Se Idin̄wamde Nnyịn Ika Iso Idi Ufan ye Nditọ-Ete Nnyịn

1. M̀mọ̀n̄ ke ikeme ndikụt nti ufan?

KE NTỌN̄Ọ ntọn̄ọ obufa ikwọ nnyịn emi ekerede “Nti Ufan,” ẹkwọ ẹte: “Ọfọn iyom ata eti ufan ke ererimbot emi. Ọfọn iyom mme ufan emi ẹdimade ndin̄wam nnyịn.” Ndi emenyịme ye se ẹkwọde oro? Nnyịn ndikụt nti ufan ke otu ikọt Jehovah edi edidiọn̄! (Ps. 119:63) Isịne ke otu ikọt Jehovah emi ẹdianade kiet ke ntak emi ẹmade idemmọ.

2. Iyom ndidi nso utọ ufan ye nditọ-ete nnyịn?

² Utọ ufan emi iyomde ndidi ye nditọ-ete nnyịn idịghe ufan “Emesiere-o; Ẹmesiere nde”; “Idem etie didie; Idiọkke,” okụre ke oro. Iyom ndidi ufan itai ye aban̄. Isịne ke otu mbon emi ẹtuakde ibuot ẹnọ Jehovah ẹnyụn̄ ẹdianade nte nditọ-eka. Imama Jehovah ye Jesus, ima oro onyụn̄ anam idiana kiet. (John 13:35) Edi mme Christian isiwan̄ke-wan̄ ubọk itie ndien ẹkabade ẹdi utọ ufan oro. Akamba utom do ke esịt. Ndien sia mîdụhe nte ufan iba emi mîfọnke ima mîditreke ndinyene ntuaha, nnyịn n̄ko imekeme ndinyene mfịna.

3. Nso inam ekeme ndisọn̄ mbon emi ẹdide ufan ndika iso n̄kpere?

³ Imekeme ndikpere ndusụk owo n̄kan ndusụk; enye oro edi ntre. Ntak-a? Ekeme ndidi se owo enye eken amade edi ukem ye se imade mîdịghe nte nnyịn isikerede n̄kpọ inyụn̄ inamde n̄kpọ ẹdi ukem nte mmọ. Edi imekeme ndikụt ke ekeme ndisọn̄ nnyịn ndika iso ndi ufan ye nditọ-ete eken. Ndusụk ini, owo enye eken ekeme nditịn̄ ikọ ndien nnyịn inyịmeke se enye etịn̄ oro, ke ntak oro nnyịn inen̄ekede ikpere aba. Imekeme ndikere ke inyeneke nte ikemede nditie ye mmọ n̄kop inem sia nnyịn isinamke n̄kpọ inyụn̄ ikereke n̄kpọ nte mmọ. Ndusụk ini nditọ-ete nnyịn ẹkpedọn̄ọ eti-eti, esịt etịmede mmọ, mîdịghe enyịn anan mmọ, ekeme ndisọn̄ nnyịn ndika iso ndi ufan ye mmọ. Ke ibuotikọ emi, imọn̄ ineme nte uwụtn̄kpọ Jesus ekemede ndin̄wam nnyịn ikûkpọn̄ mme ufan nnyịn ke ini inyenede mfịna. Edi ẹyak ibem iso ineme nte mme edu oro Christian ekpenyenede ẹkemede ndin̄wam nnyịn ika iso idi ufan ye nditọ-ete nnyịn.

MME EDU EMI CHRISTIAN EKPENYENEDE ẸSIN̄WAM NNYỊN IKA ISO IDIANA KIET YE MME UFAN NNYỊN

4. Ikpanam nso man itetịm ikpere mme ufan nnyịn?

⁴ Ikpoyom ndidi itai ye aban̄ ye nditọ-ete nnyịn, akpana idomo ndikụt nti n̄kpọ ke idem mmọ. Nnyịn ndisidu ye nditọ-ete nnyịn ekeme nditi nnyịn nti edu mmọ. Ama ọdọn̄ apostle Paul eti-eti ndidu ye nditọ-ete esie. Enye ekewet ọnọ nditọ-ete ke Thessalonica ete: “Ima inen̄ede isịn ukeme iyom ndikụt mbufo iso.” (1 Thess. 2:17) Ediwak owo ẹkụt ke idụhe se ifọnde nte mmimọ ndineme nneme iso ye iso ye mme ufan mmimọ, ke oro esinam itetịm ikpere. Imesinyene ediwak ifet ndinam ntre ima ika ukwọrọ-ikọ, idụk mbono esop, inyụn̄ ika n̄kpri ye ikpọ mbono. Edi imekeme ndikụt ke nnyịn ndisidu ye nditọ-ete nnyịn iwọrọke ke enye oro ikpọn̄ ekeme ndikpan mfịna emi ekemede ndidian̄ade nnyịn nditịbe.

5. Mfịna emi ekemede ndidian̄ade nnyịn ye mme ufan nnyịn ekpetịbe, nso ikeme ndin̄wam nnyịn? Nọ uwụtn̄kpọ. (Colossae 3:12)

⁵ Ini mfịna emi ekemede ndidian̄ade nnyịn ye mme ufan nnyịn etịbede, mme edu emi Christian ekpenyenede ẹkeme ndin̄wam nnyịn. (Kot Colossae 3:12.) Ke ini isụhọrede idem, imede ime, ifọnde ido, inyụn̄ ikopde mme owo mbọm, imekeme ndikan mme mfịna emi ẹkemede ndidian̄ade nnyịn ye mme ufan nnyịn. Se uwụtn̄kpọ mi. Ukem nte aran esinamde engine moto anam moto aka iso awat yak ọfọn, mme edu emi Christian ekpenyenede ayanam ika iso idu ke emem ye nditọ-ete nnyịn ọkpọkọm nso itịbe. Idaha-emi ẹyak ineme mfịna ita emi ẹkemede ndinam nnyịn ikûdi ufan aba ye nditọ-ete nnyịn. Nte isụk inemede, imọn̄ ineme nte nnyịn ndikpebe nte Jesus okosụhọrede idem, enyenede ime, ọfọnde ido, onyụn̄ okopde mme owo mbọm edin̄wamde nnyịn ika iso idi nti ufan inọ mbon en̄wen.

KE INI MÛNYỊMEKE SE OWO EN̄WEN ETỊN̄DE

6. Didie ke n̄kpọ emi ufan iba mîkemke uyo ekeme ndidian̄ade mmọ?

⁶ Nso inam esidi mfịna? Ke ini n̄kpọ etịbede, owo kiet ekeme ndinen̄ede nnịm ke se imọ ikerede iban̄a n̄kpọ oro enen, owo enye eken onyụn̄ enen̄ede enịm ke eke imọ akam enen. Yak idọhọ ke ẹyom ndibiere mfọnn̄kan usụn̄ emi otu an̄wa-utom ẹkpekwọrọde ikọ ke efakutom mmọ. Brọda iba emi ẹnemede n̄kpọ oro ikemke uyo. Kiet enen̄ede enịm ke ekikere imọ ọfọn akan, enye oko ete ke eke imọ akam ọfọn akan. Omokụt do nte mmọ mbiba ndiyom yak ọsọn̄ ke eke mmimọ ekemede ndiforo akamba n̄kpọ inyụn̄ iyakke mmọ ẹnen̄ede ẹkpere kiet eken aba. Mmọ ẹkeme nditọn̄ọ ntan̄idem. Edieke mmọ mînemeke n̄kpọ oro inịm ibuot, mmọ ẹkeme nditọn̄ọ ndisịn kiet eken ke esịt. Aka ko mmọ ẹkeme ndidian̄ade sụn̄sụn̄ sụn̄sụn̄, utịt utịt, mmọ ẹkeme nditre ndidi ufan. Kpukpru oro ke ntak ekpri n̄kpọ ntem.

7. Didie ke Jesus ekekpep mme mbet esie ke nsụhọde-idem edin̄wam mmọ ke ini mfan̄a odude?

⁷ Kpep n̄kpọ to nte Jesus okosụhọrede idem. Jesus ama ekpep mme mbet esie ke nsụhọde-idem ayan̄wam mmọ ini mmọ ẹnyenede se ẹfan̄ade ye kiet eken. Mbemiso oro, mme mbet ẹma ẹsifan̄a ke otu idemmọ m̀mê anie edi n̄kponn̄kan. Ido oro ama odụk mmọ iyịp. Man Jesus an̄wam mmọ, enye ama anam an̄wan̄a mmọ ke akana mmọ ẹda ke mbon en̄wen ẹkpon ẹkan mmimọ. (Matt. 20:25-28) Nsụhode-idem ke enye ekekpep mmọ oro. Okoneyo oro mbemiso ẹwotde Jesus, enye ama akam ‘enịm uwụtn̄kpọ’ ọnọ mmọ ke ndisụhọde idem nyet mmọ ukot. Utom emi asan̄a-utom akpanamde ekedi oro. (John 13:3-5, 12-16) Enye akada oro owụt mmọ se mmọ ẹkemede ndinam man ẹka iso ẹdi ufan. Edieke mmọ ẹdade mbon en̄wen nte n̄kponn̄kan, ekpenyene se mmọ ẹfan̄ade, idisọn̄ke owo kiet ndinyịme nnọ owo enye eken. Eyenen̄ede emem mmọ utom ndika iso ndi itai ye aban̄ idem ke ini n̄kpọ etịbede ndien mmọ ẹnyene nsio nsio ekikere ẹban̄a n̄kpọ oro.

8. Didie ke nsụhọde-idem ekeme ndin̄wam fi aka iso edi ufan ye nditọ-ete fo ke ini mfan̄a odude? (Colossae 3:13) (Se mme ndise n̄ko.)

⁸ Nso ke akpanam man aka iso edi ufan ye nditọ-ete fo? Ekpri mfan̄a okpodu, nsụhọde-idem ekeme ndin̄wam fi emen iso efep onyụn̄ efen mbon en̄wen ke ofụri esịt. (Kot Colossae 3:13.) Edieke osụhọrede idem, udûsọpke uyat esịt ndien oro ayanam aka iso edi ufan ye nditọ-ete fo. (Ps. 4:4) Idem ekpededi ẹma ẹtịn̄ se ibiakde kiet eken, ti ke kpukpru nnyịn imesitịn̄ n̄kpọ emi isituade n̄kpọfiọk nte ini akade. (Eccl. 7:21, 22) Bụp idemfo ete, ‘Ewe idi akpan n̄kpọ ikan, ndi ami ndikọn̄ nyịre ke ami nnen, m̀mê ndika iso ndi ufan ye eyenete mi?’ Emekeme ndibiere ndikpọn̄ se afo ekekerede enyịme ọnọ owo enye eken. Men iso fep ke n̄kpọ oro. Nte edinamde oro edi afo nditre ndisịn ekikere ke se ededi emi ekemende mfan̄a oro edi, ndinyụn̄ nyak se ikebede ebe, ufiakke uneme n̄kpọ oro aba.

9. Edieke mfan̄a osụk akade iso odu, didie ke nsụhọde-idem ekeme ndin̄wam fi? (Mme N̄ke 17:9)

⁹ Nsụhọde-idem ekeme n̄ko ndin̄wam fi edieke mfan̄a osụk akade iso odu. Kûkọn̄ uyịre ndiwụt ke ekikere fo enen. (Kot Mme N̄ke 17:9; 1 Cor. 6:7) Biere ete ke ọkpọkọm edi didie, ke idụhe se ididian̄arede fi ikpọn̄ ufan fo. Se in̄wamde ediwak owo ẹkụt ibuot edi mmọ ndika mbịne owo enye eken n̄keneme n̄kpọ oro man ebiere mfịna oro. (Ps. 34:14) Emekeme ndidọhọ: ‘Idịghe mfịn ke ami ye afo ikọtọn̄ọ ndidi ufan. Mbọk yak ineme mfịna emi isio.’ Ben̄e idem ndinyịme ke ama edue, dọhọ enye ke imokụt ke n̄kpọ oro ama abiak enye, ekem kpe ubọk. Brọda m̀mê sista fo ekpekpe fi ubọk n̄ko, sụhọde idem nyịme. (Luke 17:3, 4) Ti ke se ibehede fi idịghe m̀mê anie ekenen, ke akam edi mbufo ndikọk mfịna oro nnyụn̄ n̄ka iso ndi ufan.​—N̄ke 18:24.

KE INI NNYỊN MÎKEREKE INYỤN̄ INAMKE N̄KPỌ NTE MMỌ

10. Nso ikeme ndinam ọsọn̄ nnyịn ndika iso ndi ufan?

¹⁰ Nso inam esidi mfịna? Ekeme ndisọn̄ nnyịn ndika iso ndi ufan ye nditọ-ete irenowo ye iban emi mîkereke n̄kpọ inyụn̄ inamke n̄kpọ ukem nte nnyịn. Ndusụk mmọ ẹkeme ndinyene ido emi ayatde nnyịn. Mbon en̄wen ẹkeme ndibọbọk idem ke ntak emi ẹkediọkde uwem ye mmọ ke ini edem. Mbon eken ẹkeme nditie idop idop m̀mê editịm editịm sia ẹkebọk mmọ ntre mîdịghe ẹsinam n̄kpọ ntre ke edem mmọ, mîdịghe n̄kukụre edi ke nnyịn idi mbon emi ikemede ndisọp nnam ufan ye mme owo, mmọ ẹdi mbon o-bụt; mîdịghe mmọ ẹdi mbon emi ẹkemede ndisọp nnam ufan ye mme owo, nnyịn idi mbon o-bụt.

11. Nso ikan̄wam Jesus aka iso edi ufan ye mbon emi ido mmọ ekedide isio ye eke esie?

¹¹ Kpep n̄kpọ to nte Jesus ekenyenede ime. Jesus ama aka iso edi ufan ye mbon emi ido mmọ ekedide isio ye eke esie. Ke uwụtn̄kpọ, apostle James ye apostle John ẹma ẹwụt ke imoyom mme owo ẹda mmimọ ke n̄kpọ ini mmọ ẹkeben̄ede Jesus ete anam mmimọ itie ke ubọk nnasia ye ufien ke Obio Ubọn̄. (Mark 10:35-37) Edi Jesus iketiehe nte mmọ. Enye ama osụhọde idem ọkpọn̄ akamba itie emi enye ekenyenede ke heaven ye mme akpan utom emi enye akanamde do edi isọn̄. (Phil. 2:5-8) Kere nte ido Jesus ye eke mme apostle oro ẹkedide ata isio isio. Kpa ye oro, Jesus ama enyene ime ye James ye John ye mbon eken.

12. Nso ikan̄wam Jesus enyene ime ye mme ufan esie?

¹² Jesus ikekereke ke kpukpru ini ke mme ufan esie ẹdinyene nti edu. Jesus ama ọdiọn̄ọ ke idịghe James ye John ikpọn̄ ke uwọrọ-iso ọdọn̄, ke ediwak mme mbet imọ ẹtie kpa ntre n̄ko. (Mark 9:34) Uwem ikpọ owo ido ukpono mme Jew ke eyo Jesus ekedi oro. Se Jesus ye mme mbet esie ẹkenyụn̄ ẹkponde ẹdikụt edi oro. Owo emi ọwọrọde etop onyụn̄ enyenede akamba itie ke ikpọ owo ido ukpono mme Jew ẹkesida ke n̄kpọ. Ntre ama an̄wan̄a enye ntak emi mme mbet esie ẹkerede n̄kpọ ntre. Kpa ye oro, Jesus ama enyene ime ye mmọ, ọnọ mmọ ini ẹtre ntan̄idem ye uyom ikpọ itie emi ama ekesịne mmọ ke idem ke ediwak isua.​—Mark 10:42-45.

13. Didie ke ime ekeme ndin̄wam nnyịn ikûdian̄ade ukpọn̄ mme ufan nnyịn? (Ephesus 4:2)

¹³ Nso ke akpanam man aka iso edi ufan ye nditọ-ete fo? Domo ofụri ukeme fo ndiyọ ido mbon en̄wen emi ayatde fi. Se idin̄wamde fi aka iso ekpep ndinyene ime edi oro. (N̄ke 14:29) Kpukpru nnyịn imenyene mme ido emi ẹdade ẹdiọn̄ọ nnyịn. Ediwak ke otu oro idịghe nte ẹdi idiọk ido, onyụn̄ edi ke obot nnyịn edi oro. Ntre esinem nnyịn mbon en̄wen ẹma ẹyọ nnyịn. (Kot Ephesus 4:2.) Akpan n̄kpọ en̄wen edi nnyịn nditre ndiyom mbon en̄wen ẹtie nte nnyịn; yak isana owo iyak etie nte enye etiede. Ke uwụtn̄kpọ, kere nte esisọn̄de owo emi etiede idop idop ye owo o-bụt ndidian idem ye mme owo nnyụn̄ nneme nneme ye mmọ. Domo n̄ko ndinyene ime ye owo emi esiwakde ndidian idem ye owo onyụn̄ amade nditịn̄ ikọ eti-eti. Nnyịn idikemeke ndidi ufan nta-ndia ye kpukpru owo. Edi yak ikûfre ke idem mme Christian emi ido mmọ ẹdide ata isio isio ẹsụk ẹkeme ndidiana kiet.

14. Ime emi inyenede edin̄wam nnyịn inen̄ede isịn ekikere ke nso?

¹⁴ Ime ayan̄wam nnyịn inen̄ede isịn ekikere ke nti edu nditọ-ete nnyịn irenowo ye iban. Ke ini inamde ntre, edisọsọn̄ nnyịn ndiyak mme n̄kpọ emi ẹnamde nnyịn idi isio isio akpan nnyịn ndidi ufan. Ke uwụtn̄kpọ, James ye John ndikoyom uwọrọ-iso ekedi ibụk. Kpa ye oro, se mmọ ẹkeyomde oro okowụt ke mmọ ẹnịm Obio Ubọn̄ Abasi ke akpanikọ. Jesus ama okụt mbuọtidem mmọ, onyụn̄ ama nte mmọ ẹkenyenede mbuọtidem ntre. Ke ini iyomde nti n̄kpọ ke idem mme ufan nnyịn, ikpebe Jesus ye Jehovah Ete esie.

15. Anie ekeme ndin̄wam nnyịn man ikeme ndika iso ndi ufan ye mbon emi ido mmọ mîdịghe ukem ye eke nnyịn?

¹⁵ Se se idide akakan n̄kpọ mi: Imekeme ndibọn̄ akam ndọhọ Jehovah an̄wam nnyịn man ika iso idi ufan ye mbon emi ido mmọ edide ata isio ye eke nnyịn. Domo ndikere mme n̄kpọ emi ẹkemede ndinam fi ayat esịt ye owo enye eken nyụn̄ babak bọn̄ akam dọhọ Jehovah anam esịt ana fi sụn̄ n̄kpọ ntre ama etịbe. Ti ke Jehovah emi edide Andibot nnyịn ọdiọn̄ọ ke owo ye owo idịghe ukem. Ntre ama ọbọn̄ akam, nen̄ede nịm ke Jehovah ọdiọn̄ọ fi, ke enye oyonyụn̄ an̄wam fi aka iso ọyọ. Ke ini n̄kpọ etịbede ndien enye etie nte ke ọyọsọn̄ fi ndika iso mme ime, bọn̄ akam dọhọ Jehovah ọnọ fi edisana spirit man an̄wam fi omụm idem akama.​—Luke 11:13; Gal. 5:22, 23.

KE INI NDITỌ-ETE NNYỊN ẸBỌDE UFEN

16. Mme mfịna ewe ke ikeme ndinyene ke ini n̄kpọ anamde nditọ-ete nnyịn ẹbọ ufen?

¹⁶ Nso inam esidi mfịna? Ke ini nditọ-ete nnyịn ẹbọde ufen mîdịghe esịt etịmede mmọ, mmọ ẹkeme nditịn̄ ikọ mîdịghe ẹnam n̄kpọ emi ọsọn̄de nnyịn ndiyọ. Ke uwụtn̄kpọ, mmọ ẹkeme ndikọhọde ntie ikpọn̄, ekpri ekpri n̄kpọ ayayat mmọ, mîdịghe ẹkeme ndinam n̄kpọ iyịp asat owo ke idem. Mmọ ẹkam ẹkeme nditịn̄ mîdịghe ẹnam n̄kpọ emi ayatde nnyịn. (Job 6:2, 3) Sia edide ekeme ndinam nnyịn idiọn̄ọke mfịna emi nditọ-ete nnyịn ẹnyenede, imekeme ndidori enyịn mmọ ndinam n̄kpọ emi okponde akan mmọ.

17. Nso ke ekpep oto nte Jesus akanamde n̄kpọ ye Bartimaeus emi ekedide nnan?

¹⁷ Kpep n̄kpọ to nte Jesus ọkọfọnde ido onyụn̄ okopde mme owo mbọm. Jesus ama okop mbon emi ẹkebọde ufen mbọm onyụn̄ ọfọn ido ye mmọ, sịm mbon emi enye mîsoboke akanam. Ke uwụtn̄kpọ, kere nte enye akanamde n̄kpọ ye Bartimaeus emi ekedide nnan. Ini Bartimaeus okopde ke Jesus ke asan̄a ebe, enye ama esịn editịm ofiori n̄kpo man Jesus okụt imọ. Ndusụk owo ke otu-owo ẹma ẹdọhọ Bartimaeus odop uyo. Edi sia enye okoyomde Jesus anam imọ ikụt usụn̄ ọkpọkọm edi didie, adan̄a nte ẹkedọhọde enye odop uyo, ntre ke enye eketetịm ofiori n̄kpo. Ekeme ndidi edinam esie oro ama ayat ndusụk owo ke otu-owo. Edi ‘mbọm esie ama anam’ Jesus, oro owụt ke ama enen̄ede otụk Jesus tutu Jesus ikemeke ndibe n̄kpọn̄ enye. (Matt. 20:34; Mark 10:46-52) Jesus ama etịn̄ ikọ ye Bartimaeus sụn̄sụn̄, otoro enye ke mbuọtidem esie onyụn̄ anam utịben̄kpọ yak enye afiak okụt usụn̄.

18. Akpanam n̄kpọ didie ye mme ufan fo emi ẹbọde ufen? (1 Thessalonica 5:14)

¹⁸ Nso ke akpanam man aka iso edi ufan ye nditọ-ete fo? Fọn ido ye mmọ nyụn̄ kop mmọ mbọm. Edieke nditọ-ete fo ẹdọn̄ọde mîdịghe esịt etịmede mmọ, nti edu oro ayan̄wam fi ‘etịn̄ ikọ ọsọn̄ọ’ mmọ idem. (Kot 1 Thessalonica 5:14.) Ti ke eti ufan esidada ke ikpat ndin̄wam ufan esie akpan akpan ke “ini nnanenyịn.” (N̄ke 17:17) Utọ ufan oro esikop mbon emi ẹbọde ufen mbọm, afiak anam ofụri se enye ekekeme man etịn̄ ikọ ọdọn̄ mmọ esịt onyụn̄ ọsọn̄ọ mmọ idem, onyụn̄ ananam n̄kpọ an̄wam mmọ.

19. Didie ke ikeme ndifọn ido ye mme owo nnyụn̄ n̄kop mmọ mbọm? (Se mme ndise n̄ko.)

¹⁹ Nso idi ndusụk usụn̄ emi ikemede ndiwụt ke imọfọn ido ye mme owo inyụn̄ ikop mmọ mbọm? Imọdiọn̄ọ ke udûkemeke ndinam n̄kpọ emi anamde eyenete fo ọbọ ufen mîdịghe esịt etịmede enye etre. Edi emekeme ndinam ofụri se ekekeme man se iwọrọde enye ye nte etiede enye ke idem an̄wan̄a fi. (Matt. 7:12; 1 Pet. 3:8) Kpan̄ utọn̄ ini enye osụk etịn̄de se iwọrọde enye. Edieke edide se esịnde uyo, domo nditịn̄ se ididọn̄de enye esịt. (N̄ke 12:25) Kûkere ke ọmọdiọn̄ọ kpukpru se iwọrọde enye. (N̄ke 18:13) Domo ndinyene ime ye enye, kûnyụn̄ uyom enye anam se ikponde ikan enye.​—Eph. 4:32.

20. Nso utọ ufan ke afo oyom ndidi?

²⁰ Esinen̄ede enem kpukpru nnyịn nte idide ufan ye nditọ-ete nnyịn. Edi ọfọn iti ke sia nnyịn mîfọnke ima, ke ndusụk ini imesinam n̄kpọ ke usụn̄ emi nnyịn mîkpamaha ndinam. Ndiọi n̄kpọ emi ẹtịbede ẹnọ nnyịn ke uwem emi anam ediwak nnyịn itie nte itiede emi. Enye oro anam yak inen̄ede ima nditọ-ete emi ẹsụhọrede idem, ẹnyenede ime, ẹfọnde ido, ẹnyụn̄ ẹnyenede esịtmbọm man ẹkeme ndika iso ndi ufan ye nditọ-ete mmọ. Yak kpukpru nnyịn idomo ofụri ukeme nnyịn ndidi utọ ufan oro.