτεύουσα της χώρας. Τώρα αποβλέπαμε στο τετραήμερο ταξίδι με λεωφορείο στον εθνικό αυτόν δρόμο BR-14 μέσα από τη ζούγκλα προς τη Μπραζίλια.

Το Ενδιαφέρον Διεγείρεται

Πάντοτε μας ήταν δύσκολο ν’ αντιληφθούμε το πώς ένα έργο όπως αυτός ο εθνικός δρόμος θα μπορούσε να πραγματοποιηθή. Πολλοί το θεωρούσαν αδύνατο, από μηχανικής πλευράς, το να γεφυρώσουν αυτούς τους μεγάλους ποταμούς και να διασχίσουν αυτή τη βαλτώδη χώρα. Φαντασθήτε, επίσης, να εισδύετε σε περιοχές γεμάτες από φίδια, σαύρες, ιαγουάρους και άλλα επικίνδυνα ζώα! Έπειτα ήταν και τα εμπόδια της υγρασίας, της αρρώστιας και του μολυσμένου ποσίμου νερού.

Παρ’ όλα αυτά η κατασκευή του δρόμου άρχισε το 1958. Το σήμα της ενάρξεως δόθηκε από τον τότε Πρόεδρο Γιουσελίνο Κούμπιτσεκ, ο οποίος ήταν και ο κυρίως υπεύθυνος για την εγκατάστασι της πρωτευούσης στη Μπραζίλια. Αυτός ο δρόμος επρόκειτο να είναι ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της Βραζιλίας όσον αφορά την επιδεξιότητα και την ωφελιμότητα για τη χώρα. Θα διήνοιγε περιοχές που ήσαν πραγματικά απομονωμένες από το βιομηχανοποιημένο νότιο μέρος της Βραζιλίας. Το ενδιαφέρον μας κυριολεκτικά διηγέρθη από τις ειδήσεις του τύπου για την πρόοδο του έργου καθώς αυτό προχωρούσε.

Ο επί κεφαλής μηχανικός Μπερνάρντο Σαγιάο, με λίγες χιλιάδες εργάτες στην διάθεσί του και αξιόλογο μηχανικό εξοπλισμό, άρχισε το έργο συγχρόνως στο νότο επί του Ποταμού Τοκαντίνς και στο βορρά επί του Ποταμού Γκουαμά. Έγιναν μικρές εκχερσώσεις εδώ κι εκεί κατά μήκος του δρόμου ώστε να μπορούν να εργασθούν τοπογράφοι που ερρίπτοντο από ελικόπτερα στο μέσον της ζούγκλας. Οι εργάται ήσαν υποχρεωμένοι να διασχίζουν ποταμούς, ν’ ανοίγουν δρόμους μέσ’ από χαμόκλαδα και να κατακόπτουν μεγαλόπρεπα δάση ξυλείας. Έτσι άνοιγε ο δρόμος για να έρθουν τα τρακτέρ και να κάμουν τα τεράστια έργα των.

Η ασθένεια είχε και αυτή το μέρος της μεταξύ των εργατών και πολλοί απ’ αυτούς πέθαναν. Έπειτα μόλις δύο εβδομάδες πριν συναντηθούν οι ομάδες εργασίας του βορρά και του νότου, ο μηχανικός Σαγιάο, ενώ ανεπαύετο στη σκηνή του κάτω από ένα μεγάλο δένδρο, χτυπήθηκε από ένα κλάδο που έσπασε. Πέθανε από τα τραύματα.

Παρά τις δυσκολίες, σχεδόν ένα χρόνο ύστερα από την ημέρα της ενάρξεως συναντήθηκαν οι δύο ομάδες και έγινε μια δοκιμαστική διαδρομή επάνω στο δρόμο που είχε ανοιχθή. Αν και τα πορθμεία ήσαν απαραίτητα τότε αργότερα αυτά αντικατεστάθησαν από ξύλινες γέφυρες και τώρα κατασκευάζονται υπέροχες τσιμεντένιες γέφυρες. Η αρχική πίστωσις για το έργο είχε ανέλθει περίπου σε $30 εκατομμύρια. Το συνολικό κόστος έως τώρα, έχει ανέλθει βέβαια στα $300 εκατομμύρια που περιλαμβάνουν εργασία, μηχανήματα, εγκαταστάσεις και συντήρησι.

Ταξιδεύοντας στο Νέο Δρόμο

Επειδή υπηρέτησα ως γυναίκα ιεραπόστολος στη Βραζιλία επί δέκα χρόνια και πλέον, ενδιαφερόμουν ζωηρά να ιδώ αυτόν το δρόμο που υπέσχετο ν’ ανοίξη νέους ορίζοντας για την εξάπλωσι του αγγέλματος της Γραφής. Μερικοί ισχυρίσθηκαν ότι υπήρχαν πολλοί, εχθρικά διακείμενοι ερυθρόδερμοι και άγρια θηρία. Άλλοι είπαν ότι αυτό ήταν ένα αξιόλογο εκπαιδευτικό ταξίδι, το να ιδή κανείς απλώς και μόνο αυτό το θαύμα της συγχρόνου μηχανικής. Έτσι υιοθέτησα την τυπική Βραζιλιανή άποψι—Σο Βέντο (ο καθένας πρέπει να ιδή μόνος του). Έτσι μια μέρα του Ιουλίου μια ηλικιωμένη κυρία φίλη μου και εγώ επιβιβασθήκαμε στο λεωφορείο στη Μπελέμ περίπου στις 6 π.μ. και γρήγορα κατευθυνθήκαμε προς νότον στον δρόμο BR-14.

Av και ο δρόμος δεν είχε ακόμα ασφαλτοστρωθή, εν τούτοις δεν ήταν πολύ ανώμαλος εφόσον απετελείτο ως επί το πλείστον από πατημένο κοκκινόχωμα. Ήλπιζα να ιδώ αναρριχητικά φυτά και θάμνους δεξιά και αριστερά του δρόμου να πλημμυρίζουν τον τόπο, αλλ’ αντιθέτως εξεπλαγην όταν είδα να είναι καθαρισμένη δεξιά και αριστερά μια φαρδιά ζώνη γης. Εδώ κι’ εκεί μπορούσε να ιδή κανείς καθαρισμένες περιοχές με πυκνή βλάστησι της ζούγκλας κατά διαστήματα.

Την πρώτη μέρα καθυστερήσαμε κάπως από το σπάσιμο ενός από τα λάστιχα. Ευτυχώς ένα μικρό δένδρο προσέφερε σε μας τους επιβάτες καταφύγιο από τον καυτό τροπικό ήλιο. Έπειτα είχαμε μια στάσι για το μεσημέρι σ’ ένα μικρό συνοικισμό—λίγα σπίτια, ένα από τα οποία είχε μετατραπή σε εστιατόριο. Τα τραπέζια είχαν σπιτικό χαρακτήρα, η τροφή άφθονη και η τιμή, αδιάφορο πόσο θα έτρωγε κανείς από τις μεγάλες σουπιέρες και πιατέλες, ήταν μόνο ένα δολλάριο. Το μενού είχε ποικιλία—βραστό κοτόπουλο, βωδινό, χοιρινό, πατάτες και το καθημερινό Βραζιλιάνικο πιάτο από φασόλια και ρύζι.

Γύρω στις 5 μ.μ. ήλθε η από πολύ ώρα αναμενόμενη ανακούφισις από τη ζέστη καθώς ο ήλιος έδυσε και ήλθε η ώρα για άλλη μια στάση, αυτή τη φορά για δείπνο κατά τις 6 μ.μ. και για ανάπαυσι τη νύχτα. Το μικρό ξενοδοχείο ήταν επιπλωμένο με κρεββάτια και αχυρένια στρώματα καθώς και με κάτι ακόμα καλύτερο γι’ αυτές τις ζεστές νύχτες, δηλαδή κούνιες. Οι εγκαταστάσεις του λουτρού είχαν κίνησι κι’ έτσι αναγκασθήκαμε να περιμένωμε με τις πετσέτες στο λαιμό και το σαπούνι με τα καθαρά ρούχα μας στο χέρι. Ήταν ανάγκη να βγάλωμε από πάνω μας την κόκκινη σκόνη που είχαμε μαζέψει στο ταξίδι, της πρώτης ημέρας.

Ο δρόμος στην εποχή των βροχών γίνεται στην πραγματικότητα άβατος. Τον Μάρτιο και Απρίλιο του 1964, περίπου 200 φορτηγά κόλλησαν συγχρόνως, προξενώντας σημαντική ζημία λόγω της φθοράς των εμπορευμάτων. Ευτυχώς ταξιδεύαμε στην εποχή της ξηρασίας, η οποία διαρκεί από τον Ιούνιο έως τον Σεπτέμβριο. Αν και το κάθε τι είναι πολύ σκονισμένο, ασφαλώς αυτό είναι προτιμώτερο από το να κολλήση κανείς σε μια περιοχή απομακρυσμένη από τους συνοικισμούς.

Οι άνθρωποι σ’ αυτούς τους συνοικισμούς είναι πολύ φιλικοί. Αυτοί οι άνθρωποι ήλθαν εδώ κι’ έχτισαν αυτούς τους συνοικισμούς αμέσως μετά την αποπεράτωσι του δρόμου, κι’ έτσι μπορούσαν ν’ αρχίσουν μια νέα ζωή στην ερημιά και ίσως να εξασφαλίσουν τη συντήρησί τους εξυπηρετώντας τους ταξιδιώτες. Πολλοί απ’ αυτούς τους συνοικισμούς στερούνται ηλεκτρισμού και είναι περικυκλωμένοι κατά κάποιον τρόπο από τη γειτονική πυκνή ζούγκλα. Αρχικά ένα μόνο λεωφορείο τούς συνέδεε με τον εξωτερικό κόσμο, αλλά τώρα υπάρχουν καθημερινά δρομολόγια με ουρές που περιμένουν. Η τιμή του εισιτηρίου είναι λίγο περισσότερο από $20 για απλή μετάβασι.

Καθώς ταξιδεύαμε ήταν ενδιαφέρον να μάθωμε ότι υπάρχουν περίπου 175 διαφορετικά είδη δένδρων εδώ—μερικά απ’ αυτά με πολύ μεγάλη ζήτησι στην παραγωγή ελαίου, λίπους, ελαστικού, χρωμάτων, σπίρτων, χαρτιού και ξυλείας για χονδρές κατασκευές και ωραίες επιπλώσεις. Σήμερα αυτές οι τεράστιες δασικές εκτάσεις έχουν χαρτογραφηθή από την κυβέρνησι. Πράγματι είναι ήδη γνωστό ότι σ’ ένα μέρος της πολιτείας Γκόιας, από την οποία περάσαμε, υπάρχει η «μεγαλύτερη συγκέντρωσις μαονιού σ’ όλο το κόσμο σήμερα.» Η παραγωγή φασολιών, ρυζιού, αραβοσίτου, ζαχαροκαλάμου, ελαιοπαραγωγικών φοινικοδένδρων και άλλων ειδών αναμένεται ότι θα κάμη αυτή την περιοχή να ευημερή.

Οφέλη για τη Χώρα

Η κυκλοφορία που παρατηρούμε στο δρόμο μάς κάνει ν’ αναμένωμε ότι αυτό το έργο θα διανοίξη μια εμπορική αρτηρία μέσω της οποίας τα βιομηχανικά προϊόντα του νότου θα φθάνουν στο βορρά και τα ακατέργαστα υλικά της απέραντου λεκάνης του Αμαζονίου θα φθάνουν στο νότο. Πράγματι πάνω από τα τρία τέταρτα της κυκλοφορίας είναι μεταφορά εμπορευμάτων, ενώ ένα μικρό ποσοστό απασχολείται στη μεταφορά επιβατών.

Δεν υπάρχει αμφιβολία επίσης απ’ ό,τι βλέπομε, ότι μεγάλα ποσά χρημάτων έχουν επενδυθή στη γεωργία, τη βιομηχανία, τη γενική ανάπτυξι και σε κατασκευές κατά μήκος αυτού του Εθνικού Δρόμου BR-14. Σ’ αυτή την ταχέως αναπτυσσόμενη περιοχή της Πολιτείας Γκόιας, όπου η πλούσια και εύμορφη γη είναι συγκριτικώς φθηνή, υπάρχουν όλες οι ενδείξεις για μια ταχεία ανάπτυξι.

Ο Εθνικός Δρόμος Μπελέμ—Μπραζίλια έχει οριστικά διανοίξει μια νέα φάσι στην κοινωνική και οικονομική ζωή της Βραζιλίας. Η κάποτε απομονωμένη περιοχή του Αμαζονίου τώρα συνεδέθη μέσω αυτού του δρόμου με την υπόλοιπη χώρα δίνοντας το σημείο εκκινήσεως σε πρωτοπόρους αξιοποιήσεως. Η ασφαλτόστρωσις του δρόμου θα είναι το επόμενο βήμα και χωρίς αμφιβολία αυτό θα προωθήση τα τουριστικά ταξίδια επίσης, διότι έχουν γίνει σχέδια για σύγχρονα ξενοδοχεία και σταθμούς βενζίνης στρατηγικά τοποθετημένους κάθε 150 μίλια ή περίπου τόσο.

Και τώρα η πρωτεύουσα. Καθώς εισερχόμεθα στη Μπραζίλια κατά το σούρουπο της τέταρτης ημέρας, εντυπωσιαζόμεθα από τα υψηλά και ωραία ταξινομημένα υπερμοντέρνα κυβερνητικά κτίρια και διαμερίσματα κατοικιών. Καθώς εισερχόμεθα αργά μέσα στην κίνησι της πόλεως, μας προξενεί εντύπωσι η διέλευσις μας κατά μήκος της ομαλής και ζωηρώς φωτισμένης «λεωφόρου.» Φθάσαμε στο τέρμα του ταξιδιού.

Μπορούμε να οραματισθούμε στο άμεσο μέλλον ένα πιο αναπαυτικό ταξίδι επάνω από το ίδιο έδαφος. Τότε θα υπάρχη περισσότερη ευκαιρία να εξετάσωμε τα τοπία, τα εξωτικά πουλιά και τη φυτική ζωή, τους μεγάλους ποταμούς και ίσως ακόμη λίγη από την άφθονη άγρια ζωή. Και η σκέψις διεγείρει στη διάνοιά μας ότι στη νέα τάξι του Θεού, που είναι κοντά, μεγαλύτερη ανάπτυξις αυτής της περιοχής μπορεί κάλλιστα να γίνη, όταν αυτό το παλαιό σύστημα με την εμπορική του εκμετάλλευσι θα έχη παρέλθει.

[Χάρτης στη σελίδα 24]

(Για το πλήρως μορφοποιημένο κείμενο, βλέπε έντυπο)

BRAZIL

Manaus

Belém

Amazon River

Fortaleza

Recife

GOIÁS

BRASÍLIA

Goiania

MINAS

GERAIS

Belo Horizonte

São Paulo

Rio de Janeiro

Atlantic Ocean

BOLIVIA

PARAGUAY

ARGENTINA