Se Idin̄wamde Nnyịn Ikûkpọn̄ Jehovah ke Ini Idomo Mbuọtidem Esịmde Nnyịn

1-2. Nso iketịbe ini Jesus ekekpepde mme owo n̄kpọ ke Capernaum?

USEN kiet nte Jesus okosụk ekpepde mme owo n̄kpọ ke Capernaum, enye ama ọdọhọ ete: “Ibọhọke mbufo ẹta obụkidem Eyen owo ẹnyụn̄ ẹn̄wọn̄ iyịp esie, mbufo inyeneke uwem ke esịt mbufo.” Enye ama adian do ete: “Owo eke atade obụkidem mi onyụn̄ ọn̄wọn̄de iyịp mi enyene nsinsi uwem, ndien nyanam enye eset ke akpatre usen.” (John 6:53, 54) Ediwak ke otu mme mbet Jesus ikamaha se enye eketịn̄de oro. Mmọ ẹma ẹdọhọ ẹte: “Ikọ emi odoro owo ndidien; anie ekeme ndikpan̄ utọn̄?”​—John 6:60.

² Mme owo emi ikọ Jesus oro ekenen̄erede afịna ẹma ẹtre nditiene enye. Ndi mmọ ikenyeneke ndomo mben̄e mbuọtidem ntem ke idem esie? Se idude edi ke mbemiso mbụk emi isụk ibụkde mi, ndusụk owo ẹsịnede mme mbet Jesus ẹma ẹma se Jesus akanamde tutu mmọ ẹdọhọ ẹte: “Emi ke akpanikọ edi prọfet oro ekenyenede ndidi ke ererimbot.” (John 6:14) Emi ọwọrọ ke mme mbet oro ẹma ẹsụk ẹbuọt idem ye Jesus. Edi ini idomo mbuọtidem ekedide, mmọ ikọsọn̄ọke ida ye enye aba.

3. Mme apostle ẹkeda didie ikọ Jesus, ndien ntak-a? (Se ndise n̄ko.)

³ Mme apostle ikadaha ikọ Jesus oro nte mbon en̄wen ẹkedade. Ini Jesus okobụpde mmọ m̀mê mmọ ẹyetiene ẹkpọn̄ imọ, Peter ama ọbọrọ ete: “Ọbọn̄, nnyịn idinyọn̄ ibịne anie? Afo enyene ikọ nsinsi uwem; ndien nnyịn imenịm ke akpanikọ, imonyụn̄ idi idifiọk ite ke afo edi Edisana Owo Abasi.” (John 6:68, 69) N̄kọ omokụt do ke Peter ikọdọhọke ke ikọ emi Jesus eketịn̄de ete ke mmọ ẹnyene ndita obụkidem imọ nnyụn̄ n̄n̄wọn̄ iyịp imọ ama enen̄ede an̄wan̄a imọ ye mme apostle eken. Kpa ye emi se Jesus eketịn̄de mîkenen̄ekede in̄wan̄a mmọ ke ebe oro, mmọ ẹma ẹbiere ke mmimọ idikpọn̄ke Jesus. Ntak-a? Sia n̄kpọ emi akanamde mmọ ẹnen̄ede ẹnyene mbuọtidem ekedi akpanikọ kiet emi owo mîkemeke ndifan̄a. Akpanikọ oro edi ke Jesus edi “Christ Abasi.”​—Luke 9:20, 35.

4. Tịn̄ nsio nsio idomo emi ẹkemede ndisịm nnyịn.

⁴ Nsio nsio n̄kpọ ẹkeme ndidomo nnyịn nse adan̄a nte isọn̄ọde ida ye Jehovah iketre. Ke uwụtn̄kpọ, isinam didie n̄kpọ ẹma ẹkpụhọde nte ufan̄ikọ Bible ekesin̄wan̄ade nnyịn, mîdịghe ẹkpụhọde nte isikwọrọde ikọ? Enyene-ndịk n̄kpọ ekpetịbe ọnọ nnyịn ndien enye ọsọn̄ ndin̄wan̄a nnyịn ntak emi Jehovah ayakde utọ n̄kpọ oro etịbe ọnọ nnyịn, isinam didie n̄kpọ? N̄kpọ en̄wen emi ekemede ndidomo mbuọtidem nnyịn nse edi ke ini brọda m̀mê sista emi idide itai ye aban̄ anamde se ibiakde nnyịn, mîdịghe owo emi ikponode-kpono ọdiọkde uwem ye nnyịn.

5. Ntak emi ikpanamde n̄kpọ man itetịm ibuọt idem ye Abasi? Nọ uwụtn̄kpọ. (Colossae 1:23)

⁵ Ọfọn inyene n̄kpọ emi esinamde yak itetịm ibuọt idem ye Abasi. Se uwụtn̄kpọ mi. Kere ban̄a ufọk emi ẹbọpde ke ebiet emi unyekisọn̄ esiwakde nditịbe. Ana itiat idakisọn̄ utọ ufọk oro enen̄ede ọsọn̄ idem man ke ini unyekisọn̄ edide, ufọk oro ididuọ. Ukem ntre, man ikeme ndibe mme idomo mbuọtidem, utọ nte mbon emi isiakde ke ikpehe emi osụk ebede do, ana inyene ata akpan n̄kpọ emi anamde yak itetịm ibuọt idem ye Abasi. Edieke isọn̄ọde imụm n̄kpọ emi anamde itetịm ibuọt idem ye Jehovah ikama, iyaka iso isọn̄ọ ida ye Jehovah ke ini nsio nsio idomo ẹsịmde nnyịn.​—1 Cor. 15:58; kot Colossae 1:23.

6. Nso ikan̄wam mme apostle ẹka iso ẹsọn̄ọ ẹda ye Jesus?

⁶ Nso ikan̄wam mme apostle ẹka iso ẹsọn̄ọ ẹda ye Jesus ini ediwak mbon eken ẹkekpọn̄de enye? Mme apostle ẹma ẹnen̄ede ẹnịm ke Jehovah edi se ẹtuakde ibuot ẹnọ sia enye akanam kpukpru n̄kpọ, ke Jesus edi Eyen Abasi, ke enye enyene “ikọ nsinsi uwem,” ke Jehovah eberi Jesus edem ke kpukpru se enye anamde. Utu ke nnyịn ndineme nsio nsio n̄kpọ emi ẹkemede ndidomo mbuọtidem nnyịn, se idinemede idaha-emi edi akpanikọ ita emi ẹkemede ndin̄wam nnyịn ika iso isọn̄ọ ida ye Jehovah inamke n̄kpọ m̀mê ewe idomo isịm nnyịn. Mme akpanikọ ita oro ẹdi: (1) Jehovah okobot kpukpru n̄kpọ. (2) Jehovah ọkọnọ spirit yak ẹda ẹwet Bible. (3) Jehovah ke eberi ikọt esie edem mfịn. Edieke inen̄erede inịm mme akpanikọ ita emi, iyaka iso isọn̄ọ ida ye Jehovah ke ini mme idomo mbuọtidem ẹsịmde nnyịn.

JEHOVAH EDI ANDIBOT

7. Nso ke Ediyarade 4:11 eti nnyịn, edi nso ikeme nditịbe ke ini idomo mbuọtidem esịmde nnyịn?

⁷ Kot Ediyarade 4:11. Itie Bible oro eti nnyịn ke Jehovah okobot kpukpru n̄kpọ. Akpanikọ enye oro kan̄a kan̄a anam enye odot se ituakde ibuot inọ. Ima itie ikere utọ akaka odudu emi enye enyenede, imesitetịm inịm ke enye ekeme ndinyan̄a nnyịn nsio ke kpukpru idomo emi ẹsịmde nnyịn. Edi enyene nsu emi Satan asuande ọyọhọ ererimbot ndinam mme owo ẹyịk m̀mê Abasi odu. Nta-ifiọk ẹkam ẹkeme ndidọhọ ke n̄kpọ ekededi emi enyenede uwem ekedidu ntre ke idemesie, ke idụhe eke okobotde enye. Edieke nnyịn mînen̄ekede inịm ke Jehovah edi Andibot, ke enye onyụn̄ ama nnyịn, imekeme nditọn̄ọ ndikere m̀mê Abasi akam odu, mîdịghe ke ekeme ndidi enye idin̄wamke nnyịn ke ini mme idomo mbuọtidem ẹsịmde nnyịn.​—Heb. 11:6.

8-9. Nso ke akpanam ke ini ọtọn̄ọde ndiyịk m̀mê Jehovah okobot mme n̄kpọ? (Se ndise n̄ko.)

⁸ Ama ọtọtọn̄ọ ntem ndiyịk m̀mê Jehovah okobot mme n̄kpọ, sọsọp nam n̄kpọ. Nen̄ede da ini dụn̄ọde mme n̄wed esop Abasi man okụt mme n̄kpọ emi ẹnen̄erede ẹsọn̄ọ ke Jehovah okobot kpukpru n̄kpọ. Edieke okotde ndiye n̄kpri n̄wed emi Was Life Created? ye The Origin of Life​—Five Questions Worth Asking, oyokụt mme n̄kpọ emi ẹdin̄wamde fi etetịm enịm ke Abasi okobot mme n̄kpọ. Mme n̄kpọ en̄wen do ndisọn̄ọ ke ẹkebobot mme n̄kpọ ke ikpehe emi ẹkotde “Ndi Ẹkebobot?” emi odude ke jw.org. Sista Jessica emi edide uyen ke United States ọdọhọ ete: “Ke mma n̄kokot ekpri ediye n̄wed emi ekerede Origin of Life, mma nnen̄ede nnịm ke mme n̄kpọ emi ndade enyịn mi n̄kụt owụt ke Andibot emi enyenede ọniọn̄ odu. Mma ndọdiọn̄ọ oro, edi ke mma n̄ketịm n̄kere nte ẹkọkde ibuot ke n̄wed oro, mma ntetịm nnịm ke ofụri esịt mi ke Andibot do.” Uwak owo emi ẹkotde n̄wed emi Is There a Creator Who Cares About You? ẹdia ufọn n̄ko. Ekeme ndidi afo ama okokot n̄wed emi. Edi ndi emekeme ndifiak n̄kot enye?

⁹ Ama afiak oyom nditie ke idemfo n̄kpep n̄kpọ, emekeme ndikpep mban̄a mme n̄kpọ emi ẹsọn̄ọde ke Abasi do. Se afo edidụn̄ọrede ikụt ayan̄wam fi etetịm enịm ke Jehovah do onyụn̄ an̄wam fi enen̄ede ọdiọn̄ọ mme edu esie. (Rome 1:20) Se n̄kpọ en̄wen mi: Eyekeme ndida se afo ekpepde oro n̄n̄wam mbon en̄wen emi ẹkemede ndiyịk m̀mê Abasi mmọdo. Se idide akpan n̄kpọ ke kpukpru se inemede emi edi ke Jehovah ọnọ nnyịn ediwak n̄kpọ emi ẹn̄wamde nnyịn idiọn̄ọ ke enye edi Andibot.

Uyọ ntanta-ọfiọn̄ emi ẹkotde Nebula: IAC/RGO/David Malin Images; iyak ye moto: Mercedes-Benz USA; ubomofụm: Kristen Bartlett/University of Florida

JEHOVAH ỌKỌNỌ SPIRIT ESIE YAK ẸDA ẸWET BIBLE

10. Ida didie Bible? (2 Timothy 3:16, 17)

¹⁰ Kot 2 Timothy 3:16, 17. Bible edi etop emi Jehovah ọnọde ẹsọk ubonowo. Ibọrọ mme akpan mbụme ke uwem emi ẹdọn̄ọ ke Bible, enye onyụn̄ anam nnyịn idiọn̄ọ se idide uduak Jehovah ye se Jehovah oyomde nnyịn inam. Imenịm ke Jehovah enyene Bible, oro anam ida Bible nte akakan n̄wed ke uwem nnyịn. Iyom ndikụt ete ke se idude ke Ikọ esie an̄wan̄a nnyịn inyụn̄ idomo ofụri ukeme nnyịn ndinanam se Bible etịn̄de.

11. Nso inam fi enen̄ede enịm ke Abasi ọkọnọ spirit esie yak ẹda ẹwet Bible?

¹¹ Nso inam itetịm inịm ke Jehovah ọkọnọ spirit esie ẹda ẹwet Bible? Awak ntak. Kpukpru se Bible etịn̄de aban̄a se iketịbede ke eset ẹnen. (Luke 3:1, 2) Kpukpru se Bible etịn̄de aban̄a n̄kpọ-obot ẹnen n̄ko. (Job 26:7) Ke otu kpukpru n̄wed emi ẹsiode ke ofụri mbụk ubonowo, Bible odụk mme owo ubọk akan kpa ye ofụri anana-ibat n̄kpọ emi Satan anamde man Bible ididu. N̄kpọ nte nsio nsio irenowo 40 ẹkewet Bible, ndien ẹkeda n̄kpọ nte isua 1,600 ẹwet enye ẹma. Kpa ye oro Bible idịghe etetịn̄ esịn, etetịn̄ osio. Item Bible ikpaha mmọn̄ to ke emana kiet sịm emana en̄wen onyụn̄ an̄wam ediwak miliọn owo ke se mmọ ẹnamde ke usen ke usen. (N̄ke 13:20; 15:21; Matt. 7:12) N̄kpọ en̄wen edi ke ediwak prọfesi emi ẹdude ke Bible ẹma ẹsosu. Enye oro n̄ko ọsọn̄ọ ke se Bible etịn̄de edi se owo ekemede ndiberi edem. (Josh. 23:14) Imenen̄ede ikụt ke Abasi ọkọnọ spirit esie yak ẹda ẹwet Bible!

12. Nso ke ikpanam edieke itọn̄ọde ndiyịk m̀mê Abasi ọkọnọ spirit esie yak ẹda ẹwet Bible?

¹² Nso ke ikpanam edieke itọn̄ọde ndiyịk m̀mê Abasi ọkọnọ spirit esie ẹda ẹwet Bible? Akpana ibọn̄ akam inyụn̄ inam n̄kpọ itiene akam emi ibọn̄de do. Uyen nnyịn kiet emi ekerede Brọda Jordan, emi ete ye eka esie ẹkekpepde enye n̄kpọ ẹban̄a Jehovah ọdọhọ ete: “Isidịghe ẹma ẹdọdọhọ mi n̄kpọ, ami nnịm n̄kpọ oro ntre ndaha. Mmesitịm n̄kere n̄kpọ oro nnyụn̄ nsọn̄ọ n̄kpọ oro nnọ idemmi mbemiso nnịmde. Ntịn̄ ofụri akpanikọ, ke ini ke ini mmesinyene mme n̄kpọ emi nyịkde. Edi ama etịbe ntre, mmesidomo ofụri ukeme mi ndinam ndụn̄ọde ke mme n̄wed esop Abasi man nnyene mme ibọrọ n̄kpọ emi afịnade mi do nnyụn̄ nsio eyịghe oro mfep ke esịt mi.” Nte ikade iso inam n̄kpọ emi edin̄wamde nnyịn itetịm inịm ke Jehovah ọkọnọ spirit esie yak ẹda ẹwet Bible, iyetetịm isọn̄ọ imụm n̄kpọ emi anamde ibuọt idem ke Jehovah ikama.​—1 Cor. 3:12, 13.

JEHOVAH KE EBERI IKỌT ESIE EDEM MFỊN

13. Edieke itọn̄ọde ndiyịk m̀mê mmanie idi ikọt Abasi mfịn, ikpanam nso?

¹³ Ikpededue ntem itọn̄ọ ndikere m̀mê Mme Ntiense Jehovah ẹdi mbon emi Abasi eberide edem mfịn, ana isọsọp isio utọ eyịghe oro ifep ke esịt nnyịn. Nnyịn ndibụp idem nnyịn mme utọ mbụme emi ẹtienede mi ekeme ndinam isio eyịghe oro ifep ke esịt nnyịn: ‘Mmanie ẹnam ofụri se mmọ ẹkekeme man ẹdu uwem nte Bible ọdọhọde? Mmanie ida kpukpru se mmọ ẹkpepde ẹnyụn̄ ẹnịmde ẹto Bible?’ (2 Tim. 4:3, 4) ‘Mmanie ẹnam uduak Jehovah mfịn?’​—Matt. 7:20, 21.

14. Didie ke Jehovah ada Mme Ntiense esie anam se idude ke Matthew 24:14 osu?

¹⁴ Ke n̄kpọ aban̄ade ndinam uduak Abasi mfịn, imekeme ndibụp idem nnyịn ite, ‘Mmanie ẹnam utom ukwọrọ-ikọ emi Jesus ọkọdọhọde ke ẹyenam ke mme akpatre usen?’ (Matt. 24:14) Ibọrọ ana in̄wan̄-in̄wan̄. Abasi ada ikọt esie, oro edi Mme Ntiense Jehovah, anam utom ukwọrọ-ikọ oro. Nnyịn ikpọn̄ ikwọrọ eti mbụk Obio Ubọn̄ Abasi ke se ibede idụt 240. Imanam utom ukwọrọ-ikọ emi ibe isua 100 tọn̄ọ Christ ọkọtọn̄ọ ndikara. Akpanikọ edi oro. Imaka iso isịn ekikere ke utom ukwọrọ-ikọ ye ndikpep mme owo n̄kpọ. Ida utom mbiba oro ke akakan utom.​—Matt. 28:19, 20.

15. Didie ke Mme Ntiense Jehovah ẹtiene ẹnam enyịn̄ Abasi asana mfịn? (Matthew 6:9; Isaiah 43:10)

¹⁵ Kot Matthew 6:9 ye Isaiah 43:10. Jehovah edi ata enyịn̄ Abasi, ẹkot nnyịn ẹdian enye, onyụn̄ enenem nnyịn ndikere Mme Ntiense Jehovah. Ke eyo nnyịn emi, n̄wakn̄kan mme owo idiọn̄ọke enyịn̄ Abasi. Imafiak itan̄ enyịn̄ oro idọn̄ ke nnennen itie emi mmọ ẹkpedọn̄ọde ke Bible. Ọtọn̄ọde ke Genesis esịm Ediyarade ke Edisana N̄wed Abasi​—Edikabade Eke Obufa Ererimbot, mme itie emi enyịn̄ oro Jehovah odude ẹbe utịm ike 7,000.

16. Ntak emi ikemede ndidọhọ ke Mme Ntiense Jehovah ke ẹnam ewụhọ emi odude ke John 13:34, 35? (Se ndise n̄ko.)

¹⁶ Kot John 13:34, 35. Nte nnyịn emi idide Mme Ntiense Jehovah imade idem nnyịn inyụn̄ idianade kiet mfịn edi ata utịben̄kpọ ke ererimbot emi usua ye ubahade odude mi. Ito nsio nsio itie ke ererimbot, nte ẹkebọkde nnyịn edi nsio nsio, ẹnyụn̄ ẹnam n̄kpọ nsio nsio ke edem nnyịn. Kpa ye oro, imesinam ofụri ukeme nnyịn man idu ke emem inyụn̄ ima idem nnyịn. Ndi akanam amaka esop en̄wen ini akade isan̄? Ini en̄wen emi afiakde aka, nen̄ede se nte nditọ-ete ẹmade idemmọ ẹnyụn̄ ẹdianade kiet. Oro ayanam enen̄ede okụt ke Jehovah ada Mme Ntiense esie anam uduak esie mfịn. Edieke ikade iso iti se itịn̄de emi, oro ekeme ndin̄wam nnyịn ika iso isọn̄ọ ida ye Jehovah ini idomo mbuọtidem ekededi esịmde nnyịn.

KÛKPỌN̄ JEHOVAH TUTU AMAMA

17-18. Nso ye nso ke ikeme ndisobo emi ẹkemede ndinam uwem ọsọn̄ ye nnyịn, edi nso ke ikeme nditịn̄ ke ofụri esịt?

¹⁷ Idu ke ndiọkeyo emi ọsọn̄de ndiyọ, ntre uwem ke mme akpatre usen emi idimemke inọ kpukpru nnyịn. (2 Tim. 3:1, 13) Mme n̄kpọ en̄wen do emi ẹkemede ndinam uwem ọsọn̄ ye nnyịn. Esop Abasi ẹkeme ndibiere n̄kpọ emi mînen̄ekede in̄wan̄a nnyịn. Mîdịghe ekeme ndidi brọda m̀mê sista ayanam se iyatde nnyịn, mîdịghe nnyịn inam n̄kpọ, in̄wan̄ake mmọ, ndien mmọ ẹnyụn̄ ẹda nnyịn ke idiọk owo. Mfịna ekeme ndisịm nnyịn ndien nnyịn isọpke ikụt usụn̄ emi nnyịn ikemede ndiwọk n̄wọrọ, mîdịghe n̄kpọ etịbe emi mîn̄wan̄ake nnyịn, ndien nnyịn ibụp idem nnyịn m̀mê akadadaha didie, edi nnyịn ikemeke ndikụt ibọrọ.

¹⁸ Mme n̄kpọ oro isiakde do ẹkeme ndinam esịt etịmede nnyịn onyụn̄ anam ibuot oyon̄ nnyịn. Edi imekeme ndika iso nsọn̄ọ nda ye Jehovah edieke inen̄erede inịm ke Jehovah edi Andibot, ke Bible edi Ikọ esie, ndien ke Mme Ntiense Jehovah ẹdi ikọt esie. Peter ọkọdọhọ Jesus ete: “Nnyịn idinyọn̄ ibịne anie? Afo enyene ikọ nsinsi uwem.” Nnyịn n̄ko imekeme ndidọhọ Jehovah ukem oro.